Vietcetera: Đưa câu chuyện Việt vươn tầm thế giới

11 Đầu bếp kể chuyện nấu ăn: Giữ vị quê nhà để đi xa hơn cùng ẩm thực Việt

Nhật Hạ — Mon, 14 Sep 2026 11:07:34 +0000

Lúc thưởng thức một món ăn tinh tế, hẳn là bạn từng ít nhất một lần cảm thấy tò mò về cách đĩa ăn này được tạo ra như thế nào? Hay thậm chí là đi xa hơn, người đầu bếp mang theo tâm tư gì gửi gắm vào trong từng tầng hương vị?

Cùng Vietcetera gặp gỡ 11 cá tính ẩm thực dưới 30 tuổi đang định hình lại diện mạo món Việt hiện đại: Phạm Thị Minh Thư, Nguyễn Quốc Trung, Lê Văn Tín, Nguyễn Lê Như Quỳnh, Nguyễn Văn Thiện, Nguyễn Phước Tường, Nguyễn Tấn Thiện, Cao Việt, Nguyễn Hồng Thích, Hoàng Minh Hiếu và Đặng Vũ Minh.

Món ăn của bạn kể câu chuyện gì về cội nguồn?

Có lẽ trước khi trở thành một kỹ thuật hay công thức, ẩm thực thường bắt đầu bằng ký ức.

Với Phạm Thị Minh Thư, ký ức ấy mang cái lạnh của vùng đất sương mù Lâm Đồng, dòng nước mát nuôi cá tầm, những luống rau xanh và rẫy cà phê đón nắng gió Tây Nguyên. Nhưng quê hương trong món ăn của cô không chỉ được kể bằng sản vật. Đó còn là tinh thần cần kiệm, kiên cường của ba mẹ và những người nông dân đã sống cùng cả sự ưu đãi lẫn khắc nghiệt của thiên nhiên.

Đầu bếp Phạm Thị Minh Thư

Hoàng Minh Hiếu cũng tìm về quê hương qua sản vật, nhưng là sản vật của biển Quảng Ninh. Với anh, món ăn mang theo cả vùng biển nơi mình lớn lên, ký ức gia đình và tuổi thơ – cũng chính là nơi những cảm hứng đầu tiên dành cho nghề bếp bắt đầu.

Đầu bếp Hoàng Minh Hiếu

Cội nguồn đôi khi lại xuất hiện từ những món chẳng cần cầu kỳ.

Món cháo cá lóc của Nguyễn Phước Tường đưa anh trở lại Gia Lai, với những con cá bắt được sau buổi đi học và bữa cơm mẹ nấu. Cao Việt mang theo cả “bầu trời ký ức” bên đầm phá Tam Giang trong món canh chua cá. Với Nguyễn Tấn Thiện, đó là cà ri gà gắn với văn hóa Khmer trong những dịp lễ, đám giỗ và bữa cơm gia đình ở Trà Vinh, được kể lại cùng dừa sáp – một sản vật rất riêng của vùng đất này.

Đầu bếp Nguyễn Phước Tường

Đầu bếp Nguyễn Tấn Thiện

Với một số người khác, món ăn giống như chất kết dính những thành viên trong gia đình.

Bò tơ kho mía sả và gỏi bò tơ rau rừng đã theo Nguyễn Văn Thiện qua những bữa cơm, sinh nhật và lễ tốt nghiệp. Ở đó có Tây Ninh với bò tơ, rau rừng núi Bà Đen, bánh tráng phơi sương và muối tôm; nhưng sâu hơn là hình ảnh người mẹ đã truyền cảm hứng để anh bước vào nghề bếp.

Đầu bếp Nguyễn Văn Thiện

Nguyễn Quốc Trung gọi ký ức ấy bằng hai chữ “Vị Nhà”. Đó là canh chua, bò kho tiêu, cơm cháy trong mâm cơm mẹ nấu, rồi những nguyên liệu Tây Ninh như lá bứa, bắp chuối nước và tiêu lốt lần lượt trở thành nền tảng cho cách anh kể câu chuyện quê hương.

Đầu bếp Nguyễn Quốc Trung

Nguyễn Lê Như Quỳnh lại tìm về một nguyên liệu nhỏ bé hơn: tép sông. Với cô, sự nhỏ bé và khiêm nhường của con tép giống chính cuộc sống gia đình mình, nhưng vị ngọt của nó từng nuôi sống cả nhà.

Đầu bếp Nguyễn Lê Như Quỳnh

Và đôi khi, những nguyên liệu càng bình dị lại càng mang sức nặng ký ức lớn.

Lớn lên bên biển Đà Nẵng, Nguyễn Hồng Thích không chọn cá mú hay những loại hải sản hào nhoáng, mà nhớ đến cá nục, cá phèn, cá mối thường xuất hiện trong bữa cơm hằng ngày. Đặc biệt, chúng còn giữ lại một phần ký ức của anh với người cha đã mất.

Đầu bếp Nguyễn Hồng Thích

Còn với Đặng Vũ Minh, cội nguồn nằm trong hũ muối vừng và mật ong chanh gừng của một căn bếp Hà Nội không quá dư dả. Hai thứ gia vị bình dân, thậm chí hiếm khi được nghĩ đến như nguyên liệu của nhà hàng cao cấp, lại là những hương vị đã nuôi anh lớn và chứa đựng tình yêu thương của gia đình.

Đầu bếp Đặng Vũ Minh

Có lẽ điểm chung của 11 câu chuyện nằm ở đó: Trước khi món ăn trở thành tuyên ngôn nghề nghiệp, nó từng là một phần rất nhỏ của đời sống.

Nâng tầm món Việt khó nhất là khi...?

Nếu ký ức cho người đầu bếp một điểm bắt đầu, kỹ thuật lại đặt ra câu hỏi khó hơn: Được phép đi xa đến đâu?

Một món Việt kinh điển vốn đã tồn tại qua nhiều thế hệ bởi nó sở hữu một cấu trúc hương vị đủ vững chắc. Thay đổi quá ít, món ăn chẳng có gì mới. Nhưng thay đổi quá nhiều, thực khách có thể không còn nhận ra món ăn ban đầu.

Phạm Thị Minh Thư gọi phần không thể đánh mất ấy là “mã gen”. Thay vì thay đổi hương vị cốt lõi, cô thay đổi cấu trúc vật lý của món ăn: cá xông khói săn chắc được đặt cạnh Soufflé mềm mịn, kỹ thuật Pháp gặp hạt bo bo nổ của Việt Nam để tạo nên những tương phản mới về kết cấu.

Nguyễn Văn Thiện gọi nó bằng một khái niệm khác: “điểm neo”. Đó có thể là nguyên liệu, kỹ thuật, hương vị hoặc một ký ức. Chỉ khi hiểu đâu là điểm neo, người đầu bếp mới biết điều gì có thể thay đổi và điều gì nhất định phải giữ lại.

Còn Nguyễn Phước Tường tự đặt ra một tỷ lệ cụ thể hơn: giữ khoảng 70–80% giá trị truyền thống của cháo cá lóc rồi mới sử dụng kỹ thuật và cách trình bày hiện đại. Đích đến của anh khá rõ: dù hình thức thay đổi, thực khách vẫn phải nhận ra vị cháo cá lóc quen thuộc ngay khi nếm.

Nhưng “giữ gốc” không đồng nghĩa với việc đứng yên.

Nguyễn Quốc Trung cô đọng nước canh chua thành Consommé trong trẻo nhưng vẫn giữ vị lá bứa và bắp chuối nước; Flank Steak nướng than được phủ glaze nước mắm, còn tiêu lốt Tây Ninh đi cùng mắm tôm chà Gò Công. Với anh, kỹ thuật thế giới trở thành công cụ để nguyên liệu Việt được nhìn thấy theo một hình thái khác.

Nguyễn Lê Như Quỳnh cũng chọn một cuộc thử nghiệm nhiều lớp: tép được áo trong lá tía tô rồi chiên ở nhiệt độ chính xác, kết hợp cùng mơ muối Nhật, cà chua áp chảo cháy và phô mai có nước mắm được hun khói. Điều khó không nằm ở việc đưa thật nhiều kỹ thuật vào đĩa ăn, mà là kiểm soát để từng tầng ngọt, mặn, umami và hương thơm không lấn át nhau.

Với Lê Văn Tín, hiện đại hóa món Việt đơn giản không có nghĩa là làm món ăn trở nên xa lạ. Những nguyên liệu Huế như cá mú, hến, trái vả, mắm ruốc, lá lốt hay bánh ép có thể được kể bằng một ngôn ngữ mới, miễn là chiều sâu hương vị và câu chuyện phía sau chúng vẫn còn.

Đầu bếp Lê Văn Tín

Cao Việt, Nguyễn Tấn Thiện, Nguyễn Hồng Thích hay Hoàng Minh Hiếu cũng gặp nhau ở một lựa chọn tương tự: thay đổi cách thể hiện, kết cấu và kỹ thuật, nhưng không để món ăn đánh mất khả năng gợi nhắc về nơi nó bắt đầu.

Đầu bếp Cao Việt

Trong khi đó, Đặng Vũ Minh đặt ra một câu hỏi khác cho chữ “nâng tầm”: Liệu nâng tầm có nhất thiết đồng nghĩa với Fine Dining đắt đỏ?

Thay vì chạy theo nguyên liệu đắt tiền, anh muốn món ăn có thể tiếp cận nhiều người nhất trong một mức giá hợp lý, nhưng vẫn “fun to eat”, có texture, nhiệt độ chính xác và những tổ hợp hương vị đủ mạo hiểm để người ăn nhớ đến.

Và có lẽ đây mới là phần khó nhất của việc làm mới món Việt: không phải chứng minh người đầu bếp có thể làm được bao nhiêu kỹ thuật, mà biết kỹ thuật nào thực sự cần thiết cho câu chuyện mình muốn kể.

Hương vị thời đại trong mắt bạn là...?

Nếu phải gọi tên “hương vị của thời đại”, 11 đầu bếp trẻ lại đưa ra 11 định nghĩa khác nhau.

Với Minh Thư, đó là nguyên liệu địa phương đi cùng kỹ thuật không biên giới, nhưng “không mất gốc”. Với Quốc Trung, hương vị đương đại vẫn là “Vị Nhà” – chỉ khác rằng ký ức ấy được kể bằng tư duy của thế hệ đầu bếp mới.

Lê Văn Tín gói câu trả lời trong ba chiều thời gian: “vị của quá khứ, sự tò mò của hiện tại và trách nhiệm với tương lai.” Bởi theo anh, ẩm thực Việt không cần trở nên giống những nền ẩm thực khác để bước ra thế giới; điều cần thiết hơn là trở nên rõ ràng về chính bản sắc của mình.

Với Như Quỳnh, chữ “tương lai” còn gắn với tính bền vững, sức khỏe và sự tôn trọng nguyên liệu địa phương. Ẩm thực không còn chạy theo cái lạ chỉ để gây chú ý, mà phải vừa ngon, vừa có ý nghĩa, đồng thời tốt hơn cho con người lẫn môi trường.

Hồng Thích lại mở rộng “hương vị” ra ngoài chiếc lưỡi. Đó là thứ được mắt nhìn, mũi ngửi, miệng nếm và trái tim cảm nhận. Khi thực khách ngày càng hiểu biết, người đầu bếp cũng không thể chỉ phục vụ một món ăn ngon; họ phải tạo ra một trải nghiệm có khả năng truyền tải cá tính của người làm ra nó.

Ở một thái cực khác, Đặng Vũ Minh muốn hương vị của thời đại là những khả năng con người vẫn chưa “unlock”. Anh tò mò về những nguyên liệu, tổ hợp và gia vị chưa được khám phá, nhưng đồng thời cũng muốn kéo những hương vị cũ như sá sùng, cà cuống, hạt dổi hay mắc khén trở lại sự chú ý của thế hệ trẻ.

Thoạt nhìn, đó là những cách tiếp cận rất khác nhau. Nhưng phía sau chúng lại tồn tại một điểm gặp gỡ: đi xa không đồng nghĩa với rời bỏ nơi mình bắt đầu.

Kết

11 cá tính ẩm thực, 11 xuất phát điểm và 11 cách hình dung về món Việt của hôm nay. Người tìm về mâm cơm mẹ nấu, người trở lại vùng biển quê nhà, người bắt đầu bằng một con tép sông, hũ muối vừng hay tô cháo cá lóc. Có người chọn Fine Dining, có người muốn món ăn của mình tiếp cận được với càng nhiều thực khách càng tốt.

Nhưng có lẽ thế hệ đầu bếp trẻ này đang cùng học một bài toán chung: Muốn đưa ẩm thực Việt đi xa, trước tiên phải hiểu thật rõ điều gì khiến nó là ẩm thực Việt.

Bởi kỹ thuật có thể được học từ bất kỳ đâu trên thế giới. Cách trình bày có thể liên tục thay đổi. Khẩu vị của một thời đại rồi cũng sẽ khác đi.

Còn thứ khiến một món ăn được nhớ lâu đôi khi vẫn chỉ là khoảnh khắc người ta nếm một vị rất mới, nhưng bất chợt nhận ra trong đó có điều gì quen thuộc. Như thể mình đã từng ăn nó ở đâu đó, từ rất lâu rồi.

Thử thách Đầu bếp Tiềm năng là sự kiện thuộc khuôn khổ chương trình Flavors Việt Nam 2026. Năm nay, sự kiện được đồng tổ chức bởi thương hiệu bia Royal Arctika, góp phần mang đến những trải nghiệm đặc sắc và lan tỏa văn hóa F&B Việt Nam.

Thử thách Đầu bếp Tiềm năng 2026 chính thức mở đơn đăng ký từ 12/07 đến 23/08/2026, tìm hiểu chi tiết tại đây.

Vòng chung kết sẽ diễn ra vào:
- Thời gian: Ngày 18/09/2026
- Địa điểm: Trường Du lịch Saigontourist, Thành phố Hồ Chí Minh
Chân thành cảm ơn các nhà tài trợ và đối tác của Flavors Rising Chefs Challenge 2026: Gold Sponsor: Royal Arctika; Bronze Sponsor: SpeedPOS; Trusted Partner: V Horeca, H Cookware, Lý Gia Viên; Official Ingredient Partner: Annam Group, Kamereo.

Gen Alpha là gì? Thế hệ sinh ra sau smartphone và lớn lên cùng AI

Ngọc Thùy — Mon, 14 Sep 2026 08:18:40 +0000

Gen Alpha là gì?

Gen Alpha là viết tắt của Generation Alpha (thế hệ Alpha). Đây là thế hệ được sinh ra trong khoảng thời gian từ những năm 2010 cho đến đầu 2024 theo định nghĩa của McCrindle. Một đặc điểm thú vị của thế hệ này là gen Alpha là thế hệ đầu tiên được sinh ra hoàn toàn trong thế kỷ 21.

Nguồn gốc Gen Alpha

Cái tên Gen Alpha được tạo nên từ một khảo sát của một nhà nghiên cứu xã hội và nhân khẩu học người Úc Mark McCrindle. Trong quá trình nghiên cứu về thế hệ tiếp theo sau Gen Z, McCrindle đã thực hiện một cuộc khảo sát vào năm 2008 để tìm kiếm tên gọi phù hợp. Dù “Generation A” là một trong những lựa chọn được nhắc đến nhiều, ông quyết định rời khỏi bảng chữ cái Latin để chuyển sang bảng chữ cái Hy Lạp, từ đó chọn “Alpha” thay vì quay lại “A”. Cách đặt tên này mang ý nghĩa về một sự khởi đầu mới, một thế hệ hoàn toàn khác thay vì đơn thuần quay lại điểm bắt đầu.

Nguồn: The Common Vein

Mốc năm 2010 được McCrindle lựa chọn làm điểm bắt đầu của Gen Alpha cũng tình cờ trùng với sự xuất hiện của một loạt công nghệ có ảnh hưởng lớn đến đời sống số, như iPad và Instagram. Điều này tượng trưng cho một thế hệ nơi mà công nghệ có mặt khắp mọi nơi từ lúc sinh ra. Đây là thế hệ lớn lên khi công nghệ không còn là thứ mới mẻ cần phải “học cách sử dụng” mà đã trở thành một phần tự nhiên trong môi trường sống ngay từ những năm đầu đời. Thay vì là thế hệ chứng kiến quá trình chuyển đổi từ thế giới tiền kỹ thuật sang thế giới số như Gen Z, Gen Alpha gần như không có ký ức về một thời điểm trước khi smartphone, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến trở nên phổ biến.

Đặc điểm nổi trội của thế hệ Gen Alpha

Vì là một thế hệ được sinh ra và lớn lên hoàn toàn trong kỷ nguyên số nên Gen Alpha cũng mang phần nào sự khác biệt và vượt trội hơn các thế hệ trước. Đặc biệt khi thậm chí vẫn còn chưa chính thức bước vào thị trường lao động nhưng họ đã là lực lượng chính lèo lái 5 thị trường lớn. Điều này phần nào nhờ những đặc điểm nổi bật của thế hệ Alpha ngày nay khi:

Cực kỳ nhạy bén với công nghệ và các thiết bị điện tử
Thời gian tiêu thụ màn hình trong ngày cao
Tư duy toàn cầu, đa văn hóa và có cái nhìn đa dạng về các vấn đề xã hội
Giao tiếp nhiều bằng hình ảnh, emoji và tiếng lóng (slang)

Tuy nhiên vì sống trong một thời đại với quá nhiều công nghệ cao. Thế hệ Alpha cũng phần nào đang bị ảnh hưởng tiêu cực bởi các mặt trái của việc tiếp xúc với các nội dung không lành mạnh bởi sự tuyên truyền rộng rãi và tốc độ cao của mạng xã hội trong một thời gian dài. Những tác động này không chỉ liên quan đến loại nội dung được tiếp cận mà còn là cách mà trẻ sử dụng công nghệ và mức độ kiểm soát việc sử dụng chúng.

Nguồn: Báo Tuổi Trẻ

Một trong những thuật ngữ nổi bật gắn liền với văn hóa Internet mà Gen Alpha đang phải đối mặt với hiện nay là “brainrot” (tạm dịch: thối não). “Brainrot” là hiện tượng dùng để chỉ cách nội dung ngắn, kích thích cao và ít giá trị được lặp đi lặp lại trên các tảng mạng xã hội chủ yếu là TikTok, hay Reels Instagram, Shorts của Youtube. Các “mầm non” thường bị thu hút bởi những nội dung này và tiêu thụ chúng trong nhiều hàng giờ liền. Thậm chí vào năm 2024, Đại học Oxford đã chọn từ thuật ngữ này là từ khóa của năm. Điều này phần nào dấy lên những lo ngại về độ tập trung, lo âu, trầm cảm hay nghiện màn hình càng ngày càng xuất hiện nhiều ở thế hệ sinh ra từ năm 2010 đến 2020 này. Vì thế, hiện nay vấn đề tặng độ tập trung và hạn chế các nội dung ngắn vẫn đang là một chủ đề đáng quan tâm và nhức nhối đặc biệt đối với thế hệ Gen Alpha.

Sử dụng Gen Alpha như thế nào?

Tiếng Anh

Why is Gen Alpha so drawn to “brainrot” content?

Tiếng Việt

Tại sao Gen Alpha lại bị hấp dẫn bởi nội dung “brainrot” nhỉ?

Các từ liên quan đến Gen Alpha?

Digital Natives: Dùng để chỉ thế hệ những người được sinh ra và lớn lên hoàn toàn trong kỷ nguyên công nghệ thông tin, internet và các thiết bị số.

Brainrot: Chỉ tình trạng suy giảm trí tuệ hoặc hoặc nhận thức do tiêu thụ quá nhiều nội dung trực tuyến vô nghĩa, không có giá trị.

Kidfluencer: Nhóm đối tượng influencer là trẻ em và có lượng theo dõi cũng như ảnh hưởng lớn đế xu hướng tiêu dùng.

Metaverse: Một không gian ảo 3D nơi người dùng tương tác qua avatar và thực hiện việc giao tiếp, làm việc cũng như giải trí như trong đời thực.

Chốn Ta Về: Khi 5 người xa lạ cùng chọn âm nhạc Sài Gòn xưa làm nhà

ThuThi — Sun, 13 Sep 2026 05:41:55 +0000

Có một câu hỏi đáng để hỏi mỗi khi nghe Saigon Soul Revival: làm sao một ban nhạc gồm những con người đến từ Hà Nội, từ Pháp, từ Cyprus lại có thể hát âm nhạc Sài Gòn xưa thuyết phục đến vậy? Câu trả lời có lẽ nằm gọn trong tên album mới nhất của họ: Chốn Ta Về.

Sau Mối Lương Duyên (2024), ban nhạc trở lại với Chốn Ta Về (tên tiếng Anh: The Place We Return To), một lần nữa do Jan Hagenkötter sản xuất, thu âm ngay tại Sài Gòn - nơi ban nhạc ra đời gần một thập kỷ trước. Nguyễn Anh Minh, giọng ca chính kiêm tác giả phần lớn ca khúc mới, gọi đây là một hành trình rất riêng tư: “Vì tình yêu, vì mất mát, vì khoảng cách hay thời gian, nhiều người trong chúng ta đã lạc lối. Ai cũng có con đường riêng để trở về.”

Nghe qua thì đây là một câu triết lý khá quen thuộc. Nhưng đặt trong bối cảnh của chính ban nhạc, nó mang một trọng lượng khác. Bởi “chốn về” của Saigon Soul Revival chưa bao giờ là một địa điểm trên bản đồ. Nó là một thời đại - âm nhạc Sài Gòn xưa - mà phần lớn thành viên không hề sống qua. Nói cách khác, đây là một ban nhạc tìm về một ký ức không thuộc về mình, rồi biến nó thành nhà.

Khi nhạc cụ dân tộc học cách “nói tiếng” soul

Về âm thanh, Chốn Ta Về mở rộng đáng kể so với album trước: lần đầu tiên đàn T’rưng và sáo trúc xuất hiện, rõ nhất ở Họa Mi Ca (Mộng Long) - bản cover nhạc xưa duy nhất của album. Album cũng có sự góp mặt của nghệ sĩ trẻ Đinh Nhật Minh, saxophonist jazz Trần Mạnh Tuấn (người đứng sau Sax n’ Art, câu lạc bộ jazz lâu đời nhất Sài Gòn), và guitarist Indy Laville trở lại với đàn nguyệt trong Trúc Xinh.

Nhưng gương mặt gắn bó lâu nhất với hành trình này không phải một thành viên chính thức. NSƯT Nguyễn Thị Hải Phượng đã đồng hành cùng ban nhạc qua tiếng đàn tranh xuyên suốt cả ba album, đồng thời xuất hiện trên sân khấu cùng nhóm ở nhiều đêm diễn, gần nhất là Khét Lẹt Vol. 2 hồi tháng 08/2026. Sự hiện diện lâu dài của một nghệ sĩ đàn tranh được đào tạo bài bản trong một ban nhạc chơi soul - rock, có lẽ là minh chứng rõ nhất cho cách Saigon Soul Revival vận hành: họ không dùng nhạc cụ dân tộc như một chi tiết trang trí, mà để nó thực sự đối thoại với phần còn lại của ban nhạc.

NSƯT Nguyễn Thị Hải Phượng và giọng ca Nguyễn Anh Minh biểu diễn tại ‘Khét Lẹt Vol. 2’, tháng 08/2026. | Nguồn: Hyus Nguyen

Những người phụ nữ ở lại, ra đi, và chọn lựa

Nếu chỉ nhìn ở bề mặt, Chốn Ta Về là một album về sự trở về. Nhưng nghe kỹ hơn phần câu chuyện đằng sau từng ca khúc, có thể nhận ra một mạch ngầm khác: đây cũng là album viết rất nhiều về phụ nữ, và về những cách khác nhau mà họ chọn sống với tình yêu, mất mát, hay chính bản thân mình - từ người vợ trẻ vững tin trong Trúc Xinh, người phụ nữ góa chồng tự tìm sức mạnh vì con cái trong Độc Huyền Cầm Oán Khúc, đến cô gái biết trước mình sẽ tổn thương nhưng không đủ can đảm rời đi trong Lụy Tình.

Đây không phải lần đầu Saigon Soul Revival kể chuyện phụ nữ. Từ Hào Hoa trong Họa Âm Xưa đến Đám Cưới Nhà Em trong Mối Lương Duyên - ca khúc về một cô gái bị gia đình sắp đặt kết hôn với người đàn ông ngoại quốc giàu có, là người duy nhất không thể vui giữa đám cưới của chính mình - câu chuyện về phụ nữ đã âm thầm trở thành một mạch xuyên suốt trong cách ban nhạc kể chuyện. Tôi không nghĩ đây là điều họ cố tình biến thành tuyên ngôn, nhưng qua ba album, nó dần rõ nét: không phải xem phụ nữ như một biểu tượng, mà như những con người cụ thể, với những lựa chọn không phải lúc nào cũng dễ chịu.

Nguyễn Anh Minh - giọng ca chính của Saigon Soul Revival. | Nguồn: Hyus Nguyen

Điều khiến câu chuyện của Saigon Soul Revival trở nên đáng chú ý không chỉ nằm ở âm nhạc, mà ở việc nó đã đi được bao xa: đĩa đơn Ai Thật Lòng Yêu Ai (từ ‘Mối Lương Duyên’) hiện được trưng bày thường trực tại Philharmonie de Paris. Còn với album mới, âm nhạc của ban nhạc tiếp tục xuất hiện trong game 007 First Light thuộc thương hiệu James Bond, trong khi quá trình làm Chốn Ta Về được ghi lại trong phim tài liệu That Saigon Soul Sound của đạo diễn Louis Corallo.

Khi được hỏi thể loại âm nhạc của mình là gì, các thành viên Saigon Soul Revival thường chỉ cười và trả lời gọn: “Global Pop”. Nhưng câu trả lời thực sự có lẽ nằm ở chính cái tên album này. Với năm con người chưa từng có một “quê nhà” chung theo nghĩa thông thường, Chốn Ta Về không phải là nơi họ trở lại - mà là nơi họ, lần đầu tiên, cùng nhau dựng nên.

Trăm Năm Cô Đơn - Khi tất cả mộng ước đều thành sự thật, bạn chọn dấn thân vào đời hay đơn thuần hưởng thụ?

Vanventure — Sat, 12 Sep 2026 10:33:52 +0000

Sau một năm chờ đợi, phần 2 của tác phẩm kinh điển Trăm Năm Cô Đơn đã lên sóng Netflix vào hồi cuối tháng 8.

Ra mắt vào tháng 12/2024, phần đầu của Trăm Năm Cô Đơn nhanh chóng trở thành một trong những series nói tiếng Tây Ban Nha đáng chú ý trên Netflix. 8 tập phim đầu tiên đạt khoảng 9,8 triệu lượt xem, tương đương 85 triệu giờ xem trong bốn tuần đầu, đồng thời nhận được đánh giá tích cực từ giới phê bình. Nếu từng ngại cuốn tiểu thuyết kinh điển của Gabriel García Márquez vì gia phả nhà Buendía quá rối rắm, đây có lẽ là lúc thích hợp để thử lại với phiên bản truyền hình.

Khác với sự chật chội và hỗn loạn ở phần 1 khi các nhân vật trùng tên liên tục xuất hiện và thoắt ẩn thoắt hiện; phần hai của Trăm Năm Cô Đơn mang một nhịp kể thoáng đạt và cực kỳ dễ theo dõi khi xoay quanh thế hệ thứ tư của gia tộc và những diễn biến về mặt kinh tế - chính trị khi ngôi làng biệt lập Macondo mở đường sắt.

Sự kiện này cũng dẫn đến kỷ nguyên thịnh vượng sung túc bậc nhất của ngôi làng rồi lụi tàn không một dấu vết.

(Lưu ý: Bài viết có tiết lộ một số tình tiết then chốt để bóc tách thêm góc nhìn của tác giả)

Khi những cây đa cây đề của thế hệ trước đã già đi và dần chìm sâu vào dòng xoáy cô độc; những diễn biến phức tạp ở Macondo dần xoay quanh thế hệ thứ tư của gia tộc - điển hình là cặp song sinh Aureliano Segundo và José Arcadio. Họ giống nhau tới nỗi mẹ họ cũng không phân biệt được ai với ai.

Xuyên suốt tác phẩm là một lời nguyền: nếu những Aureliano luôn có đôi mắt buồn, dáng hình cô độc, thích rúc mình vào sách vở thì các Arcadio thì lại sôi nổi, thích đắm mình trong các bữa tiệc và thú vui khoái lạc.

Nhưng dường như từ thuở lọt lòng, cặp song sinh này đã khiến người nhà không phân biệt được ai với ai nên họ bị đặt tên sai. Hậu quả là tính cách của Aureliano Segundo và José Arcadio cũng đi ngược lại với tất cả những người họ hàng trùng tên với mình.

1. Sự đáng khen của bản chuyển thể

Giữ vững phong độ của phần trước, Netflix đã tái hiện tốt quy mô hoành tráng, sự nhộn nhịp của đời sống người dân ở Macondo. Bên cạnh đó, không thể bỏ qua linh hồn tác phẩm: bầu không khí hiện thực huyền ảo. Dẫu không thể so sánh 1-1 với tiểu thuyết gốc, nhưng những cải biên trên màn ảnh hoàn toàn có thể chấp nhận được.

Tôi đã hoàn toàn thỏa mãn khi chứng kiến những phân cảnh đắt giá bước ra từ trang sách như Remedios Người Đẹp bay về trời hay bướm bay mỗi khi Mauricio Babilonia xuất hiện.

Remedios Người Đẹp - người thuần khiết nhất giữa gia đình bị trói buộc bởi nhục cảm như Buendia. Nàng có khả năng không làm đàn ông phát điên cũng lăn ra chết.

Nhiều chi tiết hiện thực huyền ảo như thế này của gia đình Macondo đã được đan cài xuyên suốt tác phẩm. Đây có thể xem như “khoảng thở” giữa những ngột ngạt chính trị xã hội - vốn được nhà văn Gabriel García Márquez lấy từ thực tế đời sống Colombia những năm đầu thế kỷ 20.

Người viết cũng muốn dành lời khen khi mang được sự tàn bạo từ phân cảnh thảm sát 3000 công dân từ truyện lên phim. Vụ việc này được tái hiện một sự kiện có thật mang tên Vụ thảm sát đồn điền chuối (The Banana Massacre / Masacre de las bananeras) diễn ra vào tháng 12 năm 1928. Ngay sau đó, toàn bộ xác chết của người già, phụ nữ, trẻ em đều được bí mật mang thả xuống biển.

Số người chết thực tế đến nay vẫn bị bao phủ bởi sự mập mờ. Chính phủ Colombia bấy giờ ra sức bóp nghẹt thông tin và chỉ thừa nhận vài chục người chết, trong khi người dân địa phương ước tính số nạn nhân dao động từ vài trăm đến hàng ngàn người.

Từ nhịp điệu âm nhạc, ngôn ngữ hình ảnh cho đến diễn xuất đầy sức nặng của dàn diễn viên đã phơi bày sự tàn bạo của lịch sử. Đó là sự nhạy cảm chân thành và đáng khen cho một tác phẩm vốn khó chuyển thể như Trăm Năm Cô Đơn.

2. Nếu tất cả tham vọng dù hư ảo hay kỳ quặc nhất đều chạm đích

Khi nhìn các cặp sinh đôi, tôi đều tự hỏi:

Khi sinh cùng ngày, cùng tháng, cùng năm, lớn lên từ cùng một mẹ đẻ, một bối cảnh gia đình với những nỗi đau di truyền từ thế hệ này tới thế hệ khác - liệu tương lai của họ có khác nhau hay không?

Trong bộ phim này, hình như tôi đã tìm được câu trả lời.

Thật kỳ lạ, các vị thần Nam Mỹ dường như đã ưu ái nhà Buendía: họ tìm thấy cái gì thì đạt được cái đó. Họ muốn giàu có, họ có giàu có. Họ muốn khai phá, hay truy cầu kiến thức thì đều làm được. Nhưng chính sự trọn vẹn ấy lại đẩy họ vào vực sâu của sự cô đơn.

Nếu Aureliano Segundo - người nổi tiếng với câu nói “hãy dạng háng ra hỡi những con bò kia, kẻo cuộc đời ngắn ngủi lắm!” - đã chọn con đường hưởng thụ thực tại với tiệc tùng, tình dục và giàu sang thì cậu cũng hoàn toàn đạt được. Cuộc đời của Aureliano chỉ có vài bar nhạc chán ngắt khi kết hôn với quý tộc Fernanda - một người phụ nữ sùng đạo và cực kỳ quy tắc.

Nhưng nhìn lại, đó vẫn là một cuộc đời thoải mái: giàu sang, đắm chìm trong nhục dục, hạnh phúc khi con cái đề huề. Cậu cũng góp phần tạo nên sự giàu có của gia tộc và làng Macondo khi mỗi lần chìm đắm trong nhục dục cùng người tình Petra Cotes thì thỏ, bò, lợn ngựa… sinh sôi không ngừng.

José Arcadio Segundo thì chọn con đường của lý tưởng và sự đổi mới. Anh hoàn thành giấc mơ kết nối Macondo với thế giới bằng việc phát minh ra tàu lửa. Hành động này cũng kéo công ty tư bản Mỹ vào cuộc để xâu xé vùng đất này. Macondo phải chịu đựng sự tàn bạo của chủ nghĩa tư bản vốn ko hề tin vào bất kỳ phép màu nào.

Cặp song sinh Aureliano Segundo và José Arcadio không ngờ những lựa chọn khác biệt của họ đều góp phần định hình tương lai của Macondo trên cục diện lớn.

Đặt hai tấm gương ấy cạnh nhau, bộ phim buộc tôi phải quay vào trong ngẫm nghĩ:

Nếu mọi tham vọng rồi cũng sẽ hóa tro bụi dưới dấu chân thời gian, thứ còn lại để chuộc lỗi với sự cô đơn không phải là ta đã sở hữu bao nhiêu đặc quyền, mà là ta đã sống sâu sắc đến đâu trước khi tan vào vô cùng.

3. Khi bản chất của tồn tại là cô độc

Trong phim, sự cô độc không chỉ nằm ở những người mang tên Aureliano.

Nó nằm trong mọi nhân vật, trong hành trình lạc lối đến mức đánh mất bản thân của họ, lẩn khuất trong sự kiêu hãnh cực đoan, núp bóng trong sự bám chấp vào quá khứ. Kể cả “vì tình yêu” cũng là một trạng thái cô đơn khác khi không ít nhân vật vì tình mà chết hoặc sống lặng lẽ như một cái bóng.

Tôi đặc biệt ấn tượng ở tập 6, khi người anh José Arcadio Segundo tìm thấy ý nghĩa tồn tại của đời mình: sát cánh cùng những người công nhân để đòi quyền lợi cho Công Đoàn. Đó là một vệt sáng ngọt ngào hiếm hoi giữa những con người chấp niệm.

Nếu không có bi kịch tàn nhẫn của vụ thảm sát, tôi tin José Arcadio Segundo đã có thể trở thành linh hồn bớt lẩn quẩn nhất trong thiên sử thi này bởi anh đã tìm ra ý nghĩa đời mình.

Kết

Có thể kẻ thù vĩ đại nhất không phải là chiến tranh, sự giàu có hay là số mệnh. Dòng họ Buendía bị diệt vong vì những hành động lặp đi lặp lại.

Việc những người con trai và gái của hai nhánh Aureliano và Arcadio có tính cách mâu thuẫn nhau chan chát, nhưng cứ bị hấp dẫn như hai mảnh nam châm trái dấu chỉ là những bài test để chứng minh họ có đủ kiên quyết để không lặp lại những sai lầm chí mạng của cha ông hay không.

Một phân cảnh ấn tượng cuối phim đậm chất hiện thực huyền ảo khi mọi thành viên đã chết của dòng tộc nhìn những gì sắp diễn ra với hai thành viên cuối cùng.

Thưởng thức Trăm Năm Cô Đơn là một trải nghiệm tuyệt vời, chí ít với tôi. Nếu là người yêu tiếng Tây Ban Nha, việc bước chân vào thế giới kỳ ảo của Macondo là một hành trình xứng đáng và vô tình đặt ra nhiều câu hỏi về sự tồn tại và ý nghĩa của các hành động trong đời.

“Hiểu mình” để không sụp đổ trong kỷ nguyên nghề nghiệp phi tuyến tính

Hướng nghiệp Sông An — Sat, 12 Sep 2026 00:00:00 +0000

Sáng thứ Hai đầu tiên sau khi nghỉ việc, có người vẫn pha một ly cà phê và mở laptop theo thói quen rồi đóng xuống vì không biết phải bắt đầu lại từ đâu. Ở một nơi khác, một người đều đặn đi làm mỗi ngày nhưng vẫn mơ hồ khi nghĩ đến định hướng sự nghiệp. Có người muốn đổi hướng đi nhưng vẫn chưa thể rời khỏi vị trí hiện tại, cũng có người chuyển sang một công việc tốt hơn nhưng càng đi lại càng lạc mất chính mình.

Điểm chung giữa họ có lẽ là một khoảng trống khó gọi tên và nó bộc lộ ra trong khoảnh khắc ngập ngừng trước câu hỏi:

Nếu không còn gắn với công việc hiện tại, dù là vì mất nó, rời nó, thay nó, hay chỉ đơn giản là không còn nhận ra mình trong nó, thì bạn là ai?

Trong một thế giới nghề nghiệp ngày càng phi tuyến tính thì mất việc, chuyển nghề, kiệt sức hay cảm thấy mất phương hướng không chỉ làm gián đoạn công việc mà còn có thể làm lung lay bản sắc cá nhân. Vì vậy, “hiểu mình” không phải là tìm ra một câu trả lời cố định về việc mình là ai hay nghề nào phù hợp nhất, mà là hiểu mình đang ở đâu, chịu tác động bởi những gì, có nguồn lực nào và có thể bước tiếp ra sao.

Và có lẽ, nếu bạn đang trong giai đoạn khủng hoảng hoặc chuyển đổi sự nghiệp thì 6 câu hỏi dưới đây là một điểm bắt đầu để ta bình tâm nhìn lại hành trình của bản thân.

1. Khủng hoảng nghề nghiệp cũng có thể là khủng hoảng bản sắc

Tôi đang gặp chuyện gì vậy?

Ở thời kì đầu của cuộc khủng hoảng nghề nghiệp, nhiều người chưa biết chính xác vấn đề của mình là gì. Trong trạng thái này, có lẽ thứ đang thực sự lung lay không chỉ là công việc, mà còn là cách một người hiểu về chính mình.

Theo nhà tâm lý học xã hội Marie Jahoda, bên cạnh thu nhập, công việc còn mang lại nhiều lợi ích tiềm ẩn khác cho con người như một lịch trình và nhịp độ sinh hoạt hằng ngày, cảm giác có ích, các mối quan hệ xã hội, vị thế cũng như sự công nhận từ cộng đồng. Chính những yếu tố này góp phần tạo nên cảm giác về năng lực, cảm giác được thuộc về và ý nghĩa trong cuộc sống.

Với nhiều người, công việc trở thành một phần quan trọng trong cách định nghĩa bản thân. Chính vì vậy, khi hành trình sự nghiệp bị gián đoạn vì sa thải, kiệt sức hay thay đổi định hướng,... điều bắt đầu lung lay không chỉ là lịch làm việc hay số dư tài khoản. Đó còn là sự khủng hoảng về bản sắc, sự lạc lối trong việc định vị giá trị bản thân và sự hoang mang về vị trí của mình trong xã hội.

Trong bối cảnh đó, biến động nghề nghiệp rất dễ bị diễn giải thành thất bại cá nhân. Nhưng cảm giác lạc lối chỉ là phản ứng rất “con người” khi đột nhiên phải rời khỏi một vai trò mà mình từng gắn bó sâu sắc.

2. Lộ trình sự nghiệp tuyến tính đang trở thành một hệ quy chiếu lỗi thời

Tại sao chuyện này ngày càng dễ xảy ra?

Nhiều thập kỷ trước, ta vốn quen với một hình dung khá rõ về sự nghiệp: đi học, tìm một công việc ổn định, tích lũy kinh nghiệm, thăng tiến và nghỉ hưu. Dù không phải ai cũng đi trọn vẹn lộ trình ấy, nó vẫn đóng vai trò như một tấm bản đồ chung, nơi thành công được đo bằng khả năng tiến lên theo từng bậc thang nghề nghiệp.

Sự nghiệp ngày nay không còn là một đường thẳng với những bước tiến được định sẵn. Mỗi người có thể cần những hướng đi khác nhau để tìm thấy sự phù hợp. | Nguồn: Sasha Kim/Pexels

Nhưng tấm bản đồ đó đang dần mất hiệu lực.

Geoff Curtis, cựu Phó Chủ tịch Điều hành tại Horizon Therapeutics, từng chia sẻ trên tờ Fortune rằng: “Sau khi công ty bị mua lại, tôi không chỉ mất đi một vị trí công việc mà còn mất đi ‘cái giàn giáo’ đã nâng đỡ bản sắc nghề nghiệp của mình.” Điều đáng suy ngẫm là Curtis không mất vai trò vì thiếu năng lực hay mắc sai lầm mà chỉ đơn giản vì doanh nghiệp thay đổi cấu trúc.

Câu chuyện của Curtis không còn là một trường hợp cá biệt. Bởi làn sóng công nghệ và biến động kinh tế đang làm thay đổi cấu trúc của thị trường lao động. Báo cáo “The Future of Jobs 2025” của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) dự báo khoảng 39% kỹ năng cốt lõi của người lao động được các nhà tuyển dụng kỳ vọng sẽ thay đổi hoặc trở nên lỗi thời trong giai đoạn 2025-2030, kéo theo nhu cầu tái đào tạo và thích nghi ở quy mô lớn.

Trong bối cảnh đó, việc chuyển việc, chuyển ngành hay phải học lại từ đầu đang dần trở thành một phần tất yếu của cuộc sống. Điều nghịch lý là kỳ vọng của xã hội lại thay đổi chậm hơn nhiều so với thực tế của thị trường lao động. Những khoảng dừng, những lần rẽ ngang hay những lần phải bắt đầu lại vẫn dễ bị xem như dấu hiệu của thất bại.

Chính khoảng cách giữa kỳ vọng tuyến tính và thực tế phi tuyến tính đã tạo ra áp lực tâm lý cho nhiều người lao động. Đôi khi, vấn đề không phải là năng lực của cá nhân, mà là hệ quy chiếu cũ mà chính người lao động và xã hội vẫn đang dùng để đánh giá chính mình.

3. Hoang mang trong giai đoạn chuyển tiếp là một trạng thái tự nhiên

Tôi đang ở đâu trong hành trình này?

Trong giai đoạn chuyển đổi nghề nghiệp, không ít người trải qua cảm giác lạc lõng, hay không còn thuộc về nơi mình từng gắn bó nhưng cũng chưa thuộc về bất cứ nơi nào khác. Trạng thái “ở giữa” này có thể được gọi là liminality (tạm dịch là trạng thái trung gian) - khoảng chuyển tiếp khi một vai trò/bản sắc cũ khép lại nhưng vai trò/bản sắc mới vẫn chưa kịp hình thành. Sự mơ hồ và cảm giác bất định vì thế là một phần tự nhiên của mọi quá trình chuyển đổi.

Điều khiến giai đoạn này trở nên nặng nề hơn không chỉ nằm ở sự hoang mang, mà còn ở áp lực phải nhanh chóng thoát khỏi nó. Chúng ta được dạy về cách đặt mục tiêu, lập kế hoạch và theo đuổi thành công, nhưng lại ít khi được chuẩn bị cho những lúc lạc lối và mơ hồ. Chúng ta biết cách chúc mừng những khởi đầu mới và tôn vinh những thành tựu rõ ràng, nhưng hiếm khi tạo ra đủ không gian để một người có thể thừa nhận sai lầm và thất bại. Vì vậy, không ít người chọn cách im lặng, cố gồng mình để đưa ra câu trả lời chắc chắn trong khi chính họ còn chưa hiểu chuyện gì đang xảy ra. Càng thu mình lại, họ càng ít có cơ hội nhận được sự nâng đỡ từ những người xung quanh.

Ở cấp độ hệ thống, mô hình Chaordic Path (tạm dịch là con đường hỗn loạn - trật tự) mang đến một cách diễn giải khác cho trải nghiệm này. Thay vì xem sự phát triển là một đường thẳng có thể dự đoán trước, mô hình này chỉ ra rằng những thay đổi bền vững luôn diễn ra ở vùng ranh giới giữa “trật tự” (order) và “hỗn loạn” (chaos) - nơi những khuôn khổ cũ không còn đủ sức giải quyết những vấn đề mới, còn những khuôn khổ mới vẫn đang hình thành. Tuy nhiên, Chaordic Path không khuyến khích chúng ta bám chặt lấy trật tự cũ, cũng không cổ xúy việc lao vào hỗn loạn bằng mọi giá. Chính khoảng không gian ở giữa là nơi chúng ta được học cách chấp nhận sự mơ hồ nhưng vẫn không ngừng quan sát, học hỏi và kết nối. Đây mới là mảnh đất cho những tiềm năng mới nảy mầm.

Góc nhìn này có thể không khiến sự bất an biến mất ngay lập tức, nhưng nó cho bạn một tâm thế lành mạnh và trung dung hơn để đối diện. Sự hoang mang trong giai đoạn chuyển đổi cũng có thể là tín hiệu cho thấy một phiên bản mới của bạn đang thai nghén và hình thành. Điều cần thiết lúc này không phải là vội vàng tháo chạy khỏi sự bất định bằng mọi giá, mà là đủ kiên nhẫn và dành đủ thời gian, không gian để tiến trình chuyển đổi hoàn thiện.

4. Không phải mọi vấn đề nghề nghiệp đều xuất phát từ chính bạn

Có phải lỗi hoàn toàn ở tôi?

Khi đối diện với biến động, phản xạ đầu tiên của nhiều người là hoài nghi bản thân. Họ tự hỏi:

Mình có chọn sai nghề không?
Mình có thiếu năng lực không?
Mình đủ hiểu bản thân chưa?

Tuy nhiên, trải nghiệm nghề nghiệp của một người không thể chỉ được quyết định bởi những đặc điểm cá nhân. Khung Lý thuyết Hệ thống (Systems Theory Framework) cho rằng sự nghiệp là kết quả của sự tương tác liên tục giữa nhiều lớp hệ thống. Hãy thử hình dung qua một người đang cân nhắc nghỉ việc:

Ở hệ thống cá nhân: Họ có thể đã cạn kiệt năng lượng, không còn tìm thấy ý nghĩa trong công việc hay sự đồng điệu với tổ chức.
Ở hệ thống xã hội: Họ đồng thời là trụ cột tài chính của gia đình, mang theo những cam kết với bạn đời, hoặc gánh trên vai trách nhiệm với đồng nghiệp và đội nhóm.
Ở hệ thống môi trường - xã hội: Bao quanh họ là một thị trường đầy biến động, một ngành nghề đang bị AI và công nghệ tái định hình, cùng những định kiến xã hội về sự ổn định và thành công.

Một lựa chọn nghề nghiệp không chỉ được quyết định bởi năng lực hay mong muốn cá nhân, mà còn chịu ảnh hưởng từ những biến động bên ngoài. | Nguồn: Chris/Pexels

Nhìn từ lăng kính đó, “hiểu mình” không còn gói gọn trong việc gọi tên điểm mạnh, điểm yếu hay đam mê của bản thân. Quan trọng hơn, đó còn là hiểu điều gì đang nâng đỡ mình, điều gì đang tạo ra áp lực, và mình đang có những nguồn lực nào để đưa ra lựa chọn tiếp theo.

Đôi khi, chỉ riêng sự thay đổi trong cách nhìn ấy cũng đủ giúp một người bớt đi cảm giác tội lỗi và tự trách - điều vốn dĩ còn nghiêm trọng và gây đau đớn về tinh thần hơn cả chính cuộc khủng hoảng nghề nghiệp. Bởi thứ họ đang trải qua có thể không phải là thất bại của một cá nhân, mà là kết quả của nhiều nguồn lực tác động cùng một thời điểm.

5. Không phải lúc nào cũng cần đưa ra quyết định lớn ngay lập tức

Tôi có cần quyết định ngay không?

Câu hỏi đến như một phản xạ tự nhiên sau khi chúng ta hiểu điều gì đang diễn ra và đang tác động đến mình. Có những người đã nhận ra công việc hiện tại đang bào mòn mình và biết rằng một sự thay đổi là cần thiết, nhưng vẫn không thể nghỉ việc hay chuyển định hướng đơn giản vì họ chưa có đủ nguồn lực để thực hiện một thay đổi lớn.

Một số nghiên cứu cho thấy con người không phải lúc nào cũng ở trong cùng một trạng thái sẵn sàng để học hỏi, thích nghi và ra quyết định. Khái niệm Resilient Zone (tạm dịch là Vùng phục hồi) trong mô hình Community Resiliency Model (CRM) mô tả khoảng trạng thái mà hệ thần kinh tương đối cân bằng, nhờ đó con người có nhiều khả năng xử lý thông tin, điều chỉnh cảm xúc, giải quyết vấn đề và phản ứng linh hoạt hơn. Khi căng thẳng kéo dài đẩy một người ra khỏi vùng này, cơ thể có xu hướng ưu tiên các phản ứng liên quan đến an toàn và sinh tồn hơn là những quá trình nhận thức phức tạp.

Yêu cầu bản thân phải tìm ra câu trả lời cho tương lai hay tái thiết kế cuộc đời ngay trong giai đoạn khủng hoảng sự nghiệp cũng giống như bắt một vận động viên phải thi liên tục hai cuộc thi marathon. Vậy nên điều cần thiết lúc này là nuôi dưỡng nguồn lực tâm lý và sinh lý cần thiết để tiếp tục thích nghi.

Tuy nhiên, bạn không cần phải dừng mọi công việc. Để đưa được cơ thể và tâm trí quay trở lại “Vùng phục hồi” thì nghỉ ngơi, tìm kiếm sự hỗ trợ, giảm bớt áp lực hay đơn giản là dành thêm thời gian để quan sát chính mình đều có thể là bước đi phù hợp với trạng thái hiện tại.

6. Hiểu mình thông qua thử nghiệm, không phải chỉ thông qua suy ngẫm

Vậy tôi sẽ làm gì tiếp theo?

Nếu có một áp lực vô hình xuất hiện trong hầu hết các cuộc khủng hoảng nghề nghiệp, thì đó có lẽ là việc phải tìm ra “câu trả lời đúng”.

Đâu là công việc đúng?
Đâu là ngành nghề đúng?
Đâu mới là con người thật của mình?

Chúng ta thường bị mắc kẹt vào niềm tin rằng phải thấu suốt mọi thứ trước khi hành động, bao gồm việc hiểu rõ chính mình nhưng cuộc sống thực tế lại vận hành theo chiều ngược lại.

Nghiên cứu về chuyển đổi nghề nghiệp của Herminia Ibarra cho rằng con người hiếm khi khám phá bản sắc mới chỉ bằng cách ngồi yên suy ngẫm. Điều giúp họ hiểu mình hơn thường là quá trình thử nghiệm những vai trò mới, tiếp xúc với những môi trường mới và trải nghiệm những cách sống khác nhau. Bà gọi đó là quá trình xây dựng Provisional Selves - những “bản ngã thử nghiệm”. Chúng là những phiên bản nghề nghiệp chưa hoàn chỉnh mà con người thử khoác lên mình, quan sát phản hồi từ bên trong lẫn môi trường xung quanh rồi điều chỉnh dần theo trải nghiệm.

Theo cách nhìn này, bản sắc không phải là một thực thể cố định đang chờ được khám phá, mà nó liên tục được hình thành trong quá trình con người lựa chọn, hành động và tương tác với thế giới. Nói cách khác, nhiều khi chúng ta không hành động vì đã hiểu mình. Ngược lại, chính việc hành động mới giúp chúng ta dần hiểu mình hơn.

Đó cũng là lý do ngày càng nhiều người lựa chọn xây dựng một “sự nghiệp đa ngành nghề” (Portfolio Career), như một cách để mở rộng trải nghiệm nghề nghiệp và giảm sự phụ thuộc của bản sắc cá nhân vào một vai trò duy nhất. Mỗi vai trò trong Portfolio Career không chỉ là một nguồn thu nhập mà còn mở ra những cách khác nhau để hiểu về chính mình.

Chúng ta không phải lúc nào cũng hiểu mình trước khi hành động. Nhiều khi, chính những trải nghiệm mới giúp ta khám phá thêm về khả năng, giá trị và hướng đi phù hợp. | Nguồn: Cotton Bro/Pexels

Điều đó không có nghĩa là ai cũng cần chuyển ngành hay xây dựng một “sự nghiệp đa ngành nghề”. Giá trị cốt lõi nằm ở sự thay đổi trong cách tiếp cận. Thay vì cố gắng đi tìm một câu trả lời hoàn hảo, hãy bắt đầu bằng những câu hỏi thực tế hơn như:

Điều gì đáng để thử nghiệm tiếp theo?
Cuộc trò chuyện nào đáng để bắt đầu?
Kỹ năng nào đáng để học thêm?
Môi trường nào đáng để trải nghiệm?

Đôi lời gửi những con người đang “đứng giữa hành trình”

Nếu bạn đang đọc đến những dòng này trong một thời điểm mà mọi thứ trở nên mờ mịt hơn bình thường, thì cũng không sao nếu hôm nay bạn vẫn chưa có câu trả lời.

Chúng ta từng tin vào một lộ trình sẽ gắn bó nhiều năm, từng nghĩ rằng tương lai đã có một hình hài rõ ràng. Rồi một ngày, thực tại thay đổi và những câu trả lời từng rất chắc chắn bỗng không còn phù hợp nữa. Sự đứt gãy đó không phải vì chúng ta yếu đuối hay thiếu kiên trì, mà bởi thế giới đang thay đổi nhanh và phức tạp hơn rất nhiều so với trước đây.

Có lẽ điều quan trọng nhất vào lúc này là chấp nhận rằng bạn đang ở trong một giai đoạn chuyển tiếp, rằng sự mơ hồ và nỗi hoang mang đang có không nhất thiết là bằng chứng cho thấy bạn thiếu năng lực, thiếu kiên trì hay đã lựa chọn sai.

Bạn không nhất thiết phải đi qua những giai đoạn như vậy một mình. Bạn có thể tìm đến cộng đồng Vững tâm đi làm - nơi bạn có thể chia sẻ những băn khoăn trong công việc, lắng nghe trải nghiệm của những người cũng đang trên hành trình tìm hiểu mình và nhìn lại những lựa chọn nghề nghiệp.

Và rồi sẽ đến lúc, những mảnh ghép rời rạc và ngổn ngang của ngày hôm nay dần kết nối lại thành một chương câu chuyện có ý nghĩa. Trước khi đến được đó, hy vọng bạn sẽ đủ kiên nhẫn với chính mình để hồi phục, để lắng nghe bản thân nhiều hơn và để tin rằng mỗi bước đi, dù nhỏ đến đâu, vẫn đang góp phần định hình con người mà mình sẽ trở thành.

Bởi hành trình sự nghiệp có lẽ không phải là đi tìm một con đường luôn bằng phẳng và chắc chắn. Đôi khi, đó là học cách bước tiếp ngay cả khi ta chưa nhìn thấy toàn bộ con đường và để mỗi trải nghiệm mình đi qua dần cho ta biết đâu là hướng đáng để tiếp tục.

Đi đâu dịp lễ? 4 điểm hẹn với lịch sử mà bạn không thể bỏ qua ngày 2/9 này

Ngọc Thùy — Sun, 23 Aug 2026 08:07:48 +0000

Mỗi năm, khi tháng Tám về, một sự chuyển mình rất khẽ bắt đầu diễn ra trên khắp Việt Nam. Ở Hà Nội, những cơn gió cuối hè dịu lại dưới ánh nắng vàng, những căn biệt thự Pháp tường vàng nằm nép mình dưới những hàng cây cao. Tại TP.HCM, những cơn mưa chiều dần nhường chỗ cho những buổi tối trong trẻo. Trong khi đó sắc đỏ của quốc kỳ với ngôi sao vàng xuất hiện trên những con hẻm, ban công và đại lộ.

Trước đây, những kỳ nghỉ dài như Quốc khánh 2/9 thường được người trẻ đô thị xem là dịp để ngủ nướng, rời thành phố đến những vùng biển hoặc tìm đến những quán cà phê mới. Nhưng trong những năm gần đây, một thay đổi đáng chú ý đang diễn ra.

Đi bảo tàng không còn bị xem như một chuyến tham quan bắt buộc. Lịch sử cũng không còn chỉ nằm trong những mốc thời gian khô khan của sách giáo khoa hay những hiện vật im lặng phía sau lớp kính. Thay vào đó, những cách kể chuyện sáng tạo, công nghệ đa giác quan và nhu cầu tìm hiểu về bản sắc cá nhân đang đưa người Việt lẫn du khách quốc tế đến gần hơn với những trải nghiệm lịch sử sống.

Bởi thế các bảo tàng và di tích tại Hà Nội và TP.HCM cũng đang đáp lại sự thay đổi này bằng những tour đêm, hoạt cảnh tái hiện, công nghệ tương tác và các triển lãm được dàn dựng theo cách khiến quá khứ không còn đứng yên.

Nếu bạn muốn tìm hiểu một Việt Nam vừa thuộc về quá khứ vừa đang sống trong hiện tại thì đây là bốn trải nghiệm đáng chú ý trong mùa Quốc khánh năm nay.

1. Hỏa Lò: Khi lịch sử bước ra khỏi những hiện vật

Từng được biết đến với lịch sử khắc nghiệt dưới thời thuộc địa Pháp, nhà tù Hỏa Lò đã trở thành một điểm chạm văn hóa quen thuộc với thế hệ trẻ thông qua cách kể chuyện trên nền tảng số và những trải nghiệm trực tiếp giàu cảm xúc.

Trong dịp Quốc khánh năm nay, bên cạnh hoạt động tham quan ban ngày, Hỏa Lò giới thiệu triển lãm chuyên đề “Tâm Son Chí Thép” để trưng bày những kỷ vật cá nhân, trang nhật ký và hiện vật lịch sử gắn với các chiến sĩ cách mạng từng bị giam giữ tại đây.

Triển lãm chuyên đề đặc biệt "Tâm Son Chí Thép". | Nguồn: VNA

Nếu triển lãm đưa người xem đến gần hơn với những câu chuyện có thật, “Đêm Thiêng Liêng” lại tái hiện chúng bằng một trải nghiệm giàu tính sân khấu. Trong không gian gần như chìm trong bóng tối, chỉ được chiếu sáng bởi những luồng spotlight và ánh nến, các diễn viên dẫn người tham quan qua những hoạt cảnh về cuộc sống của tù chính trị dưới chế độ thực dân Pháp. Du khách được tìm hiểu những kế hoạch vượt ngục qua đường cống chật hẹp và tinh thần kiên cường của những người trẻ trong thời kỳ cách mạng.

Chuyên đề "Đêm Thiêng Liêng" tại nhà tù Hỏa Lò. | Nguồn: Fanpage Nhà tù Hỏa Lò

Không chỉ vậy, một số chi tiết rất nhỏ cũng được đưa vào trải nghiệm. Du khách có thể thưởng thức thạch cùng trà thảo mộc làm từ lá cây bàng cổ thụ trong khuôn viên nhà tù. Loại cây mà những người tù chính trị từng tận dụng lá và vỏ để làm thuốc, mực viết và bổ sung thực phẩm. Và cuối cùng, trải nghiệm kết thúc bằng một khoảng lặng tại khu tưởng niệm, nơi người tham quan có cơ hội dừng lại sau hành trình đầy âm thanh và hình ảnh.

Địa điểm: Di tích Nhà tù Hỏa Lò, số 1 phố Hỏa Lò, phường Cửa Nam, Hà Nội.

Thời gian:

“Tâm Son Chí Thép” mở cửa từ 12/8 đến 30/12/2026.
“Đêm Thiêng Liêng” diễn ra vào thứ Sáu và thứ Bảy, từ 19:00-21:00.

Tips: Vé tour đêm thường được mở bán theo đợt và nhanh chóng hết chỗ. Vì vậy nên theo dõi các kênh chính thức của di tích nếu muốn trải nghiệm trong dịp Quốc khánh.

2. Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam: Nhìn lịch sử qua những bức tranh

Nhân dịp Quốc khánh, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam giới thiệu những trưng bày chuyên đề và chương trình tham quan tập trung vào ký ức chiến tranh và quá trình tái thiết đất nước sau chiến tranh.

Bộ sưu tập trải dài qua nhiều chất liệu như sơn dầu, sơn mài, lụa, màu bột, chì và điêu khắc. Nhiều tác phẩm được sáng tác bởi những nghệ sĩ từng trực tiếp đến nhà máy, mỏ, nông trường và chiến trường để ghi lại cuộc sống của công nhân, nông dân và người lính Việt Nam giữa những biến động của thế kỷ 20.

Các bức tranh trong triển lãm "Ký ức những năm tháng không quên". | Nguồn: VNFAM

Điểm thú vị của những tác phẩm này nằm ở chỗ chúng không chỉ ghi lại các sự kiện lịch sử lớn. Qua những hình ảnh về lao động, đời sống và con người, nghệ thuật trở thành một dạng tư liệu giúp người xem nhìn vào cách xã hội Việt Nam từng sống, làm việc và duy trì tinh thần cộng đồng trong thời chiến.

Địa điểm: Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội.

Thời gian: 8:30 -17:00 từ 25/8 đến 8/9.

Tips: Bảo tàng nằm đối diện Văn Miếu - Quốc Tử Giám, vì vậy có thể kết hợp chuyến tham quan với các di tích lịch sử xung quanh.

3. LoaLoa Show: Khi di sản được kể bằng món ăn, âm nhạc và sân khấu

Từng được biết đến với tên gọi VietCharm, nay LoaLoa Show kết hợp nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực vùng miền và sân khấu tương tác trong khuôn viên Dinh Độc Lập. Trong khoảng 100 phút, chương trình đưa khán giả đi qua chín tiết mục từ câu chuyện về hoa sen và tinh thần Âu Lạc đến văn hóa vùng cao phía Bắc, truyền thống cung đình và đời sống văn hóa Nam Bộ.

LoaLoa Show mang đến nghệ thuật trình diễn Việt Nam, ẩm thực vùng miền và sân khấu sống động bên trong khuân viên lịch sử của Dinh Độc Lập TP.HCM. | Nguồn: Loaloa Show

Điểm đặc biệt là mỗi chương của chương trình đi kèm một món ăn tương ứng. Bữa tối vì thế không còn là một phần tách biệt khỏi buổi diễn mà trở thành một phần của câu chuyện văn hóa. Không gian biểu diễn được thiết kế với sân khấu xoay 360 độ và hệ thống ghế ngồi đồng tâm trong diện tích khoảng 500 m². Trước giờ diễn, khách cũng có thể thuê áo dài, áo Nhật Bình và trang phục truyền thống của các vùng miền để bước vào trải nghiệm.

Chương trình cho phép khán giả di chuyển qua ẩm thực, trang phục, âm nhạc và trình diễn. | Nguồn: Loaloa Show

Với những du khách muốn tìm hiểu Việt Nam trong một buổi tối, đây cũng là một cách tiếp cận khá cô đọng. Thay vì dành nhiều ngày di chuyển giữa các vùng miền, họ có thể đi qua nhiều lớp văn hóa của đất nước thông qua ẩm thực, trang phục, âm nhạc và trình diễn trong cùng một không gian tại LoaLoa Show.

Thời gian:

Ban ngày: 12:00 - 13:30.
Ban đêm: 15:00 - 20:30.

Hằng ngày kể từ 18/8 đến 3/9/2026.

Địa điểm: Khuôn viên Dinh Độc Lập, 108 Nguyễn Du, phường Bến Thành, TP.HCM.

Tips: Suất ban ngày từ 12:00-13:30 và suất tối từ 19:00-20:30. Khách nên đến trước khoảng 60 đến 90 phút để hoàn tất thủ tục và trải nghiệm trang phục nếu có nhu cầu. Với số lượng chỗ ngồi giới hạn, đặt vé trước sẽ là lựa chọn an toàn hơn.

4. Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Một đêm đi qua lịch sử giáo dục Việt Nam

Tour đêm “Tinh Hoa Đạo Học” kết hợp không gian lịch sử của Văn Miếu - Quốc Tử Giám với ánh sáng, âm thanh và công nghệ tương tác để kể lại câu chuyện về truyền thống học tập, khoa cử và tôn sư trọng đạo của người Việt. Du khách có thể tìm hiểu về lịch sử Quốc Tử Giám, thử viết thư pháp cùng thầy đồ, tương tác với AI Rùa và tham gia các hoạt động thực tế ảo trước khi bước vào phần trình diễn chính.

Tour Văn Miếu đêm - Trải nghiệm văn háo về đêm dành riêng cho truyền thống hiếu học và tôn trọng thầy cô hàng thế kỉ của đất nước. | Nguồn: Văn Miếu Night Tour

Điểm nhấn của hành trình là màn 3D Mapping “Tinh Hoa Đạo Học”, được trình chiếu trên mặt tiền Nhà Tiền Đường. Sau đó, vào 20:45, “Sử Đá Lưu Danh” tiếp tục đưa những câu chuyện được khắc trên hệ thống bia Tiến sĩ vào đời sống bằng ánh sáng, âm thanh và hình ảnh.

Thay vì đơn thuần chiếu sáng một di tích vào ban đêm, chương trình sử dụng công nghệ để diễn giải lại Văn Miếu như một trung tâm tri thức. Người xem được dẫn qua nhiều khía cạnh của nền khoa cử truyền thống, từ việc học cùng thầy đồ đến các kỳ thi và nghi thức tôn vinh những người đỗ đạt.

Thời gian: Tour diễn ra từ 19/8 đến 30/9/2026, vào thứ Tư, thứ Bảy và Chủ nhật, từ 18:30-21:30

Địa điểm: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, 58 Quốc Tử Giám, Hà Nội.

Tips: Màn “Tinh Hoa Đạo Học” bắt đầu lúc 19:45 và “Sử Đá Lưu Danh” lúc 20:45. Nên đến trước 45-60 phút để có thời gian khám phá các hoạt động tương tác trước giờ trình diễn.

Eating disorder: Chúng ta phải trả giá ra sao khi ca ngợi một căn bệnh?

Ngọc Thùy — Mon, 24 Aug 2026 12:16:02 +0000

Những thân hình gầy đến mức lộ xương đang xuất hiện ngày càng dày đặc trong văn hóa đại chúng. Từ các biểu tượng giải trí Âu Mỹ đến các thần tượng K-pop hay minh tinh Hoa ngữ, ở bất kỳ địa hạc giải trí nào cũng tồn tại một vóc dáng mảnh mai đến mức báo động. Thế nhưng những hình ảnh “mình hạc xương mai ấy” lại được khắc họa như hình mẫu đáng noi theo vì đã thể hiện được vẻ đẹp thanh thoát, tinh thần kỷ luật, khả năng kiểm soát bản thân hay thậm chí là bằng chứng cho thấy một người đang “quản lý tốt cơ thể”.

Dáng vẻ gầy gò từng được nhìn nhận chủ yếu dưới lăng kính của bệnh lý rối loạn ăn uống (ED) nay đã len lỏi vào các ngóc ngách mạng xã hội thông qua những trào lưu như #thinspo (những hình ảnh “truyền cảm hứng” để trở nên thật gầy) hay “pro-ana” (các cộng đồng cổ súy chứng chán ăn). Ở đó, sự kiệt quệ về thể xác bị thẩm mỹ hóa, thậm chí cổ súy như một hình mẫu đáng khao khát, khiến ED dần trở thành một khái niệm quen thuộc trong đời sống của người trẻ, đại diện cho một xu hướng thẩm mỹ phổ biến.

Hình ảnh xanh xao đáng báo động của “tiểu Diva” Ariana Grande trong MV Petal mới đây. | Nguồn: Ariana Grande

Sự thay đổi diện mạo chóng mặt của các ngôi sao, cùng mức độ phổ biến ngày càng cao của những trào lưu này, khiến dư luận chia rẽ sâu sắc. Một bên lo ngại trước những cơ thể ngày càng gầy mòn, cũng như tác động của việc liên tục tiếp xúc với hình ảnh “gầy trơ xương” lên tâm lý, đặc biệt ở những người trẻ dễ bị ảnh hưởng. Phía còn lại kiên quyết bảo vệ quyền riêng tư và phản đối việc biến cơ thể phụ nữ thành đối tượng để công chúng soi xét, bình phẩm.

Dĩ nhiên, không ai có thể đưa ra một chẩn đoán y khoa chỉ qua những tấm hình hay thước phim trên màn ảnh. Dù vậy, làn sóng tranh luận này mở ra một góc nhìn trăn trở ở khía cạnh tâm lý học: Tại sao một hội chứng tàn phá sức khỏe lại dễ dàng được khoác lên tấm áo bóng bẩy của "kỷ luật" và "sự kiểm soát"? Và từ khi nào, vẻ đẹp ED lại trở thành tiêu chuẩn sắc đẹp của phụ nữ?

Lịch sử của một vẻ đẹp mong manh

Việc con người lý tưởng hóa một cơ thể gầy gò, xanh xao hay thậm chí bệnh tật đã xuất hiện từ rất lâu về trước.

Ở phương Đông, có những thời kỳ cơ thể mảnh mai được xem là thanh tao, mong manh và nữ tính; cũng có những thời kỳ một thân hình đầy đặn mới được coi là biểu tượng của vẻ đẹp và phồn thịnh. Trong văn hóa Trung Hoa, hình tượng “mỹ nhân bệnh” như Lâm Đại Ngọc trong Hồng Lâu Mộng đã trở thành một biểu tượng văn chương của vẻ đẹp mong manh, u buồn và có phần bệnh tật.

Vẻ đẹp ốm yếu đài cát của Lâm Đại Ngọc trong Hồng Lâu Mộng. | Nguồn: Sina

Ở châu Âu từ thời Trung cổ, hội chứng Anorexia Mirabilis (tạm dịch: chán ăn thánh thiện) từng xuất hiện ở các nữ tu Công giáo. Họ nhịn ăn để thanh lọc cơ thể và trải nghiệm những cảm giác được cho là mang tính thiêng liêng. Tương tự, trong văn hóa phương Đông, việc tu khổ hạnh, ép xác hay nhịn ăn kéo dài từng được xem là con đường giải thoát, khiến những biểu hiện của sự tiết chế thể chất đôi khi được nhìn nhận dưới lăng kính tâm linh.

Chứng chán ăn thánh thiện được ca ngợi và mô tả trong cách tranh vẽ thời Trung cổ | Nguồn: CVLT Nation

Đến thế kỷ 19, văn hóa châu Âu từng bị ám ảnh bởi hình tượng người phụ nữ gầy gò, xanh xao do bệnh lao. Sự ốm yếu bị lãng mạn hóa thành vẻ đẹp thanh cao, u sầu. Việc ăn uống ngon miệng thậm chí bị giới quý tộc coi là "thô tục", vô tình bình thường hóa những dấu hiệu của chứng chán ăn.

Đây thực sự là một xu hướng của xã hội thế kỷ 19, và phụ nữ thực sự bắt đầu ăn ít hơn để có được vẻ ngoài thánh thiện. Họ mong muốn được trở nên xanh xao và mong manh, một kiểu thiếu nữ, kiểu phụ nữ xinh đẹp được vẽ bởi nam giới lúc bấy giờ, và nghệ thuật chắc chắn đã giúp củng cố những lý tưởng và định kiến văn hóa.

(M.Cunha viết trong “Behind Those Screens” - Bringing Women Forth: Christina Rossetti and Elizabeth Siddal)

Nhưng một vẻ đẹp được lý tưởng hóa không đồng nghĩa với một bệnh lý đã được y học gọi tên. Phải đến khi y học hiện đại phát triển, những hành vi nhịn ăn cực đoan và nỗi ám ảnh với cân nặng mới dần được nhìn nhận như những vấn đề sức khỏe cần được chẩn đoán và điều trị. Từ đó, eating disorder (ED), hay rối loạn ăn uống, mới được xác lập như một nhóm bệnh lý với những biểu hiện và tiêu chí lâm sàng cụ thể.

Hiểu đúng về Eating Disorder

Chứng rối loạn ăn uống (Eating Disorders hay còn được gọi tắt là ED) vốn là một nhóm bệnh lý tâm thần nghiêm trọng, bóp méo nhận thức của con người về hình thể và tạo ra nỗi ám ảnh cực đoan với cân nặng. Dưới cái tên ED là nhiều hội chứng lâm sàng khác nhau, với những cách biểu hiện và mức độ nguy hiểm không giống nhau.

Điển hình nhất là chứng chán ăn tâm thần (Anorexia Nervosa), nơi người bệnh tự bỏ đói, hạn chế lượng calo nạp vào đến mức cực đoan dù cơ thể đã gầy mòn.

Mặt khác, chứng cuồng ăn (Bulimia Nervosa) lại đẩy người bệnh vào vòng lặp tiêu thụ một lượng thức ăn khổng lồ trong thời gian ngắn. Sau đó họ hoảng loạn tìm cách đào thải bằng việc móc họng nôn ói, lạm dụng thuốc nhuận tràng hoặc tập thể dục điên cuồng.

Ngoài ra, y khoa cũng ghi nhận chứng ăn vô độ (Binge Eating Disorder) với tình trạng người bệnh hoàn toàn mất kiểm soát, ăn liên tục dù không thấy đói nhưng lại không có bất kỳ hành vi bù trừ nào để tiêu hao năng lượng.

Dù biểu hiện dưới dạng nào, rối loạn ăn uống cũng tàn phá cơ thể một cách nặng nề, trong đó chứng chán ăn tâm thần (Anorexia Nervosa) được xem là nguy hiểm nhất. Theo một nghiên cứu công bố trên tạp chí y khoa World Psychiatry vào năm 2021, hội chứng này giữ kỷ lục về tỷ lệ tử vong cao nhất trong tất cả các bệnh lý tâm thần. Theo thống kê, có đến 5% bệnh nhân không thể qua khỏi chỉ trong vòng bốn năm kể từ khi được chẩn đoán, biến nó thành một "bản án tử" thầm lặng nhưng khốc liệt.

Nhân vật Joo Ye-ri trong Friendly Rivalry bị ám ảnh nặng với cân nặng, cô tự gây nôn mửa cho bản thân để trở nên “mảnh mai” hơn. | Nguồn: Netflix

Cô không thể hài lòng về ngoại hình của bản thân dù đã rất gầy. | Nguồn: Netflix

Thế nhưng, bi kịch cốt lõi của rối loạn ăn uống không chỉ nằm ở sự bào mòn thể chất hay tỷ lệ tử vong cao. Điều khiến căn bệnh này trở nên đặc biệt nguy hiểm là người bệnh đôi khi không nhìn nhận các triệu chứng như một vấn đề cần chữa trị, mà ngược lại, còn cảm thấy tự hào hoặc hài lòng về chúng. Họ có thể đề cao việc cơ thể ngày càng gầy gò, thiếu cân, bởi tin rằng đó là cách để bản thân “vừa vặn” hơn với những chuẩn mực xã hội về một thân hình mảnh mai.

Trong tâm lý học, ED mang nhiều đặc tính "tương hợp với bản ngã" (Ego-syntonic). Nhiều nghiên cứu về tương hợp bản ngã đã chỉ ra rằng đặc điểm này khiến bộ não của bệnh nhân bị thao túng hoàn toàn. Họ không thể nhận thức được sự suy kiệt của bản thân là một trạng thái bệnh lý. Thay vào đó, họ đánh tráo khái niệm và xem việc sụt cân rùng rợn hay những đoạn xương nhô ra là minh chứng cho sự kỷ luật thép, là một thành tựu cá nhân hay một hệ tư tưởng thẩm mỹ độc đáo.

Nguồn: PBS

Việc khoác lên sự gầy gò một lớp vỏ bọc nghệ thuật bóng bẩy, sự kiêu hãnh hay quyền kiểm soát cơ thể chính là cú lừa ngoạn mục và tàn nhẫn nhất của ED. Nó giam cầm người bệnh trong một ảo giác đẹp đẽ, khiến họ kiên quyết bảo vệ sự mong manh đó và chối bỏ mọi sự can thiệp y tế từ thế giới bên ngoài.

Nếu y học đã có đủ bằng chứng để chỉ ra những nguy cơ của ED và sự suy kiệt cơ thể, tại sao mỗi khi một người phụ nữ trở nên gầy đi, tranh luận vẫn luôn xảy ra?

Khi cơ thể phụ nữ trở thành một cuộc tranh luận không hồi kết

Một phần câu trả lời nằm ở chính lịch sử của các chuẩn đẹp. Những hình ảnh từng được xem là dấu hiệu của bệnh lý không phải lúc nào cũng được xã hội nhìn nhận như bệnh lý. Chúng có thể bị tách khỏi bối cảnh y khoa, khoác lên một lớp ý nghĩa mới và trở thành một xu hướng thẩm mỹ.

Thập niên 1990 là một ví dụ điển hình. Ngành thời trang chứng kiến sự trỗi dậy của “heroin chic”, một aesthetic tôn vinh cơ thể cực gầy, làn da nhợt nhạt, quầng mắt thâm và vẻ ngoài hốc hác. Những cộng đồng #thinspo (thinspiration, các hình ảnh “truyền cảm hứng” để trở nên gầy hơn) và pro-ana (các cộng đồng cổ súy chứng chán ăn) đưa hình ảnh cơ thể cực gầy thành một mục tiêu cá nhân có thể theo đuổi, đo lường và chia sẻ. Một cơ thể càng gầy không chỉ được xem là đẹp, mà còn được gắn với những phẩm chất như kỷ luật, ý chí và khả năng kiểm soát bản thân.

Trào lưu theo đuổi một cơ thể gầy gò đến cực đoan. | Nguồn: PBS

Nhưng lịch sử sắc đẹp chưa bao giờ chỉ có một hình mẫu. Đến thập niên 2010, “slim-thick” lại trở thành chuẩn mực phổ biến: eo nhỏ nhưng hông và vòng ba lớn, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi văn hóa đại chúng và mạng xã hội. Sự phổ biến của các thủ thuật như Brazilian Butt Lift (BBL) cho thấy chuẩn đẹp có thể đảo chiều hoàn toàn: từ “càng gầy càng đẹp” sang một hình thể với những tỷ lệ cũng khó đạt được một cách tự nhiên.

Vì vậy, vấn đề không đơn giản là xã hội luôn thích phụ nữ gầy. Vấn đề nằm ở việc xã hội liên tục tạo ra những hình mẫu cơ thể cực đoan rồi gắn chúng với những phẩm chất đáng khao khát: gầy là kỷ luật, đầy đặn là quyến rũ, eo nhỏ là khỏe mạnh, vòng ba lớn là nữ tính. Chuẩn đẹp có thể thay đổi, nhưng áp lực biến cơ thể thành một dự án phải liên tục chỉnh sửa thì vẫn còn đó.

Dường như một thân hình mảnh mai đến mức báo động chính là tiêu chuẩn chung của ngành giải trí. | Nguồn: Lạc Phim

Và khi một người phụ nữ không còn muốn tham gia vào cuộc đua ấy thì sao? Những khái niệm như body positivity và body neutrality xuất hiện như một cách để chúng ta thử nhìn cơ thể phụ nữ khác đi, không còn đặt giá trị của một người vào việc họ trông như thế nào. Thế nhưng, ngay cả những tư tưởng được sinh ra để thoát khỏi vòng xoáy phán xét ấy cũng nhanh chóng trở thành một phần của cuộc tranh luận. Cơ thể phụ nữ vẫn tiếp tục được đưa ra bàn luận, chỉ là dưới những ngôn ngữ mới: yêu cơ thể, chấp nhận cơ thể, cải thiện cơ thể hay phản đối việc cải thiện cơ thể.

Vòng lặp vì thế vẫn tiếp diễn. Chuẩn đẹp thay đổi, nhưng cơ thể phụ nữ vẫn liên tục bị đặt vào vị trí phải được sửa chữa, cải thiện, ca ngợi hoặc phán xét.

Những bản án có thật trong lịch sử

Tranh luận về cơ thể phụ nữ dường như chưa bao giờ đi đến hồi kết. Chuẩn đẹp liên tục thay đổi, từ gầy đến đầy đặn, từ waif đến slim-thick, rồi lại quay về những thân hình cực mảnh. Nhưng nếu cuộc tranh luận về cái đẹp có thể thay đổi theo từng thời kỳ, cái giá của một số xu hướng làm đẹp cực đoan thì không phải chuyện tưởng tượng. Nó đã được ghi nhận bằng những trường hợp tử vong và các nghiên cứu y khoa.

Trong giới giải trí, trường hợp mang tính biểu tượng nhất có lẽ là huyền thoại âm nhạc Karen Carpenter. Cùng mang một giọng ca thiên thần, Karen cũng từng bị nghiền nát bởi áp lực ngoại hình của giới giải trí thập niên 70. Cơ thể bà bị hao mòn bởi chứng biến ăn tâm thần và phải vật lộn với áp lực ngoại hình và bệnh lý gây ra. Trong thời gian dài mắc bệnh khiến bà bị suy tim - biến chứng trực tiếp của rối loạn chuyển hóa liên quan đến anorexia nervosa - ở tuổi 32.

Cân nặng thời trẻ đã khiến Karen Carpenter trở nên ám ảnh ngoại hình. | Nguồn: Dân trí

Hơn hai thập niên sau, người mẫu Brazil Ana Carolina Reston qua đời ở tuổi 21 sau khi được nhập viện vì suy thận liên quan đến anorexia nervosa và bulimia nervosa. Cái chết của cô diễn ra trong thời kỳ ngành thời trang vẫn chịu ảnh hưởng mạnh của heroin chic, khi cơ thể cực gầy được xem như một chuẩn mực thẩm mỹ.

Kết

Những bi kịch này là minh chứng cho thấy rối loạn ăn uống chưa bao giờ là một phong cách nghệ thuật hay một biểu tượng của sự kỷ luật. Nó là một án tử. Việc tiếp tục thẩm mỹ hóa nó dưới bất kỳ hình thức nào, dù vô tình hay cố ý đều là một tội ác đối với sinh mạng của người nghệ sĩ và khán giả của họ.

Royal Arctika mang về 3 huy chương tại World Beer Awards 2026

Thư Trần — Tue, 25 Aug 2026 06:55:10 +0000

Hai cá tính, một tinh thần thử nghiệm

Một dòng bia dành cho những trải nghiệm nhẹ nhàng trên bàn ăn. Một dòng bia mạnh hơn, với những tầng hương lấy cảm hứng từ whisky ủ lâu năm. Royal Arctika chọn bắt đầu câu chuyện của mình bằng hai sản phẩm khá khác nhau.

Đằng sau thương hiệu là hơn 35 năm kinh nghiệm nấu bia được tích lũy tại Đức, Đan Mạch, Cộng hòa Séc và Nga. Nền tảng này được Royal Arctika đưa vào hai dòng bia thuộc Polar Signature Collection: Day Chiller 4.7% ABV và Night Strong 6.3% ABV.

Day Chiller là dòng Light Lager được phát triển hướng đến bàn ăn. Sản phẩm ứng dụng Arctic Frost Effect™ - công nghệ đang trong quá trình đăng ký bảo hộ sáng chế tại châu Âu - nhằm tạo cảm giác mát nhẹ và làm mới vị giác giữa các món.

Nếu Day Chiller chọn sự nhẹ nhàng, Night Strong lại đi theo hướng gần như đối lập. Dòng Strong Lager lấy cảm hứng từ whisky ủ lâu năm, với các lớp hương gợi nhắc whisky, brandy, vanilla và mật ong lên men.

Một bên 4.7%, một bên 6.3%. Một bên hướng đến trải nghiệm trên bàn ăn, một bên khai thác chiều sâu và cá tính mạnh hơn của hương vị. Dù đi theo hai hướng khác nhau, cả hai lại gặp nhau ở tinh thần thử nghiệm với cách bia được tạo ra và thưởng thức. Tinh thần ấy cũng được Royal Arctika mở rộng ra ngoài bản thân sản phẩm.

Năm 2026, thương hiệu đồng tổ chức Rising Chefs Challenge 2026 cùng Vietcetera trong khuôn khổ Flavors Vietnam, sân chơi dành cho các đầu bếp trẻ từ 19 đến 30 tuổi khám phá và diễn giải ẩm thực Việt qua góc nhìn của thế hệ mình.

Việc bước vào một sân chơi dành cho đầu bếp cũng khá gần với hướng đi mà Royal Arctika đang xây dựng với Day Chiller: đưa bia đến gần hơn với món ăn, food pairing và những trải nghiệm ẩm thực, thay vì chỉ đặt bia ở vai trò một thức uống giải khát quen thuộc.

World Beer Awards và cuộc tìm kiếm những chai bia nổi bật thế giới

Những thử nghiệm ấy vừa mang về cho Royal Arctika một cột mốc mới tại World Beer Awards 2026.

World Beer Awards thuộc World Drinks Awards, hệ thống giải thưởng toàn cầu tuyển chọn và vinh danh những sản phẩm nổi bật trong các phong cách đồ uống được quốc tế công nhận.

Được giới thiệu bởi TheDrinksReport.com - nền tảng trực tuyến dành cho giới chuyên môn ngành đồ uống - World Drinks Awards hướng đến việc tuyển chọn, trao thưởng và quảng bá những sản phẩm nổi bật đến người tiêu dùng lẫn ngành đồ uống trên toàn cầu.

Trong đó, World Beer Awards tập trung riêng vào bia. Các sản phẩm được đánh giá và trao giải theo từng phong cách, tạo cơ hội để những dòng bia khác nhau được đặt cạnh các sản phẩm cùng nhóm thay vì tất cả cùng xuất hiện trong một bảng xếp hạng chung.

Và tại World Beer Awards 2026, cả hai sản phẩm của Royal Arctika đều được gọi tên.

Day Chiller 4.7% giành Huy chương Bạc (Silver) ở hạng mục Experimental. Night Strong 6.3% nhận Huy chương Đồng (Bronze) ở cùng hạng mục. Theo thông tin từ Royal Arctika, Night Strong đồng thời mang về thêm Huy chương Đồng ở hạng mục New Launch, nâng tổng thành tích của hai sản phẩm lên ba huy chương.

2 Dòng bia, 3 huy chương và một chữ “Experimental”

Một Huy chương Bạc, hai Huy chương Đồng là những con số đáng chú ý. Nhưng có lẽ chi tiết thú vị hơn nằm ở chính hạng mục mà cả Day Chiller và Night Strong cùng được vinh danh: Experimental.

Sự trùng hợp này khá sát với những gì Royal Arctika đang làm với hai dòng bia.

Day Chiller thử đặt một Light Lager vào câu chuyện ẩm thực, với sản phẩm được phát triển hướng đến việc đồng hành cùng món ăn và làm mới vị giác giữa các trải nghiệm thưởng thức.

Night Strong lại thử nghiệm theo một hướng khác. Thay vì tập trung vào bàn ăn, dòng Strong Lager 6.3% khai thác những tầng hương gợi nhớ whisky, brandy, vanilla và mật ong lên men để tạo nên một cá tính đậm hơn.

Một bên nhẹ nhàng, một bên mạnh mẽ. Một bên tìm vị trí bên cạnh món ăn, một bên thử mở rộng những tầng hương có thể tìm thấy trong bia.

Hai con đường khác nhau cuối cùng lại gặp nhau ở một chữ: Experimental.

Việc Night Strong tiếp tục nhận Huy chương Đồng ở New Launch cũng bổ sung thêm một ghi nhận dành cho sản phẩm mới, trong lúc Royal Arctika vẫn đang xây dựng chỗ đứng cho hai dòng bia tại Việt Nam.

Ba huy chương tại World Beer Awards 2026 vì vậy không đứng riêng như một thành tích. Chúng đến giữa lúc Royal Arctika đang liên tục thử nghiệm từ sản phẩm, hương vị đến những hoàn cảnh mà bia có thể xuất hiện.

Và nếu trước đây lựa chọn bia thường bắt đầu bằng câu hỏi “Uống loại nào?”, Royal Arctika đang thử bổ sung thêm vài câu hỏi: Uống lúc nào, cùng món gì, và trải nghiệm ấy có thể khác đi ra sao?

Thử thách Đầu bếp Tiềm năng là sự kiện thuộc khuôn khổ chương trình Flavors Việt Nam 2026. Năm nay, sự kiện được đồng tổ chức bởi thương hiệu bia Royal Arctika, góp phần mang đến những trải nghiệm đặc sắc và lan tỏa văn hóa F&B Việt Nam.

Thử thách Đầu bếp Tiềm năng 2026 chính thức mở đơn đăng ký từ 12/07 đến 23/08/2026, tìm hiểu chi tiết tại đây.

Vòng chung kết sẽ diễn ra vào:
- Thời gian: Ngày 18/09/2026
- Địa điểm: Trường Du lịch Saigontourist, Thành phố Hồ Chí Minh

Chân thành cảm ơn các nhà tài trợ và đối tác của Flavors Rising Chefs Challenge 2026: Gold Sponsor: Royal Arctika; Bronze Sponsor: SpeedPOS; Trusted Partner: V Horeca, H Cookware, Lý Gia Viên.

Thưởng thức có trách nhiệm, 18+.
Không chia sẻ nội dung này cho người dưới 18 tuổi.

Mái tóc không mất đi, nó đang sống một cuộc đời khác: 10 năm “tiếp nối” hy vọng cùng Mạng lưới Ung thư vú Việt Nam

Gia Hòa — Tue, 25 Aug 2026 10:00:00 +0000

Được khởi xướng bởi Mạng lưới Ung thư vú Việt Nam (BCNV), Thư viện Tóc là hành trình kết nối những mái tóc được trao đi với bệnh nhân ung thư, giúp họ tìm lại sự tự tin và hy vọng trong quá trình điều trị. | Nguồn: Mạng lưới Ung thư vú Việt Nam (Breast Cancer Network Vietnam - BCNV)

“Tôi không phải là người giữ lửa duy nhất…”

Hơn mười năm trước, Thư viện Tóc khởi đầu từ một ý niệm giản dị: mái tóc của người này có thể trở thành niềm tự tin của người khác. Mười năm sau, kết nối nhỏ bé ấy đã vươn mình thành một mạng lưới vững chắc với 18 Thư viện Tóc, hoạt động tại 17 bệnh viện có Khoa Ung bướu trên toàn quốc. Đứng sau những con số ấn tượng như hơn 350.000 lượt hiến tóc hay 26 đối tác Salon Tóc Hồng, là một triết lý vận hành đầy tính nhân văn: “Tiếp nối”.

Khi được hỏi về việc làm thế nào để Mạng lưới Ung thư vú Việt Nam (Breast Cancer Network Vietnam - BCNV) cũng như Chương trình Thư viện Tóc duy trì ngọn lửa nhiệt huyết suốt hơn một thập kỷ, chị Nguyễn Thủy Tiên – Đồng sáng lập chia sẻ: “Tôi không nghĩ mình là người giữ lửa, mà tất cả những người đến với mạng lưới này, mỗi người đều giống như một ngọn nến”.

Chị ví von hành trình của BCNV như một sự chung tay thắp sáng. Ở đó, một cộng đồng cùng che chắn cho ngọn lửa chung; nếu một ngọn nến lụi tàn hay sắp tắt, sẽ luôn có những ngọn nến khác truyền hơi ấm sang để duy trì ánh sáng.

Hành trình 10 năm của BCNV được tạo nên từ sự chung tay của nhiều cá nhân, tổ chức, tình nguyện viên... mỗi người là một mắt xích tiếp nối hy vọng cho bệnh nhân ung thư.

Trong hệ sinh thái ấy, BCNV chọn cách không đứng ra như một cá nhân đại diện đơn lẻ. Tổ chức tự định vị mình là một “mắt xích” giữa muôn vàn mắt xích khác. Từ một người cắt đi mái tóc nuôi dưỡng nhiều năm, thợ salon tiếp nhận, đơn vị gia công cần mẫn, y bác sĩ tại bệnh viện, cho đến các tình nguyện viên và mạnh thường quân. Khi đến với nhau, họ nhìn thấy vai trò của chính mình trong sự chung tay vì một cộng đồng, và nhận ra rằng không có mắt xích nào kém quan trọng hơn mắt xích nào.

Để một mái tóc đến được với người bệnh là hành trình của nhiều bàn tay: từ người hiến tóc, salon, bệnh viện đến những người đồng hành phía sau.

Sự hiện diện rực rỡ trong từng khoảnh khắc cuộc đời

Với phụ nữ, rụng tóc trong quá trình hóa trị là một chướng ngại tâm lý to lớn. Sự thay đổi ngoại hình đột ngột tác động rất lớn tới tâm lý người bệnh, không chỉ làm ảnh hưởng đến quá trình điều trị mà còn đến cách họ cảm nhận về chính mình khi đối diện với người thân hay quay trở lại công việc sau này.

Qua lăng kính của BCNV, giá trị của một mái tóc trao đi thậm chí vượt xa chức năng thẩm mỹ thông thường. “Mái tóc không chỉ giúp che đi khoảng đầu trọc, mà nó mang lại cho người bệnh những khoảnh khắc rất quan trọng trong đời bên cạnh người thân yêu”, chị Thủy Tiên chia sẻ.

Trong vô vàn ký ức của hành trình 10 năm, những mảnh ghép đọng lại sâu sắc nhất thường là những câu chuyện đời thường dung dị:

Người mẹ trong ngày cưới con trai

“Một người mẹ đến mượn mái tóc giả chỉ để được xuất hiện rạng rỡ, trọn vẹn trong ngày vui lớn nhất của đời con.”

Cô dâu và các em nhỏ tựu trường

“Một cô gái trẻ mượn tóc cho ngày khoác áo cô dâu lên xe hoa; những cô bé, cậu bé mượn lại diện mạo tự tin ngày quay trở lại mái trường.”

Cô giáo và quân nhân trở lại bục giảng, đơn vị

"Họ tìm đến Thư viện Tóc để mượn lại sự hoàn thiện, để vững vàng đứng trước đồng đội, học trò mà không để ai phải lo lắng về những đớn đau mình đang gánh chịu.”

Mái tóc mượn lúc này trở thành điểm tựa tâm lý vững chắc. Nó giúp họ tìm lại hình bóng quen thuộc của chính mình trong gương, tự tin bước ra ngoài kia và sống trọn vẹn từng khoảnh khắc.

Với nhiều bệnh nhân ung thư, một mái tóc mới không chỉ thay đổi diện mạo mà còn giúp họ tìm lại cảm giác quen thuộc về chính mình.

Vòng lặp không khép lại của sự tử tế

Hành trình tiếp nối của BCNV không chỉ gói gọn ở chương trình Thư viện Tóc. Những nhu cầu thiết thực, thầm kín nhất của bệnh nhân sau điều trị ung thư vú cũng được thấu hiểu. Trong 10 năm qua, 2.555 chiếc áo lót chuyên dụng Pinkmate đã được trao tặng, hỗ trợ nâng đỡ cơ thể và tinh thần cho hàng ngàn phụ nữ.

Hành trình này còn được chắp cánh bởi sự đồng hành bền bỉ từ các tổ chức xã hội, giáo dục và doanh nghiệp. Đặc biệt, sự sát cánh của Tổng Lãnh sự quán Úc tại TP. Hồ Chí Minh suốt từ năm 2017 đến nay đã tạo nên những dấu ấn đậm nét. Tại lễ kỷ niệm 10 năm, sự hiện diện của Tổng Lãnh sự Úc Kate Wallace tiếp tục khẳng định cam kết sâu sắc trong các hoạt động hướng đến sức khỏe và quyền lợi của phụ nữ Việt Nam, đồng thời mở ra những chương hợp tác đầy hứa hẹn trong tương lai.

Không chỉ là một chương trình hiến tóc, Thư viện Tóc còn là nơi kết nối những cá nhân và tổ chức cùng chung mục tiêu nâng đỡ bệnh nhân ung thư.

Nhưng có lẽ, vòng lặp đẹp đẽ nhất của "Tóc Tiếp Nối" chính là khoảnh khắc người nhận trở thành người cho đi. Rất nhiều bệnh nhân, sau khi kiên cường bước qua lằn ranh sinh tử, đã chọn cách quay trở lại mạng lưới. Họ không đến để nhận thêm, mà để kể câu chuyện của mình, để trở thành những “Chiến binh truyền cảm hứng”. Chính những trải nghiệm chân thật đầy máu và nước mắt ấy lại trở thành liều thuốc tinh thần mạnh mẽ nhất, tiếp sức cho những người mới bắt đầu bước vào cuộc chiến.

Đó chính là tinh thần nguyên bản của BCNV: Sự tử tế cũng giống như một mái tóc hiến tặng. Một mái tóc cắt đi không hề mất đi, nó đang sống một cuộc đời khác - đẹp đẽ, kiêu hãnh và rực rỡ hơn bao giờ hết.

Lễ cúng cô hồn tại 3 miền: Bức họa đa sắc về văn hóa tâm linh của người Việt

Minh Nguyễn — Wed, 26 Aug 2026 02:49:47 +0000

Dù chung một khởi nguồn là lòng từ bi hướng về những kiếp nhân sinh bơ vơ, nhưng mâm cúng ở ba miền Bắc – Trung – Nam lại mang những gam màu hoàn toàn khác biệt. Phía sau bát cháo hoa mộc mạc của miền Bắc, sự chỉn chu của miền Trung hay mâm heo quay đa sắc của miền Nam chính là tấm gương phản chiếu chân thực nhất về lịch sử, lối sống và tính cách của từng vùng miền.

Vì sao tháng 7 là tháng cô hồn?

Có bao giờ bạn bước ra ngõ vào những buổi chiều tháng 7 Âm lịch, ngửi thấy mùi nhang trầm thoang thoảng trong gió, và nhìn thấy những đốm lửa hóa vàng cháy bập bùng góc phố? Đó là lúc nghi lễ cúng cô hồn (hay cúng thí thực) đang diễn ra.

Theo quan niệm dân gian, từ mùng 2 đến rằm tháng 7 Âm lịch là thời điểm Quỷ Môn Quan mở cửa, cho phép những vong linh không nơi nương tựa, không người thờ cúng được trở lại dương gian.

Theo tín ngưỡng dân gian, tháng 7 Âm lịch là thời điểm Quỷ Môn Quan mở cửa. / Nguồn: Vntrip.vn

Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, nghi thức này vẫn được duy trì bền bỉ từ thành thị đến nông thôn, tựa như một trạm dừng chân ấm áp mà người sống dành cho người đã khuất. Nhưng để hiểu trọn vẹn nghi lễ này, chúng ta cần tìm về lịch sử Phật giáo và tín ngưỡng dân gian từ ngàn xưa.

Nghi lễ của sự từ bi

Lễ cúng cô hồn có sự pha trộn hài hòa giữa Đạo Phật và tín ngưỡng bản địa. Theo điển tích Phật giáo về Ngạ quỷ Diệm Khẩu, Tôn giả A Nan Đà từng gặp một con ngạ quỷ (quỷ đói) thân hình gầy gò, cổ họng nhỏ như cây kim nhưng miệng lại bốc lửa phừng phừng.

Quỷ báo rằng A Nan Đà sắp phải chịu kiếp ngạ quỷ, trừ khi ông bố thí thức ăn cho hằng hà sa số dạ xoa và quỷ đói. Từ sự kiện này, Đức Phật đã dạy Đức A Nan bài chú "Cứu bạt diệm khẩu ngạ quỷ Đà La Ni" để phân phát thức ăn, giúp các vong linh được no đủ và siêu thoát.

Hình ảnh minh họa Quỷ đói theo điển tích Phật giáo / Nguồn: VTC News

Vượt ra khỏi những điển tích, cách người Việt thực hành nghi lễ này cũng tuân theo những quy chuẩn mang đậm triết lý âm dương. Lễ cúng thường được cử hành vào những buổi chiều muộn hoặc lúc chạng vạng tối, diễn ra rải rác từ mùng 2 đến trước 12 giờ trưa ngày 15 tháng 7 Âm lịch.

Dân gian quan niệm rằng, ánh nắng ban ngày mang dương khí quá mạnh sẽ khiến các linh hồn yếu ớt bị tổn thương, nên chỉ khi bóng hoàng hôn buông xuống, họ mới có thể thuận lợi tụ lại để thụ lộc.

Quy trình cúng cũng được thực hiện với sự cẩn trọng tuyệt đối: mâm cúng luôn dọn ở ngoài sân, trước ngõ chứ không bao giờ được đặt trong nhà để tránh việc "rước vong" vào gia cư.

Mâm cúng cô hồn không bao giờ được đặt trong nhà. / Nguồn: Dịch vụ tâm linh

Sau khi dâng hương và đọc văn khấn, nghi lễ khép lại bằng việc hóa vàng mã và rải đều bát gạo, đĩa muối ra bốn phương tám hướng. Nắm gạo, hạt muối vung lên giữa sương chiều vừa là sự bố thí cuối cùng, vừa là lời chào tiễn biệt nhẹ nhàng, dặn dò các vong linh đã no đủ hãy tiếp tục lên đường, đừng nán lại quấy nhiễu chốn dương gian.

Từ điển tích đến thực hành, có thể thấy đây không phải là sự "hối lộ" thần linh để cầu vinh hoa phú quý, mà thuần túy là hành động mang tính nhân đạo. Cúng cô hồn chính là cách người Việt tự nhắc nhở nhau về đạo lý sẻ chia, xót thương cho những kiếp người "bất đắc kỳ tử", những linh hồn lang thang cơ nhỡ, và răn dạy con người sống hướng thiện để gieo những hạt mầm tốt lành cho hiện tại.

Nét đặc trưng của mâm cúng từng vùng miền

Tuy chung một gốc rễ, nhưng khi đi dọc theo chiều dài đất nước, mâm cúng cô hồn lại biến thiên đa dạng, mang đậm dấu ấn của từng vùng địa lý.

Nguồn: Sức Khỏe & Đời Sống

Tại miền Bắc, mâm cúng chúng sinh đề cao sự thanh tịnh, giản dị và mộc mạc. Người Bắc kiêng cúng đồ mặn cho cô hồn vì sợ khơi dậy "tham, sân, si" của các vong linh. Món ăn mang tính biểu tượng và tuyệt đối không thể thiếu là cháo hoa (cháo trắng nấu loãng). Dân gian lý giải rằng các linh hồn mang nghiệp chướng có thực quản vô cùng nhỏ hẹp, chỉ có thể húp được cháo loãng.

Bên cạnh bát cháo, mâm cúng thường có thêm bỏng ngô, khoai lang luộc, sắn luộc, bánh đa, kẹo dồi, tiền lẻ và nước lã. Những sản vật đồng quê rẻ tiền nhưng ấm áp này chính là hơi thở của nền văn minh lúa nước, phản ánh sự mộc mạc của làng quê Bắc Bộ.

Nguồn: Đồ Cúng Tâm Linh

Tiến vào miền Trung, đặc biệt là khu vực Huế, lễ cúng lại khoác lên mình sự tinh tế và đậm chất nghi lễ. Chịu ảnh hưởng từ văn hóa cung đình và tín ngưỡng Phật giáo bám rễ sâu sắc, người miền Trung sắp xếp mâm cúng rất tỉ mỉ, tạo hình hoa sen từ xôi chè, bánh phu thê, bánh ít.

Điểm nhấn của miền Trung nằm ở vàng mã. Không chỉ là tiền giấy, họ chuẩn bị hàng loạt "áo quần", giày dép, nón lá bằng giấy được cắt dán tinh xảo. Lễ cúng thường được cử hành rất trang nghiêm, đôi khi có sự hiện diện của các bậc cao niên am hiểu kinh kệ để tụng niệm, rải gạo muối một cách bài bản nhất.

Nguồn: Đồ cúng trọn gói

Trái ngược với sự mộc mạc của miền Bắc hay tĩnh lặng của miền Trung, miền Nam biến lễ cúng cô hồn thành một sự kiện nhộn nhịp, hào sảng. Mâm cúng ở đây cực kỳ thịnh soạn với các món mặn như heo quay nguyên con, gà luộc, bánh trái đắt tiền và những khúc mía ghim (dành cho vong linh làm gậy chống).

Nguồn: Hải Thuận

Đặc biệt, miền Nam có tục "giật cô hồn". Khác với tâm lý sợ vong linh nán lại, người phương Nam tin rằng mâm cúng càng có nhiều người "giật" lộc thì gia chủ càng gặp nhiều may mắn, làm ăn phát đạt và xua tan mọi xui rủi.

Mâm cúng nói gì về lối sống của người Việt 3 miền?

Nhìn vào mâm cúng tháng 7, ta không chỉ thấy những sản vật hữu hình được dâng lên từ đất mẹ, mà còn được chạm vào tầng sâu nhất trong tâm hồn và lối sống của người Việt dọc theo dáng hình chữ S.

Ở miền Bắc, vùng đất ngàn năm văn hiến, mâm cúng hiện lên như một nốt trầm sâu lắng.

Hướng mắt về khúc ruột miền Trung, mâm cúng ở đây vượt lên trên một nghi thức thông thường, trở thành một cuộc đối thoại miên viễn, ân tình giữa hai bờ sinh tử.

Và rồi khi bước vào mảnh đất phương Nam, mâm cúng lại bừng lên sắc màu hoành tráng, hào sảng. Chú heo quay đỏ au cùng tục "giật cô hồn" rộn rã tiếng cười chính là cách họ xua đi những điều kém may mắn để tạo nên một lễ hội sẻ chia chan chứa tình người.

Người Việt sở hữu một đời sống văn hóa tâm linh muôn màu. / Nguồn: Lao Động

Ba miền đất nước, ba nếp sống, ba cách bày tỏ lòng từ bi nhưng lại hòa chung vào một dòng chảy nhân văn bất tận. Dù là bát cháo hoa thanh đạm hay mâm cỗ mặn linh đình, tất cả đều đang hòa chung một khúc ca về tính nhân đạo, về đạo lý thương người như thể thương thân.

Từng nét đặc trưng cứ thế cùng tồn tại tựa những sợi chỉ màu rực rỡ đan dệt nên một nền văn hóa tâm linh Việt Nam muôn màu, bao dung và gắn kết bền chặt qua lớp lớp thời gian.

Một không gian dành cho nhiếp ảnh: Trần Thanh Thảo cùng mảnh ghép tĩnh lặng mang tên 224 SPACE

Thư Trần — Wed, 26 Aug 2026 10:00:00 +0000

Trong lúc thực hiện bài phỏng vấn này, có một câu hỏi chị Trần Thanh Thảo đặt ra khiến tôi phải ngập ngừng suy nghĩ mãi…

“Bạn có bao giờ ngắm một bức ảnh gia đình, bạn bè hay một cảnh đẹp quá một phút chưa?”

Hừm, tôi thử mở thư viện ảnh trong điện thoại với hơn 20.000 khoảnh khắc nằm chồng lên nhau theo thứ tự ngày tháng. Tự khắc tôi lắc đầu, và tôi cũng dám cá không nhiều người trong chúng ta có thể tự tin trả lời là “có”. Chúng ta bấm máy ghi lại một bữa tối, một chuyến đi, một người mình yêu quý, rồi gần như ngay lập tức lướt sang bức tiếp theo.

Với Trần Thanh Thảo, đó là một nghịch lý của thời đại kỹ thuật số: chúng ta đang ngắm rất nhiều nhưng cảm rất ít.

Sau hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực sáng tạo (từ quảng cáo, thiết kế đến tổ chức sự kiện), Trần Thanh Thảo bước vào nhiếp ảnh như một thử thách mới dành cho chính mình. Chị không xem đó là một cuộc đổi nghề, mà nhiếp ảnh chỉ khiến hành trình sáng tạo vốn có trở nên “thú vị và đa sắc màu hơn”.

Triển lãm cá nhân đầu tiên "224 by Trần Thanh Thảo - Cuộc tái sinh" trở thành viên gạch đầu tiên cho mong muốn dấn thân sâu hơn vào nhiếp ảnh sáng tác. Cũng từ đó, con số 224 tiếp tục xuất hiện trong một hình hài khác: 224 SPACE - một không gian chuyên biệt cho nhiếp ảnh và nghệ thuật thị giác tại Sài Gòn.

Hôm nay, chúng tôi trò chuyện với chị Thảo về việc vì sao một bức ảnh cần được bước ra khỏi màn hình, tại sao con người cần học cách nhìn lâu hơn, và tham vọng khá giản dị của chị dành cho 224 SPACE: trở thành một nơi để những người yêu nhiếp ảnh có thể gặp nhau.

Chị Trần Thanh Thảo - Giám Đốc Sáng Tạo; Nhiếp ảnh gia & Người sáng lập 224 SPACE và NO2 STUDIO. | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Phạm Quỳnh

Nếu chưa từng biết đến chị, chị sẽ giới thiệu Trần Thanh Thảo như thế nào?

Thảo là một người yêu cái đẹp, lấy năng lượng từ sự tĩnh lặng và không thích nói quá nhiều về bản thân.

Vậy trong ba vai trò: Giám đốc Sáng tạo, nhiếp ảnh gia và người sáng lập, đâu là vai trò thể hiện rõ nhất con người chị?

Cả ba đều là một Trần Thanh Thảo. Có lẽ mỗi vai trò chỉ là một cách khác nhau để mình thực hiện những công việc sáng tạo mà Thảo yêu thích.

Cơ duyên nào đưa chị đến với nhiếp ảnh?

Trong hơn 20 năm làm việc về sáng tạo ở các lĩnh vực quảng cáo, thiết kế và tổ chức sự kiện, đến một lúc Thảo muốn thử thách bản thân trong một vai trò hoặc một chuyên môn mới.

Thảo xem nhiếp ảnh như một bước tiến với chính mình trong hành trình làm công việc sáng tạo. Còn sẽ đi được bao xa hay bao lâu thì Thảo không thể nói trước. Thảo chỉ biết mình luôn cố gắng hết sức để thực hiện điều mình muốn.

"Giám đốc Sáng tạo, nhiếp ảnh gia và người sáng lập, cả 3 vai trò đều là Thảo." | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Phạm Quỳnh

Triển lãm cá nhân đầu tiên 224 by Trần Thanh Thảo - Cuộc tái sinh có ý nghĩa thế nào trong hành trình ấy?

Đó là viên gạch đầu tiên khiến Thảo muốn dấn thân nhiều hơn vào nhiếp ảnh và nhìn rõ hơn hành trình nhiếp ảnh sáng tác dưới góc nhìn cá nhân của mình.

Nhiếp ảnh cũng giúp Thảo vượt qua một số giới hạn về sức khỏe, về cách nhìn cuộc sống, về cái đẹp và cả cách nhìn nhận năng lực của bản thân.

Nhưng Thảo không thay đổi con đường sự nghiệp của mình.
Nhiếp ảnh chỉ khiến con đường ấy thú vị và đa sắc màu hơn.

"Thảo xem nhiếp ảnh như một bước tiến với chính mình trong hành trình làm công việc sáng tạo." | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Đỗ Sỹ

Chị từng chia sẻ rằng ngày nay chúng ta "ngắm rất nhiều nhưng cảm rất ít". Điều gì trong cuộc sống đã dẫn chị đến góc nhìn này?

Chúng ta đang sống trong thời đại kỹ thuật số và sống bằng “hình ảnh” nhiều đến mức xem điều đó là hiển nhiên. Việc tạo ra một bức ảnh hay tiếp xúc với hình ảnh ngày nay quá nhanh và quá dễ dàng. Mà cái gì quá nhiều thì dần không còn được xem là quý nữa.

Bạn có bao giờ ngắm một bức ảnh gia đình mình, bạn bè hay một cảnh đẹp quá một phút chưa?

Đủ lâu để bạn nhớ lại khung cảnh ấy, những sự kiện từng diễn ra trong bức ảnh ấy?

Nếu chưa, bạn sẽ khó mà thực sự “cảm” một bức ảnh. Ngày nay, chúng ta đang sống với hình ảnh bằng cách khá tham lam: tạo ra thật nhiều, sở hữu thật nhiều như những sản phẩm hữu hình. Nhưng cuối cùng, rất nhiều trong số đó lại trở nên vô hình trong tâm trí.

"Nhiếp ảnh cũng giúp Thảo vượt qua một số giới hạn về sức khỏe, về cách nhìn cuộc sống, về cái đẹp và cả cách nhìn nhận năng lực của bản thân." | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Đỗ Sỹ

Ngay từ những ngày đầu, chị hình dung 224 SPACE sẽ mang lại trải nghiệm gì cho người ghé thăm?

Thảo luôn tin rằng sự đơn giản và dễ chịu luôn giúp mọi thứ gần nhau hơn. Thảo mong muốn người thưởng lãm khi bước vào đây sẽ dành thời gian để ngắm nhìn, lắng nghe và đối thoại nhiều hơn với từng bức ảnh.

"Thảo luôn tin rằng sự đơn giản và dễ chịu luôn giúp mọi thứ gần nhau hơn." | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Đỗ Sỹ

Điều gì khiến 224 SPACE khác với một gallery hay studio nhiếp ảnh thông thường?

Nó được tạo nên từ những rung động, những ấp ủ, những băn khoăn và cả những quyết liệt của Trần Thanh Thảo. Như vậy đã đủ khác biệt chưa? (cười)

Đây có vẻ là một câu trả lời hơi drama. Thật lòng, Thảo chưa bao giờ cố gắng tạo ra một điều gì đó chỉ để trở nên khác biệt. Điều Thảo muốn hướng đến nhiều hơn là sự đồng cảm trong nhiếp ảnh.

Kiến trúc, ánh sáng và âm thanh tại 224 SPACE đã dẫn dắt cảm xúc người xem như thế nào?

Một không gian tĩnh lặng với ánh sáng tập trung làm nổi bật tác phẩm, kết hợp cùng những giai điệu không lời và mùi hương thoang thoảng... Tất cả là cách để giữ chúng ta ở lại lâu hơn. Và khi ở đủ lâu, bạn sẽ bắt đầu cảm nhận đủ sâu.

Tại sao việc đưa một bức ảnh ra khỏi màn hình lại quan trọng đến vậy?

Nó giống như việc bạn chat với một người trên Facebook hay Instagram và việc thực sự ngồi cùng người ấy trong một quán cà phê có âm nhạc, có ánh sáng đẹp. Vẫn là người đó nhưng trải nghiệm sẽ khác.

Một bức ảnh cũng vậy.

Khi được in ra, đặt trong một không gian, có ánh sáng, có khoảng cách giữa mình và tác phẩm, mối quan hệ của người xem với bức ảnh cũng thay đổi. Có lẽ điều quan trọng nhất vẫn là thời gian mà chúng ta dành cho nó.

"Thật lòng, Thảo chưa bao giờ cố gắng tạo ra một điều gì đó chỉ để trở nên khác biệt." | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Đỗ Sỹ

Cũng trong triển lãm cá nhân đầu tiên, chị được công bố trở thành Đại sứ dòng máy ảnh Leica M11 tại Việt Nam. Cột mốc này có ý nghĩa gì với chị?

Việc Thảo chụp ảnh hay lựa chọn một thiết bị chưa bao giờ hướng đến suy nghĩ rằng: “Mình phải trở thành đại sứ”. Nhưng nếu những nỗ lực và sự nghiêm túc của Thảo được ghi nhận thì mình vô cùng hạnh phúc và vinh dự. Điều đó cũng trở thành một nguồn động lực để mình tiếp tục hành trình Thảo đã lựa chọn.

Việc Thảo chụp ảnh hay lựa chọn một thiết bị chưa bao giờ hướng đến suy nghĩ rằng: “Mình phải trở thành đại sứ”. | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Phạm Quỳnh

Chị từng nói 224 SPACE không chỉ là một gallery. Vậy chị muốn nơi đây trở thành điều gì?

Thảo chưa bao giờ nghĩ 224 SPACE chỉ là một gallery.

Với Thảo, đây là một không gian để những con người yêu nhiếp ảnh có thể gặp nhau, đối thoại và truyền cảm hứng cho nhau. Thảo mong các nhiếp ảnh gia, đặc biệt là những bạn trẻ, sẽ xem 224 SPACE như một điểm dừng trên hành trình của mình.

Không phải để chứng minh bản thân hay tìm kiếm sự công nhận, mà để có cơ hội chia sẻ góc nhìn, lắng nghe những câu chuyện và tiếp tục hoàn thiện tiếng nói riêng.

Thảo là người Sài Gòn và yêu Sài Gòn...

Nếu 224 SPACE là một bức ảnh nhỏ trong cộng đồng những người yêu nghệ thuật nhiếp ảnh nơi này, Thảo chỉ mong đó sẽ là một bức hình có ý nghĩa và nét duy mỹ của riêng nó.

"Với Thảo, 224 SPACE là một không gian để những con người yêu nhiếp ảnh có thể gặp nhau, đối thoại và truyền cảm hứng cho nhau." | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Đỗ Sỹ

Sau cùng, chị mong mọi người mang theo điều gì khi bước ra khỏi một triển lãm tại 224 SPACE?

Có vẻ hơi thực tế, nhưng Thảo thực sự muốn mọi người dành nhiều thời gian đi xem triển lãm ảnh hơn. Xem sách ảnh nhiều hơn đi.

Đó là một phần giúp những bức ảnh có thêm đời sống thật bên ngoài màn hình của các thiết bị điện tử. Thảo tin nhiếp ảnh mang một sứ mệnh kết nối: kết nối những nền văn hóa, kết nối những đời sống và kết nối những trái tim.

Bài viết thực hiện tháng 08/2026.

224 SPACE là không gian chuyên biệt dành cho nhiếp ảnh và nghệ thuật thị giác tại TP.HCM, được sáng lập bởi nhiếp ảnh gia Trần Thanh Thảo. Không gian được phát triển dựa trên ba yếu tố chính: ánh sáng, màu sắc và tính linh hoạt, với mong muốn tạo ra trải nghiệm thưởng lãm nơi người xem có thể chậm lại, quan sát và đối thoại sâu hơn với hình ảnh.Không chỉ là nơi trưng bày, 224 SPACE còn được định vị như một creative hub kết nối nhiếp ảnh gia, người làm sáng tạo và cộng đồng yêu nghệ thuật thông qua các triển lãm, hoạt động chia sẻ và đối thoại về nhiếp ảnh.Truy cập 224 SPACE để tìm hiểu thêm về các triển lãm, hoạt động và chương trình dành cho cộng đồng yêu nhiếp ảnh và nghệ thuật thị giác.

4 Thi thể được tìm thấy trong 3 ngày, 4.255 vụ mất tích: Chuyện gì đang xảy ra tại “hòn đảo thiên đường” Jeju?

Gấm Võ — Wed, 26 Aug 2026 10:52:57 +0000

Còn nhớ một vụ việc chấn động từng đã diễn ra vào năm 2024: 38 trong số 90 hành khách người Việt Nam bay từ Nha Trang đến đảo Jeju du lịch đã không lên chuyến bay về nước, cắt đứt liên lạc và hoàn toàn biến mất tại điểm tham quan cuối cùng. Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc đã phối hợp cùng cơ quan chức năng sở tại để xác minh và xử lý vụ việc theo quy định nhưng kết quả vẫn còn là lời bỏ ngỏ.

Những bí ẩn chưa được tìm thấy lời giải thì vừa mới đây, 4 thi thể (hầu hết là khách du lịch) khác lại liên tiếp được tìm thấy trên hòn đảo này. Một chuỗi vụ việc tưởng chừng riêng lẻ đang dần kéo theo những câu hỏi lớn hơn về an ninh, cảnh sát và du lịch ở nơi từng được mệnh danh là “thiên đường du lịch”. Liệu Jeju có còn là điểm đến an toàn hay không?

1. Chuyện gì đã xảy ra?

Theo Hãng thông tấn Yonhap, khoảng 10h46 ngày 24/8, cảnh sát đã phát hiện một thi thể tại khu vực trồng cây ở Hallim-eup, thành phố Jeju, Hàn Quốc. Nạn nhân được xác định là Jang Mi-ran, 37 tuổi, người đã được trình báo mất tích từ tháng 5. Thi thể được tìm thấy cách nơi cô từng lưu trú dài hạn khoảng 400 m, sau 104 ngày kể từ khi mất tích.

Cảnh sát tiến hành khám nghiệm pháp y sau khi phát hiện thi thể của Jang Mi-ran, người đã mất tích từ tháng 5, tại một trang trại trồng cọ ở Suwon-ri, Hallim-eup, thành phố Jeju. | Nguồn: Yonhap News

Nhưng câu chuyện đáng kinh ngạc hơn là: đây chỉ mới là một trong bốn thi thể được tìm thấy tại Jeju chỉ trong vòng ba ngày.

Chuỗi sự việc bắt đầu từ ngày 22/8 và tiếp diễn đến 24/8, lần lượt như sau:

Ngày 22/8: Một người đàn ông ngoài 60 tuổi được trình báo mất tích từ 2/7 được phát hiện tử vong
Ngày 23/8: Tiếp tục phát hiện thi thể một người đàn ông khoảng 70 tuổi, đã được trình báo mất tích vào ngày 22/8
Ngày 24/8: Trường hợp của cô Jang Mi-ran
Trước đó, khoảng 9h35 cùng ngày 24/8: Cảnh sát cũng tìm thấy thi thể một người đàn ông khác ngoài 60 tuổi tại khu vực thung lũng thuộc Aewol-eup, được trình báo mất tích từ ngày 12/8.

Hiện vẫn chưa có bằng chứng cho thấy 4 vụ việc có liên quan đến nhau, hay có một ai đứng sau chuỗi cái chết này. Cảnh sát vẫn đang điều tra từng trường hợp riêng biệt để xác định nguyên nhân và hoàn cảnh tử vong.

2. Sự việc dần trở nên nghiêm trọng như thế nào?

Mọi chuyện bắt đầu trở nên đáng nghi hơn khi người ta phát hiện ra rằng cả vụ việc của cô Jang Mi-ran và người đàn ông 60 tuổi (mất tích từ 2/7) đều do một viên cảnh sát phụ trách. Viên cảnh sát này bị cáo buộc đã sử dụng thủ đoạn gian dối để tự ý khép lại hồ sơ ngay từ lần trình báo đầu tiên của người nhà. Cụ thể trong cả hai trường hợp, ông thông báo với gia đình rằng mình đã liên lạc được với người mất tích, đồng thời cho biết họ vẫn an toàn nhưng không muốn tiết lộ nơi ở. Hồ sơ vì thế được khép lại, cho đến khi gia đình tiếp tục trình báo.

Thanh tra cảnh sát bị nghi ngờ đóng sai hồ sơ vụ án người mất tích, rời khỏi phòng giam tại Sở Cảnh sát Jeju Dongbu sáng ngày 24/8. | Nguồn: SBS News

Nhiều con số khác dần được tiết lộ khiến không ít người bàng hoàng. Từ 2023 đến nay, riêng báo cáo của đảo Jeju đã có đến 4.255 vụ mất tích. Trong đó viên cảnh sát này đã chịu trách nhiệm 298 vụ từ tháng 3 năm 2025. Nhưng chỉ mới 4 thi thể được tìm thấy. Số phận của những người còn lại đã đi về đâu? Để tìm kiếm lời giải cho câu hỏi này, cơ quan chức năng hiện đã lập tức rà soát toàn bộ số hồ sơ trên để xác định liệu hai trường hợp nói trên có phải những sai phạm cá biệt hay còn những hồ sơ nào được xử lý theo cách tương tự.

Sức ép từ vụ việc này cũng đẩy phạm vi điều tra vượt ra khỏi Jeju. Tổng thống Lee Jae-myung đã yêu cầu làm rõ toàn bộ quy trình điều tra và chỉ đạo xây dựng kế hoạch cải tổ hệ thống giám sát sĩ quan cũng như quy trình khép hồ sơ mất tích. Ở Seoul, Cơ quan Cảnh sát Thành phố Seoul cũng tiến hành rà soát khoảng 92.800 hồ sơ mất tích đã được khép lại từ tháng 1/2024, nhằm tìm những trường hợp có dấu hiệu đóng hồ sơ mà chưa xác minh đầy đủ.

Chưa dừng lại ở đó, mỗi năm Hàn Quốc tiếp nhận khoảng 70.000 vụ mất tích người trưởng thành. 99,7% số trường hợp đã được khép lại mà không cần tiến hành cuộc tìm kiếm quy mô lớn. Chỉ 0,3% số vụ chưa được khép lại vẫn được xếp vào diện người mất tích, làm dấy lên ngày càng nhiều nghi vấn về việc cảnh sát có thực sự xử lý đúng quy trình hay không.

3. Những giả thuyết được đặt ra

Có khá nhiều giả thuyết đã được đặt ra.

Jeju mang một đặc điểm xã hội có phần khác biệt so với nhiều nơi khác ở Hàn Quốc là các cộng đồng địa phương trên đảo duy trì mạng lưới quan hệ gia đình, dòng họ và quê quán đan xen qua nhiều thế hệ. Chuyện người trong cùng một làng kết hôn với nhau hoặc các gia đình có quan hệ qua lại không quá xa lạ và càng khiến mạng lưới này thêm chằng chịt. Ngoài ra, đây là nơi hiếm hoi ở Hàn Quốc xét cả quê quán khi tuyển dụng. Một số ngành nghề thuộc cơ quan nhà nước ở đây từng được cho là chỉ tuyển người “có gốc Jeju”. Đó cũng là lý do người ta liên tục nhấn mạnh viên cảnh sát có liên quan đến vụ việc mang họ Bu (부) - một dòng họ bản địa của Jeju, dù chưa có kết luận nào cho thấy có sự thông đồng, bao che hay một mạng lưới lợi ích đứng sau vụ việc.

Một số người còn ví vụ án này như một phiên bản đời thực của Kẻ Săn Người (Mouse) - bộ phim xoay quanh một kẻ giết người hàng loạt và cuộc truy tìm danh tính thật sự của hắn. Có lẽ một tên sát nhân nào đó đã gây nên tất cả thảm họa này. Tuy nhiên, khi chứng kiến số người mất tích lên đến hàng nghìn, mọi nghi ngờ dần đổ dồn về một giả thuyết khác là Human Trafficking - có chăng là một vụ buôn người có tổ chức và quy mô lớn?

Vốn dĩ Jeju là một hòn đảo du lịch nổi tiếng, lại nằm tách biệt với đất liền nên việc quản lý và kiểm soát người trên đảo cũng không hề dễ. Mỗi ngày có rất nhiều người từ khắp nơi đến đây du lịch, lưu trú rồi rời đi, và không phải lúc nào mọi người cũng biết nhau là ai. Nếu thực sự có người muốn bắt một ai đó đi, việc một người biến mất giữa một nơi có quá nhiều khách du lịch và người lạ có thể sẽ khó được phát hiện ngay lập tức.

Người dùng mạng xã hội thi nhau kể về những trải nghiệm “không dám thử lại lần hai” tại Jeju. | Nguồn: X - @tinycloud404

4. Vì sao Jeju là điểm đến thu hút nhiều khách du lịch?

Jeju từ lâu đã được ví như một “thiên đường du lịch”, một “hòn đảo tình yêu” nhờ khí hậu dễ chịu, biển xanh, núi lửa, những cánh đồng và cảnh quan tự nhiên nên thơ. Đây cũng là một trong những điểm đến nghỉ dưỡng quen thuộc của chính người Hàn Quốc bên cạnh lượng lớn du khách quốc tế.

Một lý do khá lớn nằm ở chính sách visa. Jeju có cơ chế nhập cảnh riêng dành cho khách du lịch quốc tế: công dân của phần lớn các quốc gia có thể nhập cảnh trực tiếp vào đảo mà không cần visa Hàn Quốc và được lưu trú tối đa 30 ngày, với điều kiện phải đến Jeju trực tiếp bằng đường hàng không hoặc đường biển và đáp ứng các quy định liên quan. Chính sách này được thiết kế như một phần trong định hướng phát triển Jeju thành một “thành phố quốc tế tự do”, và rõ ràng khiến việc lên một chuyến đi Jeju dễ dàng hơn đối với nhiều du khách

Nhưng có lẽ điều khiến du lịch Jeju bùng nổ trong thời gian gần đây phần lớn nằm ở sự quảng bá về mặt văn hóa đại chúng. Sau khi Khi cuộc đời cho bạn quả quýt (When Life Gives You Tangerines) - bộ phim Netflix lấy Jeju làm bối cảnh xuyên suốt - lên sóng và trở thành hiện tượng, Cục Du lịch Jeju (JTO) đã xây dựng các tuyến tham quan theo những địa điểm xuất hiện trong phim, từ Seongsan Ilchulbong, bãi biển Gwangchigi cho đến các làng và cung đường khác trên đảo. Thành công của bộ phim khiến lượng người quan tâm đến Jeju tăng lên rõ rệt. Trong dịp nghỉ lễ đầu tháng 5/2025, sân bay Jeju ghi nhận khoảng 516.000 lượt hành khách, cao hơn cùng kỳ năm trước. Các hãng hàng không lớn cũng ghi nhận tình trạng kín chỗ trên nhiều chuyến bay đến Jeju trong giai đoạn này.

Có một Jeju đẹp đến nao lòng trong Khi cuộc đời cho bạn quả quýt. | Nguồn: Cắt từ phim Khi cuộc đời cho bạn quả quýt.

Tuy nhiên, sau những vụ việc đáng tiếc liên tiếp xảy ra, tâm lý lo ngại khi đi du lịch đến Jeju cũng bắt đầu tăng lên, khiến nhiều người hủy vé dù đã lên kế hoạch từ trước.

Các bài đăng liên tục cảnh báo nhau về việc đi du lịch an toàn, đặc biệt là những ai có ý định đi solo trip - du lịch một mình đến hòn đảo này. | Nguồn: Chụp màn hình

Cân bằng lại mảng du lịch sẽ là bài toán hóc búa mà hòn đảo này cần giải quyết trong thời gian sắp tới. Nhưng trước mắt, là khách du lịch, để bảo vệ sự an toàn của chính mình, chúng ta vẫn cần hết sức cảnh giác và chủ động tìm hiểu kỹ về điểm đến, lịch trình cũng như giữ liên lạc với người thân dù lui tới bất kỳ đâu, để một kỳ nghỉ dưỡng không trở thành một nỗi ám ảnh kinh hoàng.

Nhảy, múa và những chuyển động giao thoa văn hóa qua góc nhìn của một nhà vô địch thế giới

Tram Anh Pham — Wed, 26 Aug 2026 13:30:00 +0000

Được biết đến nhiều nhất trong lòng khán giả Việt với tư cách là người chiến thắng chương trình truyền hình thực tế về nhảy So You Think You Can Dance (Thử Thách Cùng Bước Nhảy) mùa 3, Sơn Lâm Nguyễn còn là gương mặt không mấy xa lạ trong cộng đồng đam mê vũ đạo khi ghi dấu tại các giải đấu trong và ngoài khu vực Châu Á, đồng thời là khách mời cố vấn uy tín cho các chương trình nổi bật như Street Dance Vietnam, Anh Trai Say Hi... Bên cạnh hoạt động nghệ thuật, Sơn Lâm cùng người bạn đời cũng là nhà đồng sáng lập Mar Studio, một không gian dành cho những người theo đuổi nhảy múa và thực hành wellness tại TP.HCM.

Một Sơn Lâm rất trẻ ở So You Think You Can Dance (Thử Thách Cùng Bước Nhảy) mùa 3. | Nguồn: Thể Thao & Văn Hóa

Thế nhưng trước khi quay trở lại Việt Nam và tiếp nối chuỗi dấu ấn nổi bật đó, Sơn Lâm từng có khoảng thời gian “biến mất” khỏi hào quang công chúng sau khi trở thành quán quân của chương trình truyền hình năm 2015. Tạm xa ống kính lớn, anh quyết định tìm đến ánh đèn sân khấu theo cách bài bản hơn khi đi du học tại nước Mỹ vào 2017, với chuyên ngành về Nhảy múa và Biên đạo sân khấu.

Những tháng năm bền bỉ nghiên cứu về vũ đạo và sự chuyển động đã tôi luyện Sơn Lâm trở thành một con người với sự điềm tĩnh, thấu đáo. Không còn hình ảnh anh chàng vũ công 20 tuổi với nét ngượng ngùng, bỡ ngỡ trên truyền hình, Sơn Lâm ở độ tuổi 30 tựa như phá kén với sự trưởng thành, cởi mở và mang trong mình lòng quyết tâm được bồi đắp từ những trải nghiệm quý giá.

Bằng sự hiếu kỳ của một người khán giả đã từng biết đến anh với hình ảnh trên truyền hình 10 năm trước, tôi gửi lời mời trò chuyện đến Sơn Lâm với tâm thế “nửa biết nửa không” trong thời điểm anh đang chuẩn bị trước thềm tham dự giải chung kết thế giới của cuộc thi Red Bull Dance Your Style 2025, sau khi trở thành quán quân nước Mỹ lần thứ 2 liên tiếp.

Sơn Lâm lập cú đúp tại chiến thắng Red Bull Dance Your Style 2025. | Nguồn: Red Bull Dance Your Style

Trước đó, tôi và anh đã hẹn lịch trò chuyện, nhưng bất đắc dĩ phải hủy do anh gặp chấn thương nhẹ trong quá trình tập luyện cho vòng chung kết. Vốn nghĩ cuộc trò chuyện sẽ mang theo sự bồn chồn, căng thẳng trước thềm sự kiện, tôi lại bất ngờ trước phong thái bình tĩnh, vững vàng của Sơn Lâm.

Hiền lành, nhảy múa, liều lĩnh, chân thật và… gia đình

Qua 5 từ khóa anh dùng để mô tả chính mình, Sơn Lâm dần hé lộ hành trình theo đuổi nghệ thuật chuyển động, từ niềm đam mê nhảy múa thuở nhỏ tại Việt Nam đến những chiêm nghiệm khi trưởng thành trên các sân khấu quốc tế.

Sau nhiều năm theo đuổi nhảy múa ở cả Việt Nam và Mỹ, anh nhìn nhận “chuyển động” như thế nào?

Đối với Lâm, gốc rễ của con người chính là chuyển động. Sự hiểu biết về cơ thể và chuyển động chính là nền tảng cốt lõi giúp chúng ta biết cách giao tiếp, biết lắng nghe và tôn trọng khoảng trống của nhau.

Dù là yoga hay nhảy múa, chuyển động thực chất là công cụ giúp chúng ta quay về thế giới bên trong, học cách vượt qua thử thách vì chính niềm vui của bản thân chứ không phải vì những phần thưởng hay sự hơn thua bên ngoài. Nó mang lại cho chúng ta một "trò chơi" để được tự do sáng tạo, được vận động theo âm nhạc một cách hồn nhiên như một đứa trẻ, từ đó xoa dịu những áp lực về sức khỏe tinh thần và học cách yêu thương, chăm sóc cơ thể mình.

Anh từng học nhảy từ YouTube ở Việt Nam, sau đó học Nhảy múa và Biên đạo tại Mỹ rồi trở thành một vũ công thi đấu quốc tế. Những môi trường văn hóa khác nhau ấy đã thay đổi cách anh chuyển động và nhìn nhận về nhảy múa như thế nào?

Vốn dĩ Lâm là một street dancer tự học hoàn toàn qua YouTube ở Việt Nam, tập luyện cùng anh em nhóm X-Clown tại các bãi đỗ xe chứ không qua trường lớp đào tạo chuyên nghiệp. Nhưng khi sang Mỹ, Lâm quyết định theo học ngành nhảy múa và biên đạo tại một trường đại học ở Los Angeles. Tại đây, Lâm bắt đầu nhận ra tiềm năng của mình vượt xa ranh giới của street dance thông qua các đề án biên đạo solo.

Thế rồi, có một cuộc thi lớn giữa các trường đại học nghệ thuật tại California tên là ACDA (American College Dance Association). Đầu tiên, Lâm phải vượt qua vòng tuyển chọn khắt khe tại trường để làm đại diện. Bài solo dài 8 phút của Lâm dựng câu chuyện về mẹ và hành trình một mình sang Mỹ của mình, phần cuối bài Lâm lồng nhạc của Lê Cát Trọng Lý. Đối thủ của Lâm đều là những vũ công có kỹ thuật ballet, đương đại vô cùng xịn và đẹp mắt; còn Lâm là người Việt Nam mang phong cách pha trộn giữa street dance và đương đại.

Khi Lâm hoàn thành bài diễn solo đó, cả khán đài khoảng 7,000 - 8,000 người đã đồng loạt đứng dậy vỗ tay vang dội. Đó là một tiết mục đặc biệt, nửa đầu khiến khán giả bật cười, nhưng nửa sau lại làm họ bật khóc. Đó là khoảnh khắc thăng hoa nhất trong sự nghiệp nhảy múa của Lâm mà cho đến tận bây giờ vẫn chưa có trải nghiệm nào vượt qua được.

Trên sân khấu khổng lồ ấy, Lâm bé tí ở giữa, trình diễn một tác phẩm kết hợp nhạc của rapper Mỹ Jaden Smith và nhạc sĩ Lê Cát Trọng Lý. Ngày xưa, Lâm từng rất tự ti về cơ thể gầy gò của mình, nhưng trong chính bài solo đó, ở đoạn cuối, Lâm đã quyết định cởi áo ra, nhảy với cơ thể lộ rõ xương sườn như một cách để tôn vinh và học cách yêu thương chính bản thân mình.

Bài diễn của Lâm được chọn là một trong ba tiết mục xuất sắc nhất của cả giải đấu để biểu diễn tại sân khấu danh giá Jacob's Pillow. Đối với một người tự học qua YouTube lại được các giáo sư, tiến sĩ nghệ thuật trong môi trường học thuật Mỹ khắt khe công nhận và lựa chọn, đây là là một điều cực kỳ ý nghĩa.

Sau nhiều năm sống và làm việc ở Mỹ, anh có nhận ra điều gì rất “Việt Nam” trong cách mình nhảy, hay trong cách các vũ công Việt Nam tiếp cận chuyển động?

Có một từ tiếng Việt rất đặc trưng mà không có từ tiếng Anh nào dịch sát nghĩa được, đó là chất “lầy”. Chất “lầy” ở đây bao gồm cả sự “chiến” - chiến đấu một cách bất chấp, không màng đến việc trông mình có đẹp đẽ, chuẩn chỉnh hay vất vả thế nào, miễn là vẫn kiên cường ở đó và chiến đấu đến cùng.

Nếu nói thẳng thắn về thể chất, các vũ công châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng khó lòng so bì được với các vũ công châu Âu hay châu Phi về sức bền, thể lực bùng nổ và sự nhanh nhẹn tự nhiên. Tuy nhiên, có một yếu tố mà ai cũng có cơ hội ngang nhau, đó là “mindset”. Bộ não của con người có những “ẩn số” có thể thay đổi hoàn toàn kết quả của một cuộc đấu thể chất.

Về thể chất, các vũ công châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng khó lòng so bì được với các vũ công châu Âu hay châu Phi về sức bền, thể lực bùng nổ và sự nhanh nhẹn tự nhiên. Tuy nhiên, có một yếu tố mà ai cũng có cơ hội ngang nhau, đó là “mindset”. | Nguồn: Sam Teague

Khi nghĩ về bộ não của người Việt Nam, từ chính xác nhất để mô tả là sự “kiên cường một cách vô lý” (cười). Nghĩa là dù mọi hoàn cảnh chống lại mình, dù mọi yếu tố cho thấy mình sẽ thất bại, nhưng vì là người Việt Nam, họ vẫn sẽ lì lợm bước tiếp và tìm ra cách giải quyết.

Sự kiên cường đó vô lý giống như hình ảnh một chiếc xe máy chở một cái tủ khổng lồ to hơn cả chiếc xe trên đường phố Việt Nam vậy. Nhìn rất vô lý nhưng chiếc xe không hề đổ và tủ không hề rơi. Người Việt Nam luôn có tinh thần “thử đi”, nếu không có dây thừng thì lấy tạm cái áo để cột lại. Chúng ta luôn tìm ra cách giải quyết mộc mạc nhất từ những gì có sẵn trong tầm tay.

Đối với Lâm, bất lợi về thể chất bắt buộc bộ não của mình phải vận hành để tìm ra những phương án di chuyển, nhảy múa khác biệt mà chỉ anh mới có. Đó là lối tư duy đã ngấm vào DNA của một người lớn lên ở Việt Nam, nơi chứng kiến cảnh kẹt xe nhưng dòng người vẫn khéo léo lách qua nhau mà không va chạm.

Về yếu tố văn hóa gia đình, người Mỹ gốc Phi thường có truyền thống gia đình bật nhạc nhảy múa trong các bữa tiệc tại nhà, còn bố mẹ Việt Nam thì không đi party như vậy. Nhưng bù lại, chúng ta có tính kỷ luật rất cao. Chúng ta tiếp cận nhảy múa nghiêm túc giống như học võ vậy, và đó chính là một lợi thế lớn của vũ công Việt Nam.

Theo anh, điều gì khiến những người đến từ những nền văn hóa rất khác nhau vẫn có thể tìm thấy tiếng nói chung trên sàn đấu?

Khi học nhảy qua YouTube từ bé rồi được đi nhiều nước, Lâm thấy đến đâu mình cũng có bạn bè. Chỉ cần biết nhảy là chúng ta đã có ngôn ngữ chung để trò chuyện, thấu hiểu tính cách của nhau mà không cần gò bó trong giới hạn của ngôn ngữ. Người thích nhảy thường có sự tò mò và biết trân trọng cuộc sống; cộng đồng nhảy múa giống như một đất nước không biên giới vậy.

Cộng đồng nhảy múa giống như một đất nước không biên giới vậy. | Nguồn: Sam Teague

Và Lâm muốn truyền cảm hứng cho những ai đang cảm thấy lạc lõng, chưa thuộc về một cộng đồng nào đó.

Khi đứng trên một sân khấu quốc tế, anh nghĩ mình đang đại diện cho Việt Nam, hay đơn giản là đại diện cho chính Sơn Lâm? Và liệu hai điều đó có nhất thiết phải tách biệt?

Lâm là một street dancer nhưng Lâm thấy tính cách mình không hầm hố hay bụi bặm. Thế là Lâm phải học cách yêu thương chính con người thật đó của mình và muốn đại diện cho những người có nét tương đồng với mình ở khắp nơi trên thế giới: có thể là một ngoại hình nhỏ bé, một tính cách hiền lành nhưng lại đam mê một bộ môn đòi hỏi cá tính mạnh mẽ, đến từ một quốc gia châu Á... Lâm muốn họ thấy rằng khi thực sự bỏ công sức và tâm huyết vào việc gì đó, bạn chắc chắn sẽ trưởng thành và mọi điều đều có thể xảy ra, dù bạn là ai.

Khi thực sự bỏ công sức và tâm huyết vào việc gì đó, bạn chắc chắn sẽ trưởng thành và mọi điều đều có thể xảy ra, dù bạn là ai. | Nguồn: Red Bull Dance Your Style

Nếu cứ suy nghĩ mình phải gánh vác trách nhiệm đại diện cho cả một quốc gia, điều đó sẽ tạo ra áp lực gò bó rất lớn và khiến mình mất đi sự tự nhiên. Lâm thấy mình là một sự tổng hòa khá phức tạp: là người Việt Nam, lấy vợ người Peru, sinh sống tại Mỹ, tính cách hiền lành, thích nghe nhạc Việt nhưng lại nhảy nhạc rap. Chúng ta không thể quy giản một con người phức tạp vào một khuôn mẫu quốc gia duy nhất được. Lâm chỉ cần chiến đấu cho con người thật mà Lâm yêu quý, thể hiện giá trị của việc “là chính mình”. Điều đó giúp Lâm trút bỏ được áp lực để thi đấu thăng hoa hơn.

Sau khi trải nghiệm nhảy múa ở nhiều môi trường khác nhau, anh muốn mang điều gì từ hành trình ấy trở lại Việt Nam thông qua MAR Studio và cộng đồng nhảy múa tại đây?

Câu trả lời đơn giản là Lâm nhận ra một cuộc sống thực sự có giá trị đối với mình là khi tìm được một cộng đồng đón nhận mình, nơi Lâm có sự kết nối sâu sắc mà không bị rào cản về văn hóa hay ngôn ngữ.

Sơn Lâm cùng các dancer tại MAR Studio. | Nguồn: MAR Studio

Khi Lâm về Việt Nam và cùng vợ trải nghiệm cuộc sống ở đây, Lâm cảm thấy đây chính là cộng đồng mà mình muốn gắn bó, muốn được bao bọc và cống hiến. Tiềm năng của cộng đồng nhảy múa Việt Nam rất mạnh mẽ, nhiều tài năng trẻ và môi trường hoạt động cũng linh hoạt, ít áp lực pháp lý gò bó như ở Mỹ. Lâm đã ở độ tuổi xây dựng đủ niềm tin từ khán giả Việt Nam, nên Lâm muốn tiếp nối niềm tin đó để kiến tạo những giá trị thiết thực ngay bên cạnh những người đồng điệu, nói chung ngôn ngữ với mình, thay vì đi tìm kiếm những điều xa xôi trên thế giới.

Đối với Lâm, giúp đỡ được một người hàng xóm hay một người thân trong gia đình cũng quan trọng như giúp đỡ ai đó ngoài thế giới; anh chú trọng vào chất lượng kết nối hơn là số lượng.

Nhảy, múa và những chuyển động giao thoa văn hóa qua góc nhìn của Dancer Sơn Lâm. | Nguồn: SonLam Nguyen/Facebook

Hiện tại, Sơn Lâm vẫn miệt mài thực hiện những dự định của mình trên hành trình chinh phục bộ môn nghệ thuật chuyển động: thi đấu và cùng đồng đội là dancer Future lọt vào vòng chung kết thể loại Popping của Juste Debout - cuộc thi nhảy đường phố lớn nhất hành tinh, tham gia các tour trình diễn, trở về TP.HCM để tổ chức các workshop, lớp học bổ ích, thiện nguyện… và đồng hành với văn hóa cộng đồng nhảy múa bằng năng lượng nhiệt thành và những gì chân phương nhất nơi con người anh.

Vừa qua, Sơn Lâm cũng đã xuất hiện trên chương trình 10.000 Giờ của Vietcetera, chia sẻ những chiêm nghiệm đắt giá mà anh đúc kết được sau hơn một thập kỷ miệt mài đắm chìm trong từng chuyển động.

Người không đạo diễn những đêm diễn, người đạo diễn... những điều còn ở lại

Cao Vy — Thu, 27 Aug 2026 02:40:45 +0000

Gần hai mươi năm trước, khi ngành sự kiện gần như chỉ được đo bằng độ hoành tráng của một đêm tiệc, Nguyễn Phước Khánh đã chọn một con đường khác - bắt đầu từ một câu hỏi không giống số đông: một sự kiện diễn ra suôn sẻ, và một sự kiện thật sự để lại điều gì đó, có phải là một?

Sẽ sớm tiêu tốn hết dung lượng nếu cố liệt kê những dự án anh từng kinh qua – từ sự kiện doanh nghiệp, chương trình nghệ thuật đến MICE, Nguyễn Phước Khánh theo đuổi một quan điểm nhất quán: "Chúng tôi không tạo ra sự kiện. Chúng tôi kiến tạo những trải nghiệm." Quan điểm ấy theo anh và 2RES Event Agency suốt 20 năm làm nghề đầy kỷ luật, bản lĩnh và niềm tin vào giá trị sáng tạo bền vững - với một tiêu chuẩn duy nhất cho mọi điểm chạm: đủ rõ nét, đủ nhất quán, đủ chỉn chu để chịu được sự soi xét ở từng chi tiết nhỏ nhất, điều anh vẫn gọi là “độ phân giải cao”.

Là Nhà sáng lập & CEO 2RES Event Agency, anh đồng thời đảm nhận vai trò Live Experience Director (Đạo diễn Trải nghiệm) - một cách tiếp cận đặt toàn bộ hành trình và cảm xúc của khán giả vào trung tâm của sự kiện. Năm 2026, anh cùng đội ngũ 2RES được vinh danh tại The Marketing Events Awards tại Singapore, đánh dấu một cột mốc đặc biệt của một đơn vị tổ chức sự kiện Việt Nam trên sân khấu Châu Á – Thái Bình Dương.

Khán giả không nhìn thấy kịch bản trải nghiệm, những buổi tổng duyệt hay hàng trăm quyết định diễn ra phía sau sân khấu. Nhưng với Nguyễn Phước Khánh, chính những điều không được nhìn thấy lại quyết định điều khán giả sẽ cảm thấy. Và đó cũng là bài toán anh theo đuổi sau 20 năm: một sự kiện cần làm được gì cho thương hiệu, ngoài việc diễn ra tốt?

Để trả lời câu hỏi đó, có lẽ nên bắt đầu từ một khoảnh khắc rất riêng - một khoảnh khắc mà đến giờ, sau gần hai mươi năm, Khánh vẫn còn nhớ như in.

Nguyễn Phước Khánh là Founder & CEO của 2RES với gần 20 năm làm nghề. Anh là người tiên phong định hình vai trò Live Experience Director (Đạo diễn Trải nghiệm) tại Việt Nam, từng cùng đội ngũ thắng giải tại The Marketing Events Awards 2026 (Singapore). | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Trần Thanh Thảo và đội ngũ No2 Studio

Có một câu hỏi mà chưa ai từng hỏi Nguyễn Phước Khánh trong suốt gần hai mươi năm làm nghề: Khoảnh khắc nào, đến giờ nhắc lại, anh vẫn còn nổi da gà?

Anh im lặng khá lâu trước khi trả lời.

"Đó là một buổi tối, sân khấu vừa tắt đèn. Không phải sự cố kỹ thuật. Đó là một quyết định trong kịch bản - ba giây im lặng hoàn toàn giữa hàng trăm con người, không nhạc, không dẫn chương trình, không hiệu ứng. Chỉ có bóng tối, và một gương mặt được chiếu chậm rãi lên màn hình lớn.

Lúc đó, mục đích của tôi rất đơn giản: tôi muốn lấy cảm xúc và sự tò mò từ khán giả. Ba giây im lặng là một phép thử - im lặng giữa đám đông luôn tạo ra một khoảng trống khó chịu, và chính khoảng trống đó khiến người ta phải chú tâm, phải tự hỏi điều gì sắp xảy ra. Tôi đứng trong khu vực điều khiển kỹ thuật của sự kiện, nhìn đồng hồ đếm ngược, và nín thở như lần đầu làm nghề. Ba giây đó, cả khán phòng lặng đi cùng một nhịp.

Chỉ sau này, khi nhìn lại, tôi mới nhận ra mình đã làm gì. Ba giây đó không đơn thuần là một hiệu ứng dàn dựng. Đó chính là lần đầu tiên tôi kiến tạo một trải nghiệm trực tiếp thật sự cho người tham dự - một khoảnh khắc mà họ không chỉ xem, mà thật sự trải qua cùng chúng tôi."

Nhận thức đó, bắt đầu từ một phép thử sân khấu rất nhỏ, dần trở thành kim chỉ nam cho cả sự nghiệp của anh: sự kiện chưa bao giờ là đích đến. Một sự kiện có thể kết thúc đúng giờ, đúng kịch bản, đúng ngân sách, nhưng điều thương hiệu thật sự cần không phải là tổ chức thành công một buổi tối. Đó là để người tham dự mang theo cảm xúc, hình ảnh và thông điệp còn ở lại, rất lâu sau khi ánh đèn đã tắt.

"Đêm đó, tôi biết mình sẽ không bao giờ nhìn công việc này như 'tổ chức một sự kiện' nữa. Tôi đang kiến tạo một điều gì đó ở lại trong người xem." Anh Khánh nhớ lại. | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Trần Thanh Thảo và đội ngũ No2 Studio

Con người trước khi là CEO

Trước khi trở thành CEO đứng sau gần hai mươi năm phát triển của 2RES, Khánh từng là một người trẻ đứng ở hậu đài của một chương trình lớn - không vì đam mê sân khấu, mà đơn giản vì cần một công việc để làm.

Anh nhớ lại nỗi sợ lớn nhất ngày đó: sợ mình chỉ là một mắt xích thừa, không ai cần, và dễ dàng bị thay thế. Ngành này không có trường lớp nào dạy, không có tấm bằng nào chứng minh năng lực, chỉ có việc đứng đúng chỗ, đúng lúc và không được phép sai.

Một buổi tối, một thiết bị trục trặc ngay trước giờ diễn. Anh nhìn cả ê-kíp xử lý khủng hoảng đó trong vài phút, và khán giả bên dưới không hề hay biết có chuyện gì đang xảy ra. Khoảnh khắc ấy dập tắt nỗi sợ "là người thừa" trong anh, vì anh nhận ra đây không phải là một công việc hậu cần đơn thuần. Đây là một nghề đòi hỏi bản lĩnh thực sự.

Vài năm sau, một câu hỏi khác lại ám ảnh anh trong một sự kiện "đúng quy trình" nhưng không ai nhớ nổi điều gì sau một tuần. Từ câu hỏi ấy, một niềm tin dần trở nên rõ ràng: Sự kiện có thể làm được nhiều hơn những gì thị trường đang đòi hỏi. Và chính niềm tin ấy trở thành hạt giống cho 2RES.

Tôi không thành lập 2RES vì nghĩ mình sẽ làm tốt hơn người khác. Tôi thành lập vì tin rằng sự kiện có thể để lại một điều gì đó trong người xem, chứ không chỉ trôi qua trong một buổi tối.

2RES là đơn vị kiến tạo trải nghiệm sự kiện và thương hiệu với gần 20 năm hoạt động trong lĩnh vực sự kiện doanh nghiệp, giải trí – nghệ thuật và MICE tại Việt Nam. | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Đỗ Sỹ

Cái giá của việc chọn từ chối

Hành trình của 2RES không thiếu những khúc cua, và mỗi lựa chọn đều đi kèm một cái giá.

Khúc cua đầu tiên là khi Khánh và đội ngũ quyết định ngừng nhận mọi dự án chỉ vì "có brief là làm". Họ bắt đầu chọn lọc - chỉ nhận những dự án mà khách hàng sẵn sàng cùng đi từ câu hỏi "vấn đề thương hiệu của anh chị là gì?" thay vì chỉ đưa ra yêu cầu mang tính hình thức.

Điều này dẫn Khánh đến một niềm tin mà anh thừa nhận đã khiến 2RES mất không ít hợp đồng: một sự kiện được đầu tư ngân sách lớn không đồng nghĩa với việc sẽ tạo ra một trải nghiệm tốt hơn.

"Rất nhiều khách hàng đến với chúng tôi và nghĩ rằng cứ rót thêm ngân sách là trải nghiệm sẽ tốt hơn. Nhưng tôi đã nhìn thấy quá nhiều sự kiện ngân sách khổng lồ mà không ai nhớ nổi một chi tiết nào sau một tuần, và không ít sự kiện quy mô khiêm tốn nhưng chạm đúng một cảm xúc thật, để lại dấu ấn nhiều năm sau. Khác biệt không nằm ở con số trong ngân sách. Nó nằm ở việc mọi điểm chạm có được thiết kế có chủ đích hay không."

Niềm tin đó có giá của nó. "Có một giai đoạn tôi từ chối thẳng một ngân sách rất lớn từ một khách hàng, vì họ chỉ muốn một buổi tối hoành tráng mà không sẵn sàng bàn về việc điều đó sẽ để lại thông điệp gì cho thương hiệu của họ. Ngắn hạn, đó là một khoản doanh thu không nhỏ mà chúng tôi đã bỏ lỡ. Nhưng tôi tin rằng nếu nhận, chúng tôi sẽ chỉ đang bán thời gian và nhân lực, chứ không còn làm đúng nghề mà mình theo đuổi."

"Độ phân giải cao" nghĩa là chăm chút cho từng chi tiết nhỏ nhất: từ lời chào của nhân viên đón khách đến bầu không khí khi bước qua cánh cửa. | Nguồn: Nhiếp ảnh gia Trần Thanh Thảo và đội ngũ No2 Studio

Đây cũng là câu trả lời của anh cho bài toán lớn nhất mà 2RES luôn đối mặt - không phải sáng tạo, mà là thuyết phục thị trường tin rằng một sự kiện là một khoản đầu tư cho vấn đề bền vững của thương hiệu, chứ không phải một khoản chi phí cho một đêm vui, hay một phép tính đơn giản "ngân sách càng lớn, trải nghiệm càng tốt".

Một triết lý sống của nghề

Trong ngành sự kiện, vai trò cầm trịch toàn bộ ê-kíp sáng tạo, kỹ thuật và vận hành thường được gọi là "Event Director" (Giám đốc sự kiện) hay "Show Director" (Đạo diễn chương trình) - những danh xưng vay mượn từ sân khấu và truyền hình. Nhưng có một thời điểm, Khánh nhận ra những danh xưng đó không còn đủ để mô tả công việc mình thật sự đang làm.

"Event Director trả lời một câu hỏi: chương trình có chạy đúng kịch bản không, đúng giờ không, đúng quy trình không? Đó là câu hỏi về vận hành và nó chỉ dừng lại ở những gì diễn ra trên sân khấu. Nhưng công việc thật sự của tôi và đội ngũ không dừng ở đó - nó là thiết kế toàn bộ hành trình trải nghiệm, từ cách một người tham dự bước vào không gian, tương tác với nội dung, cảm nhận bầu không khí, cho đến khi họ rời khỏi sự kiện. Mọi điểm chạm trong hành trình đó đều cần được thiết kế một cách có chủ đích."

Đó là lý do vai trò "Live Experience Director" (Đạo diễn Trải nghiệm) ra đời tại 2RES. Anh giải thích triết lý này bằng ẩn dụ về độ phân giải của một bức ảnh: Một bức ảnh phân giải thấp nhìn xa có thể đẹp, nhưng phóng to sẽ vỡ nét. Nhiều sự kiện cũng vậy, tổng thể thì lung linh nhưng từng điểm chạm nhỏ lại thiếu sự nhất quán.

"Độ phân giải cao" nghĩa là chăm chút cho từng chi tiết nhỏ nhất: từ lời chào của nhân viên đón khách đến bầu không khí khi bước qua cánh cửa. Chính tư duy này đã đưa một dự án của 2RES chiến thắng tại The Marketing Events Awards 2026 ở Singapore - một sự xác nhận quốc tế cho triết lý vốn khó định lượng bằng con số.

Tại The Marketing Events Awards 2026 (Singapore), 2RES vinh dự đồng nhận Giải Bạc cùng các event agency khu vực ở hạng mục Best Recurring Event cho dự án Google Marketing Live 2025 – Southeast Asia của Google Asia Pacific, nhờ tư duy thiết kế trọn vẹn hành trình trải nghiệm thương hiệu thay vì một sự kiện đơn thuần.

Di sản nằm ở câu hỏi đầu tiên

Nếu được bắt đầu lại từ hôm nay, Khánh nói có rất nhiều thứ anh sẽ làm khác đi - cách vận hành, cách dùng công nghệ, thậm chí cả cách anh từng quản lý con người trong những năm đầu. Nhưng có một điều anh chắc chắn sẽ không thay đổi: niềm tin rằng sự kiện chưa bao giờ là đích đến, mà là một phương tiện để kiến tạo một điều gì đó để lại.

Công cụ để làm nghề sẽ luôn thay đổi. Nhưng câu hỏi tôi tự đặt ra trước mỗi dự án - sau khi ánh đèn tắt, người ta sẽ mang theo điều gì - câu hỏi đó, tôi tin mình sẽ vẫn hỏi y như vậy dù bắt đầu lại ở bất kỳ thời điểm nào.

Và nếu có một điều anh muốn nhắn gửi đến thế hệ Live Experience Director tiếp theo tại 2RES - những người sẽ tiếp tục viết chặng đường phía trước, thì anh nhắc lại khoảnh khắc im lặng ba giây trong bóng tối, ở đầu câu chuyện.

"Có những nghề, thành công được đo bằng doanh thu. Nghề của chúng ta, tôi tin, nên được đo bằng số lần một người lạ trong đám đông rơi nước mắt vì một điều thật, chứ không phải vì hiệu ứng sân khấu...

Tôi mong thế hệ tiếp theo giữ đúng một điều duy nhất: đừng bao giờ hỏi 'làm sao cho hoành tráng' trước khi hỏi 'điều này sẽ để lại gì'. Nếu giữ đúng thứ tự câu hỏi đó, mọi thứ khác: kỹ thuật, ngân sách, quy mô chỉ là công cụ để phục vụ nó, chứ không bao giờ được phép trở thành mục đích.

Về 2RES

2RES là công ty kiến tạo trải nghiệm sự kiện và thương hiệu, hoạt động gần 20 năm trong lĩnh vực sự kiện doanh nghiệp, giải trí – nghệ thuật và MICE tại Việt Nam.
Để biết thêm thông tin chi tiết, vui lòng truy cập TẠI ĐÂY

TP.HCM thu hút 524 nghìn tỷ vốn ngoại, DatVietVAC tăng tốc lên sàn HoSE

Genesia Ventures — Thu, 27 Aug 2026 03:00:00 +0000

Trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM thu hút 524 nghìn tỷ đồng vốn cam kết sau 6 tháng hoạt động

Chỉ sau 6 tháng hoạt động, Trung tâm Tài chính Quốc tế TP.HCM (VIFC-HCMC) đã thu hút khoảng 524 nghìn tỷ đồng vốn cam kết từ các nhà đầu tư và các thỏa thuận hợp tác. Cùng lúc, TP.HCM tăng 11 bậc, lên vị trí 84/120 trong bảng xếp hạng Chỉ số Trung tâm Tài chính Toàn cầu (GFCI 39).

Trung tâm hiện đang hoạt động trên nhiều lĩnh vực: quản lý quỹ và tài sản, thị trường vốn quốc tế, tài chính xanh, fintech, tài sản số và ngân hàng quốc tế. Cách tiếp cận này cho thấy TP.HCM đang hướng tới một hệ sinh thái toàn diện: phục vụ nhiều nhu cầu vốn và mở rộng đầu tư xuyên biên giới, thay vì chỉ xây dựng một trung tâm tài chính chuyên biệt.

Các đại biểu tham dự đề xuất nhiều giải pháp thu hút vốn vào Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM. | Nguồn: Báo Tin Tức

Tuy nhiên, để hệ sinh thái này thực sự vận hành, VIFC-HCMC cần giải quyết bài toán chuyển giao từ lý thuyết sang thực thi: tạo điều kiện để triển khai các sản phẩm tài chính, dòng vốn và giao dịch xuyên biên giới. Điều này đòi hỏi một khung pháp lý rõ ràng, cơ chế thử nghiệm (sandbox) linh hoạt và hạ tầng tài chính mạnh mẽ để doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia thị trường.

DatVietVAC dự kiến IPO gần 611 tỷ đồng, nâng định giá lên mức 234 triệu USD

Tập đoàn truyền thông - giải trí DatVietVAC đang huy động khoảng 611 tỷ đồng thông qua IPO trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), chào bán 11,15 triệu cổ phiếu và dự kiến niêm yết vào tháng 10/2026. Đợt IPO dự kiến đưa thêm 23,2 triệu USD vốn mới vào DatVietVAC, nâng giá trị định giá doanh nghiệp từ khoảng 211 triệu USD lên 234 triệu USD.

Đợt IPO diễn ra trong quá trình DatVietVAC đang tập trung mở rộng, chuyển đổi mô hình từ một doanh nghiệp sản xuất nội dung sang hệ sinh thái giải trí dựa trên sở hữu trí tuệ (IP), nghệ sĩ, biểu diễn trực tiếp (live concert) và các mảng kinh doanh tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Tập đoàn hiện có khoảng 270 triệu người theo dõi trên nền tảng số, 67 tỷ lượt xem mỗi năm và hơn 2.000 tài sản IP được bảo hộ. Mảng sản xuất nội dung vẫn là nguồn thu chính của DatVietVAC, mang về 3,2 nghìn tỷ đồng doanh thu và 379 tỷ đồng lợi nhuận ròng trong năm 2025.

Toàn cảnh chương trình Anh Trai “Say Hi” Concert Day 9 - Reply 2024 diễn ra vào tháng 4 vừa qua. | Nguồn: Fanpage Anh Trai Say Hi Vie Channel

Số tiền huy động từ IPO sẽ chủ yếu được đầu tư vào mảng truyền thông - giải trí, bao gồm sản xuất nội dung và mở rộng năng lực sản xuất. Với DatVietVAC, thị trường đại chúng không chỉ là kênh huy động vốn cho hoạt động nội dung, mà còn mở thêm nguồn lực để doanh nghiệp khai thác tệp khán giả và danh mục IP sẵn có, từ đó mở rộng sang nhiều mô hình kinh doanh và tăng quy mô hệ sinh thái.

Việt Nam - Nhật Bản lập trung tâm đổi mới sáng tạo chung

Việt Nam và Nhật Bản đang chuyển từ hợp tác mang tính trao đổi sang phát triển hạ tầng công nghệ chung, với mục tiêu xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản, đặt tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) Hòa Lạc, sau Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản diễn ra ngày 13/8.

Trung tâm Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản sẽ tạo nền tảng cho hoạt động R&D, thử nghiệm công nghệ, ươm tạo và kết nối đầu tư giữa hai nước, với trọng tâm ban đầu là các ngành bán dẫn, startup và công nghệ mới. Ở lĩnh vực an ninh mạng, NIC và công ty ViSecurity sẽ phối hợp phát triển một nền tảng phục vụ đào tạo và kiểm thử.

Song song với đó, Việt Nam và Nhật Bản đã thống nhất thành lập một nhóm công tác riêng để phát triển nhân lực bán dẫn, kết nối nhu cầu ngành công nghiệp với năng lực đào tạo và nghiên cứu của 4 trường đại học công nghệ hàng đầu Việt Nam, bao gồm: Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Trường đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng.

Dưới sự chứng kiến của Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, đại diện các đơn vị của Việt Nam và Nhật Bản trao biên bản hợp tác. | Nguồn: CafeF

Sáng kiến trên cho thấy hợp tác Việt Nam - Nhật Bản đang chuyển sang một cột mốc mới: phối hợp phát triển, thử nghiệm và đưa công nghệ vào ứng dụng. Tuy nhiên, để tạo ra giá trị lâu dài, các trường đại học, doanh nghiệp và startup phải thật sự liên kết để cùng thử nghiệm, kiểm chứng và thương mại hoá công nghệ, thay vì chỉ dừng ở những dự án hợp tác đơn lẻ.

N2TP gọi vốn mở rộng nền tảng AI cho nghiên cứu khoa học

Startup deep-tech N2TP có trụ sở tại Hà Nội vừa gọi vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm Touchstone Partners để mở rộng nền tảng AI4Science - một công cụ giúp đưa ứng dụng AI vào toàn bộ quy trình nghiên cứu khoa học, từ xây dựng giả thuyết, mô phỏng đến thiết kế thí nghiệm và thu thập dữ liệu. Nguồn vốn mới sẽ được sử dụng N2TP để mở rộng danh mục bằng sáng chế, đồng thời, tích hợp AI4Science vào hệ thống phòng thí nghiệm tự động, giúp đưa AI tham gia vào quy trình thiết kế và thực hành thí nghiệm.

Vòng gọi vốn diễn ra sau một năm N2TP đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu. Chỉ trong 12 tháng, N2TP đã công bố 12 bài báo nghiên cứu, 3 công trình trên tạp chí Q1 và nộp 7 đơn đăng ký bằng sáng chế. Với trọng tâm là hạ tầng AI, y sinh và công nghệ sinh học, N2TP đang chuyển trọng tâm từ việc tạo ra nghiên cứu mới sang phát triển các kết quả nghiên cứu thành công nghệ có thể đăng ký sở hữu trí tuệ và đưa vào thương mại hóa.

Đại diện N2TP tại chương trình tăng tốc khởi nghiệp NIC Scale X do Chính phủ Nhật Bản tài trợ. | Nguồn: Fanpage N2TP

Định hướng này cho thấy N2TP không chỉ muốn ứng dụng AI vào các bài toán nghiên cứu hiện có, mà còn hướng tới xây dựng công nghệ và sở hữu trí tuệ của riêng mình. Đây là bài toán không đơn giản bởi startup phải kết hợp chuyên môn về y sinh, công nghệ sinh học với năng lực tính toán và phát triển AI, trong một lĩnh vực mà hệ sinh thái deep-tech tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu. Việc tiếp tục đầu tư vào R&D và hạ tầng nghiên cứu tự động hóa là “bước thử” quan trọng để N2TP chứng minh khả năng phát triển sản phẩm hoạt động được ngoài phòng lab và tạo ra giá trị thương mại.

Startup Việt tăng 10 lần hạn mức tín dụng chỉ trong 18 tháng

Chỉ trong 18 tháng, một startup Việt đã nâng hạn mức tín dụng từ 3 tỷ lên 30 tỷ đồng - gấp 10 lần khoản vay ban đầu. Cú nhảy này cho thấy lịch sử giao dịch, dòng tiền và khả năng trả nợ của doanh nghiệp ấy ngày càng được ngân hàng đánh giá tích cực.

Trường hợp này cho thấy startup nên xây dựng quan hệ với ngân hàng từ sớm, thay vì chỉ tìm đến khi cần vốn. Việc này giúp ngân hàng có thời gian theo dõi hoạt động, dòng tiền và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Khi những dữ liệu này ngày càng rõ ràng và ổn định, startup càng có cơ sở tốt hơn để được nâng hạn mức tín dụng.

Muốn tiếp cận vốn vay ngân hàng, startup phải chứng minh khả năng trả nợ bằng dữ liệu thực tế. Điều này đòi hỏi một dự báo tài chính hợp lý, kế hoạch trả nợ đáng tin cậy, kể cả trong kịch bản doanh thu không đạt kỳ vọng, cùng các bằng chứng như hợp đồng đã ký, đơn hàng xác nhận, lịch sử thanh toán và dòng tiền thực tế.

Bà Hoàng Thị Kim Dung, Giám đốc quốc gia Genesia Ventures Vietnam. | Nguồn: Genesia

Cách tiếp cận dựa trên dữ liệu thực tế này cũng là một phần trong mối quan hệ hợp tác giữa Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phương Đông OCB và Genesia Ventures tại Việt Nam, giúp startup kết nối với ngân hàng ngay từ giai đoạn đầu của quá trình phát triển. Với các nhà sáng lập, bài học trên giúp họ xây dựng một hồ sơ tài chính đủ rõ ràng để ngân hàng đưa ra quyết định tín dụng phù hợp.

Genesia Ventures mang đến cho bạn góc nhìn tổng hợp về những câu chuyện đang định hình thị trường khởi nghiệp Việt. Là quỹ đầu tư mạo hiểm giai đoạn sớm hoạt động tại Nhật Bản và Đông Nam Á, Genesia Ventures tin tưởng mạnh mẽ vào tiềm năng dài hạn của nền kinh tế số Việt Nam. Không chỉ cung cấp nguồn vốn, Genesia còn đồng hành cùng các startup thông qua tư vấn chiến lược và kết nối với mạng lưới khu vực.

Phở bò Phú Gia: 30 năm giữ hồn Phở Hà Nội giữa lòng Sài Thành

Minh Nguyễn — Fri, 28 Aug 2026 02:00:00 +0000

Phở không chỉ là một món ăn, mà là một lát cắt sống động về lịch sử và văn hóa ẩm thực Việt Nam.

Từ những gánh phở len lỏi khắp phố cổ Hà Nội xưa, phục vụ những người lao động nhọc nhằn cần một tô phở mặn mà để bù đắp năng lượng về đêm, phở đã dần trở thành một hành trang của nhiều thế hệ tha hương và chuyển mình qua các vùng đất mới.

Ảnh: Khoaa Nguyen

Nếu Phở Bắc tinh tế, chú trọng vào sự thanh tao, nhẹ nhàng nhưng đậm đà của nước dùng cốt xương, thì Phở Nam lại là một bản hòa ca phong phú của vị ngọt, sự hài hòa của rau sống tươi mát và chén tương đen chấm giao thoa với văn hóa ẩm thực Trung Hoa.

Mang theo công thức gia truyền từ thập niên 70 tiến về phương Nam vào năm 1997, Phở Bò Phú Gia đã trải qua gần ba thập kỷ chinh phục thực khách Sài thành.

Đứng trước dòng chảy biến thiên không ngừng của ẩm thực, liệu một thương hiệu Phở Bắc thuần túy có thể tồn tại, thích nghi mà không đánh mất chính mình tại mảnh đất trung tâm phương Nam?

Hãy cùng tìm câu trả lời từ anh Tuấn Trung – truyền nhân đời thứ tư của thương hiệu Phở Bò Phú Gia.

Anh Tuấn Trung - truyền nhân thứ tư của Phở Bò Phú Gia / Ảnh: Khoaa Nguyen

Chào anh Trung. Gia đình anh đã đưa thương hiệu Phở Phú Gia từ Bắc vào Sài Gòn từ năm 1997. Liệu trong quá trình đó, gia đình mình có phải điều chỉnh hương vị để "nhập gia tùy tục" và chiều lòng thực khách phương Nam không?

Nếu tính đúng, tôi là đời thứ 4 theo nghề. Cụ tôi từng làm bếp trưởng nhà hàng từ những thập niên 70, rồi truyền lại cho ông bà, bố mẹ, và nay là tôi. Khi vào TP. Hồ Chí Minh lập nghiệp năm 1997, gia đình tôi quyết định giữ lại trọn vẹn hương vị, công thức ngoài Hà Nội sao thì vào đây y chang vậy, không thay đổi một chút nào.

Ban đầu, thực khách “trách” nhiều lắm.

Thời gian đầu, thực khách vào ăn có “trách” nhiều lắm. Họ thắc mắc tại sao ăn phở mà không có rau giá, không có tương đen. Nhiều người quen thói quen vùng miền, bát phở vừa bưng ra chưa kịp nếm nước dùng đã vội vàng đổ tương đen, tương ớt, nước mắm, chanh, rau vào trộn đều lên.

Nhưng ba tôi vẫn...bảo thủ.

Nhưng ba tôi khi đó rất bảo thủ, ông tâm niệm nếu thay đổi thì mất hết hương vị, chẳng còn gì là bản sắc gia đình nữa. Chính vì vậy, chúng tôi kiên nhẫn thuyết phục khách: "Anh chị cứ ăn đi, ăn tô phở này sẽ nhớ về Hà Nội". Dần dần khách quen với hương vị và giờ đây, ai muốn tìm phở Bắc chuẩn giữa lòng TP. Hồ Chí Minh thì họ hoàn toàn có thể tìm đến Phở Bò Phú Gia.

Tôi là người rất cầu kỳ và khó tính. Thà đóng cửa tạm nghỉ chứ nhất quyết không làm ra một bát phở không đạt chuẩn.

Phở Phú Gia được biết đến với chất lượng rất ổn định. Anh có thể chia sẻ bí quyết hay kim chỉ nam nào giúp anh duy trì phong độ cho thương hiệu suốt ngần ấy năm?

Yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất tôi đặt ra là sạch sẽ. Châm ngôn của tôi rất đơn giản: Mình làm ra thì mình phải ăn được, khi mình ăn được thì khách hàng mới ăn được. Ngày nào tôi cũng tự tay làm và ăn hai tô phở, sáng một tô, tối một tô.

Để duy trì chất lượng, mọi thứ phải được cân đo đong đếm, định lượng chuẩn chỉnh mỗi ngày. Tôi là người rất cầu kỳ và khó tính. Ví dụ khâu ninh xương, nếu lỡ canh lửa to làm nước bị sôi bùng lên, đục nước, tôi thà bỏ hết nồi nước lèo, đóng cửa hôm đó cho nhân viên nghỉ chứ nhất quyết không bán. Hoặc nhà cung cấp giao miếng nạm, miếng gầu không đúng chuẩn, tôi trả hàng và tạm ngừng bán món đó luôn.

Mình ăn ngon quen rồi, làm ra một bát phở không đạt chuẩn mình còn thấy ức chế, vậy sao dám phục vụ cho khách hàng được.

Ảnh: Khoaa Nguyen

Anh có nhắc đến sự khắt khe với nước lèo. Theo anh, đâu là yếu tố cốt lõi tạo nên linh hồn của bát phở, và phở Bắc có gì đặc trưng so với các vùng miền khác?

Yếu tố quan trọng nhất là khâu ninh xương, phải sơ chế thật sạch sẽ để luộc lên thịt không còn mùi gây, mùi hôi của bò. Phở thì không thể thiếu quế, hồi, thảo quả, gừng nướng, hành tím nướng để dậy mùi. Tùy vào định lượng đúc kết qua nhiều đời mà mỗi quán có một phong cách riêng.

Phở Bắc và đặc biệt là Phú Gia dùng gừng nướng nhiều để tạo sự thanh tao, đặc trưng. Phở Nam lại dùng quế, hồi, thảo quả nhiều nên mùi nồng hơn, nhưng khi kết hợp với các loại rau thơm lại tạo ra sự hài hòa rất tuyệt vời.

Ngoài ra, ăn phở Bắc thì phải đi kèm quẩy. Quẩy Bắc ngon đòi hỏi phần bột phải được ủ kỹ, ăn vỏ ngoài hơi giòn giòn nhưng bên trong mềm, bỏ vào bát nước phở lập tức hút nước nhanh, khi cắn nước phở ứa ra trong miệng quyện cùng chút vị béo ngậy của bột cực kỳ ngon.

Đáng tiếc là ở Sài Gòn chưa lò nào làm được loại quẩy này, nên hiện tại tôi đành dùng quẩy giòn làm phương án thay thế.

Ngày tôi còn bé, muốn ăn bát phở phải... giả ốm

Những chia sẻ của anh về hương vị làm tôi tò mò về ký ức của chính anh. Cảm giác ăn bát phở ngày xưa của anh và bây giờ có gì khác biệt không?

Khác nhau nhiều chứ. Thời đầu 8x khó khăn lắm, muốn ăn bát phở phải giả ốm mới được ăn. Hồi đó đi học có mấy trăm đồng, một nghìn đồng chỉ đủ mua nắm xôi, làm gì có tiền ăn phở.

Phở ngày xưa cũng không đa dạng lựa chọn, chủ yếu là tái, nạm, gầu, và ăn xong còn phải độn thêm bát cơm nguội vào nước dùng cho no bụng.

Chính vì cái sự thiếu thốn ấy nên mỗi lần được ăn một bát phở cảm giác nó sung sướng và hạnh phúc vô cùng. Có một điểm nữa là các cụ ngày xưa không có điều kiện dùng nước mắm ngon bằng và đa dạng như bây giờ, giờ có nước mắm ngon thêm vào bát phở sẽ giúp dậy mùi thơm hơn rất nhiều.

Ảnh: Khoaa Nguyen

Ăn phở nhớ húp trọn nước dùng.

Ai cũng đều thưởng thức Phở theo cách của mình. Vậy với anh, một bát phở nên được thưởng thức như thế nào là trọn vẹn nhất?

Bạn cứ nhìn các cụ tóc bạc phơ ngoài Hà Nội ăn phở thì sẽ thấy được một cách thưởng thức khá thú vị.

Ngay khi tô phở được bê lên bàn, họ sẽ ngửi qua hương phở tỏa ra từ bát trước.

Sau đó, lấy muỗng thử tầm 4-5 chút nước lèo xem vị đã hài hòa chưa, rồi mới bắt đầu trộn tô phở lên và ăn. Không cho bất kỳ một gia vị gì vào lúc này để cảm nhận xem nguyên bản nó ra sao.

Khi ăn được tầm 1/3 hoặc 1/4 tô, cảm giác thiếu gì thì người ta mới cho vào. Người thì cho xíu tương ớt, người thì cho giấm tỏi, tiêu. Cho từ từ từng thứ một để cảm nhận tách biệt từng hương vị.

Cách ăn này cần dùng loại muỗng phở bản to hơn, để mình gắp bánh phở, gắp miếng thịt đặt lên muỗng, nhúng thêm tí nước rồi cho hết vào miệng. Bánh, thịt và nước hòa quyện vào nhau, cứ ăn từ từ như thế thì độ vơi đi của bát phở sẽ rất đồng đều.

Cuối cùng, khi còn lại khoảng 1/3 bát, lúc này chỉ còn nước lèo thôi, nghe hơi thiếu tinh tế nhưng tôi thường bê tô lên và húp cạn hết. Tôi cho đó là một trong những khoảnh khắc "đã" nhất khi ăn phở. Biết bao công ninh xương từ sáng đến chiều rất kỳ công, nên khi thấy thực khách dùng hết sạch bát phở khiến tôi hạnh phúc lắm!

Thời còn nấu phở bằng than đá, đêm 11, 12 giờ vẫn phải canh thay than, ủ lò để giữ nhiệt, sáng ra lại phải nhóm củi cho bốc lửa lên. Khói bụi mù mịt, mặt mũi lúc nào cũng lấm lem đen thui.

Nhìn lại hành trình 30 năm theo nghề, nếu so sánh việc nấu phở thời xưa và hiện đại, anh thấy đâu là sự thay đổi lớn nhất?

Thay đổi lớn nhất là sự tiện lợi của thiết bị. Bây giờ dùng bếp điện nên nhàn hơn rất nhiều. Thời trước, việc nấu phở bằng than đá, than tổ ong thực sự là một nỗi cực hình. Đêm 11, 12 giờ vẫn phải canh thay than, ủ lò để giữ nhiệt, sáng ra lại phải nhóm củi cho bốc lửa lên. Khói bụi mù mịt, mặt mũi lúc nào cũng lấm lem đen thui, rất hại sức khỏe.

Giờ có bếp điện, cài đúng định lượng là nước cứ lưu riu từ sáng đến chiều. Nhờ vậy, tôi dễ dàng canh được độ sôi lăn tăn của nồi nước, tránh tình trạng nước sôi bùng làm nát các mảng gân thịt bám trên xương, gây đục nước lèo.

Ảnh: Khoaa Nguyen

Phở Hà Nội xưa vốn gắn liền với đời sống của những người lao động về đêm, hay những "dân chơi" cần một bát phở ấm bụng sau cuộc vui. Tại sao Phở Phú Gia hiện tại chỉ mở đến 9 giờ tối mà không kéo dài thời gian phục vụ hơn?

Thú thực tôi cũng muốn lắm chứ, nhưng sức mình làm không nổi. Nghề này cực lắm, mỗi sáng 4 giờ tôi đã phải dậy sớm để chuẩn bị nguyên vật liệu, kiểm tra thịt thà, không đạt là trả về ngay.

Nếu bán đêm nữa thì sáng hôm sau không thể nào gượng dậy nổi. Cứ canh bán đến tầm 9 giờ tối, dọn hàng xong xuôi là 11 giờ đêm phải lên giường ngủ để đảm bảo sức khỏe cho ngày hôm sau. Để duy trì chất lượng bát phở mỗi ngày đều chằn chặn như nhau, bản thân người chủ phải trực tiếp quán xuyến, không thể tham công tiếc việc mà vắt kiệt sức mình được.

Nếu bí người truyền nghề quá, chắc tôi phải viết sách!

Với sự cực nhọc và đòi hỏi khắt khe như vậy, anh có dự định truyền nghề cho thế hệ sau không? Liệu một người có sẵn công thức trong tay thì có dễ dàng nấu ra một bát phở ngon không thưa anh?

Chắc chắn là tôi sẽ truyền lại cho con cháu, nếu con không theo thì tìm một đệ tử tâm huyết để truyền, chứ không thể để thất truyền được. Nếu bí quá chắc tôi phải viết sách! Nhưng nói thật, cầm một công thức trong tay không có nghĩa là bạn nấu ra được bát phở ngon. Quan trọng nhất là "cái hồn".

Cùng một công thức, nhưng đưa cho người khác làm kiểu đối phó, thiếu tâm huyết thì khách hàng nhận ra ngay: miếng thịt luộc không tới, nước lèo không ra chất. Làm nghề này phải có cái duyên đi kèm tình yêu nghề.

Khi bạn dồn tâm trí vào việc cắt lát thịt sao cho đẹp, tỉ mỉ rửa từng khúc xương, ninh đến khi ngửi thấy xương tỏa mùi thơm, không còn mùi gây của bò nữa thì bát phở mới có hồn. Tôi rất sợ giao việc cho người không quen việc, thà tạm nghỉ bán một hôm chứ không để khách hàng ăn một bát phở thiếu đi cái tâm của mình.

Ảnh: Khoaa Nguyen

Muốn thành công nhất định phải yêu nghề, và bán phở cũng không phải ngoại lệ.

Hơn nửa đời người gắn bó với bếp lửa và nồi nước lèo, kiên định giữ trọn vẹn di sản của gia đình giữa một vùng đất mới. Nếu để đúc kết lại một triết lý cốt lõi nhất giúp anh và Phở Phú Gia đứng vững đến ngày hôm nay, anh nghĩ đó là gì?

Tôi nghĩ đó là chữ "Nghiệp" và tình yêu nghề sâu sắc. Bất kể bạn làm công việc gì, muốn thành công thì nhất định phải yêu nghề.

Giống như một người đầu bếp Nhật Bản làm Sashimi tỉ mỉ chọn từng lát cá, mài từng con dao, thì với tôi, việc cọ rửa kỹ càng từng khúc xương, ninh nấu đến khi ngửi thấy hương thơm thanh khiết, không còn chút mùi gây nào của bò, chính là lúc mình đang đặt trọn cái tâm vào cái nghiệp của mình.

Mình cứ cần mẫn, chau chuốt làm ra những điều thật tốt, thật tử tế, thì tự khắc "ông trời sẽ cho mình quả ngọt thôi". Chỉ khi bạn để hồn vào món ăn, thực khách mới cảm nhận được hương vị trọn vẹn nhất, và đó là phần thưởng xứng đáng nhất để những giá trị truyền thống tiếp tục được tiếp nối và lưu truyền.

Cảm ơn anh vì những chia sẻ tâm huyết. Chúc anh nhiều sức khỏe và giữ trọn tình yêu nghề với thương hiệu Phở Bò Phú Gia.

Flavors Vietnam 2026 là chuỗi sự kiện F&B thường niên do Vietcetera khởi xướng. Mang chủ đề “Thời Vị” - The Flavors of Our Time, chương trình mở ra nhiều hoạt động nhằm kết nối cộng đồng người làm nghề, tôn vinh những dấu ấn nổi bật và góp phần định hình tương lai văn hóa F&B Việt Nam.

Tìm hiểu thêm về Flavors Vietnam 2026 tại đây.

"Tứ Linh" Concert đồng loạt đổ bộ vào ngày 17/10, TP.HCM sắp đón "cơn địa chấn"

Ngọc Thùy — Fri, 28 Aug 2026 07:26:03 +0000

Tháng 10 này, có lẽ vũ trụ đang gửi đến một tín hiệu "bất ổn" cho chiếc ví của bạn. Ngày 17/10/2026 đánh dấu sự hội tụ phong thủy Đông - Tây hiếm có khi có đến 4 concert quy mô khủng cùng diễn ra trong một ngày. Có lẽ người người nhà nhà đều trở nên bận rộn hơn vào ngày thứ 7 đặc biệt này khi ban tổ chức các chương trình lẫn khán giả ồ ạt ra ngoài vận động.

Thay vì nằm nhà và cảm nhận cơn "động đất vài độ Richter" bởi sự cuồng nhiệt từ tứ phía, sao không chuẩn bị lên đồ để hòa mình vào bầu không khí này trước thềm lễ hội cuối năm? Vấn đề duy nhất lúc này là liệu lựa chọn như thế nào mới hợp lý. Đặc biệt với những con người vừa yêu âm nhạc vừa dễ fomo còn càng trở nên khó khăn hơn. Liệu bạn nên chìm đắm trong City Pop, quẩy tung nóc cùng dàn nghệ sĩ Gen Z, bồi hồi với các "Anh Tài" gạo cội, hay hoài niệm thanh xuân cùng thần tượng Kpop Gen 2?

Để giúp cho người hâm mộ có thể lựa chọn dễ dàng hơn về việc “ăn chơi” như thế nào cho chuẩn thì sau đây là một số thông tin về các show âm nhạc sắp tới vào ngày 17/10.

Giữa Một Vạn Tour (Mở Rộng) - Phùng Khánh Linh

Giọng ca cuốn hút gây nhiều thương nhớ của Phùng Khánh Linh tại concert. | Nguồn: Harper’s Bazaar Vietnam

Không phải ngẫu nhiên mà Phùng Khánh Linh được ví như "nàng thơ" hiếm hoi rẽ hướng thành công với dòng nhạc Alternative Pop, City Pop tại Việt Nam. Xuyên suốt chặng đường âm nhạc của mình, cô gái nhỏ nhắn này đã ghi dấu ấn bằng một tư duy âm nhạc độc bản, trộn lẫn giữa sự mộng mơ, chất liệu disco hoài cổ và cả những góc khuất mang hơi hướng Gothic ma mị. Và thành tích bán sạch vé, quy tụ 12.000 khán giả qua 4 đêm diễn tại Nhà hát Hòa Bình (TP.HCM) và Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội) chính là minh chứng rõ ràng nhất cho sức hút của cô.

Lần trở lại này với đêm diễn mở rộng mang tính chất tri ân, Phùng Khánh Linh quyết định mở thêm “Chapter 5” cho tour diễn của mình tại TP.HCM. Đây không chỉ là một đêm nhạc mà còn là một không gian chữa lành bằng nghệ thuật, nơi bạn có thể vừa nhắm mắt đung đưa theo điệu nhạc, vừa trút bỏ những áp lực của những ngày gần cuối năm bận rộn. Nếu bạn là một fan cứng của cô ca sĩ này nhưng lại không kịp tham gia các buổi concert trước thì đây là một cơ hội tốt để được gặp lại “người thương”.

Thời gian: Ngày 17/10/2026
Địa điểm: Nhà Thi Đấu Phú Thọ, TP.HCM
Cách tham gia: Vé được phân phối chính thức trên Ticketbox. Một số hạng vé có thể hết chỗ tùy thời điểm; nếu vé chính thức đã sold out, bạn có thể theo dõi mục Vé bán lại trên Ticketbox để tìm vé được chuyển nhượng qua hệ thống.

Thông tin vé được cập nhật tại thời điểm bài viết được đăng. Số lượng và tình trạng vé có thể thay đổi theo thời gian.

Tinh Hà “Say Hi” Concert

Chương trình định nghĩa lại vai trò của người nghệ sĩ không còn đơn thuần là ca hát và trình diễn nữa. | Nguồn: Vie Channel

Tinh Hà “Say Hi” chính là định nghĩa chuẩn xác nhất cho cụm từ "hype" (phấn khích) ở thời điểm hiện tại. Ngay khi thông tin được úp mở sau Live Stage 3, mạng xã hội gần như nổ tung trước thông tin này vì concert được dự đoán là thông báo quá sớm khi chương trình thậm chí còn chưa đi đến vòng loại.

Cùng được thực hiện bởi nhà sản xuất của Anh Trai “Say Hi”, Tinh Hà “Say Hi” là một chương trình mới với màu sắc và định hướng tiếp nối tinh thần tôn vinh âm nhạc, sự sáng tạo và sức trẻ. Trong chương trình, 24 “anh trai” liên tục được đặt vào những bài toán hóc búa, buộc họ phải bước ra khỏi vùng an toàn, làm mới bản thân và chứng minh sự đa tài qua nhiều vai trò khác nhau trong quá trình sản xuất âm nhạc. Chính mảnh đất giàu tính cạnh tranh này đã trở thành bệ phóng hoàn hảo để khai phá những tài năng tiềm ẩn, cho thấy khát khao cống hiến hết mình của lứa nghệ sĩ trẻ cho nền âm nhạc nước nhà.

Hành trình rực rỡ của 24 anh trai. | Nguồn: Tinh Hà Say Hi

Thành quả của quá trình mài giũa đó chính là dàn lineup trending đang khuấy đảo mọi nền tảng. Người hâm mộ đang đếm ngược từng ngày để được chìm đắm trong những giai điệu bắt tai của Quang Hùng MasterD, lọt hố visual cực phẩm từ Dương Domic hay bùng nổ cùng nguồn năng lượng hip-hop sôi động của Captainboy hay giọng ca cuốn hút của Sơn K. Rõ ràng, khán giả đến với concert "Say Hi" không chỉ đơn thuần là nghe nhạc mà còn là để hòa mình vào thứ năng lượng rực cháy của tuổi trẻ.

Thời gian: Ngày 17/10/2026
Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh
Cách tham gia: Canh vé bằng cách theo dõi các thông tin chính thức trên fanpage của Tinh Hà Say Hi để biết được ngày mở bán. Truy cập cổng bán vé chính thức mở trên nền tảng Ticketbox để săn vé.

Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai 2026 (Mùa 2) Concert

Sự trở lại đầy hoành tráng và đầu tư của các “anh tài” | Nguồn: Yeah1

Khác với năng lượng trẻ trung của nhà “Say Hi”, Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai 2026 (Mùa 2) Concert là một sự kiện với quy mô lớn cùng sự xuất hiện của các “anh tài” đầy gạo cội trong nghề. Trở lại với Mùa 2, chương trình tiếp tục khẳng định vị thế khi mang đến một sân khấu hội tụ những giọng ca "lão làng", những người nghệ sĩ đã có hàng chục năm tuổi nghề và bề dày trải nghiệm sống.

Cái hay của Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai nằm ở việc họ khoác chiếc áo mới cho những ca khúc đã đi cùng năm tháng, thông qua các bản phối đỉnh cao phô diễn trọn vẹn kỹ thuật thanh nhạc và dàn nhạc live hoành tráng. Các tiết mục được dàn dựng như những vở nhạc kịch thu nhỏ, dẫn dắt khán giả đi qua đủ mọi cung bậc cảm xúc. Nếu bạn là người yêu thích sự trưởng thành, tinh tế, nể phục tài năng thực thụ và muốn thưởng thức âm nhạc bởi những “cây đa, cây đề” trong nghề thì đây là chiếc vé bạn phải sở hữu.

Thời gian: Ngày 17 - 18/10/2026
Địa điểm: Khu đô thị Phú Long - Bình Trưng và The Global City (Đỗ Xuân Hợp, Phường Bình Trưng, TP.HCM)
Cách tham gia: Vé concert đã chính thức mở bán từ 10h ngày 19/08/2026 trên nền tảng phân phối vé Ticketbox. Tùy thời điểm, một số hạng vé có thể đã hết. Trong trường hợp vé chính thức không còn, “Gai con” có thể theo dõi mục Vé bán lại trên Ticketbox để tìm vé được chuyển nhượng qua hệ thống.

Thông tin tình trạng vé được cập nhật tại thời điểm bài viết được đăng và có thể thay đổi theo thời gian.

Edge of Calm Tour - Tiffany Young (SNSD)

“Nữ thần mắt cười” sẽ mang concert “Edge of calm” đến Việt Nam vào tháng 10 sắp tới đây. | Nguồn: tiffanyyoungofficial

Một thông tin bùng nổ cho những fan hâm mộ Kpop là thành viên của nhóm nhạc đình đám SNSD sẽ tổ chức concert tại Việt Nam vào tháng 10 năm nay. Tiffany Young - mảnh ghép quyền lực của nhóm nhạc "quốc dân" Girls' Generation (SNSD) đình đám Gen 2 - mang tour diễn "Edge of Calm" đến Việt Nam là món quà lớn nhất năm đối với fandom. Càng trưởng thành, Tiffany càng chứng minh được sức hút mãnh liệt qua thần thái quyến rũ, sang trọng và một giọng ca nội lực vươn tầm nghệ sĩ Pop toàn cầu.

"Edge of Calm" hứa hẹn sẽ mang đến những màn trình diễn đỉnh cao, pha trộn giữa những bản hit solo mang đậm dấu ấn cá nhân và biết đâu đấy, một vài giai điệu thanh xuân của SNSD sẽ được vang lên. Hãy tưởng tượng khoảnh khắc được đứng giữa biển "Pink Ocean", cùng hàng ngàn SONE khác vung vẫy lightstick và hô vang fanchant quen thuộc. Chắc chắn đó sẽ là ký ức mà bất kỳ người hâm mộ Kpop lâu năm nào cũng muốn trải qua một lần trong đời.

Thời gian: 18:00 ngày 17/10/2026
Địa điểm: Nhà Thi Đấu Nguyễn Du
Cách tham gia: Vé concert đã chính thức mở bán vào 21/08/2026 tại nền tảng phân phối vé Ticketbox. Đừng quên chuẩn bị sẵn lightstick hồng để hòa vào biển màu thanh xuân nhé.

Từ siêu lũ quét ở Nepal, Việt Nam chúng ta có thể rút ra bài học gì?

Gấm Võ — Fri, 28 Aug 2026 09:00:00 +0000

1. Chuyện gì đã xảy ra?

Ngày 26/08, một trận lũ quét kèm sạt lở bất ngờ xảy ra tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc. Đây là lần thứ hai trong vòng một năm khu vực này hứng chịu một trận lũ lớn, sau sự cố tràn hồ băng tại Tây Tạng vào tháng 07/2025.

Cụ thể khoảng 08h45 sáng theo giờ địa phương, tại cửa khẩu Gyirong, những người đang có mặt tại đây bất ngờ nghe thấy tiếng gầm rú phát ra từ các hẻm núi gần đó. Không lâu sau, một dòng nước lũ đục ngầu, kéo theo bùn đất và đá, ầm ầm đổ xuống hạ lưu. Dòng lũ cao hơn 20m nhanh chóng tràn qua khu vực cửa khẩu, cuốn phăng và vùi lấp mọi thứ trên đường đi chỉ trong vài giây.

Điều đáng sợ là trận lũ gần như không có dấu hiệu báo trước. Những người trên đường đi của dòng lũ hầu như không có đủ thời gian để phản ứng hay tìm nơi trú ẩn. Sau cuộc họp với giới chức khí tượng Trung Quốc, Cục Dự báo Thời tiết Nepal cho biết đánh giá ban đầu từ phía Trung Quốc cho thấy khu vực này không có mưa lớn đáng kể vào thời điểm xảy ra sự việc, đồng nghĩa trận lũ không xuất phát từ một cơn mưa bão thông thường.

2. Các nguyên nhân được dự đoán

Nguyên nhân trực tiếp vẫn đang được giới khoa học tiếp tục xác minh, nhưng giả thuyết được nhiều chuyên gia đồng thuận nhất hiện nay là một vụ sụp đổ băng - đá quy mô lớn trên dãy Himalaya đã khởi đầu chuỗi sự kiện dẫn đến trận lũ quét.

Theo The Guardian, ảnh vệ tinh do Planet Labs cung cấp cho thấy phần dưới của một sông băng ở độ cao khoảng 5.200m đã vỡ ra, rơi xuống thung lũng bên dưới với độ chênh cao khoảng 1.200m. Khối băng khi lao xuống đã cuốn theo đá và trầm tích, tạo thành một trận lở băng - đá khổng lồ đổ vào sông Lhende Khola. Dòng vật chất này được cho là đã tạm thời chặn dòng sông, trước khi khối nước và đất đá tích tụ bất ngờ phá vỡ điểm nghẽn và tạo ra dòng lũ khổng lồ đổ xuống hạ lưu.

Hình ảnh trước và sau cho thấy sự sụp đổ của sông băng. | Nguồn: Planet

Ban đầu, giới chức Nepal cho rằng một trận động đất có thể là nguyên nhân khiến sườn núi sụp đổ. Tuy nhiên, Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) sau đó xác định không có trận động đất nào xảy ra. Tín hiệu địa chấn được ghi nhận thực chất đến từ chính vụ sụp đổ của băng và đá, sau đó kéo theo dòng chảy đầy bùn đất và vật liệu vụn. Nói tóm lại, động đất không phải nguyên nhân của trận lũ.

Khối băng khổng lồ trên đỉnh Himalaya.| Nguồn: ClimateWatch

Một vài nguồn tin cũng chỉ ra rằng thảm họa này nằm trong chuỗi thiên tai có xu hướng gia tăng dồn dập tại dải Himalaya dọc biên giới Nepal - Trung Quốc. Bởi từ 2024-2025, riêng khu vực này đã có 4 vụ vỡ hồ tương tự:

Tháng 08/2024: Lũ vỡ hồ băng (GLOF) tràn qua làng Thame (huyện Solukhumbu, vùng Everest).
Tháng 05/2025: Hai hồ băng nhỏ tại làng Tilgau (huyện Humla) bùng phát tràn bờ.
Tháng 07/2025: Vỡ hồ băng trên bề mặt sông băng (supraglacial lake) tại Tây Tạng (cách biên giới 36 km), phá hủy cầu Miteri Pul tại cửa khẩu Rasuwagadhi.
Tháng 08/2025: Một hồ băng khác ở Tây Tạng bị tràn đập tự nhiên do đợt nắng nóng gia tăng.

Các nghiên cứu công bố bởi ICIMOD cũng cho thấy tốc độ mất băng trên toàn khu vực Hindu Kush - Himalaya từ sau năm 2000 đã tăng gấp đôi so với các thập niên trước. Hiện tượng biến đổi khí hậu đang làm suy yếu kết cấu của hệ thống sông băng treo trên núi cao, biến chúng thành những “ngòi nổ” thảm họa khó dự báo.

3. Cơn lũ quét đã gây ra những thiệt hại gì?

Không chỉ cướp đi sinh mạng, trận lũ quét còn để lại một vùng hạ tầng bị tàn phá dọc theo tuyến sông từ biên giới Nepal - Trung Quốc xuống các thung lũng phía nam. Dòng lũ đã cuốn trôi nhà cửa, đường sá, cầu cống và các công trình điện, trong khi nhiều khu vực bị phủ kín bởi bùn đất và đất đá.

Về thương vong, trận lũ đã làm hơn 360 người thiệt mạng và hơn 1.300 người mất tích rải rác ở hai phía biên giới (Nepal và Khu tự trị Tây Tạng). Đại diện phát ngôn cảnh sát Nepal - ông Abi Narayan Kafle, nhận định với Reuters rằng con số này sẽ còn biến động tăng khi lực lượng tìm kiếm tiếp cận sâu hơn vào các khu vực bị cô lập.

Giới chức Nepal ghi nhận trong số hơn 800 người mất tích trên lãnh thổ nước này có tới hơn 500 công dân quốc tế đến từ khoảng 30 quốc gia (bao gồm Ấn Độ, Mỹ, Malaysia, Ukraine, Australia, Anh, Canada...). Phần lớn trong số họ là khách du lịch trải nghiệm leo núi hoặc các đoàn hành hương đến vùng núi linh thiêng Kailash.

Tuy nhiên, dữ liệu thương vong trong những ngày đầu sau thảm họa chỉ mang tính chất tạm thời, còn biến động liên tục do sự chênh lệch trong công tác xác minh và liên lạc bị cắt đứt.

Cảnh sát Nepal hỗ trợ đưa một cụ bà sống sót sau đợt lũ quét đến nơi an toàn. | Nguồn: Reuters

Ngoài thiệt hại về người, hạ tầng cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Theo AP, ít nhất 19 cây cầu và khoảng 40km đường tại Nepal đã bị phá hủy hoặc hư hại, trong khi nhiều công trình thủy điện nằm dọc các thung lũng bị ảnh hưởng. CNN khi dẫn lời Tổng thư ký Hội Chữ thập đỏ Nepal Rishi Khanal cho biết khoảng 14 dự án thủy điện đã bị tàn phá bởi dòng lũ.

Một trong những địa điểm chịu tác động trực tiếp là cửa khẩu Gyirong, tuyến giao thương quan trọng giữa Nepal và Trung Quốc. Dòng lũ tràn qua khu vực cửa khẩu trước khi tiếp tục đổ xuống Nepal, cuốn theo các công trình và phương tiện trên đường đi. Đây là một tuyến đường quan trọng đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa giữa hai nước, đồng thời là cung đường được nhiều du khách quốc tế sử dụng để di chuyển giữa Kathmandu và Lhasa.

Ảnh chụp sau lũ quét cho thấy toàn bộ cửa khẩu biên giới Nepal - Trung Quốc đã bị cuốn trôi. | Nguồn: PLA Weibo

Khu vực Nuwakot ở Nepal sau trận lũ quét ngày 26/08. | Nguồn: AP

4. Hoạt động cứu trợ nào đã được diễn ra?

Ngay sau thảm họa, Nepal và Trung Quốc đã huy động lực lượng lớn cho công tác tìm kiếm, cứu hộ và sơ tán người dân. Tại Nepal, hàng nghìn binh sĩ, cảnh sát cùng trực thăng được triển khai để tìm người mất tích, đưa người dân khỏi các khu vực nguy hiểm và vận chuyển lương thực, thuốc men, lều bạt đến những nơi bị cô lập.

Cộng đồng quốc tế đang tăng cường hỗ trợ Nepal khắc phục hậu quả thảm họa. Ấn Độ đã triển khai 37,5 tấn hàng cứu trợ, gồm thuốc men, thực phẩm và các vật tư thiết yếu, trong đó 10 tấn đầu tiên đã được chuyển tới Nepal. Mỹ và Anh cam kết hỗ trợ khẩn cấp lần lượt 500.000 USD và 5 triệu bảng Anh, đồng thời cử chuyên gia ứng phó thảm họa. Nhiều quốc gia khác cũng thông báo sẽ tham gia các hoạt động cứu trợ. Liên hợp quốc đã phê duyệt khoản viện trợ khẩn cấp trị giá 1,7 triệu euro. Liên minh châu Âu cũng tuyên bố sẵn sàng huy động thêm nguồn lực, hỗ trợ Nepal tìm kiếm cứu hộ và khắc phục hậu quả thảm họa.

Về phía Việt Nam, ngày 27/08, lãnh đạo cấp cao và Bộ trưởng Ngoại giao đã gửi điện thăm hỏi tới lãnh đạo Nepal và Trung Quốc. Bộ Ngoại giao đồng thời chỉ đạo các cơ quan đại diện Việt Nam khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam tại khu vực bị ảnh hưởng. Đến thời điểm này, chưa ghi nhận thông tin công dân Việt Nam bị thương vong hoặc mất tích.

5. Chúng ta có thể rút ra bài học gì?

Những gì xảy ra tại Nepal cho thấy với các quốc gia nằm ở hạ lưu sông xuyên biên giới, cảnh báo sớm không thể chỉ bắt đầu khi nước đã dâng. Việt Nam chúng ta có thể rút ra một số bài học từ thảm họa lần này.

Thứ nhất là tăng cường chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới. Với những dòng sông bắt nguồn từ nước khác, dữ liệu về mưa, mực nước, lưu lượng xả và các biến động bất thường ở thượng nguồn cần được cập nhật càng nhanh càng tốt, cũng là nền tảng để chúng ta có thêm thời gian cảnh báo người dân ở hạ lưu. Ví dụ với sông Mekong, MRC hiện đã có cơ chế chia sẻ dữ liệu với Trung Quốc, trong đó Trung Quốc cung cấp dữ liệu thủy văn quanh năm từ một số trạm ở thượng nguồn.

Thứ hai, không dừng lại ở việc chỉ theo dõi mưa. Trận lũ tại Nepal là lời nhắc rằng một dòng lũ cực lớn có thể hình thành từ sạt lở, băng tuyết hoặc hồ nước tự nhiên bị vỡ. Các hệ thống cảnh báo của nước ta cần tính đến nhiều kịch bản hơn, đặc biệt tại các khu vực miền núi và những lưu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét như như Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang Lai Châu,...

Thứ ba, đầu tư vào hệ thống cảnh báo “đến được người dân”. Dữ liệu dù chính xác đến đâu cũng không có nhiều ý nghĩa nếu cảnh báo đến quá muộn hoặc người dân không biết phải làm gì tiếp theo. Các địa phương có nguy cơ lũ quét cần có bản đồ vùng nguy hiểm, tuyến sơ tán và cơ chế cảnh báo trực tiếp đến người dân, thay vì chỉ phát thông tin trên các kênh chính thức.

Thứ tư là xây dựng kịch bản cho những thảm họa dây chuyền. Một vụ sạt lở có thể chặn dòng sông, tạo thành hồ tạm thời rồi tiếp tục gây ra một đợt lũ khác khi dòng nước phá vỡ điểm nghẽn. Vì vậy cần tính đến cả những sự kiện có thể xảy ra sau đợt lũ đầu tiên.

Cuối cùng là nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ của cộng đồng. Phản ứng trong vài phút đầu tiên của người dân là yếu tố quyết định sống còn. Việt Nam chúng ta cần tăng cường tổ chức các đợt diễn tập thực chiến cho cộng đồng dân cư sống dọc dòng chảy sông suối biên giới. Khi người dân được trang bị kỹ năng nhận biết các dấu hiệu bất thường (như tiếng gầm rung chuyển, dòng nước đột ngột đổi màu hoặc cạn bớt) và thuộc lòng tuyến đường tháo chạy lên cao, giúp tổn thất về nhân mạng sẽ được giảm thiểu tối đa.

Về lâu dài, Việt Nam có thể phải đối mặt với một bài toán khó lường hơn: thiếu nước ở Mekong. Himalaya được ví như những “tháp nước” của châu Á, nơi băng tuyết tích trữ nước rồi tan dần vào mùa khô. Khi khí hậu nóng lên, sông băng tan nhanh có thể làm tăng lũ trong ngắn hạn, nhưng khi nguồn băng cạn dần, lưu lượng nước mùa khô cũng sẽ suy giảm. Mekong phụ thuộc một phần vào nguồn nước từ vùng băng tuyết này, đồng nghĩa hạn hán và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long có thể trở nên nghiêm trọng hơn.

Tiffany Blue: Vì sao màu sắc của xa xỉ lại trở thành một xu hướng đại chúng?

Ngọc Thùy — Sat, 29 Aug 2026 00:44:00 +0000

Nếu như những mùa hè trước, màu xanh của đại dương hay bầu trời trong vắt luôn là tâm điểm của những bức ảnh chụp trong kỳ nghỉ, thì năm nay một màu xanh mới đang trở nên bùng nổ và được nhiều người vô cùng quan tâm. Đó là màu xanh Tiffany. Màu xanh ngọc thanh lịch, mướt mắt và là di sản đắt đỏ của thương hiệu Tiffany & Co. tạo ra cơn sốt toàn cầu len lỏi không chỉ ở các sàn diễn thời trang mà còn ở các góc phố đời thường nhất.

Nguồn: Elle.vn

Và khi mùa hè dần khép lại, những sắc xanh ngọc, aqua và turquoise vẫn chưa có dấu hiệu rời khỏi cuộc chơi. Các dự báo thời trang cho mùa Thu/Đông 2026 tiếp tục gọi tên turquoise và nhiều sắc xanh nổi bật khác, cho thấy cơn sốt xanh có thể sẽ còn kéo dài sau mùa du lịch.

Không đơn thuần là một màu sắc tôn da hay bắt sáng hoàn hảo trên khung hình, sắc xanh tươi mát này đang kéo theo một cuộc đổ bộ của khái niệm "xa xỉ bình dân" và những cái bẫy tâm lý tinh vi của chủ nghĩa tiêu dùng.

Lịch sử của một màu sắc

Trong phổ màu đa dạng từ xanh dương, xanh lá đến xanh lơ, việc Tiffany Blue mang một vị thế hoàn toàn khác biệt phải kể đến lịch sử gắn với biểu tượng xa xỉ huyền thoại Tiffany & Co. của màu sắc này. Lấy cảm hứng từ sắc độ của vỏ trứng chim robin, màu xanh này được nhà sáng lập Charles Lewis Tiffany đích thân lựa chọn cho bìa cuốn Blue Book năm 1845 của đế chế trang sức Tiffany & Co.

Bìa sách với màu xanh triệu đô của Tiffany & Co. | Nguồn: Tiffany

Suốt từ thế kỷ 19, đặc biệt từ năm 1886, khi hãng ra mắt nhẫn đính hôn Tiffany trong hộp đựng màu xanh Tiffany đầu tiên, sắc xanh này đã gắn liền với những hộp quà, túi giấy và trở thành bảo chứng cho sự xa hoa. Hơn một thế kỷ sau, màu sắc này được Viện Màu Pantone chuẩn hóa thành mã Pantone 1837 (năm thành lập công ty) và được đăng ký độc quyền thương hiệu. Không một sản phẩm thương mại cùng ngành nào được phép sử dụng tự do sắc độ này.

Biểu tượng thanh lịch vượt thời gian Audrey Hepburn cùng sắc xanh huyền thoại. | Nguồn: Glamour

Màu xanh Tiffany đã từ lâu đi vào lòng văn hóa đại chúng như một màu sắc của sự giàu có và sang trọng. Hình ảnh kiều diễm của nữ diễn viên Audrey Hepburn trong Breakfast at Tiffany’s và sự xuất hiện thấp thoáng của màu xanh Tiffany đã trở thành một hình ảnh huyền thoại trong lịch sử điện ảnh và khiến khán giả đại chúng càng ấn tượng hơn về màu sắc này.

Vì sao Tiffany Blue lại trở thành cơn sốt toàn cầu?

Trong kỷ nguyên của chủ nghĩa tiêu dùng thị giác, việc sở hữu một mã màu độc bản chính là lời tuyên ngôn quyền lực nhất của các nhà mốt. Chúng ta từng chứng kiến Hermès dùng sắc cam rực rỡ (Hermès Orange) để khẳng định sự sang trọng, Bottega Veneta định hình kỷ nguyên "quiet luxury" (tạm dịch: sang trọng thầm lặng) bằng sắc xanh lá (Bottega Green) vào mùa Xuân Hè 2021, hay Valentino tạo ra cơn địa chấn với sắc hồng huyền thoại (Valentino Pink). Tiffany & Co. cũng sở hữu một vũ khí tối thượng như thế với sắc xanh ngọc mộng mơ (Tiffany Blue). Tuy nhiên, để một mã màu không chỉ còn được định nghĩa là vỏ bọc di sản mà còn trở thành "kẻ thống trị" bảng màu toàn cầu vào mùa hè năm 2026 thì sự sang trọng thôi là chưa đủ.

Khởi nguồn của cơn sốt này bắt đầu bởi một "lời tiên tri" đến từ WGSN - tổ chức hàng đầu thế giới về dự báo xu hướng tiêu dùng, thiết kế sản phẩm và thời trang - khi tổ chức này gọi tên “Transformative Teal”, một tông xanh lam-lục mang hơi thở mát lạnh, tĩnh tại và thanh lịch là màu của năm 2026. Tiffany Blue tình cờ nằm chung một nhóm màu nhưng lại khác sắc độ với Transformative Teal.

Sự tiên đoán màu sắc của năm đến từ WGSN. | Nguồn: WGSN

Và để mã màu xa xỉ ấy thực sự tạo ra sức ảnh hưởng sâu rộng đến đại chúng, không thể không kể đến sự cộng hưởng từ thuật toán mạng xã hội và ngành công nghiệp làm đẹp. Những bộ móng tay phủ sắc xanh trẻ trung liên tục “viral” trên TikTok hay Instagram đã biến màu sắc này trở thành một hiện tượng thị giác phủ sóng khắp nơi. Lượt tìm kiếm từ khóa “Tiffany blue nails” tăng vọt, chính thức đưa sắc xanh ngọc này trở thành tông màu thống trị tuyệt đối trong mùa Xuân - Hè.

Đến cả nữ hoàng tạo trend Hailey Bieber cũng phải “đu” theo màu sắc mướt mắt này. | Nguồn: haileybieber

Dân chủ hóa sự xa xỉ

Dạo một vòng từ mạng xã hội ra đến đường phố, không khó để nhận thấy xanh Tiffany (hay các biến thể như xanh mint, xanh pastel) đang thống trị tuyệt đối. Từ một quán cafe mới mở ở trung tâm, chiếc áo thun của một thương hiệu nội địa cho đến chiếc ốp lưng điện thoại giá rẻ trên sàn thương mại điện tử.

Mã màu vốn là "DNA" của thương hiệu trăm năm tuổi, đại diện cho giấc mơ phù phiếm của giới siêu giàu nay lại trở thành một màu sắc đại chúng và được sử dụng rộng khắp trên cả các mặt hàng bình dân. Phải chăng chúng ta đang chứng kiến hiện tượng dân chủ hóa sự xa xỉ (democratization of luxury)? Bất kỳ ai cũng có thể chi vài chục ngàn cho một cái áo màu xanh ngọc để mua lấy "cảm giác đắt tiền".

Nguồn: The New York Times

Nhờ sự bùng nổ của mạng xã hội chúng ta dường như đang bước vào một kỷ nguyên của sự “bình đẳng thẩm mỹ”. Một khung hình Instagram được phủ lên sắc xanh ngọc mộng mơ dễ chạm tay đến nỗi bất kỳ ai cũng có thể tìm thấy một phiên bản tinh tế, thanh lịch, trendy của mình mà không cần đến một tài khoản ngân hàng với số dư đồ sộ. Hiểu được những tâm lý đó, thị trường tiêu dùng chọn cách đóng gói và “bán lẻ cái không khí xa xỉ” ấy thông qua những món đồ bình dân. Bằng cách gán mác xu hướng hay phong cách cho những sản phẩm tiêu dùng nhanh với màu sắc “na ná” màu xanh huyền thoại của một doanh nghiệp tỷ đô, thị trường dần biến con người thành những cổ máy in tiền.

Đem về nhiều lợi nhuận cho ngành công nghiệp thời trang, Tiffany Blue cũng tạo nên nhiều vấn đề cần được nhìn nhận. | Nguồn: Style Republik

Hệ quả là đại chúng dễ dàng trượt dài vào cái bẫy của chủ nghĩa tiêu dùng. Khi không đủ khả năng chạm tới những tài sản thực sự (nhà cửa, xe cộ, trang sức cao cấp), người ta bắt đầu vung tiền cho các "xa xỉ phẩm vi mô" (micro-luxuries) như những món đồ thiết kế nhái, chiếc váy màu xanh được khẳng định là cùng mã màu của Tiffany Blue, hay thỏi son có lớp vỏ xanh sang trọng. Nhà tư vấn sáng tạo, biên tập viên Mimma Viglezio từng chia sẻ trên trang 3oud về vấn đề này rằng:

Trong nhiều trường hợp, người ta không quá quan tâm những sản phẩm đó có tốt, đẹp hay thậm chí hữu ích hay không. Họ chỉ muốn thể hiện sự liên quan trong việc biết, yêu, và sở hữu trend trong khoảnh khắc. Dù đó là xịt rửa tay, thử thách Instagram hoặc là quán cafe mới nhất trong thị trấn.

Nhận định này phần nào lột tả được sự thật rằng đại chúng đang trả tiền cho “sự công nhận ảo” thay vì giá trị thực. Những khao khát thuộc về một xu hướng, được khoác lên mình một vẻ xa xỉ khiến cho nhiều người rơi vào trạng thái tiêu dùng quá mức. Cuối cùng giấc mơ “có gu” trở thành một gánh nặng tài chính và khiến người ta rơi vào một cảm giác mãn nguyện ảo.

Ranh giới xã hội được xóa nhòa hay củng cố?

Có lẽ câu trả lời là cơn sốt của màu xanh Tiffany không hề cào bằng các nấc thang xã hội mà chỉ khiến những ranh giới về vị thế trở nên mờ ảo và tinh vi hơn

Dù khoảng cách giàu nghèo trên bề mặt có vẻ như được thu hẹp, những khác biệt về vị thế vẫn tồn tại, chỉ là cuộc chạy đua thể hiện sự khác biệt đã tiến lên nhiều hơn. Giới thượng lưu không còn dùng màu sắc hay logo để phân biệt mình với đám đông nữa. Sự tách biệt giờ đây chuyển hướng sang những tín hiệu khắt khe và khó sao chép hơn rất nhiều. Đó là "gu" thẩm mỹ thực thụ, văn hóa, nền tảng giáo dục, mạng lưới quan hệ, những trải nghiệm cá nhân hóa khép kín, và xu hướng tiêu dùng thầm lặng (quiet luxury).

“Quiet luxury” là một trạng thái không thể có được chỉ qua cách ăn diện. | Nguồn: Brunello Cucinelli

Cơ chế này tạo ra một hiệu ứng “phản phệ” trên thị trường. Khi những người tiêu dùng đại chúng bắt đầu sử dụng màu sắc gắn với một thương hiệu xa xỉ, nhóm khách hàng truyền thống của thương hiệu đó có thể dần mất đi cảm giác khác biệt mà nó từng mang lại. Hàng loạt nghiên cứu về hành vi tiêu dùng hàng xa xỉ đã chỉ ra rằng khi một thương hiệu trở nên quá phổ biến, sức hấp dẫn của nó đối với nhóm khách hàng tìm kiếm sự độc quyền có thể suy giảm, thậm chí khiến một bộ phận khách hàng chuyển sang những lựa chọn ít đại chúng hơn.

Liệu chúng ta có trở thành những Holly trong Breakfast at Tiffany’s, khoác lên mình vẻ ngoài hào nhoáng cùng giấc mơ vươn lên để cố che giấu những gì ở thực tại. | Nguồn: Đỗ Long

Kết quả cuối cùng của cơn sốt Tiffany Blue hoàn toàn không phải là một xã hội bình đẳng hơn. Sự dân chủ hóa có thể khiến việc bắt chước sự sang trọng trên bề mặt trở nên dễ dàng. Thế nhưng hệ quả thực sự của nó là đẩy giới tinh hoa lùi sâu vào những tín hiệu phân biệt ngầm mà "người ngoài" thậm chí còn không đủ kiến thức để nhận diện. Ranh giới không hề biến mất, nó chỉ lột bỏ lớp vỏ thị giác dễ dãi để trở thành một ranh giới tàng hình, im lặng và không thể vượt qua.

Đừng để “sập nguồn” mới lo tìm sạc: 7 kiểu nghỉ ngơi có thể bạn đang thiếu

Khánh Vy — Sat, 29 Aug 2026 01:00:00 +0000

Có những sáng thức dậy, dù ngủ đủ giấc nhưng bạn vẫn thấy người uể uải như chưa hề nghỉ ngơi. Cơ thể chẳng đau nhức gì, chỉ là vừa bật máy tính lên thì đầu óc đã “đình công”. Mới qua vài cuộc họp mà tinh thần đã cạn kiệt. Đến tầm chiều muộn, ngay cả việc gõ một tin nhắn trả lời hay chọn ăn gì buổi tối cũng khiến bạn thấy quá tải.

Cảm giác ấy có phần giống một chiếc điện thoại đã cắm sạc cả đêm nhưng sáng ra vừa sử dụng một lúc đã bắt đầu nóng máy, giật lag và tụt pin nhanh chóng.

Khi đó, phản ứng tự nhiên của chúng ta thường là: “Chắc mình cần ngủ thêm.”

Giấc ngủ chắc chắn là một phần thiết yếu của quá trình phục hồi. Nhưng đôi khi, điều khiến chúng ta cạn năng lượng không chỉ đến từ việc cơ thể chưa được ngủ đủ.

Ngủ là nghỉ, nhưng nghỉ không chỉ là ngủ

Theo hai nhà tâm lý học Sabine Sonnentag và Charlotte Fritz, để thực sự “xả hơi” và phục hồi năng lượng sau giờ làm, chúng ta cần 4 trải nghiệm cốt lõi: ngắt kết nối tâm trí với công việc (psychological detachment), thư giãn sâu (relaxation), chinh phục một thử thách/sở thích mới (mastery) và chủ động kiểm soát quỹ thời gian cá nhân (control).

Năm 2023, hai nhà nghiên cứu Ulla Kinnunen và Anne Mäkikangas thuộc Tampere University (Phần Lan) công bố một nghiên cứu theo chiều dọc trên 664 người lao động, được khảo sát ở ba thời điểm hằng năm. Nghiên cứu xem xét đồng thời chất lượng giấc ngủ, hoạt động thể chất và khả năng tách khỏi công việc về mặt tâm lý. Nhóm có cả ba quá trình phục hồi ở mức tích cực ghi nhận mức kiệt sức trong công việc thấp nhất, đồng thời có sinh lực và năng lượng trong công việc cao nhất. Ngược lại, nhóm vẫn vận động nhiều nhưng ngủ rất kém và khó tách tâm trí khỏi công việc lại có mức kiệt sức cao nhất. Kết quả này cho thấy phục hồi không chỉ phụ thuộc vào việc cơ thể có được nghỉ hay không, mà còn liên quan đáng kể đến chất lượng giấc ngủ và khả năng thực sự để tâm trí rời khỏi công việc.

Phục hồi năng lượng không chỉ là thời gian cơ thể dừng lại, mà còn là lúc tâm trí thực sự rời khỏi những áp lực của công việc. | Czapp Arpad/Pexels

Từ một góc nhìn khác, bác sĩ nội khoa Saundra Dalton-Smith (tác giả cuốn Sacred Rest) mang đến mô hình 7 Types of Rest Framework (7 cách nghỉ ngơi) bao gồm thể chất, tâm trí, giác quan, sáng tạo, cảm xúc, xã hội và tâm linh. Mô hình này nên được hiểu như một khung tự quan sát và thực hành về nghỉ ngơi, thay vì 7 chẩn đoán y khoa hay một hệ phân loại đã được khoa học xác lập.

1. Nghỉ ngơi thể chất: Khi cơ thể cần được thả lỏng

Nghỉ ngơi thể chất (Physical Rest) có lẽ là hình thức chúng ta quen thuộc nhất. Dalton-Smith chia nó thành nghỉ ngơi thụ động như ngủ, chợp mắt và những hình thức chủ động giúp cơ thể thư giãn như giãn cơ, yoga hay massage.

Nghỉ ngơi thể chất không chỉ là ngủ đủ, mà còn là giúp cơ thể được thả lỏng sau những giờ làm việc kéo dài. | Nguồn: Miriam Alonso/Pexels

Với người đi làm văn phòng, mệt mỏi thể chất không nhất thiết xuất hiện sau những hoạt động nặng. Nó có thể đơn giản là cảm giác vai gáy căng cứng sau nhiều giờ trước màn hình, đôi mắt mỏi hoặc cơ thể ì ạch vì ngồi quá lâu.

Lúc này, “nghỉ” không nhất thiết đồng nghĩa với nằm yên vài tiếng. Đôi khi cơ thể đang cần bạn đứng dậy, đi bộ một đoạn ngắn, giãn cơ hoặc thực sự dành thời gian cho một giấc ngủ chất lượng.

2. Nghỉ ngơi tâm trí: Khi đầu óc mãi không chịu “tắt máy”

Bạn nằm trên giường tám tiếng nhưng đầu óc vẫn tiếp tục “replay” những cuộc họp, cố gắng giải quyết deadline và các vấn đề chưa giải quyết từ ngày hôm trước. Hoặc đến giờ tan làm, bạn rời văn phòng nhưng vẫn liên tục kiểm tra email, nghĩ về công việc và cảm thấy mình chưa thật sự được phép dừng lại.

Đây là dạng mệt mỏi mà một giấc ngủ sâu đến mấy đôi khi cũng chẳng thể chữa lành. Bởi chừng nào bạn chưa chịu buông bỏ những áp lực đang chiếm lấy sự chú ý thì dù thân thể có nghỉ, đầu óc vẫn chẳng thể thảnh thơi.

Theo Dalton-Smith, nghỉ ngơi tâm trí (Mental Rest) là tạo cơ hội để tâm trí tạm rời khỏi việc liên tục suy nghĩ, giải quyết vấn đề và đưa ra quyết định. Một cách đơn giản có thể là viết những suy nghĩ đang lặp lại ra giấy, thực hành chú ý vào hơi thở hoặc chủ động tạo những khoảng ngắt trong ngày.

Năm 2022, một nhóm nghiên cứu thuộc Khoa Tâm lý học, West University of Timișoara (Romania) đã tổng hợp 22 mẫu nghiên cứu độc lập với hơn 2.300 người tham gia để tìm hiểu tác động của những khoảng nghỉ ngắn (micro-break). Kết quả được công bố cho thấy những khoảng nghỉ dưới 10 phút có tác động nhỏ nhưng đáng kể trong việc giúp chúng ta cảm thấy nhiều năng lượng hơn và giảm mệt mỏi. Dù vậy, các nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng nghỉ ngắn chưa chắc giúp bạn làm việc năng suất hơn hẳn, nhất là khi đang phải xử lý những công việc cực kỳ nặng đầu. Tuy nhiên, thay vì cố ráng ngồi lỳ thêm vài tiếng trong mệt mỏi, cho tâm trí “xả hơi” vài phút lại là lựa chọn thông minh hơn nhiều.

3. Nghỉ ngơi giác quan: Khi thế giới ngoài kia trở nên quá tải

Trong xã hội hiện đại, ta bắt đầu ngày bằng việc mở chiếc laptop, xoay mòng mòng giữa thông báo dồn dập, những cuộc gọi, ánh đèn văn phòng ngột ngạt, rồi lại khép lại bằng màn hình điện thoại trước khi đi ngủ. Ta quen với nhịp sống ấy đến mức chẳng hề nhận ra tâm trí đang phải “gánh” quá nhiều sự kích thích cùng lúc.

Giữa một ngày đầy màn hình, thông báo và tiếng ồn, đôi khi điều chúng ta cần chỉ là một khoảng lặng để các giác quan được nghỉ ngơi. | Nguồn: Mikhail Nilov/Pexels

Đó là lý do bác sĩ Dalton-Smith đưa ra khái niệm nghỉ ngơi giác quan (Sensory Rest), hiểu đơn giản là chủ động cho mắt và tai được “rút phích cắm” khỏi ánh sáng, màn hình và tiếng ồn. Chẳng cần gì phức tạp, chỉ là vài phút nhắm mắt ngơi tay, tắt bớt thông báo, hay giữ cho mình một khoảng lặng hoàn toàn vào cuối ngày.

Bởi nếu ngày nghỉ mà bạn vẫn chăm chăm từ màn hình laptop sang màn hình điện thoại, thì thân thể có thể đã nghỉ ngơi, nhưng các giác quan thì vẫn đang phải “OT” (overtime - làm thêm giờ).

4. Nghỉ ngơi sáng tạo: Khi bạn không cần phải tạo ra thứ gì

Có một kiểu mệt mỏi rất quen thuộc với những người thường xuyên phải viết, thiết kế, giải quyết vấn đề hay nghĩ ý tưởng là họ vẫn có thể hoàn thành công việc, nhưng dần cảm thấy khả năng sáng tạo trở nên cạn kiệt.

Theo Dalton-Smith, nghỉ ngơi sáng tạo (Creative Rest) chính là khoảng thời gian để bạn tạm rời khỏi áp lực phải “sản xuất” ý tưởng và cho bản thân khoảng không để tiếp nhận những nguồn cảm hứng mới.

Để khôi phục năng lượng sáng tạo, Dalton-Smith gợi ý rằng chúng ta có thể dành thời gian tiếp xúc với cái đẹp, sự mới mẻ và những điều khơi gợi cảm giác tò mò như ngắm nhìn thiên nhiên, thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật hay lắng nghe một bản nhạc. Những trải nghiệm này không yêu cầu bạn phải tạo ra điều gì, nhưng lại giúp nuôi dưỡng lại khả năng tưởng tượng và nhìn nhận vấn đề theo những góc nhìn mới.

Nói đơn giản, sáng tạo cũng là một nguồn năng lượng, Khi bạn liên tục tiêu hao nó để viết, thiết kế hay tìm kiếm giải pháp, bạn cần những khoảng lặng để nạp lại nguồn năng lượng đó.

5. Nghỉ ngơi cảm xúc: Thành thật với những mệt mỏi bên trong

Có những ngày khiến chúng ta mệt không phải vì đã làm quá nhiều, mà vì phải giữ quá nhiều thứ ở bên trong. Bạn thất vọng nhưng vẫn tỏ ra bình thường. Bạn thấy quá tải nhưng tiếp tục nhận thêm việc vì ngại từ chối. Bạn không ổn nhưng câu trả lời quen thuộc khi được hỏi vẫn là: “Ổn mà.”

Theo bác sĩ Dalton-Smith, nghỉ ngơi cảm xúc (Emotional Rest) đơn giản là dành cho mình một khoảng thở để đối diện và sống thật với cảm xúc cá nhân thay vì lúc nào cũng phải gồng mình giữ hình tượng hay cố gắng làm hài lòng người khác.

Điều đó không có nghĩa chúng ta phải chia sẻ mọi điều với tất cả mọi người. Đôi khi, sự nghỉ ngơi bắt đầu bằng việc thành thật với bản thân rằng mình đang kiệt sức, rồi có thể lựa chọn một người đủ an toàn để nói ra điều đó.

Ngoài ra, viết nhật ký cũng là một cách để tạm dừng, gọi tên cảm xúc và cho bản thân một khoảng thở giữa những ngày quá tải. | Nguồn: Ann Tarazevich/Pexels

6. Nghỉ ngơi xã hội: Tìm về những kết nối nâng đỡ tâm hồn

Có những cuộc trò chuyện xong làm ta thấy được “sạc đầy pin”, nhưng cũng có những mối quan hệ buộc ta phải luôn dè chừng, giải thích hay gồng mình để trở thành một phiên bản khác.

Dalton-Smith gọi nghỉ ngơi xã hội (Social Rest) là khả năng phân biệt những mối quan hệ giúp mình được nâng đỡ với những tương tác khiến mình cạn năng lượng. Từ đó, ta biết chủ động ưu tiên thời gian cho những người cho ta cảm giác an toàn.

Vì lẽ đó, nghỉ ngơi xã hội không có nghĩa là tách biệt hoàn toàn với thế giới. Đôi khi, việc hàn huyên cùng một người biết thấu hiểu lại có sức chữa lành lớn hơn nhiều so với việc ép buộc bản thân tắt hết thông báo và tự cô lập chính mình.

7. Nghỉ ngơi tâm linh: Khi bản thân cần tin vào những điều thật sự có ý nghĩa

“Tâm linh” trong cách Dalton-Smith sử dụng không chỉ giới hạn ở tôn giáo. Nó rộng hơn, liên quan đến cảm giác mình thuộc về đâu đó, được kết nối, được chấp nhận và đang tham gia vào một điều có ý nghĩa vượt ra ngoài những nhiệm vụ thường nhật.

Với mỗi người, cách tìm lại cảm giác ấy có thể khác nhau bao gồm thiền định, cầu nguyện, tham gia hoạt động cộng đồng, thiện nguyện hoặc đơn giản là dành thời gian quay về với những giá trị sống mà mình xem trọng.

Nghỉ ngơi tâm linh không nhất thiết gắn với một niềm tin cụ thể, mà là lúc chúng ta tìm lại cảm giác được kết nối và ý nghĩa trong cuộc sống. | Nguồn: Ivan S/Pexels

Điều này đặc biệt đáng suy nghĩ trong hành trình nghề nghiệp. Đôi khi, cái mệt của ta không đến từ năng lực kém hay thiếu thời gian ngủ, mà đến từ cảm giác hoang mang rằng rốt cuộc mình đang cố gắng vì điều gì. Lúc ấy, nghỉ ngơi không đơn thuần là gác lại công việc. Đó là lúc bạn cho phép mình chậm lại một nhịp, giữ một khoảng lặng để nhìn lại những giá trị mình thật sự trân trọng, điều khiến bản thân cảm thấy có ý nghĩa và lý do mình muốn tiếp tục hành trình này.

Nghỉ ngơi cũng là một kỹ năng cần được học

Đừng đợi đến khi “pin” báo đỏ mới bắt đầu tìm “sạc”. Đôi khi, điều ta cần không phải là một giấc ngủ dài hơn, mà là hiểu rõ bản thân cần được nghỉ ngơi theo cách nào.

Nếu vẫn chưa chắc “ngăn pin” nào của mình đang cạn dần, bạn có thể bắt đầu bằn Rest Quiz của bác sĩ Saundra Dalton-Smith. Phát triển dựa trên mô hình 7 dạng nghỉ ngơi, bài trắc nghiệm này sẽ là một điểm khởi đầu để bạn nhìn lại nhu cầu nghỉ ngơi của mình qua 7 khía cạnh từ thể chất, tâm trí, giác quan, sáng tạo, cảm xúc, xã hội đến tâm linh.

Và nếu những mệt mỏi bạn đang trải qua không chỉ đến từ việc thiếu ngủ, mà bắt nguồn từ những “nút thắt” vô hình trong sự nghiệp, bạn có thể tìm kiếm sự đồng hành từ cộng đồng Vững tâm đi làm - nơi cùng bạn tháo gỡ các vấn đề nghề nghiệp dựa trên nền tảng hướng nghiệp khoa học.

Tình trạng mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi cũng có thể xuất phát từ các vấn đề sức khỏe khác nhau, bạn nên chú ý lắng nghe cơ thể mình. Hãy nhớ rằng, nghỉ ngơi chưa bao giờ là “phần thưởng” chỉ dành riêng cho lúc đã hoàn thành xong mọi việc. Đó còn là cách để bạn tái tạo nội lực, tiếp tục học hỏi, làm việc và sống trọn vẹn với những gì mình trân quý.

*Bài viết này là góc nhìn cá nhân của Khánh Vy, được gợi mở từ bài đăng “Đừng để ‘sập nguồn’ mới lo tìm sạc” trên cộng đồng Vững tâm đi làm của Hướng nghiệp Sông An.

Johnny Trí Nguyễn: Hộ Linh Tráng Sĩ là thành quả từ tối đa công lực bên lề ngàn giới hạn

Minh Nguyễn — Sat, 29 Aug 2026 09:32:47 +0000

Cuộc trò chuyện với Johnny Trí Nguyễn diễn ra vào một buổi chiều tại Võ đường Liên Phong. Không còn dáng vẻ của một lãng khách chỉ mải mê rong ruổi trên những cung đường mô tô, anh hiện diện với sự trầm tĩnh của một người đã nếm trải đủ thăng trầm.

Lựa chọn dấn thân vào Hộ Linh Tráng Sĩ, Johnny Trí Nguyễn không chỉ mang theo kỹ thuật chiến đấu vào loạt phân cảnh hành động chân thực, mà còn gửi gắm một tinh thần dũng mãnh của người Việt khi đương đầu với những thử thách hoàn toàn mới.

Chào anh Johnny. Dù chúng ta đang trò chuyện vào buổi chiều tại Võ đường Liên Phong, nhưng anh có chia sẻ 2-3 giờ sáng mới là "khung giờ vàng" quen thuộc của mình. Nhịp sinh học đặc biệt này đã đồng hành cùng anh như thế nào trong suốt quá trình thai nghén "Hộ Linh Tráng Sĩ"?

Đúng vậy, tôi vốn là người thuộc về màn đêm. Dù phim đã hoàn thành, nhịp sinh hoạt đó vẫn còn là một thói quen. Không gian tĩnh mịch lúc 2 giờ sáng giúp tôi duy trì độ tập trung và làm việc thăng hoa nhất.

Trong suốt giai đoạn gọt giũa phần hành động cho phim, tôi gần như làm việc liên tục từ đêm đến 8, 9 giờ sáng. Ngủ một giấc đến 2 giờ chiều thức dậy làm tiếp, và bữa ăn đầu tiên trong ngày thường bắt đầu vào lúc 5-6 giờ chiều. Chuỗi ngày đó tuy khắc nghiệt nhưng lại vô cùng trọn vẹn.

Xu hướng tìm về những giá trị lịch sử của giới trẻ hiện tại đã tạo ra một dòng chảy quá mãnh liệt, khiến tôi biết mình không thể nào từ chối dự án này.

Anh đã dành nhiều năm cho các chuyến phiêu lưu mô tô và tập trung cho võ đường Liên Phong. Đâu là động lực mạnh mẽ thôi thúc anh dấn thân trở lại với điện ảnh qua dự án này?

Khi làm bất cứ điều gì, tôi luôn muốn dồn toàn bộ tâm trí và toàn năng toàn lực vào nó. "Giống như nếu mà mình đi tắm hồ, mà mình chỉ nhúng một hai ngón chân xuống dưới không thật sự là tắm hồ."

Những chuyến phiêu lưu trên "ngựa sắt" và quá trình đào tạo võ sĩ MMA thực chiến đã mang lại cho tôi một nguồn năng lượng và vốn liếng rất lớn. Bên cạnh đó, sự đồng điệu với xu hướng tìm về những giá trị lịch sử của giới trẻ hiện tại đã tạo ra một dòng chảy quá mãnh liệt, khiến tôi biết mình không thể nào từ chối dự án này.

Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Đảm nhận cùng lúc vị trí Đạo diễn Hành động và vai diễn nặng ký Hữu Tướng Quân, anh đã làm thế nào để cân bằng, đặc biệt là khi phim cổ trang đòi hỏi ngôn từ lịch sử rất phức tạp?

Kịch bản gốc xây dựng lời thoại của Hữu Tướng Quân rất dài và nặng tính giải thích. Nhưng khi phải thức đêm dàn dựng hành động, sáng ra lại khoác áo giáp đóng tướng quân, tôi không thể gồng gánh hết những trường đoạn thoại đó.

Tôi đã đề xuất với đạo diễn tinh giản lại: "Hữu Tướng Quân là người mang nỗi đau mất mát gia đình, nên anh ta phải là một kẻ kiệm lời, ít bộc bạch cảm xúc." Việc giản lược lời thoại giúp tôi nhập tâm vào nhân vật tự nhiên nhất, giải phóng hình thể để khí chất của một vị tướng tự lên tiếng.

Đánh thật khó hơn "bay bướm" rất nhiều.

Khán giả đã choáng ngợp trước chất võ thuật chiến tranh trong phim. Sự khác biệt cốt lõi giữa hành động tả thực của "Hộ Linh Tráng Sĩ" và phong cách chiến đấu thường thấy trong các tác phẩm sử thi là gì, thưa anh?

Để tạo ra thế giới tả thực này, tôi đã ngừng xem mọi bộ phim khác trong suốt một năm rưỡi. Phải khẳng định rằng đánh thật khó hơn "bay bướm" rất nhiều, khó hơn chưởng hay kiếm khí rất nhiều.

Võ thuật trong phim đi ngược chiều tiến hóa hiện đại. Nó không phải dưỡng sinh hay múa biểu diễn, mà là võ thuật chiến tranh thực dụng – nơi ranh giới sinh tử mỏng manh hơn bao giờ hết. Lối đánh được cá nhân hóa hoàn toàn dựa trên động cơ, thể trạng và tâm lý của từng nhân vật.

Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Quá trình huấn luyện võ thuật cho các diễn viên chưa từng có nền tảng diễn ra như thế nào để họ có thể đáp ứng được độ khốc liệt đó?

Ba diễn viên chính mang lại cho tôi ba trải nghiệm kinh ngạc. Một Thiên Tú từ "bánh bèo" nhưng kiên trì suốt 7 tháng không nghỉ một ngày. Một Tuấn Trần nén đau sau chấn thương nặng, phải đi phẫu thuật nhưng vẫn lăn xả trọn vẹn không bỏ cuộc.

Hay một Hiền Ngô vào vai sau nhưng năng khiếu võ thuật cực kỳ nhạy bén. Đối với dàn chiến binh phụ, tôi đưa trực tiếp hàng trăm võ sĩ MMA và các nhà vô địch vào phim để giữ trọn ngọn lửa thực chiến.

Được biết phim áp dụng công nghệ quay 90 frame/giây. Việc này tạo ra những thuận lợi và áp lực nào trên bàn dựng cho anh?

Quay bằng dòng máy Sony cao cấp nhất ở tốc độ 90 frame/giây (gấp gần 4 lần chuẩn bình thường) kết hợp dùng Gimbal mang lại hình ảnh vô cùng mượt mà trên màn hình khổng lồ IMAX, loại bỏ hoàn toàn sự rung lắc.

Nhưng đổi lại, nó là cơn ác mộng trên bàn dựng. Người dựng phải rèn luyện đôi mắt nhạy bén cực độ để soi và cắt gọt chính xác từng khung hình một. Hai cảnh đại chiến đầu và cuối phim đã ngốn của tôi vài tháng trời để đạt được điểm rơi phong độ tốt nhất.

Trải nghiệm tại rạp IMAX hẳn đã bộc lộ hết sự đồ sộ của dự án. Cảm giác của anh ra sao khi xem lại và phải đối mặt với việc cắt gọt bản dựng từ 3 tiếng 30 phút xuống còn 3 tiếng?

Thực tế khi ra rạp IMAX mới là lần thứ hai tôi xem trọn vẹn cuốn phim với âm thanh, hình ảnh chuẩn hóa, và những tiếng vỗ tay của khán giả phần nào cho thấy phần dàn dựng đã hiệu quả.

Về bản dựng, bản phim 2 tiếng 35 phút buộc đoàn phim phải hy sinh nhiều thông tin bối cảnh lịch sử, khiến khán giả chưa rành sử có thể hơi khó hiểu. Thậm chí từng có bản 2 tiếng nhưng xem khá khó hiểu, nên bản dựng chính thức là sự du di hợp lý nhất để vừa giữ được mạch truyện, vừa đảm bảo tính hấp dẫn của các đại cảnh hành động dày đặc.

(Ngày 28.8, nhà sản xuất 'Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh' thông báo phim sẽ có bản rút gọn thời lượng từ 155 phút xuống còn 135 phút. Bản dựng mới chính thức được công chiếu từ đêm 30/8)

Một người nghệ sĩ không bao giờ nói: "Tôi hài lòng với mọi thứ".

Khi xem bản cuối cùng, có điều gì khiến anh cảm thấy "giá như mình có thể làm tốt hơn" không?

Có chứ, rất nhiều.

Một người nghệ sĩ không bao giờ nói: "Tôi hài lòng với mọi thứ". Thậm chí một trong những danh họa nổi tiếng thế giới như Leonardo da Vinci cũng từng nói đại ý rằng: Nghệ thuật là mình không bao giờ làm xong, mình phải chấp nhận dừng lại ở một giới hạn nhất định.

Làm phim cũng tương tự vậy, có rất nhiều thứ ekip muốn làm. Mỗi một cái mình muốn làm đều có cái giới hạn của nó. Thí dụ như vũ khí, luôn luôn mình phải tính toán xem vũ khí tập luyện như thế nào, vũ khí lúc quay như thế nào. Mình cần một cây chỉ để quay cận thôi, một cây để quay đánh thật và một cây để tập luyện. Nhưng để thực hiện được điều đó đòi hỏi sự đầu tư lớn của nhiều khâu khác.

Riêng phần vũ khí thôi là mình đã phải đi bàn luận với bên cố vấn lịch sử xem như thế này có đúng không. Bên sử góp ý kiểu này, bên hành động lại góp ý kiểu khác. Do đó từng chi tiết đều được trải qua thời gian dài điều chỉnh theo yêu cầu của nhiều bên.

Nhưng không hề dễ để hiện thực hóa tới nơi tới chốn mọi chi tiết với yêu cầu cao. Tại vì bộ phim này nằm ở một địa hạt mà trước giờ điện ảnh Việt Nam ít ai thực hiện, kinh nghiệm của chúng ta chưa dạn dày.

Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Cho nên mọi người đều đang phải học hỏi. Mà vừa làm vừa học thì nó sẽ chậm hơn, không thể trơn tru bằng việc mình đã từng làm qua rồi. Nếu đã làm rồi, giờ làm một cái tương tự thì sẽ dễ hơn rất nhiều.

Ví dụ, chúng ta đòi hỏi vũ khí làm bằng titan để cho nó cứng, nó chắc nhưng vẫn đủ nhẹ để diễn viên cầm, chứ làm bằng thép thì nặng quá. Diễn viên đâu phải là chiến binh thật như ngày xưa, cho nên vũ khí phải nhẹ hơn nhưng vẫn phải giữ được độ cứng như thép.

Dùng titan thì cứng hơn, mình có thể giảm trọng lượng xuống. Nhưng để chế tác chúng rất khó. Đôi khi chỉ cần đưa vào máy mài, độ cứng của chúng có thể làm hỏng cả cỗ máy trước khi được mài dũa sắc bén.

Từ những chi tiết đó, cho tới vấn đề phục trang cũng vậy. Mọi thứ đều cần sự đồng lòng và phối hợp tối đa của toàn bộ ekip.

Quá trình hợp tác giữa anh và đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình với một khối lượng công việc khổng lồ như vậy có xảy ra bất đồng trong góc nhìn không?

Những người tài năng luôn có góc nhìn rất quyết liệt, nếu va chạm dễ gây xích mích. Tuy nhiên, đây lại là bộ phim vui vẻ và hòa đồng nhất. Mọi người luôn tôn trọng, biết lùi lại và lắng nghe nhau để tạo nên sự đồng điệu chung cho tác phẩm.

Nguồn: BHD Star Cineplex

Nếu tạm gác cuộc chạy đua doanh thu, đâu là thành công trước mắt mà anh tin rằng bộ phim đã gặt hái được?

Dưới góc nhìn của một người làm nghệ thuật, doanh thu phòng vé và chất lượng nghệ thuật nhiều khi không dính dáng tới nhau. "Dòng Máu Anh Hùng" năm xưa có thể chưa thành công tại rạp, nhưng nó đã ghi dấu ấn lớn trong lòng khán giả về khả năng dàn dựng các phân cảnh hành động của chúng ta.

Với Hộ Linh Tráng Sĩ cũng vậy, về mặt văn hóa, chúng ta đã trúng một ván rất lớn! Bộ phim góp phần bồi đắp khái niệm anh hùng dân tộc trong tâm trí khán giả Việt. Tôi trân trọng sự mạo hiểm của nhà sản xuất khi dám thử sức mình ở một thể loại phim đòi hòi sự đầu tư công phu, từ đó tiếp tục mở đường cho thêm nhiều tác phẩm khai thác lịch sử nước nhà trong tương lai.

Lịch sử nước nhà vẫn luôn thổn thức chờ đợi những nhà làm phim đủ dũng khí bước vào khai phá.

Qua tinh thần xả thân vì đại nghĩa của "Hộ Linh Tráng Sĩ", anh nhìn thấy điều gì ở những khoảng mờ lịch sử đang chờ được đánh thức trong các dự án điện ảnh tương lai?

Lịch sử Việt Nam là một dòng chảy vĩ đại, và chính những khoảng trống chưa được ghi chép tường tận lại là "mỏ vàng" vô giá cho điện ảnh. Khoảng mờ ấy trao cho người nghệ sĩ sự tự do sáng tạo để dệt nên những thước phim sử thi hào hùng.

Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Để chạm đến cái hồn của người xưa, chúng ta không thể dùng tư duy phán xét của hiện đại, mà phải tĩnh tâm lặn sâu vào cách họ đối diện với sinh mệnh và thời cuộc. Chính vì vậy, lịch sử nước nhà vẫn luôn thổn thức chờ đợi những nhà làm phim đủ dũng khí bước vào khai phá.

Cảm ơn anh Johnny, chúc anh và toàn bộ đoàn làm phim sẽ tiếp tục đón nhận thêm nhiều niềm vui từ Hộ Linh Tráng Sĩ cùng nhiều dự án điện ảnh sắp tới.

Vì sao "một nửa Việt Nam ở Huế" vào các dịp lễ?

Thanh Trúc — Sun, 30 Aug 2026 00:45:00 +0000

Có một câu đùa đang xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội mỗi khi đến kỳ nghỉ lễ: "Một nửa Việt Nam đang ở Huế."

Nhìn ảnh Đại Nội đông nghịt người, du khách chen nhau qua những con phố quanh Kinh thành hay dòng người đổ về các sự kiện, câu nói nghe có vẻ phóng đại nhưng lại khá đúng với cảm giác của nhiều người: Đi đâu cũng gặp người quen. Mà người quen thì dường như vừa từ Huế về.

Câu nói: Một nửa Việt Nam đang ở Huế xuất hiện dày đặc.

Câu đùa này xuất hiện rõ nét trong những đợt cao điểm du lịch năm nay, đặc biệt sau chương trình "Hoàng cung Huyền ảo" tại Đại Nội vào cuối tháng 4. Từ 25-28/4, Đại Nội mở cửa miễn phí vào ban đêm, kết hợp trình diễn ánh sáng, 3D mapping và tái hiện các nghi lễ cung đình. Hình ảnh hàng nghìn người đổ về nhanh chóng trở thành chất liệu cho mạng xã hội.

Đến trước kỳ nghỉ 2/9, chính các kênh truyền thông về Huế cũng bắt đầu dùng lại câu nói này để mô tả sức hút của điểm đến: "một nửa Việt Nam ở Huế."

Vậy có phải một nửa Việt Nam thật sự đang đi Huế?

Từ đùa hóa thành thật, từ meme mạng xã hội đến 4 triệu lượt khách ghé thăm Huế

Nếu "một nửa Việt Nam" chỉ là cách nói vui, những con số gần đây cho thấy Huế của năm 2026 thực sự đang có một mùa du lịch ấn tượng.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Huế đón hơn 4,3 triệu lượt khách, tăng khoảng 30% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khách nội địa đạt gần 2,8 triệu lượt, tăng 30,1%; khách quốc tế khoảng 1,5 triệu lượt, tăng 25,1%. Doanh thu du lịch cũng đạt khoảng 10.300 tỷ đồng, tăng 56,2%.

Hàng nghìn người đổ về Đại Nội sau chương trình "Hoàng cung Huyền ảo". | Nguồn: Znews

Con số này càng đáng chú ý khi đặt vào các dịp cao điểm. Riêng kỳ nghỉ 30/4-1/5, công suất phòng lưu trú trung bình tại Huế đạt khoảng 99%.

Và nếu "một nửa Việt Nam" vẫn muốn kéo nhau đi tiếp trong kỳ nghỉ Quốc khánh, Huế đã chuẩn bị cho một mùa cao điểm mới. Thành phố dự kiến đón khoảng 535.000 lượt khách trong dịp 2/9/2026, tăng khoảng 173% so với cùng kỳ năm trước. Lượng khách có lưu trú dự kiến đạt 125.000 lượt, tăng 36%.

Tất nhiên, không thể nói 30% tăng trưởng khách du lịch là do một câu meme. Huế còn có Festival, kỳ nghỉ kéo dài, các chương trình miễn vé và hàng loạt sản phẩm du lịch mới.

Huế có gì mà một nửa Việt Nam phải ghé thăm?

Lợi thế đầu tiên của Huế là thành phố này có một hệ thống di sản và di tích dày đặc, nhưng không nằm tách biệt khỏi đời sống du lịch. Đại Nội, các lăng tẩm triều Nguyễn, sông Hương, chùa Thiên Mụ, ẩm thực cung đình, áo dài, nhã nhạc… đều đã trở thành những ký hiệu quen thuộc của Việt Nam. Du khách không cần mất nhiều thời gian để hiểu Huế có gì, và cũng không cần bắt đầu một chuyến đi từ con số không.

Huế là thành phố này có một hệ thống di sản và di tích dày đặc còn được giữ gìn khá tốt. | Nguồn: VnExpress

Trong nhiều năm trở lại đây, thành phố bắt đầu đóng gói những tài sản cũ thành những lý do mới để quay lại. Đại Nội không chỉ là nơi để tham quan vào ban ngày. Với "Hoàng cung Huyền ảo", không gian di sản được đưa vào ban đêm bằng ánh sáng, 3D mapping và các màn tái hiện nghi lễ cung đình. Festival Huế cũng được tổ chức theo hướng trải dài bốn mùa, biến một thành phố vốn nổi tiếng với di sản thành một điểm đến có lịch sự kiện gần như quanh năm. Riêng tháng 5 và 6/2026, Lễ hội mùa Hạ mang đến một loạt hoạt động văn hóa, nghệ thuật và du lịch mới.

Không gian di sản được "sống dậy" với những nét chấm phá mới bằng công nghệ hiện đại. | Nguồn: Huế Ngày Nay

Đến dịp 2/9, công thức này càng rõ hơn: di sản được miễn vé, còn lễ hội và âm nhạc tạo thêm lý do để đến. Trong ngày Quốc khánh, người Việt được miễn vé tham quan tại nhiều điểm thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế. Từ 30/8 đến 1/9, Huế Wonderverse Music Fest tiếp tục kéo thêm một nhóm du khách vốn có thể chưa nghĩ đến Huế cho một kỳ nghỉ lễ, với những cái tên như Mỹ Tâm, Phương Mỹ Chi, MONO, HIEUTHUHAI, Quang Hùng MasterD. Nếu lịch trình trùng khớp, du khách còn có cơ hội nghe Phương Mỹ Chi trình diễn những ca khúc trong album Dân chơi dân ca đang được đón nhận nồng nhiệt.

Rõ ràng, di sản cho Huế một nền tảng mà không nhiều thành phố có được. Nhưng chính những sự kiện được đặt lên trên nền tảng ấy mới khiến một nơi quen thuộc liên tục tạo ra cảm giác mới mẻ. Và so với nhiều điểm đến khác, Huế đang ngày càng có nhiều lý do để người ta xách ba lô lên đường, không chỉ một lần mà vào mỗi dịp lễ.

Thật ra, một nửa Việt Nam đi Huế là vì... được bảo thế

Câu nói "Một nửa Việt Nam đang ở Huế" hóa ra không hoàn toàn là một câu đùa vui trên mạng xã hội. Nó phản ánh chính xác một hiện tượng tâm lý đang âm thầm điều hướng các hành vi của chúng ta.

Cụm từ lan truyền "Một nửa Việt Nam đang ở Huế" thực chất đóng vai trò như một tín hiệu xã hội (social signal). Khi người dùng liên tục tiếp cận với hình ảnh Đại Nội đông đúc hay các dòng trạng thái check-in Cố đô trên TikTok và Facebook, bộ não sẽ tự động ghi nhận đây là một xu hướng dẫn đầu. Xu hướng này kích thích tâm lý tò mò và nhanh chóng chuyển hóa thành hành vi đặt vé thực tế.

Câu nói "Một nửa Việt Nam đang ở Huế" phản ánh đúng các hiện tượng tâm lý học và xã hội học. | Nguồn: VnExpress

Trong tâm lý học hành vi, hiện tượng này được gọi là chuẩn mực xã hội miêu tả (descriptive social norm). Khi đối mặt với sự phân vân, con người có xu hướng nhìn vào hành vi của người xung quanh như một thước đo để định hướng hành động. Các tổng hợp nghiên cứu về hành vi tiêu dùng xác nhận rằng, các chuẩn mực xã hội có tác động trực tiếp đến quyết định lựa chọn dịch vụ du lịch và trải nghiệm của cá nhân.

Quá trình này tạo nên một vòng lặp tự củng cố (social proof loop):

Sự xuất hiện ban đầu của hình ảnh điểm đến kích thích những du khách tiếp theo.
Du khách mới tiếp tục tạo ra nội dung truyền thông, gia tăng mật độ hiển thị trên mạng xã hội.
Mật độ hiển thị cao củng cố cảm giác về sự "bùng nổ" của điểm đến, kéo theo làn sóng du khách kế tiếp.

Tương tự như khái niệm lời tiên tri tự hoàn thành (self-fulfilling prophecy) trong xã hội học, một nhận định hay kỳ vọng ban đầu về độ "hot" của điểm đến đã thúc đẩy chuỗi hành vi du lịch hàng loạt, từ đó biến chính nhận định ban đầu thành sự thật trên thực địa.

Một chiến dịch marketing tự thân không cần brief: Bài học thực tiễn cho kinh tế du lịch mũi nhọn

Thực chất, Huế đang sở hữu một chiến dịch truyền thông cộng hưởng (earned media) tự nhiên mà không cần đến một bản định hướng (brief) hay slogan thương mại cầu kỳ. Người dùng mạng xã hội đã tự đảm nhận công đoạn khó nhất: đúc kết một thông điệp ngắn gọn, hài hước và giàu tính liên tưởng: "Một nửa Việt Nam đang ở Huế".

Cụm từ này thành công vì nó không mang sắc thái của một câu quảng cáo khiên cưỡng. Nó vang lên như một lời cảm thán chân thực của du khách khi trực tiếp trải nghiệm không khí đông đúc tại Cố đô. Chính tính thực tế đó đã tạo nên khả năng lan truyền (virality) vượt trội.

Sự lặp lại liên tục của thông điệp này đã tạo ra một bước ngoặt trong định vị thương hiệu. Huế không còn đơn thuần được hình dung qua các biểu tượng di sản quen thuộc như Đại Nội, lăng tẩm hay sông Hương, mà bắt đầu được tái định nghĩa thành "điểm đến mà tất cả mọi người đang đổ về".

Từ đây, hiện tượng du lịch Huế không chỉ là câu chuyện thành công riêng lẻ của một địa phương, mà có thể sẽ trở thành bài học điển hình (case study) phản ánh chính xác tinh thần của Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị cùng Quy hoạch hệ thống du lịch quốc gia thời kỳ 2021–2030. Các định hướng chiến lược này đều xác định du lịch phải trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, hoạt động theo cơ chế thị trường và có khả năng lan tỏa, thúc đẩy các ngành kinh tế khác.

Khi du lịch được xác định là động lực tăng trưởng quan trọng của đất nước trong giai đoạn mới, Huế đã cung cấp một công thức vận hành rõ ràng: di sản vững chắc làm nền tảng, tư duy đóng gói sản phẩm mới làm kíp nổ và sức mạnh mạng xã hội làm đòn bẩy.

Cơn sốt "Một nửa Việt Nam đi Huế" vì vậy đã là minh chứng cho Huế hôm nay không còn chỉ có vẻ trầm mặc của quá khứ, mà đã từ lâu dẫn đầu xu hướng du lịch trẻ trung, hiện đại và tràn đầy sức sống.

Kỳ nghỉ này, khi dòng người lại nô nức lên đường, liệu bạn có muốn xách ba lô để trở thành một phần của "nửa Việt Nam" dừng chân tại Cố đô?

Dancer Sơn Lâm: Không chinh phục đỉnh núi vì vào rừng có nhiều thú vui hơn

Gấm Võ — Sun, 30 Aug 2026 07:00:00 +0000

Sơn Lâm không phải là cái tên quá xa lạ trong cộng đồng Hiphop Việt Nam. Trưởng thành từ văn hóa đường phố với sở trường Popping, Lâm gây ấn tượng bởi kỹ thuật cá nhân, tư duy chuyển động hiện đại cùng khả năng kết nối nhuần nhuyễn giữa chất ngông street-style và thẩm mỹ sân khấu. Hơn một thập kỉ kể từ khi trở thành Quán quân So You Think You Can Dance Việt Nam (mùa 3), Lâm không ngừng rèn luyện bản thân và ghi dấu ấn trên những sàn đấu quốc tế chuyên nghiệp như hai năm liên tiếp (2024-2025) giành chức vô địch Red Bull Dance Your Style USA, Giải Nhì thế giới hạng mục Popping tại Juste Debout World Final, Pháp - một trong những cuộc thi Street Dance danh tiếng nhất thế giới (2026),... đồng thời từng làm giám khảo tại các sự kiện Street Dance ở Hong Kong, Mỹ và Singapore.

Không chọn điểm dừng ở các giải thưởng lớn, Sơn Lâm tiếp tục khẳng định vị thế trong vai trò biên đạo, người định hình phong cách và truyền cảm hứng, đưa nhảy múa trở thành một ngôn ngữ nghệ thuật độc lập và đầy sức nặng. Sơn Lâm hiện cũng đang là Nhà sáng lập Mar Studio tại TP. Hồ Chí Minh, chuyên đào tạo Dance và Yoga.

1. Chào Sơn Lâm - một cái tên nghe rất hùng vĩ và rộng lớn. Nếu ví tên gọi như một ẩn dụ cho chặng đường làm nghề, Lâm nghĩ sự nghiệp của mình giống hành trình leo lên chinh phục một ngọn núi hay đi sâu khám phá một khu rừng?

Chắc mình hợp với việc đi rừng hơn. Đơn giản là vì trong rừng có nhiều thứ để ngắm, để nghe, để khám phá. Âm thanh pha trộn và đa dạng. Cuộc sống của mình cũng thuộc dạng khá “xanh” nữa.

Hành trình của mình khởi đầu với XClown - nhóm Street Dance đầu tiên và cũng là cái nôi giúp mình hình thành những tư duy mở về nghề. Là dân chơi Street Dance nhưng tụi mình sẽ có những nguyên tắc sinh hoạt đặc biệt như: Không hút thuốc, không nhậu nhẹt, không chửi thề…

Sau này mình có cơ hội gia nhập UDG (Urban Dance Group) của thầy John Huy Trần, học Jazz và trải nghiệm những mô hình biểu diễn có thời lượng dài, đi du học, thử sức với nhiều thể loại như đương đại, thể nghiệm. Mình cũng từng tham gia ba TV show là So You Think You Can Dance Vietnam, Bước Nhảy Ngàn Cân và Got to Dance, rồi tiếp tục đi dạy, thi đấu, làm giám khảo, tham gia quảng cáo và bây giờ thỉnh thoảng đi làm… diễn giả. Nói chung có rất nhiều thứ mọc ra từ tình yêu với nhảy và cho mình những góc nhìn khác nhau để trao lại giá trị.

Đi sâu vào rừng cũng giống như đi sâu vào chính mình vậy, để gần hơn với con người bình thường của mình.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

2. Cũng đúng. Vì nhìn vào profile của Sơn Lâm, người ta sẽ choáng ngợp bởi rất nhiều thành tích, những danh hiệu quán quân và dường như không có một đỉnh núi nào đủ làm thỏa mãn Lâm cả. Cảm giác của những lần chiến thắng có giống nhau không? Lâm thường làm gì để lấy lại năng lượng chinh chiến tiếp?

Nó không hề dễ. Mình phải nói thật là vậy.

Trong Street Dance, mình là người chơi battle.

Một cuộc thi hàng trăm người tham gia thì chỉ có một người thắng. Nếu mình thắng thì đồng nghĩa tất cả những người còn lại sẽ thua. Rất khốc liệt.

Hơn nữa, battle không có một chuẩn mực rõ ràng, vẫn tồn tại nhiều yếu tố cảm tính. Nên mỗi lần được gọi tên cho ngôi vị cao nhất - với mình - là một điều gì đó rất đáng tự hào, dù là một giải trong thành phố, châu Á hay quốc tế.

Đôi lúc vừa thắng một giải quốc tế về, lại tiếp tục đi thi một giải trong thành phố, mình áp lực chứ. Những người anh em xung quanh - họ sẽ đấu với mình với một tâm thế kiểu như: “Thằng này vừa thắng ở cuộc thi X nè, để xem có xứng đáng không?” Nên mình luôn nghĩ rằng: chiến thắng này không chỉ là thắng đối thủ, mà còn là chiến thắng cả nỗi sợ bên trong mình.

Còn về bí quyết lấy lại năng lượng thì thường Lâm chỉ cho phép bản thân vui một ngày thôi. Sang hôm sau là mình lại bắt đầu nghĩ xem có thể làm tốt hơn ở đâu rồi. Ở đây mình muốn nhắc đến một khẩu hiệu nổi tiếng “We don’t need the memories”, không phải theo nghĩa phủ nhận những gì đã xảy ra, mà là không để thành công hay thất bại của quá khứ chiếm hữu mình. Mình muốn tập trung vào hiện tại, vào việc mỗi ngày làm tốt hơn một chút và tiếp tục khám phá xem bản thân còn có thể đi được đến đâu. Mê nhảy là một chuyện, nhưng thứ mình mê hơn có lẽ là cảm giác được phát triển, được liên tục nâng cấp và khám phá những tiềm năng của chính mình.

3. Hơn 15 năm theo đuổi nghề, rất nhiều cú chuyển đã mang đến cho Lâm cơ hội, bước ngoặt và bài học. Cú chuyển nào để lại cho Lâm nhiều ấn tượng nhất?

Có lẽ là lần đi du học ở Mỹ. Lần đầu tiên mà mình thật sự phải sống xa nhà. Xung quanh thì toàn những người nói ngôn ngữ khác, chẳng biết ai là ai. Mặc dù ở Việt Nam, mình vừa trở thành quán quân của So You Think You Can Dance, nhưng sang đến một đất nước khác thì mình… cũng chỉ là một người bình thường.

Nhưng cũng chính trong lúc đi xa, mình mới có dịp nhìn lại Việt Nam và gia đình ở một góc độ khác. Nói thật là trước kia mình và chị mình không quá thân thiết với nhau. Vậy mà trong khoảng thời gian xa nhà, hai chị em lại gần gũi hơn. Mình cũng bắt đầu thể hiện tình cảm với bố mẹ, yêu căn nhà nhỏ ở Việt Nam nhiều hơn. Rồi nào là tập thói quen viết nhật ký, tự tập nhảy mà không cần bạn bè, không cần phòng tập hay sàn gì cả. Những lúc đó nhìn cuộc sống mình cứ như một thước phim ấy.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

4. Vậy nếu ví 10.000 giờ làm việc (tương đương 5 năm nếu cống hiến 8 tiếng/ngày) đã qua như một bộ phim, Lâm nghĩ mình là nhân vật thế nào?

Trước hết mình muốn nhân vật của mình phải là một người có tiếng nói riêng. Trong Street Dance, chuyện bạn phải có một phong cách đặc trưng, có chất riêng là điều tối thiểu. Nó khác với những thể loại nhảy cần sự đồng đều hay một chuẩn mực nhất định.

Street Dance cần bạn phải độc, phải lạ, phải là chính mình.

Nên sau từng ấy năm, mình chỉ hy vọng mọi người đã nhìn thấy được một chất liệu, một “tông giọng” riêng trong cách Sơn Lâm chuyển động.

Ngoài ra mình cũng muốn tiếp tục thử thách những giới hạn của Street Dance, xem mình có thể đi xa đến đâu với bộ môn này. Về lâu dài, mình muốn trở thành một nhân vật mang tính classic trong Street Dance, không chỉ vì cách mình nhảy, mà còn vì những giá trị mình có thể để lại cho cộng đồng và cho chính bộ môn này, chẳng hạn những lời nhắc nhở về việc phải yêu thương bản thân.

Ở studio mình gặp nhiều bạn ngại nhảy lắm. Các bạn còn không nghĩ mình có thể nhảy hay đứng trước đám đông cơ. Mình chỉ mong trong những lần tiếp xúc - mình có thể truyền cho các bạn một chút động lực để nghĩ rằng: “Yeah, mình làm được.”

5. Yêu thương bản thân là một thông điệp hay. Vì cơ thể một vũ công vừa là công cụ kiếm sống, vừa là thứ dễ bị bào mòn nhất bởi chấn thương và áp lực nghề nghiệp. Lâm có thể chia sẻ bí quyết chăm sóc và lắng nghe cơ thể như thế nào để có thể làm nghề lâu dài không?

Điều đầu tiên cần là nhận thức được rằng:

Sức mạnh của một vũ công không nằm ở kỹ thuật.

Nhiều bạn cứ tập những động tác khó, cố làm cho cơ thể khỏe hơn, dẻo hơn, nhưng quên mất chuyện quan trọng nhất là: mình muốn kể điều gì thông qua những chuyển động.

Bạn sẽ không truyền đạt được gì nếu không có ý niệm hay sự hiện diện. Một cơ thể không quá khỏe, không quá dẻo, nhưng nếu thật sự yêu điều mình làm và chuyển động đủ chân thật, nó vẫn có thể chạm đến người khác. Thậm chí còn cuốn hút hơn một số kỹ thuật khó nhưng rỗng tuếch bên trong.

Vậy nên mỗi khi cái tôi hay bản tính cạnh tranh trỗi dậy mách bảo rằng hay là mình thử một điều gì đó khó hơn, mình sẽ tự hỏi: “Có cần thiết không? Hôm nay thế này đã đủ chưa?” Nếu đã có tình yêu với nhảy, có ý niệm và sự trau chuốt trong chuyển động thì những thứ còn lại chỉ là điểm cộng.

Và một điều nữa: phải hiểu động tác trước khi làm. Cơ thể mình chỉ có một. Nó là căn nhà mình sẽ sống trong suốt cuộc đời nên mình muốn giữ nó thật tốt để còn làm nghề thật lâu.

6. Một hiểu lầm lớn nhất về nghề dancer mà Lâm muốn đính chính?

Người ngoài nhìn vào thì nghĩ rằng dancer chắc là những người chỉ biết nhảy. Nhưng thật ra với mình, dancer thường có trí tuệ cảm xúc khá cao, có góc nhìn sâu về cuộc sống và khả năng xử lý vấn đề nhanh nhạy.

Vì nhảy đâu chỉ để giải trí. Nó là một bài toán đòi hỏi người chơi phải xử lý ngay trong khoảnh khắc đó: nghe, nhìn, cảm nhận, quyết định rồi phản ứng bằng cơ thể. Không có một công thức cố định. Mỗi môi trường, mỗi người, mỗi tình huống lại phải tìm một cách khác nhau. Nên khả năng quan sát, thích nghi và giải quyết vấn đề mà mình rèn được trong bộ môn nhảy có thể được mang ra áp dụng ngay trong đời sống.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

7. Những người theo đuổi nhảy múa thường có hai kiểu: chỉ là sở thích hoặc khát khao về một sự nghiệp bền vững. Mình thắc mắc là khi nào biết mình đã đủ điều kiện bước qua ngưỡng để đi trên con đường chuyên nghiệp?

Mọi thứ phải bắt đầu bằng kỷ luật. Bạn phải xem nhảy như một bộ môn của một vận động viên chuyên nghiệp. Từ cách sinh hoạt, bảo vệ cơ thể cho tới việc lên kế hoạch và đầu tư thời gian tập luyện, tất cả đều phải được mình nghiêm túc đầu tư và suy nghĩ.

Thứ hai là cách mình trình diện, có sự tôn trọng với bản thân, với nghề và những người xung quanh. Dancer vốn đã dễ bị xem nhẹ, Street Dancer còn bị xem nhẹ hơn. Thể loại mình nhảy có khi là thấp nhất trong những cái thấp rồi đó (cười). Nhưng khi bước ra ngoài, mình vẫn tự hào nói rằng “Tôi là một dancer. Tôi là một popper”. Giống như một sản phẩm khi trình diện ra ngoài, mình làm nó chỉn chu và có sự tôn trọng thì giá trị của nó ít nhiều cũng sẽ khác.

8. Là người đã đi qua nhiều giai đoạn của thị trường, lại có thời gian học tập, sinh sống, làm việc và thi đấu ở nước ngoài, Lâm đánh giá thế nào về thế hệ dancer Việt Nam hiện tại khi bước ra các sân chơi quốc tế - chúng ta đang có lợi thế gì và còn thiếu điều gì?

Lợi thế trước nhất của dancer Việt Nam là chúng ta có quá nhiều chất liệu để lấy cảm hứng.

Mình là người Việt Nam, những thứ rất đời thường quanh mình hoàn toàn có thể đưa vào nhảy, biến thành động tác, thành cảm giác, thành hình tượng.

Nếu các bạn thật sự quan sát và đặt câu hỏi, cách bạn nhảy cũng sẽ rất khác.

Một điều nữa là tinh thần “có gì chơi đó” của người Việt. Không cần mọi thứ phải hoàn hảo, tới đâu mình cũng tìm được cách để làm. Tinh thần đó thể hiện rất rõ ở dancer Việt Nam. Điều kiện có thể không quá lý tưởng, nhưng các bạn vẫn tìm cách làm những gì thuộc về mình. Bằng chứng là bây giờ Việt Nam đã có rất nhiều dancer bắt đầu bước ra quốc tế.

Điều cần cải thiện chắc là tính kỷ luật, nhất là ở bước cuối cùng: refine, chuẩn chỉnh và master. Sáng tạo thì các bạn có thừa rồi. Có bao nhiêu chơi bấy nhiêu. Nhưng đôi khi đến bước cuối lại hơi “chill” một chút. Nếu có thể đẩy năng lực tới mức cao nhất, cố nhích thêm một chút thì mọi thứ tuyệt vời.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

9. 10.000 giờ tiếp theo sẽ được Sơn Lâm phấn đấu cho mục tiêu gì? Lâm có hình dung được cái đích mà mình muốn đến không?

Bật mí với các bạn là Lâm vừa bước sang một trang mới. Cách đây hai ngày, mình vừa hoàn thành tác phẩm thời lượng dài đầu tiên, một bài diễn 45 phút sử dụng ngôn ngữ popping và tư duy biên đạo đương đại. Đó là một thử thách mình tự đặt ra và cuối cùng đã hoàn thành.

Trước đây mục tiêu của mình đơn giản là luyện tập để nhảy tốt hơn, làm bài diễn, thi đấu, thắng giải, rồi làm giám khảo. Nhưng xây dựng một tác phẩm dài luôn là điểm đến mình muốn chạm tới. Mình thật sự muốn để lại một dấu ấn riêng trong kho tàng nghệ thuật Việt Nam.

10.000 giờ tiếp theo thì mình vẫn sẽ tiếp tục sáng tạo và làm nhiều tác phẩm hơn thôi, để khán giả nhìn thấy một khía cạnh nghệ thuật nhiều hơn của Street Dance, của nhảy đường phố. Đó là điều hiện tại mình có thể nghĩ đến.

Nói vậy chứ mình cũng… không có mục tiêu gì rõ ràng đâu. Cứ làm thôi rồi bất ngờ tự tìm đến ấy mà.

3 Bộ anime bạn nên “cày” dịp 2/9 này nếu không đi chơi đâu xa

Thanh Trúc — Sun, 30 Aug 2026 23:30:00 +0000

Kỳ nghỉ 2/9 của bạn trông như thế nào? Là những chuyến đi đến Huế với một nửa Việt Nam, những giờ trau dồi tri thức tại các bảo tàng lịch sử - nghệ thuật? Nhưng nếu bạn thuộc dạng người năng lượng thấp, chọn ở nhà và xem phim hoạt hình chưa bao giờ là một quyết định kém thú vị.

Giữa một năm 2026 bùng nổ của thị trường phim ảnh, anime không còn chỉ là món ăn tinh thần giải trí đơn thuần mà đã vươn mình thành những tác phẩm nghệ thuật sở hữu chiều sâu tư tưởng đáng kinh ngạc. Mùa phim năm nay chứng kiến sự đổ bộ của những dự án chất lượng cao, nơi các studio danh tiếng không ngần ngại thử nghiệm những phong cách đồ họa độc bản và chạm vào các chủ đề gai góc như sự thuộc về, quyền lực tri thức hay bản chất của sáng tạo.

Không cần phải phải chạy đua với những series dài hơi hàng trăm tập, 3 gợi ý dưới đây sở hữu độ dài cực kỳ vừa vặn cho một buổi chiều thong thơi. Mỗi bộ phim đại diện cho một mảng màu hoàn toàn biệt lập, vừa đủ duy mỹ để nuông chiều thị giác, vừa đủ sắc sảo để châm ngòi cho những cuộc thảo luận xịn xịn sau khi xem. Nếu bạn đang tìm kiếm những lý do đủ nặng đô để "trốn đám đông" dịp lễ này, đây chính là 3 cái tên không thể bỏ qua.

1. Goodbye, Lara - Nàng Tiên Cá trong hành trình đi tìm chính mình

Goodbye, Lara khởi đầu từ mô-típ quen thuộc của truyện cổ Hans Christian Andersen: Nàng Tiên Cá Lara trót đem lòng yêu một hoàng tử phàm nhân. Đánh đổi bằng liều thuốc phép của phù thủy Grace để có đôi chân bước lên mặt đất, cô vẫn nhận lấy cái kết đắng: tình yêu không thành, thân xác tan thành bọt biển.

Goodbye, Lara khởi đầu từ mô-típ quen thuộc của truyện cổ Hans Christian Andersen: Nàng Tiên Cá Lara trót đem lòng yêu một hoàng tử phàm nhân. | Nguồn: Crunchyroll

Hai trăm năm sau, Lara tái sinh tại hồ Biwa (Nhật Bản). Trở lại với khao khát tìm kiếm "tình yêu đích thực", cô vô tình gặp Mari Otsu – một nữ sinh trung học kiêm võ sĩ boxing tại thành phố Otsu.

Đây là dự án anime do Kinema Citrus studio nổi tiếng với các tác phẩm Made in Abyss, My Happy Marriage sản xuất, được đạo diễn bởi Takushi Koide.

Điểm sáng nhất của Goodbye, Lara nằm ở cách bộ phim mở rộng câu chuyện cổ điển mà không làm mất đi tinh thần cốt lõi của nguyên tác.

Thần thoại về Nàng Tiên Cá vốn thường bị đóng khung thành một bi kịch tình yêu đơn phương. Nhưng nhìn sâu hơn, tác phẩm của Andersen thực chất là ẩn dụ về khát khao hiện sinh: mong muốn thuộc về một thế giới mà xã hội gạt mình ra bên ngoài. Nàng tiên cá không chỉ vắt cạn mình vì một ánh mắt của hoàng tử. Cô khao khát một linh hồn bất tử, một đôi chân để tự do bước đi, và quyền được lựa chọn hình mẫu mình muốn trở thành.

Goodbye, Lara cụ thể hóa khát vọng đó bằng một hành trình rộng mở hơn. Không còn bị trói buộc trong bi kịch "yêu sai rồi biến mất", Lara có thêm thời gian để sống, vấp ngã, dấn thân và định nghĩa lại khái niệm "hoàng tử".

Sự xuất hiện của Mari vì thế trở nên đặc biệt khi cả hai cô gái đều đang trăn trở tìm vị trí cho riêng mình trong xã hội.

Giả thuyết Mari chính là "hoàng tử" mà Lara tìm kiếm vì thế cũng đang tạo nên một góc nhìn đầy duyên dáng. Nếu điều này xảy ra, Lara chẳng cần biến mình thành ai khác để được đón nhận, cũng chẳng cần một mô-típ hoàng tử chuẩn mực.

Mối quan hệ giữa Lara và Mari là một trong những trọng tâm của anime. | Nguồn: Crunchyroll

Người giúp cô tìm thấy cảm giác thuộc về lại là một cô gái cũng đang học cách hiểu chính mình. Góc nhìn này đồng thời chạm vào tầng nghĩa sâu xa trong cuộc đời Andersen — một văn sĩ từng trải qua những rung cảm đồng giới không được đáp lại, biến The Little Mermaid thành khúc ca về sự lạc lõng và nỗi khao khát tìm nơi dành cho mình.

Dù đây vẫn là phỏng đoán khi bộ phim chưa khép lại, giá trị thực sự vẫn nằm ở sự đồng điệu: Lara rốt cuộc đã có một người nhìn thấy cô, ở bên và bù đắp cho những tổn thương quá khứ. Phim không cố trả lại cho cô một hoàng tử để "sửa" đoạn kết cũ, mà trao cho cô quyền tự viết nên câu chuyện của riêng mình.

Khi được lần nữa làm người, Lara đã có quyền tự quyết cuộc đời mình. | Nguồn: Crunchyroll

Về mặt thị giác, thiết kế nhân vật và bảng màu của phim gợi nhớ đến tinh thần hoài niệm của anime vẽ tay truyền thống, giàu nét biểu cảm thay vì chạy theo sự bóng bẩy công nghiệp. Môi trường nước được xử lý chỉn chu, khắc họa đúng vai trò vừa là tổ ấm nguyên bản, vừa là ranh giới ngăn cách Lara với thế giới loài người.

Đạo diễn Takushi Koide từng chia sẻ tham vọng biến tác phẩm thành một "bức tranh đa sắc" với nhiều tầng nghĩa. Chính sự mở trong cách dẫn dắt đã biến Goodbye, Lara thành một trải nghiệm cá nhân hóa, nơi mỗi khán giả tự tìm thấy câu trả lời và câu chuyện của riêng mình.

Thông tin

Số tập: 12 tập, hiện đã lên đến tập 9
Tình trạng: Đang phát sóng
Xem ở đâu? Crunchyroll (có lồng tiếng Việt)

2. Jaadugar: A Witch in Mongolia - Sự học là phép màu thời loạn

Năm 1213, thành Tus (Ba Tư) sụp đổ trước quân Mông Cổ. Cô bé Sitara bị bắt làm nô lệ, nhưng cuộc đời rẽ hướng khi được một gia đình học giả cưu mang và truyền dạy chữ viết, toán học cùng y học. Sự bình yên không kéo dài lâu khi làn sóng chinh phạt tiếp tục cuốn cô vào sâu trong lòng Đế quốc Mông Cổ.

Jaadugar: A Witch in Mongolia là câu chuyện cô bé Sitara trong hành trình sinh tồn giữa thời chiến loạn. | Nguồn: Crunchyroll

Dù mang từ "Witch" trong tựa đề, Jaadugar hoàn toàn không có yếu tố phép thuật. "Phép thuật" duy nhất của Sitara chính là tri thức, thứ vũ khí giúp một kẻ tay trắng tồn tại, quan sát và tìm kiếm con đường của riêng mình giữa biến động thời cuộc.

Trong các dự án anime lịch sử gần đây, Jaadugar có lẽ là tác phẩm tham vọng của studio đã làm nên DAN DA DAN - Science SARU và đạo diễn Abel Góngora và tổng đạo diễn Naoko Yamada, nổi bật với tác phẩm Silent Voice. Sự kết hợp này phần nào giải thích tại sao Jaadugar có một vẻ ngoài khá đặc biệt: hình ảnh có thể rất mềm mại, đáng yêu, thậm chí có lúc tươi sáng dễ khiến khán giả tưởng đây là một chuyến phiêu lưu kỳ ảo nhẹ nhàng, trước khi kéo họ vào thực tế tàn khốc của chiến tranh, chế độ nô lệ và quyền lực.

Nét vẽ Jaadugar mềm mại, tựa như câu chuyện cổ tích thần tiên. | Nguồn: Crunchyroll

Sức hút lớn nhất của Jaadugar nằm ở cách nó nhìn lịch sử qua góc nhìn của những con người nhỏ bé nằm dưới bánh xe của thời đại. Bối cảnh Ba Tư và thế giới Hồi giáo được tái hiện chân thật, chỉn chu từ kiến trúc đến đời sống, hoàn toàn tránh được cái bẫy "phương Đông hóa" (orientalism) hời hợt hay lãng mạn hóa quá đà. Nhân vật Sitara cũng không được tô vẽ thành một "nữ anh hùng" hoàn hảo để đại diện cho một lý tưởng cao siêu. Cô bướng bỉnh, ích kỷ, giận dữ và đôi khi sai lầm như bao con người rất thật đang cố dấn thân sinh tồn khi quyền tự quyết gần như bằng không.

Sự tỉ mỉ của ê-kíp còn thể hiện ở mức độ nghiên cứu lịch sử nghiêm túc. Phim không chỉ dựng lại vai trò trung tâm học thuật của thành Tus thời Trung Cổ, mà còn chăm chút cho từng chi tiết nhỏ như kỹ thuật bắn cung khatra đặc trưng của người Mông Cổ.

Dù nhịp phim khởi đầu khá dồn dập và việc xử lý mối quan hệ chủ - tớ còn gợi ra những vùng xám tranh cãi, Jaadugar vẫn cuốn hút nhờ từ chối góc nhìn thiện - ác đơn giản trong câu hỏi lớn: Con người có thể giữ lại bao nhiêu phẩm giá khi toàn bộ thế giới xung quanh sụp đổ?

Thứ lắng đọng nhất của bộ phim chính là ý niệm về giá trị của sự học. Giữa một đế chế được gầy dựng bằng sức mạnh quân sự và binh đao, điều giúp một cô gái nhỏ bé tìm thấy vị thế cho mình không phải phép thuật siêu nhiên, mà là khả năng đọc, tư duy và thấu hiểu thế giới xung quanh.

Khả năng đọc, tư duy và thấu hiểu thế giới xung quanh là phép màu, đặc biệt trong thời loạn lạc. | Nguồn: Crunchyroll

Thông tin

Số tập: Đang phát sóng, hiện đã lên đến tập 9
Thời lượng: 25 phút/tập
Xem ở đâu? Crunchyroll

3. The World Is Dancing - Tại sao con người cần nghệ thuật?

Năm 1374, Nhật Bản chìm trong biến động của thời kỳ Nam-Bắc Triều. Oniyasha, con trai người đứng đầu một đoàn diễn sarugaku (tiền thân của kịch Noh), lớn lên cùng nhịp hát múa nhưng luôn trăn trở một câu hỏi: Tại sao con người phải nhảy? Chim bay vì xương nhẹ, ngựa chạy vì chân khỏe, nhưng những động tác thừa mứa trên sân khấu thì có ý nghĩa gì đối với sự sinh tồn?

Chim bay vì xương nhẹ, ngựa chạy vì chân khỏe. Tại sao con người phải nhảy? | Nguồn: Cypic

Nghi vấn ấy chỉ được giải đáp khi Oniyasha vô tình chứng kiến một điệu múa hoàn toàn khác biệt. Và khoảnh khắc đã lay động tâm hồn và đánh thức bản năng nghệ sĩ trong cậu. Đó là điểm khởi đầu cho hành trình của Oniyasha, người sau này trở thành Zeami Motokiyo, đại sư đặt nền móng vĩ đại cho nghệ thuật Noh.

Nếu Goodbye, Lara là hành trình định vị bản thân và Jaadugar ca ngợi sức mạnh tri thức, thì The World Is Dancing đối diện với một câu hỏi lớn: Nghệ thuật tồn tại để làm gì?

Bộ phim tiếp cận vấn đề đầy tinh tế bằng sự hoài nghi của một đứa trẻ giữa thời đại chiến tranh loạn lạc. Khi nghệ thuật không giúp con người no bụng, chẳng giúp chiến thắng hay sinh tồn, tại sao ta vẫn cần nó?

Phim không trả lời bằng những bài diễn thuyết giáo điều, mà bằng chính ngôn ngữ chuyển động. Màn trình diễn đánh thức Oniyasha được thể hiện với sức mạnh thị giác bùng nổ, chứng minh khả năng của phương tiện hoạt họa trong việc chạm đến những rung cảm khó diễn đạt bằng lời.

The World Is Dancing có những thước phim hoạt họa chạm đến những rung cảm khó diễn đạt bằng lời và bằng những phương tiện kể chuyện khác. | Nguồn: Cypic

Để tái hiện cái hồn của kịch Noh, studio Cypic nổi tiếng với tác phẩm The Summer Hikaru Died cùng đạo diễn Toshimasa Kuroyanagi (The Great Passage) đã đầu tư công phu vào phần chuyển động. Được cố vấn bởi các biên đạo Noh chuyên nghiệp và chuyên gia lịch sử, từng nhịp múa hiện lên như những bức tranh phác thảo giàu cảm xúc, biến kỹ thuật trình diễn cổ điển thành ngôn ngữ điện ảnh sống động.

Dù nhịp kể chậm rãi cùng chủ đề kịch Noh có thể tạo rào cản với khán giả đại chúng, The World Is Dancing vẫn là một tác phẩm đặc sắc. Phim không cuốn người xem bằng sự kịch tính tò mò "chuyện gì xảy ra tiếp theo", mà giữ chân họ bằng trăn trở "tại sao con người lại sáng tạo". Trăn trở của Oniyasha vì thế không chỉ dành riêng cho điệu múa, mà hướng đến tất cả những giá trị tinh thần, những thứ không dùng để duy trì sự sống, nhưng khiến chúng ta thực sự "đang sống". Và nghệ thuật không phải xa xỉ phẩm chỉ dành cho lúc ấm no; chính trong một thế giới tàn khốc và chông chênh nhất, nó trở thành nơi trú ngụ duy nhất giữ cho tâm hồn con người không bị tha hóa.

Thông tin

Số tập: 13 tập
Tình trạng: Đang phát sóng
Thời lượng: 25 phút/tập
Xem ở đâu: HIDIVE, Youtube

Dịp lễ này, mình lỡ một chuyến về quê

Ngọc Thùy — Tue, 01 Sep 2026 00:50:00 +0000

“Lễ này con có về không?”
“Chắc không mẹ ạ, con đang bận với dự án ở công ty.”
“Lâu lâu mới có một dịp lễ thôi, sao không về với gia đình luôn?”
“Chắc dịp sau con về một lần luôn cho tiện…”

Cuộc trò chuyện giữa mình và mẹ vỏn vẹn mấy chục giây. Mẹ không hỏi thêm, mình cũng chẳng giải thích gì nhiều. Cúp máy, mình nhìn lại lịch nghỉ lễ trên màn hình rồi bất giác nghĩ ngợi. Chẳng biết từ khi nào, chuyện trở về nhà lại trở thành một việc phải cân nhắc.

Mình vẫn muốn về, tất nhiên. Chỉ là càng lớn, để trở về nhà dường như cần nhiều thứ hơn một nỗi nhớ.

Vài ngày trước ở công ty, khi các anh chị đồng nghiệp bắt đầu bàn nhau kỳ nghỉ này sẽ đi đâu, mình cũng ngồi nghe và hình dung một phiên bản khác của bản thân. Mình sẽ gấp quần áo vào vali, mua ít bánh trái mang về, cầm tấm vé xe trên tay và ngồi chờ đến lượt lên đường. Mình sẽ được ba mẹ hỏi công việc dạo này thế nào, có mệt không, rồi ngồi xuống ăn một bữa cơm nóng hổi mà chẳng cần nghĩ hôm nay ăn gì.

Một chị đồng nghiệp hỏi mình:

“Lễ này em có mua vé về quê không?”

Lúc đó mình chỉ cười. Bởi lúc ấy, mình đã nghĩ mình sẽ về. Chỉ là chưa đặt vé thôi. Mình nghĩ mình còn thời gian. Rồi công việc bắt đầu dồn lại. Một phần dự án chưa xong, vài đầu việc cần hoàn thành trước lễ. Những việc tưởng chỉ mất một buổi mình lại kéo sang ngày hôm sau. Mình tự nhủ làm cho xong rồi đặt vé cũng chưa muộn.

Nhưng công việc thường không chờ mình thu xếp xong mới xuất hiện thêm. Đến khi ngẩng đầu lên, kỳ nghỉ đã ở ngay trước mắt. Mình mở ứng dụng đặt vé. Giá đã tăng, số chỗ còn lại cũng chẳng còn bao nhiêu.

Nguồn: Vietnam News

Nhìn con số trên màn hình lâu hơn bình thường, mình bắt đầu nghĩ đến những giờ làm việc, những buổi sáng chen giữa dòng xe đông nghẹt để đến công ty, những buổi mình trở về phòng chỉ muốn nằm xuống sau hàng giờ trước máy tính. Đằng sau một tấm vé còn là tiền nhà, tiền sinh hoạt và những khoản phải lo mỗi tháng. Mình có thể mua. Chỉ là để mua mà không nghĩ ngợi gì thì không còn dễ như trước. Quê mình cũng cách thành phố một quãng đường đủ dài để mỗi lần về là mỗi lần bản thân phải dành gần trọn một ngày cho việc đi và trở lại. Nếu kỳ nghỉ chỉ có vài ngày, vừa mới quen lại với căn nhà, với bữa cơm gia đình, với chiếc giường cũ thì đã phải nghĩ đến ngày quay lại thành phố. Cái cảm giác luyến tiếc một khoảng thời gian ấm áp như tuột đi khỏi tay mình.

Nhưng có lẽ, điều khiến mình ngại trở về nhất không phải tiền vé hay quãng đường.

Mà là câu hỏi của mẹ vào những ngày cuối lễ:

“Mai mấy giờ con đi?”

Ngày nhỏ, mình ghét câu hỏi ấy vì nó báo hiệu kỳ nghỉ đã sắp hết. Lớn lên, mình mới nhận ra mình sợ nó vì một lý do khác. Mình sợ cảm giác vừa tìm lại được sự bình yên quen thuộc thì đã phải xếp quần áo vào vali một lần nữa. Những ngày trước và trong kỳ nghỉ luôn trôi qua rất nhanh, còn ngày cuối cùng thì lúc nào cũng dài. Bữa cơm cuối cùng, giấc ngủ cuối cùng, lần cuối mẹ hỏi còn thiếu gì không. Tự nhiên mọi thứ đều có thêm một chữ “cuối”. Có những lần trở về, mình thấy mình giống như được cho mượn một cảm giác thuộc về trong vài ngày ngắn ngủi rồi lại phải trả nó về đúng chỗ cũ.

Và thế là mình cứ chần chừ. Không có khoảnh khắc nào mình thực sự quyết định rằng mình sẽ không về. Mình chỉ nghĩ hôm nay chưa đặt, mai đặt cũng được. Xong việc rồi về. Giá vé đắt quá thì để dịp sau. Những lý do nhỏ nối tiếp nhau. Đến lúc nhìn lại, kỳ nghỉ đã gần hết, giá vé đã không còn vừa túi, còn chuyến trở về vốn rất gần lại trở thành một việc phải đắn đo.

Nguồn: Unplash

Đến lúc ấy, mình mới chợt hiểu cảm giác của người lớn mà ngày bé mình chưa từng hiểu. Mình từng thắc mắc tại sao những người đi làm xa quê cứ mãi không về dù cha mẹ vẫn ở đó, dù nhà vẫn còn nguyên, dù một năm cũng chẳng có bao nhiêu dịp để sum họp. Khi còn nhỏ, mình nghĩ chỉ cần nhớ thì về. Chỉ cần có vài ngày nghỉ thì về. Mà mình đâu biết phía sau một chuyến trở về còn có công việc chưa xong, một khoản tiền phải tính, một quãng đường dài phải đi, và cả nỗi mệt mỏi mà người ta đôi khi không muốn nói ra.

Ngày nhỏ, mình đi đâu cũng biết mình sẽ trở về. Còn bây giờ, mình sống ở một nơi khác, có những trách nhiệm khác, và mỗi lần muốn về nhà lại phải tìm một khoảng trống đủ rộng để đặt nó vào.

Ngày nhỏ, nhà mãi là nhà. Mình có thể đi đến bất cứ đâu, nhưng mọi chuyến đi đều có một điểm kết thúc rất rõ ràng: trở về. Những nơi khác trong cuộc đời chỉ là chỗ để ghé qua, còn nhà là nơi mình mặc định sẽ ở lại.

Ngày ấy, về nhà chỉ đơn giản là về nhà.

Nguồn: Pexels

Bây giờ, căn nhà ấy vẫn nằm ở chỗ cũ. Ba mẹ vẫn ở đó, căn phòng của mình có lẽ vẫn còn nguyên. Mình vẫn nhận ra từng lối đi, góc bếp và cái nồi cơm mẹ dùng để nấu những bữa cơm ngon lành, vẫn nghe được tiếng chiếc quạt cũ ba sửa đi sửa lại. Chỉ là đôi lúc, khi trở về, mình lại thấy mình giống một người từ phương xa ghé thăm hơn là đứa con vừa đi đâu đó rồi trở lại.

Rồi bản thân lại mong ước trở nên bé nhỏ lại. Bé đến mức một kỳ nghỉ không cần phải tính giá vé, không phải nhìn công việc chồng chất, không phải cân nhắc quãng đường hay nghĩ đến ngày phải quay lại. Bé đến mức chỉ cần thấy nhớ nhà là có thể chạy về, bởi phía sau mình lúc nào cũng có một căn nhà mở cửa và những người chẳng cần hỏi mình đã thành công đến đâu, kiếm được bao nhiêu tiền, bận rộn thế nào.

“Lễ này con có về không?”

Mình nhìn màn hình điện thoại, rồi lại nhìn lịch nghỉ.

Có lẽ, sâu trong lòng, mình vẫn đang chờ một phiên bản bé hơn của mình bước lên chuyến xe ấy.

Và nói với mẹ:

“Có chứ. Con về.”

Việt Nam đã khẳng định nền độc lập bằng những cách dễ thương nào?

Ngọc Thùy — Wed, 02 Sep 2026 00:21:00 +0000

Mỗi năm đến ngày 2/9, chúng ta lại nhìn thấy Việt Nam ở những hình ảnh rất quen. Cờ đỏ phủ kín những con phố, những khu tập thể treo quốc kỳ ngoài ban công, những chuyến xe về quê chen nhau trên đường và đâu đó là một câu hỏi tưởng như quá cũ nhưng chưa bao giờ hết ý nghĩa: "Liệu một đất nước độc lập thì trông như thế nào?"

Nếu câu trả lời chỉ là một lá cờ, một đường biên giới hay một bản tuyên ngôn, có lẽ chuyện độc lập đã đơn giản hơn rất nhiều. Như cách mà nhà văn William Faulkner từng khẳng định:

Chúng ta phải tự do không phải vì chúng ta đòi hỏi tự do, mà vì chúng ta thực hành nó.

Nguồn: Pexels

Một quốc gia còn được nhận ra bằng những điều tinh tế hoặc bằng những cách đáng yêu hơn thế. Bằng cách tên của một món ăn được giữ lại khi nó đi sang một ngôn ngữ khác. Bằng việc một con dấu nhập cảnh được đặt lên một tờ giấy thay vì một cuốn hộ chiếu. Bằng một cái tên Latin nằm trong danh pháp của một loài sinh vật. Hay bằng hai ký tự ở cuối một địa chỉ Internet mà phần lớn chúng ta gõ vào trình duyệt mà chẳng bao giờ nghĩ xem chúng từ đâu đến.

Những chuyện này nghe có vẻ vụn vặt. Và đúng là chúng vụn vặt thật. Nhưng một đất nước không chỉ cần được công nhận bằng những văn kiện lớn mà nó còn phải liên tục được nhận diện trong đời sống thường ngày và tái định nghĩa lại. Đôi khi, cách một quốc gia cho thế giới biết mình là ai lại nằm trong những chi tiết chẳng mấy khi được nhắc tới.

Hộ chiếu, con dấu và bản đồ

Có một kiểu khẳng định bản thân không đến từ việc gọi mình là gì, mà từ việc từ chối xác nhận một điều gì đó. Năm 2012, Trung Quốc bắt đầu sử dụng hộ chiếu điện tử phổ thông có in bản đồ thể hiện đường chín đoạn trên Biển Đông. Việt Nam khi đó không đóng dấu nhập cảnh trực tiếp lên những hộ chiếu này mà cấp thị thực trên một tờ giấy riêng.

Thoạt nghe chẳng có gì kịch tính. Không ai bị đuổi khỏi cửa khẩu. Không có một cánh cửa nào bị đóng sầm trước mặt. Người mang hình ảnh chứa "đường chín đoạn" vẫn có thể nhập cảnh Việt Nam.

Chỉ là con dấu không nằm trên cuốn hộ chiếu ấy.

Nguồn: Trí Thức Vn

Nhưng trong một thủ tục mà bản chất vốn là để xác nhận việc nhập cảnh, nơi đặt con dấu đột nhiên trở thành vấn đề. Cách làm này cho phép Việt Nam vừa không gây cản trở cho việc đi lại, vừa tránh việc hành động của chính mình bị hiểu là xác nhận hình ảnh đường chín đoạn trên hộ chiếu.

Có lẽ đây là một cách rất tinh tế để khẳng định được chủ quyền Việt Nam. Không phải lúc nào cũng cần một tuyên bố lớn. Mà đôi khi, chỉ cần một con dấu vẫn có thể khẳng định sự không đồng tình và nói lên tiếng nói chung đồng lòng của trăm triệu người Việt.

Có những cái tên Việt Nam cứ thế mà đi ra thế giới

Tên gọi là thứ đầu tiên chúng ta dùng để giới thiệu một điều gì mới với người khác. Trẻ con học tên mình trước khi học cách viết. Một thành phố có tên, một con đường có tên, một món ăn có tên. Có những cái tên đơn giản chỉ để phân biệt A với B. Nhưng cũng có những cái tên, sau một thời gian đủ dài, trở thành một phần của chính thứ được gọi.

Đó là lý do thậm chí một thứ nhỏ nhặt như một món ăn có giữ nguyên tên khi bước sang một ngôn ngữ khác đáng để ý hơn chúng ta tưởng. Phở chẳng hạn. Khi xuất hiện trong tiếng Anh, nó không được dịch thành một cụm từ dài kiểu “noodle soup” (súp mì Việt Nam) mà trở thành một từ riêng: "pho". Bánh mì cũng đi theo con đường tương tự với "banh mi". Cả hai hiện đã có mục từ trong Oxford Learner’s Dictionaries.

Khi “phở” xuất hiện nguyên dạng trong từ điển tiếng Anh, cái tên Việt Nam ấy không cần được dịch hay đổi tên để thế giới hiểu mình đang nói về điều gì. Đôi khi, dấu vết của một bản sắc độc lập nằm trong chính những cái tên đã trở nên không thể nhầm lẫn.

Điều này không bắt đầu từ một chiến thắng ngoại giao nào của Việt Nam, càng không phải có ai ngồi trong một căn phòng và quyết định rằng từ nay thế giới phải gọi món này như người Việt. Ngôn ngữ không vận hành như thế. Các từ được vay mượn khi cộng đồng sử dụng chúng thấy việc giữ nguyên tên cũ có ý nghĩa hoặc đơn giản là tiện hơn việc tìm một từ thay thế.

Ngôn ngữ, trong góc nhìn này, trở thành một không gian để thực hành sự độc lập. Giữ nguyên một cái tên là giữ nguyên danh tính, khẳng định quyền tự định danh mà không cần vay mượn hay khép mình vào góc nhìn của người khác. Và chính từ danh tính được bảo vệ vẹn toàn đó, qua thời gian, những trải nghiệm sống và ký ức cộng đồng mới có nơi trú ngụ để kết tinh thành bản sắc.

Nguồn: Redsvn

Không chỉ vậy, trong các văn bản và phát ngôn chính thức, Việt Nam vẫn sử dụng tên Hoàng Sa và Trường Sa khi nói về hai quần đảo này. Đồng thời khẳng định lập trường chủ quyền của mình. Trong khi đó, “Tam Sa” hay “Nam Sa” là tên của một đơn vị hành chính do Trung Quốc thành lập năm 2012 để quản lý các khu vực mà nước này tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Nó không phải một “tên quốc tế” thay thế cho Hoàng Sa và Trường Sa. Và cũng vì thế, ở Việt Nam, người dân nơi đây đều gọi Biển Đông là Biển Đông thay vì South China Sea.

Tên gọi, suy cho cùng, không chỉ có tác dụng để chúng ta biết đang nói về nơi nào. Nó còn cho thấy ai đang kể câu chuyện về nơi đó, kể từ góc nhìn nào và bằng ký ức của ai. Bởi vậy, khi Việt Nam tiếp tục gọi Hoàng Sa là Hoàng Sa, Trường Sa là Trường Sa, cái được giữ lại không đơn thuần là hai cách phát âm. Đó là một cách giữ lại cách Việt Nam xác định và ghi nhớ những vùng biển, vùng đảo ấy.

Việt Nam xuất hiện trong những cái tên khoa học

Tên khoa học của một loài thường được đặt theo những quy tắc quốc tế và có thể bắt nguồn từ nhiều thứ: đặc điểm hình thái, người phát hiện, thần thoại, thậm chí là địa danh nơi sinh vật được tìm thấy. Trong trường hợp này, việc Việt Nam xuất hiện trong tên khoa học của một loài không chỉ cho biết nơi sinh vật được phát hiện hay phân bố mà còn là một cách để tên gọi ấy ghi nhận Việt Nam như một quốc gia có chủ quyền. Quebec chẳng hạn cũng xuất hiện trong các tên loài dưới dạng quebecensis. Nhưng với Việt Nam, những cái tên như vậy có thể được nhìn như một dấu mốc cho thấy quốc gia này đã hiện diện trong hệ thống tri thức khoa học quốc tế bằng chính tên của mình.

Có những loài mang vietnamensis hoặc những dạng Latin hóa liên quan đến Việt Nam trong tên khoa học của chúng. Tylototriton vietnamensis (cá cóc Việt Nam) là một ví dụ tiêu biểu: đây là một loài kỳ giông được ghi nhận là đặc hữu của Việt Nam. Ngoài ra còn có những loài thực vật như Phaeanthus vietnamensis, Diplopanax vietnamensis hay Pothos vietnamensis có phạm vi bản địa được ghi nhận tại Việt Nam.

Việt Nam xuất hiện trong nhiều cái tên khoa học dưới dạng "vietnamensis".

Một loài sinh vật của Việt Nam khi bước vào hệ thống khoa học quốc tế không chỉ mang theo một cái tên mới để các nhà khoa học dễ phân loại. Trong vài trường hợp, nó còn mang theo luôn một phần địa danh nơi nó được phát hiện. Việt Nam không xuất hiện ở đó bằng lá cờ hay tên quốc gia viết nguyên văn. Chỉ một chữ vietnamensis nằm giữa cái tên Latin. Nhưng cũng đủ để một người ở bất kỳ đâu trên thế giới, khi viết hay đọc tên một loài, đồng thời nhắc đến Việt Nam.

Đó không phải là một khẳng định về chủ quyền theo nghĩa pháp lý. Tên khoa học chủ yếu giúp các nhà nghiên cứu nhận diện và phân loại loài, chúng không có nhiều chức năng về việc xác lập ranh giới hay giải quyết các vấn đề lãnh thổ. Tuy vậy, xét ở góc độ văn hóa và nguồn gốc, những tên gọi gắn với Việt Nam vẫn là một cách thú vị để ghi nhận nơi một loài được phát hiện hoặc phân bố.

Địa chỉ miền ".vn" và hơn thế nữa

Một quốc gia hiện đại không chỉ xuất hiện trên bản đồ. Nó còn phải có mặt trong những hệ thống vô hình mà thế giới đang vận hành. Và internet là một trong số đó.

Việt Nam có .vn - tên miền quốc gia cao cấp dành cho Việt Nam trong hệ thống tên miền Internet toàn cầu. IANA (Cơ quan Quản lý Số hiệu Internet) đã ghi nhận .vn là mã tên miền quốc gia của Việt Nam chính thức xuất hiện trên bản đồ Internet thế giới từ năm 1994.

Nguồn: Báo Chính Phủ

Hai ký tự cuối cùng của một website có thể chẳng mang nhiều cảm xúc. Chúng không đỏ như quốc kỳ, không thiêng liêng như một bài Quốc ca, cũng không có vẻ gì liên quan đến những câu chuyện lớn lao về quốc gia và dân tộc. Nhưng 2 kí tự đơn giản đó đã khẳng định một điều đặc biệt rằng Việt Nam có một không gian riêng trên Internet thế giới.

Không chỉ có .vn.

Khi gọi điện quốc tế, Việt Nam là +84. Trong hệ thống mã quốc gia của Liên Hợp Quốc, Việt Nam có mã VN và VNM. Trong hệ thống mã quốc gia của Olympic, Việt Nam là VIE.

Một không gian mạng rộng lớn đến đâu rồi cũng cần những mã riêng để phân biệt từng quốc gia, từng vùng lãnh thổ. Với Việt Nam, dấu hiệu ấy nằm trong hai ký tự .vn. Tuy chỉ là một địa chỉ ngắn gọn nhưng đủ để xác định sự hiện diện của Việt Nam trên Internet toàn cầu.

Độc lập đôi khi đến từ những điều nhỏ bé

Thoạt nhìn, đó chỉ là những chi tiết rời rạc, nằm ở những tầng rất khác nhau của đời sống, những điều nhỏ nhặt đến nỗi không ai chú ý. Tuy thế, một quốc gia không chỉ tồn tại trong những biểu tượng lớn lao mà còn được tạo nên từ vô số cách thế giới gọi tên, phân loại và ghi nhận nó.

Đó là những hình thức chủ quyền ít ồn ào hơn. Không có tiếng súng, không có diễn văn, không có khoảnh khắc lịch sử được truyền hình trực tiếp. Chỉ có những lựa chọn tưởng như nhỏ như giữ lại một cái tên, không đặt một con dấu, ghi nhận một loài sinh vật, duy trì một mã quốc gia.

Nguồn: Pexels

Nhưng độc lập, xét đến cùng, không chỉ là việc một đất nước có đường biên giới riêng hay một chính phủ riêng. Đó còn là khả năng tự định nghĩa mình trước thế giới. Khi quyền ấy được thực hiện đều đặn trong đời sống thường ngày, độc lập không còn là một khái niệm chỉ nằm trong sách lịch sử. Nó trở thành một thói quen tồn tại.

Và có lẽ, một đất nước thật sự hiện diện không chỉ khi người ta nhìn thấy nó trên bản đồ, mà cả khi người ta bắt gặp nó trong một từ được giữ nguyên, một dấu chấm trong địa chỉ mạng, một dòng chữ Latin giữa tên của một loài, hay khoảng trống có chủ ý trên một tờ giấy.

Và câu trả lời, dù xuất hiện ở đâu, vẫn là:

Việt Nam.

27 bức ảnh kể lại những tháng ngày làm nên Quốc khánh 2/9/1945

Thanh Trúc — Wed, 02 Sep 2026 07:00:00 +0000

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, trước đông đảo đồng bào tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Nhưng ngày 2/9/1945 không chỉ là một khoảnh khắc ở Hà Nội. Dọc khắp đất nước, người Việt ở nhiều địa phương cũng đón chờ thời khắc lịch sử ấy. Trước đó, Cách mạng Tháng Tám đã diễn ra trên khắp cả nước. Và chỉ vài tuần sau ngày độc lập, quân Pháp trở lại Nam Bộ, mở đầu những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhưng ngay cả trong những năm tháng kháng chiến, ngày 2/9 vẫn được người Việt tiếp tục kỷ niệm như một dấu mốc của nền độc lập.

Qua những tư liệu hình ảnh từ Bắc vào Nam, hay cùng nhìn lại câu chuyện về ngày 2/9/1945 và tinh thần độc lập còn được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Ngày Việt Nam tuyên bố độc lập

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội vào ngày 2/9 năm 1945. | Nguồn: Ảnh tư liệu/Bảo tàng Hồ Chí Minh

Bản sao Tuyên ngôn Độc lập. | Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III

Hàng triệu người mang cờ đỏ sao vàng tập trung tại Quảng trường Ba Đình để chứng kiến thời khắc Việt Nam tuyên bố độc lập vào ngày 2/9/1945. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Tại Quảng Ngãi, Vệ quốc quân và người dân cùng lắng nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập qua hệ thống loa vào ngày 2/9/1945. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Tại Sài Gòn, sự cố kỹ thuật khiến buổi phát sóng Tuyên ngôn Độc lập từ Hà Nội không thể đến được với người dân. Dù vậy, hàng triệu người vẫn tập trung tại Quảng trường Norodom để mừng ngày độc lập. Khi buổi phát thanh không thể tiếp tục, ông Trần Văn Giàu, Chủ tịch Ủy ban Hành chính lâm thời Nam Bộ, đã bước lên lễ đài và trực tiếp phát biểu trước đám đông. | Nguồn: Bảo tàng TP.HCM

Vào ngày 2/9 năm 1945, người dân Sài Gòn tập trung mừng ngày Việt Nam độc lập. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Các nữ sinh Sài Gòn trong đội danh dự tại một cuộc mít tinh mừng Ngày Độc lập vào ngày 2/9/1945. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Chủ tịch Hồ Chí Minh (hàng đầu, chính giữa) cùng các thành viên Chính phủ Lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Những ngày làm nên 2/9

Cách mạng Tháng Tám tại Hà Nội ngày 19/8/1945 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trên hành trình giành độc lập. Trong ảnh là mặt tiền Bắc Bộ Phủ trên phố Ngô Quyền, Hà Nội. | Nguồn: Ảnh của Vũ Năng An

Ngày 14/8/1945, Đội du kích Ba Tơ tiến về thị xã Quảng Ngãi để cùng các lực lượng địa phương tham gia khởi nghĩa. Khi ấy, phong trào cách mạng đã bắt đầu lan rộng khắp miền Trung, trước cuộc khởi nghĩa ngày 19/8 tại Hà Nội. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Tinh thần của ngày 19/8 tiếp tục lan về phía Nam. Ngày 23/8/1945, hàng chục nghìn người dân Thừa Thiên Huế cùng các thành viên lực lượng Cứu quốc tiến về Sân vận động Huế. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Khi Cách mạng Tháng Tám lan rộng trên khắp cả nước, phong trào cũng đến Sài Gòn. Ngày 25/8/1945, các lực lượng cách mạng mang theo giáo tre vót nhọn tập trung trong thành phố, trong khi công nhân, nông dân và thanh niên từ Sài Gòn cùng các tỉnh lân cận tham gia cuộc khởi nghĩa giành chính quyền. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Đà phát triển của Cách mạng Tháng Tám tiếp tục lan tới Đồng bằng sông Cửu Long. Ngày 26/8/1945, người dân Cần Thơ chuẩn bị giáo tre vót nhọn khi thành phố vùng lên giành chính quyền. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Bản sao bức thư của Hoàng đế Bảo Đại thông báo quyết định thoái vị, đề ngày 28/8/1945, trong bối cảnh những ngày Cách mạng Tháng Tám lan rộng khắp Việt Nam. | Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III

Một bức ảnh ghi lại lễ thoái vị của Hoàng đế Bảo Đại. | Nguồn: Kho lưu trữ Cộng hòa Pháp

Ngày 30/8/1945, các đơn vị Giải phóng quân từ căn cứ kháng chiến Việt Bắc lần đầu xuất hiện công khai tại Hà Nội. Họ tập hợp cùng lực lượng tự vệ địa phương và hàng nghìn người dân tại Quảng trường Nhà hát Lớn. Buổi lễ cho thấy sự hiện diện của các lực lượng cách mạng sẽ góp phần bảo vệ chính quyền vừa được thành lập chỉ vài ngày trước khi Tuyên ngôn Độc lập được công bố. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN

Những ngày sau cột mốc 2/9/1945

Công cuộc xây dựng một đất nước mới đã bắt đầu ngay sau khi những lễ mừng độc lập vừa khép lại. Ngày 3/9/1945, chỉ một ngày sau khi nền độc lập được tuyên bố, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ Lâm thời họp phiên đầu tiên tại Bắc Bộ Phủ để giải quyết những vấn đề cấp bách mà đất nước đang phải đối mặt. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Sau ngày độc lập, Chính phủ mới đứng trước hàng loạt việc cấp bách cần giải quyết, trong đó có nạn mù chữ. Ngày 8/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự lễ khai giảng lớp huấn luyện Bình dân học vụ đầu tiên tại Hà Nội, khởi đầu cho phong trào xóa nạn mù chữ trên cả nước. Khi ấy, hơn 90% dân số được ước tính không biết đọc, biết viết.| Nguồn: Ảnh tư liệu/Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Sau độc lập, chính quyền mới cũng cần nguồn lực để bắt đầu xây dựng đất nước. “Tuần lễ Vàng” được phát động trên toàn quốc để vận động người dân đóng góp. Ngày 30/9/1945, cựu Hoàng đế Bảo Đại, khi ấy là Cố vấn tối cao Vĩnh Thụy, chủ trì cuộc đấu giá một bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Bức chân dung được doanh nhân Đỗ Đình Thiện mua với giá một triệu đồng Đông Dương.| Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Bên cạnh nạn mù chữ, nạn đói cũng là một trong những vấn đề cấp bách mà chính quyền mới phải đối mặt. Phong trào “Hũ gạo cứu đói” kêu gọi người dân trên cả nước dành lại một nắm gạo từ mỗi bữa ăn để giúp đỡ những người thiếu đói. Phong trào lan rộng trong giai đoạn 1945–1946, với tinh thần “Một nắm khi đói bằng một gói khi no.” | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Ở miền Nam, chỉ ba tuần sau ngày độc lập, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ đã phải đối mặt với một mối đe dọa mới. Ngày 6/9/1945, quân đội Anh bắt đầu đến Sài Gòn theo những thỏa thuận tại Potsdam với nhiệm vụ giải giáp quân Nhật ở phía nam vĩ tuyến 16. Nhưng nhiệm vụ giải giáp quân Nhật nhanh chóng gắn với sự trở lại của Pháp tại Nam Bộ. Lực lượng Anh đã hỗ trợ tái vũ trang và hậu thuẫn quân Pháp, trước khi quân Pháp tiến hành tái chiếm Sài Gòn vào ngày 23/9. Trong ảnh là tờ hướng dẫn đa ngôn ngữ thuộc bộ dụng cụ sinh tồn dành cho quân nhân Anh được điều đến Đông Dương thuộc Pháp năm 1945, kêu gọi người dân địa phương giúp những binh sĩ bị mắc kẹt tìm đường tới các đơn vị Đồng minh. | Nguồn: National Army Museum, London.

Các sĩ quan và binh lính thuộc Tiểu đoàn 1, Trung đoàn Súng trường Gurkha số 1 (1/1 GR), một đơn vị thuộc lực lượng Anh được triển khai tới Sài Gòn năm 1945, đang nghỉ ngơi bên bờ sông Sài Gòn.| Nguồn: The Gurkha Museum.

Căng thẳng leo thang khi chính quyền lâm thời Nam Bộ từ chối bàn giao trụ sở. Ngày 23/9, quân Pháp mở cuộc tấn công vào Sài Gòn, đánh dấu sự khởi đầu của cuộc kháng chiến ở Nam Bộ. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Ngày 24/9/1945, người dân Hà Nội tập trung tại Quảng trường Nhà hát Lớn để phản đối việc phái bộ Anh sử dụng vũ lực nhằm hỗ trợ sự trở lại của Pháp tại Nam Bộ. | Nguồn: Ảnh tư liệu/Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Sự trở lại của quân Pháp lan xuống Đồng bằng sông Cửu Long vào ngày 30/10/1945, khi tàu chiến thuộc địa Pháp Annamite tấn công và chiếm đóng Cần Thơ. | Nguồn: Ảnh tư liệu/Bảo tàng Cần Thơ.

Cuộc kháng chiến ở Nam Bộ ngày càng căng thẳng khi quân Pháp tiếp tục đưa thêm lực lượng vào Sài Gòn. Tháng 11/1945, tàu Saville chở binh lính Pháp đến thành phố, bổ sung lực lượng cho quân Pháp đang tìm cách giành lại quyền kiểm soát miền Nam. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Bốn năm sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố độc lập tại Hà Nội, người dân Cần Thơ vẫn tụ họp kỷ niệm Quốc khánh. Năm 1949, hàng chục nghìn người đến Bà Đầm–Thác Lác tham dự một tuần lễ hội và hội chợ, giữa những năm tháng kháng chiến chống Pháp. Hoàn cảnh đã đổi thay, nhưng ngày Quốc khánh vẫn là dịp để người dân gặp gỡ và nhắc nhớ về tinh thần độc lập.| Nguồn: Ảnh tư liệu/Bảo tàng Cần Thơ.

Cơ trưởng Nguyễn Nam Liên: 45 Năm gắn bó với những tầng mây để phụng sự một bầu trời Tổ quốc

Gấm Võ — Wed, 02 Sep 2026 09:00:00 +0000

Ngày 07/06/2026, trong sự chào đón của Đội bay B787, Đoàn bay 919 cùng gia đình và đồng nghiệp, Cơ trưởng Nguyễn Nam Liên đã hạ cánh thành công chuyến bay cuối cùng trong sự nghiệp, chính thức bước vào chặng đường nghỉ hưu ở tuổi 65.

Nhìn lại một sự nghiệp dài hơn hai phần ba cuộc đời, người ta có thể nhớ về chú Liên bằng rất nhiều con số đầy kiêu hãnh: 45 năm cống hiến, gần 8.000 lần đưa tàu bay cất - hạ cánh an toàn cùng 24.500 giờ miệt mài làm bạn với những tầng mây. Người ta cũng có thể nhớ đến những cột mốc ấn tượng của chú như trở thành cơ trưởng và giáo viên tại đoàn bay 919 thuộc Vietnam Airlines hay Hiệu trưởng Trường phi công Bay Việt,... Nhưng phía sau những dặm bay không ngơi nghỉ ấy còn là hàng trăm quyết định quan trọng được đưa ra trong tích tắc, là những bài học, nguyên tắc mà chỉ một phi công đã đi qua nhiều thời kỳ của ngành Hàng không Việt Nam như chú mới có thể trả lời.

Thiết nghĩ không có một thời điểm nào phù hợp hơn lúc này - khi không khí lễ Quốc khánh đang cận kề - chúng tôi có dịp ngồi xuống và trò chuyện cùng chú.

1. Cảm xúc của chú như thế nào khi đã hạ cánh thành công chuyến bay cuối cùng trong sự nghiệp bay của mình vào tháng 6 vừa qua ạ?

Trước khi bàn về cảm xúc, tôi muốn nhắc đến một câu mà Leonardo da Vinci đã từng nói: “Một khi con người đã nếm trải cảm giác bay, anh ta sẽ sống nốt phần đời còn lại của đời mình dưới mặt đất với đôi mắt hướng lên bầu trời. Bởi nơi đó anh ta đã từng đến và sẽ còn mãi khát khao được quay lại.” Hiện tôi cũng giống như vậy.

Trong cụm từ “Airman”, hay là người bay, cái chữ “Air” - bay, chưa thể bứt ra khỏi nhận thức của tôi. Hơn hai phần ba cuộc đời tôi đã dành để sống trên bầu trời. Vì vậy cảm xúc đầu tiên chắc chắn là lưu luyến. Thân mình đã ở dưới đất, nhưng đôi mắt vẫn hướng lên bầu trời, vẫn dừng lại khi nghe tiếng động cơ trên đó, vẫn nhìn những cánh bay. Cảm giác bay vẫn còn hàng đêm, theo cả vào những giấc mơ. Những câu nói theo thói quen của một phi công vẫn nằm ở cửa miệng, trong suy nghĩ của tôi.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

Có một câu nói rất hay thế này:

Phi công không ngừng bay khi về già, phi công sẽ già đi khi ngừng bay.

Tôi cảm thấy vế thứ hai đúng hơn bao giờ hết. Trước kia, cuộc sống của tôi rất năng động. Mỗi chuyến bay trở về là một lần chuẩn bị cho chuyến đi tiếp theo, không có một định nghĩa chính xác cho sự trở về, bởi những nơi gọi là “mái nhà” thì rất nhiều. Có hôm vừa về, vài hôm nữa lại đi Đức, Nhật, Hàn, Nga, Anh…

Các phi công vẫn hay đùa rằng chúng tôi có buồng lái là “văn phòng” có view đẹp nhất trên thế gian này. Nay có thể là tuyết trắng, chút nữa là núi, sa mạc, rồi hoàng hôn, những đêm trăng,... Chưa bao giờ tôi phải dừng bay lâu như vậy. Giờ ở yên một chỗ cũng thấy lòng mình buồn bã.

Nhưng cũng may mắn là dù không còn được bay nữa, tôi vẫn nhìn thấy các đồng đội đang bay, đọc những câu chuyện các bạn kể qua Facebook. Hai con trai và con rể tôi cũng là phi công. Tôi cảm nhận được rằng các bạn ấy đang sống tiếp hộ tôi phần đời còn lại sau khi tôi đã chia tay với bầu trời.

Hai con trai của chú Liên đều là phi công. | Nguồn: NVCC

2. Vậy là cũng đã hơn hai tháng trôi qua kể từ ngày chú nghỉ hưu. Một ngày bình thường hiện tại của cựu Cơ trưởng Nguyễn Nam Liên sẽ diễn ra thế nào ạ?

Một trong những câu tôi thường xuyên nghe vợ phàn nàn là: “Ông như người trên trời rơi xuống vậy.” Tôi cũng hay đùa lại: "Ơ thì tôi trên trời rơi xuống thật mà."

Xưa nay cuộc sống của tôi là giữa những chuyến đi. Những công việc nhỏ đã có người khác lo giúp. Bây giờ tôi phải tập làm những chuyện ấy hằng ngày. Ví dụ vừa rồi, vợ giao tôi đi đăng kiểm xe. Cả đời tôi đã bao giờ làm đâu? Các bạn còn phải chỉ tôi cả cách điền thông tin. Thậm chí có bạn nhận ra tôi rồi reo lên: “Là chú Nam Liên mà”, thế là sau đó làm giúp tôi hết (cười).

Nghề bay với tôi đã là lẽ sống rồi, không đơn thuần là nghề kiếm sống nữa.

Mà để thay đổi một lẽ sống đã duy trì 45 năm, đâu thể ngày một ngày hai đúng không? Tôi vẫn đang phải học cách sống lại từ đầu dưới mặt đất. Nó giống như một con cá bị vớt ra khỏi đại dương đặt lên bờ hay một con chim bị nhốt trong lồng vậy.

3. Ước mơ chinh phục bầu trời của chú bắt đầu từ năm 1978. Nhưng tình yêu dành cho những chiếc máy bay ắt hẳn đã xuất hiện từ trước đó?

Xuất phát với nghề của tôi khác một số người. Nó giống như định mệnh. Mẹ tôi ngày xưa khi dỗ tôi ăn thường bảo: “Con ăn khỏe, mau lớn để trở thành phi công.” Hồi những năm 1960, phi công là điều gì đó rất cao vời, thiêng liêng và khó đạt được.

Nhưng rất tình cờ, trong một đống đồ chơi, món đầu tiên tôi chọn lại là một chiếc máy bay. Sau đó, khi biết cầm bút, thứ đầu tiên tôi vẽ cũng là máy bay. Và bài hát đầu tiên tôi hát cũng là Phi đội ta xuất kích (do ca sĩ Tường Vi sáng tác).

Chú Liên đã mê đắm những chiếc máy bay từ nhỏ. | Nguồn: NVCC

Tôi còn nhớ có một kỷ niệm vui và đáng nhớ. Năm 2 tuổi, lần đầu tiên được ra sân bay để bay sang Cuba, tôi tò mò chạy ra máy bay. Lúc leo lên cầu thang, tôi bị vấp ngã, đập mũi vào bậc cầu thang chảy máu. Cuối cùng phải dán một miếng băng lên mũi để kịp chuyến bay. Bức ảnh đầu tiên tôi chụp cùng mẹ khi xuống máy bay cũng là với một miếng băng chữ thập trên mũi. Sau này nghĩ lại, có lẽ vết sẹo đó là những dấu ấn đầu tiên của Hàng không và máy bay gắn liền với cuộc đời tôi.

Rồi đến thời tuổi trẻ, những câu chuyện về các phi công chiến đấu dũng cảm, đối diện với kẻ thù trên bầu trời bắn hạ máy bay địch xuất hiện trên báo chí, trên đài. Đó là sức hút rất lớn đối với tuổi trẻ chúng tôi lúc bấy giờ. Thế nên ngày đó tôi chỉ có một ao ước: được đi bay và trở thành phi công chiến đấu.

4. Nhưng lý tưởng của chàng thanh niên khi muốn trở thành thành viên của đội ngũ Không quân Việt Nam và sau này khi đã trở thành cơ trưởng tại Vietnam Airlines có khác nhau nhiều không ạ?

Đầu tiên phải nhấn mạnh rằng: điều thôi thúc tôi trở thành một phi công trong Không quân là để bảo vệ bầu trời Tổ quốc. Mong muốn được lên trời, đối diện với kẻ thù, đối diện với thử thách. Cơ hội đó đã không đến, mà may là nó đã không đến vì đất nước ta đã hòa bình. Vậy thì tôi tiếp tục phụng sự Tổ quốc trên một mặt trận khác, đó là xây dựng kinh tế Hàng không.

Ảnh Cơ trưởng Nguyễn Nam Liên thời trẻ. | Nguồn: NVCC

Nhưng suy cho cùng, điểm chung của hai khao khát đó là đều hướng về bầu trời Tổ quốc.

Nếu là một chiến sĩ Không quân, tôi sẽ bay, sẽ sẵn sàng chiến đấu. Ngày mà tôi hạnh phúc nhất có thể là ngày bắn rơi máy bay kẻ thù, cũng có thể là ngày tôi hy sinh - “Một xanh cỏ, hai - đỏ ngực” (tức hoặc hy sinh hoặc huy chương trên ngực). Còn trong thời bình, tất cả những gì tôi làm là để mang Việt Nam đến với thế giới và đưa bạn bè quốc tế đến với Việt Nam.

Đất nước chúng ta đã thay đổi nhiều lắm, phát triển hùng cường và ngày một mạnh mẽ. Vì là một phi công - được đi khắp thế giới nên tôi có cơ hội so sánh và cảm nhận rõ rệt sự thay đổi đó. Trước kia người Việt còn ước mơ “ăn no, mặc ấm”. Bây giờ thì không chỉ là ăn no, mặc ấm mà còn lo ăn ngon, mặc đẹp và có thể đi du lịch đến bất kì đâu để khám phá thế giới.

Niềm vui của tôi còn là những “chiến công” của những người đang ở trên mặt trận kinh tế. Khi tôi mới bắt đầu bước vào nghề này, Hàng không Việt Nam gần như "chưa có mặt" trên bản đồ Hàng không toàn cầu. Còn bây giờ Vietnam Airlines thuộc top 20 hãng Hàng không an toàn nhất thế giới. Tự hào, tự hào quá chứ! Trong sự nghiệp huấn luyện phi công Việt Nam, tôi cũng đã có cơ hội tham gia đào tạo hàng nghìn phi công và góp phần vào việc duy trì an toàn bay cho ngành Hàng không đất nước.

5. Có những trường hợp phi công phải đưa ra quyết định trong tích tắc, nhất là khi nó ảnh hưởng đến tính mạng con người. Trong một vài bài báo, chú chia sẻ rằng gần như phải đáp máy bay khẩn cấp. Khi đưa ra những quyết định ấy, chú thường nghĩ đến điều gì?

Nếu là một phi công trong Không quân thì lời thề của bạn là gì? Là sẵn sàng hi sinh để hoàn thành nhiệm vụ. Còn với một phi công Hàng không dân dụng, nó cũng giống như lời thề của bác sĩ vậy: không để bất cứ một hành khách nào bị mất đi sự sống trên chuyến bay của mình.

Phi công được huấn luyện rất kỹ cho những tình huống như vậy. Người ta từng nói chi phí huấn luyện một phi công bằng số vàng nặng bằng cơ thể anh ta. Ngày trước tôi nghe thì nghĩ là nhiều lắm, nhưng đến khi trở thành Training Manager của Vietnam Airlines từ năm 1994-1995, tôi mới hiểu câu đó không hề là nói quá lời.

Để huấn luyện một phi công, đặc biệt là phi công điều khiển những chiếc Boeing 777, Boeing 787, cần một khoản chi phí rất lớn. Vì vậy, ngay từ khi được huấn luyện, tôi phải hiểu rằng đây là một nghề mà trong tích tắc, quyết định của tôi có thể tạo ra sự khác biệt giữa sự sống và cái chết của gần 400 con người, cùng một khối tài sản trị giá khoảng 335 triệu USD.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

Có một chuyến bay mà tôi nhớ rất rõ. Một hành khách bị thổ huyết liên tục trên máy bay. Lúc đó chúng tôi tìm bác sĩ trên chuyến bay để hỗ trợ. Có ba bác sĩ cùng đánh giá và đều cho rằng nếu tiếp tục bay, hành khách đó có thể mất mạng vì mất máu. Và ngay lập tức, tôi phát lệnh hạ cánh khẩn cấp trên hệ thống.

Những quyết định như vậy phải được đưa ra trong tích tắc, nhưng không cảm tính. Tôi dựa vào những gì đã được huấn luyện, vào tình trạng thực tế của chuyến bay và vào đánh giá của những người có chuyên môn.

6. Nhiều người sẽ nghĩ công việc này với chú đã trở thành thói quen thuần thục. Nhưng có điều gì ở nghề vẫn liên tục khiến chú bất ngờ? Và điều gì mà với một cơ trưởng như chú vẫn xem là một thử thách khó trong mỗi chuyến bay?

Mỗi chuyến bay đều là một bài học, chỉ khác nhau là học nhiều hay học ít. Có những chuyến thậm chí khiến tôi “mở mắt” ra vì gặp một tình huống mà trước đó chưa từng trải qua.

Nhưng cũng như tôi đã nói, hệ thống huấn luyện của Hàng không là rất tốt và hoàn thiện. Người ta không chỉ đưa ra những tình huống đơn lẻ mà còn tạo ra cả những kịch bản là sự tổng hòa, kết hợp của rất nhiều tình huống phức tạp để phi công phải đối phó.

Vì vậy, những tình huống ngoài đời có bất ngờ không? Có. Nhưng có khó hơn những gì chúng tôi đã được huấn luyện không? Thì rất ít. Bởi khi xây dựng chương trình đào tạo, người ta đã cố gắng tìm ra những kịch bản khó nhất mà phi công có thể phải đối mặt. Cho nên sau 45 năm, tôi vẫn có thể học được từ mỗi chuyến bay, nhưng tôi cũng có một sự tự tin là tôi đã được huấn luyện để vượt qua những điều khó nhất mà nghề bay có thể đặt ra.

7. Một vài nghề sinh ra dường như để dành cho người có sẵn bản năng phù hợp với nó. Phi công với chú có phải là một nghề như vậy? Và theo chú, đâu là những tố chất thực sự cần có để trở thành một phi công giỏi?

Là một phi công thì nền tảng dựa vào ba trụ cột, tôi gọi là “ba chân kiềng”, viết tắt là K-S-A: Knowledge là kiến thức, Skill là kỹ năng và Attitude là phẩm chất của người bay, hay còn gọi là Airmanship. Ba chữ này quan trọng như nhau.

Bạn chỉ có skill mà không có knowledge thì chỉ là “thợ bay”. Tức là biết kéo, biết đẩy, biết bật, biết tắt nhưng lại không hiểu mình đang làm gì, tại sao phải làm như vậy. Ngược lại, nếu có cả kỹ năng lẫn kiến thức nhưng không có đúng attitude thì máy bay không "giết" bạn mà có thể bạn lại "giết" máy bay.

Trong ngành Hàng không, chúng tôi hay ví đó giống như một cục phô mai. Nhìn bên ngoài thì rất chắc, nhưng khi cắt ra sẽ có những lỗ hỏng trong đó. Những cái lỗ giống như những điểm yếu trong một lĩnh vực nào đó của tôi. Ngày nào một tình huống xuyên trúng một cái lỗ và xuyên thủng qua các lỗ hổng khác mà ta không chặn lại được thì đó có thể là ngày xảy ra thảm họa.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

8. Được biết chú còn sáng tác truyện tranh và là tác giả sách. Có vẻ ẩn sau bộ đồng phục nghiêm cẩn là một tâm hồn rất ưa thích nghệ thuật, văn chương và sự tự do. Vậy tính cách của cơ trưởng Nguyễn Nam Liên khi ở trong buồng lái với những quy trình chặt chẽ, và khi sống ngoài đời thực, có mâu thuẫn với nhau không ạ?

Tôi không gọi là mâu thuẫn vì chính xác là chúng bù trừ cho nhau. Một bên là thế giới của quy trình, phương thức và kỷ luật, một bên là sự tự do, sáng tạo và những gì thuộc về riêng cá nhân tôi.

Tôi đã sống cả cuộc đời trong môi trường Hàng không, nơi mọi thứ đều phải tuân thủ rất nghiêm túc. Vì vậy, những lúc được làm những công việc mang tính sáng tạo, phóng khoáng, được thể hiện niềm đam mê trong cái tôi, cũng là lúc tôi bù đắp cho những điều mà cuộc sống nghề nghiệp đã giới hạn.

Tôi thích nhiếp ảnh, quay phim, làm phim, viết sách… Những công việc đó cho tôi một không gian để được tự do thể hiện bản sắc riêng. Càng nhìn kỹ trong một bức tranh tổng thể thì hai phần ấy càng không đối lập.

9. 10.000 giờ dành để bay và 10.000 giờ dùng để viết sách thì khác nhau thế nào ạ?

Ngày tôi còn bé có một chú lớn tuổi hỏi tôi: “Cháu ước mơ làm gì?”. Tôi thì thích đủ thứ: làm ca sĩ, làm diễn viên điện ảnh, làm nhà báo, viết văn, rồi làm phi công,... Nhưng ông ấy bảo: “Không được, cháu chỉ được chọn một thôi”. Tôi suy nghĩ mấy ngày rồi cuối cùng nhận ra: tôi thích bầu trời, thích máy bay nhất.

Thế nhưng yêu bầu trời, yêu máy bay thì cũng có rất nhiều lựa chọn, có thể làm phi công hay công trình, kỹ sư, thợ máy,.... Khi xác định chỉ được chọn một, tôi gạt tất cả sang một bên để chọn làm phi công.

Nhưng những ước muốn tôi từng bỏ lại không có nghĩa là mất đi. Khi cuộc sống cho tôi cơ hội để viết sách, làm nghệ thuật, nhiếp ảnh hay những công việc sáng tạo khác, tôi lại có dịp để những phần ấy được bùng nổ. Nếu 10.000 giờ làm người bay là phần lớn nhất của cuộc đời, thì 10.000 giờ còn lại tôi muốn dành cho những điều từng yêu thích.

10. Chú mong mỏi điều gì cho thế hệ phi công hôm nay, và cho ngành Hàng không Việt Nam trong tương lai?

Có một điều mọi người ít nhận thức đầy đủ, đó là Việt Nam tuy không nổi tiếng trên thế giới về Hàng không nhưng thế hệ cha ông của chúng ta đã chiến đấu rất dũng cảm và ngoan cường trên bầu trời. Điều đó được chính các lực lượng Không quân Mỹ tôn trọng và công nhận. Trong chiến tranh, không có lực lượng Không quân nào có thể chiến đấu hiệu quả với các lực lượng Không quân Mỹ như Không quân Việt Nam.

Nếu ai chưa xem bộ phim Top Gun (năm 1986) thì hãy xem ngay đi bởi nó là một minh chứng rất rõ. Tinh thần chiến đấu trên không ở Việt Nam đã khiến người Mỹ phải viết lại sách về chiến thuật không chiến và sản sinh ra một thế hệ máy bay mới để khắc phục những điểm yếu của họ được bộc lộ trong thời kỳ họ tham chiến tại Việt Nam. Đó là sự thật mà cả thế giới đều biết.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

Ngày nay, các bạn trẻ phải tiếp tục phát huy truyền thống đó cho ngành Hàng không Việt Nam, trong bối cảnh tổng thể của ngành Hàng không thế giới. Khi tôi bắt đầu vào làm trong ngành Hàng không vào những năm 1990, ngành này còn rất nhỏ, chủ yếu chỉ bay trong khu vực chứ chưa có các chuyến bay xuyên đại dương hay liên lục địa. Ngày nay thì đã khác. Hàng không Việt Nam đã sánh vai và thậm chí vượt qua cả những “ông thầy” cũ của mình ngày trước - những người đã giúp đặt nền móng cho ngành Hàng không của chúng ta hiện nay.

Vì vậy, các bạn trẻ hãy nhớ rằng chúng ta có niềm tự hào về cha ông đã chiến đấu rất dũng cảm, và ngày nay chúng ta cũng có niềm tự hào về một hãng Hàng không quốc gia và một ngành Hàng không rất đáng trân trọng, khâm phục bởi sự phát triển liên tục và vượt bậc của nó.

Đó cũng là điều tôi muốn nhắn gửi: hãy tự tin vươn lên, tự tin ngẩng cao đầu. Nhưng phải luôn nhớ rằng các bạn tuân thủ đúng và tiếp tục trung thành với những gì được học, được huấn luyện.

Ba bài học mà Cơ trưởng Nguyễn Nam Liên đã đúc kết sau hơn 10.000 Giờ cống hiến cho ngành Hàng không Việt Nam:

10.000 hours là một series nội dung mới của Vietcetera, nơi các nhân vật kỳ cựu trong ngành nhìn lại hành trình của họ và chia sẻ 3 bài học lớn nhất mà họ nhận ra sau khi thực hành một kỹ năng 10.000 giờ. Đó không phải những công thức để thành công, đó là những góc nhìn được đánh đổi bằng thời gian, trải nghiệm và rất nhiều lần bắt đầu lại.

2/9: Nhìn lại một Việt Nam độc bản

Ngọc Thùy — Wed, 02 Sep 2026 13:30:00 +0000

Một đất nước, nhiều dấu riêng

Mỗi dịp 2/9, người Việt lại có thêm một lý do để tìm về những điều độc bản tạo nên căn tính của đất nước mình. Có người đi qua những di tích lịch sử, có người tìm đến di sản, công trình và vùng đất lâu đời. Cũng có người chọn một chuyến đi xa hơn để nhìn tận mắt những danh lam thắng cảnh vốn chỉ từng thấy qua ảnh. Quốc khánh vì thế không chỉ là một ngày để nhớ về lịch sử mà còn trở thành dịp để người ta tìm hiểu, thăm thú về những nét riêng của quê hương xứ sở mà chẳng nơi nào có.

Giữa rất nhiều nơi để đi, điều khiến những chuyến hành trình trở nên khác biệt chính là khao khát được thấu hiểu. Liệu một vùng đất có gì riêng, một món đồ được làm ra thế nào hay một cảnh quan đã hình thành qua bao nhiêu thế kỷ? Có lẽ bởi trước khi là một quốc gia được gọi tên trên bản đồ, Việt Nam đã được tạo nên từ rất nhiều vùng đất, nhiều lớp lịch sử và rất nhiều cộng đồng với những câu chuyện không giống nhau.

Nguồn: Pexels

Thử nhìn Việt Nam theo chiều dọc, ta sẽ thấy một dải đất dài khoảng 1.650 km, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 50 km nhưng lại đi qua núi cao, cao nguyên, rừng nhiệt đới, những đồng bằng rộng lớn và hơn 3.260 km đường bờ biển. Mỗi điều kiện tự nhiên lại tạo ra một cách sống khác nhau. Rồi qua hàng nghìn năm, lịch sử tiếp tục bồi đắp lên những vùng đất ấy những lớp kiến trúc, tín ngưỡng, nghề thủ công, âm nhạc và tập quán. Và chính những cộng đồng sống trong đó đã gìn giữ, biến đổi, trao truyền chúng thành những bản sắc riêng.

Những điều bắt đầu từ một vùng đất nhỏ đôi khi còn đi xa hơn nơi chúng được sinh ra. Chúng trở thành di sản được thế giới ghi nhận, điểm đến của những người yêu khám phá, chất liệu trong thời trang đương đại hay những giá trị vẫn đang được một thế hệ mới tiếp tục sống cùng. Hãy cùng thử đi dọc bản đồ Việt Nam để xem mỗi vùng đất đang mang trong mình những “vốn liếng” độc bản nào.

Bản sắc của dải đất hình chữ S

Hải Phòng: Cát Bà và loài voọc chỉ có thể tìm thấy ở đây

Giữa một quần đảo vốn đã đặc biệt bởi hệ thống núi đá vôi, thảm rừng nguyên sinh và môi trường biển bao la, Cát Bà còn sở hữu một “báu vật” sống là voọc Cát Bà. Đây là một loài linh trưởng đặc hữu của quần đảo, có đặc điểm dễ nhận diện với phần đầu vàng nhạt tương phản với bộ lông xám đen. Quần thể hoang dã của loài vật hoang dã này hiện chỉ còn ở Cát Bà. Voọc Cát Bà cũng nằm trong nhóm Cực kỳ nguy cấp (Critically Endangered) trên IUCN Red List và được xem là một trong những loài linh trưởng hiếm nhất thế giới.

Nguồn: Dự án bảo tồn Voọc Cát Bà

Có thể nói rằng, Cát Bà không phải nơi duy nhất ở Việt Nam có những loài linh trưởng đặc hữu. Việt Nam còn là nơi sinh sống của nhiều loài linh trưởng quý hiếm khác như voọc mông trắng, voọc chà vá chân xám hay voọc mũi hếch. Nhưng điều khiến voọc Cát Bà đặc biệt là phạm vi sống của nó nhỏ đến mức gần như gắn hoàn toàn với một địa danh: Cát Bà. Và khi một hệ sinh thái chỉ có thể giữ lại một loài ở một vùng đất cụ thể, việc bảo tồn nơi đó cũng đồng nghĩa với bảo tồn chính loài vật ấy. Vì vậy, những nỗ lực bảo vệ “người hàng xóm” này không chỉ là câu chuyện của một hòn đảo. Đó là câu chuyện về cách một cộng đồng địa phương cùng gìn giữ một phần đa dạng sinh học không thể tìm thấy ở nơi khác. Một loại “vốn liếng” mà Việt Nam không thể tự tạo lại nếu đánh mất.

Nguồn: Báo Tiền Phong

Bắc Ninh: Khi một làn điệu dân ca bước vào đời sống mới

Dân ca Quan họ có một cách tồn tại không giống với những nét văn hóa thông thường khác. Được hình thành từ thế kỷ 17, những làn điệu quan họ được bắt nguồn bởi tục kết chạ giữa các làng sóm trong đời sống cộng đồng của vùng Kinh Bắc thay vì những sân khấu biểu diễn phục vụ âm nhạc. Không những thế, dân ca quan họ còn được chuẩn bị bởi những nội dung và ca từ sâu sắc, kỹ thuật hát điêu luyện và trong phục truyền thống quan họ. Chính sự kết hợp giữa âm nhạc và cách ứng xử ấy khiến Quan họ khác với việc đơn thuần “hát dân ca”. UNESCO ghi danh Quan họ Bắc Ninh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2009, đánh giá đây là một thực hành giúp duy trì bản sắc địa phương và củng cố mối liên kết giữa các cộng đồng.

Nguồn: Hoàng Thành Thăng Long

Điều thú vị là một di sản với nguồn gốc rất lâu đời xứ Kinh Bắc vẫn có thể bước vào đời sống âm nhạc hôm nay. “Bắc Bling” của Hòa Minzy, ra mắt năm 2025 là một ví dụ rõ ràng khi chất liệu văn hóa Kinh Bắc được đặt vào pop hiện đại, kết hợp cùng Masew, Tuấn Cry và nghệ sĩ Xuân Hinh. MV cũng đưa vào hình ảnh lễ hội, làng nghề và nhiều địa danh của Bắc Ninh thay vì xem văn hóa truyền thống như một thứ chỉ dùng trong những dịp “hoài cổ”.

Sự kết hợp trẻ trung của âm nhạc hiện đại cùng di sản văn hóa trong MV “Bắc Bling” của Hòa Minzy. | Nguồn: Hòa Minzy

Từ một lối hát được hình thành để con người gặp gỡ và giao duyên, Quan họ hôm nay vẫn có thể tìm được một giọng nói mới. Có lẽ đó mới là một di sản còn sống. Khẳng định được một dạng văn hóa không đứng yên trong quá khứ mà tiếp tục tìm được cách để thế hệ mới nhận ra mình trong đó.

Quảng Ninh: Yên Tử và một dòng thiền được người Việt tạo dựng

Yên Tử thường được nhắc đến như một địa danh tâm linh, nhưng đằng sau những chùa, tháp và núi rừng ấy là một câu chuyện lớn hơn về lịch sử Phật giáo Việt Nam. Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử được gắn với vua Trần Nhân Tông sau khi ông xuất gia và tu hành ở Yên Tử và trở thành vị Tổ thứ nhất của dòng thiền này vào cuối thế kỷ XIII. Trúc Lâm thuộc truyền thống Thiền của Phật giáo Đại thừa nhưng được hình thành trong bối cảnh văn hóa Việt Nam và kết hợp với những yếu tố tư tưởng bản địa cùng ảnh hưởng của Nho giáo và Đạo giáo.

Nguồn: Yên Tử Tùng Lâm

Cũng vì những nét giao thoa đặc biệt này mà Trúc Lâm có một vị trí khá đặc biệt trong lịch sử tư tưởng Việt Nam. Đây không đơn thuần là việc tiếp nhận một tôn giáo từ bên ngoài, mà là quá trình người Việt tiếp biến Phật giáo và hình thành một dòng thiền mang dấu ấn riêng. Yên Tử vì thế không chỉ là nơi hành hương mà còn là nơi có thể nhìn thấy cách các lớp tư tưởng, tín ngưỡng và đời sống tinh thần gặp nhau trong lịch sử Việt Nam.

Nguồn: Yên Tử Tùng Lâm

Ngày nay, sự hấp dẫn của Yên Tử cũng không còn chỉ nằm ở ý nghĩa tôn giáo. Với những người trẻ, một chuyến lên Yên Tử có thể vừa là hành trình tìm hiểu lịch sử, vừa là du lịch giữa núi rừng, chùa tháp và một không gian đủ tách khỏi nhịp sống đô thị để người ta chậm lại. Năm 2025, quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới. Từ đó tiếp tục đưa giá trị của vùng đất này ra khỏi phạm vi của một địa điểm hành hương đơn thuần. Từ một ngọn núi ở Quảng Ninh, Trúc Lâm trở thành một cách rất Việt Nam để tiếp nhận và diễn giải Phật giáo. Còn Yên Tử hôm nay lại trở thành một nơi thế hệ mới tìm về khi muốn hiểu thêm về quá khứ, thiên nhiên và chính mình.

Quảng Bình: Sơn Đoòng, một thế giới được tạo ra trong lòng đất

Hang Sơn Đoòng vốn nổi tiếng với danh xưng hang động lớn nhất thế giới theo thể tích nhưng điều thú vị hơn về hang động này còn rất nhiều. Hang nằm trong quần thể Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi hệ thống núi đá vôi đã trải qua quá trình địa chất kéo dài hàng triệu năm. Nước sông chảy xuyên qua các lớp đá, bào mòn và mở rộng những khe nứt tự nhiên. Từ đó dần tạo nên hệ thống hang động khổng lồ. Sơn Đoòng vì thế không phải một “công trình” mà con người xây dựng mà là kết quả của một quá trình tạo tác của thiên miên trong thời gian dài đến mức vượt xa lịch sử con người.

Vẻ đẹp nên thơ và kỳ diệu của hang Sơn Đoòng. | Nguồn: Phongnha Discovery Tours

Khi bước vào trong, quy mô của Sơn Đoòng lại khiến khách du lịch không khỏi trầm trồ bởi khu rừng nguyên sinh phát triển ngay trong hang, sông ngầm chảy xuyên lòng đất và những đám mây hình thành do điều kiện khí hậu đặc thù bên trong hang. Một không gian tưởng như chỉ có đá lại có đủ những yếu tố của một hệ sinh thái riêng, trở thành một “vương quốc” ẩn mình dưới lớp địa chất ấy.

Sơn Đoòng cũng là ví dụ rõ ràng cho cách một giá trị tự nhiên địa phương có thể trở thành một phần của hình ảnh Việt Nam trên bản đồ thế giới. Nằm trong Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng của UNESCO, hang đã trở thành một điểm đến gắn với trekking (hoạt động đi đường dài mạo hiểm) và du lịch khám phá dành cho những người muốn tìm đến những không gian khó tiếp cận.

Phong cảnh ngoạn mục bên ngoài hang. Nguồn: Báo Lao Động

Có lẽ cũng vì vậy mà Sơn Đoòng không chỉ là niềm tự hào của riêng Quảng Bình. Nó là một minh chứng cho những “vốn liếng” mà Việt Nam may mắn được thừa hưởng. Những giá trị không được tạo nên trong vài thế hệ mà phải kinh qua sự bồi đắp của đất trời trong hàng triệu năm để rồi trở thành một phần độc bản của đất nước này.

Tây Ninh: Tòa Thánh và một tôn giáo ra đời ngay trên đất Việt

Mái cong, màu sắc rực rỡ, các hình tượng long, phụng, hoa sen cùng những chi tiết mang tính biểu tượng khiến công trình có diện mạo rất riêng. Đó chính là những nét đặc trưng của một kiến trúc được ảnh hưởng từ tôn giáo tại Việt Nam - tòa thánh Tây Ninh của người đạo Cao Đài, một tôn giáo bản địa hình thành tại Nam Bộ vào đầu thế kỷ XX.

Nguồn: Pexels

Cao Đài chủ trương dung hợp “Tam giáo” gồm Phật giáo, Nho giáo và Đạo giáo và đồng thời tiếp nhận một số yếu tố từ các truyền thống tôn giáo khác. Tư tưởng này không chỉ nằm trong giáo lý mà được thể hiện trực tiếp qua kiến trúc, biểu tượng, trang phục và nghi lễ của đạo.

Nguồn: Vietnamtravellive

Có lẽ vì thế mà lịch sử xây dựng của tòa thánh này cũng phần nào mang theo hơi hướng đặc biệt của tôn giáo này. Theo tư liệu của cơ quan quản lý nhà nước về tôn giáo, những tín đồ Cao Đài đã mua một khu đất rộng khoảng 96 mẫu dành cho việc xây dựng tòa thánh. Giáo sư Thượng Mai Thanh, Trưởng Ban Cai quản Thánh thất Cao Đài Thủ đô Hà Nội, từng chia sẻ điểm đặc biệt của công trình ở chỗ không cần bất cứ bản vẽ hay kiến trúc sư nào. Thay vào đó, công trình manh đậm dấu ăn tôn giáo này được tạo nên từ lòng tin và chính bàn tay, khối óc của người Việt.

Nguồn: Vietnamtravellive

Với tín đồ Cao Đài, đây là trung tâm sinh hoạt và thờ phụng quan trọng nhất của đạo, các nghi lễ được thực hành theo những quy tắc riêng. Đời sống tôn giáo cũng nhấn mạnh tinh thần bình đẳng, trong đó tín đồ và chức sắc gọi nhau là anh, chị, em và các nghi lễ thường ngày có những lễ vật đơn giản như hoa, rượu, nước và trà.

Nguồn: Vietnamtravellive

Từ một tôn giáo được hình thành ở Nam Bộ, Tòa Thánh trở thành một trong những biểu tượng dễ nhận diện nhất của Tây Ninh. Đứng giữa kiến trúc, tín ngưỡng và lịch sử, công trình này cho thấy bản sắc đôi khi không phải thứ đã tồn tại hàng nghìn năm. Thay vào đó, nó vẫn có thể được tạo nên, ngay trong thời hiện đại và bởi chính một cộng đồng người Việt.

An Giang: Lãnh Mỹ A, trái mặc nưa và sàn diễn quốc tế?

Một loại lụa có màu đen sâu và chất liệu sáng bóng đến mức được ví như “sơn mài mặc lên người” nghe có vẻ đã đủ đặc biệt. Nhưng điều làm Lãnh Mỹ A khác biệt còn nằm ở cách nó được tạo ra. Đây là loại lụa truyền thống của Tân Châu, được dệt từ tơ tằm rồi nhuộm bằng trái mặc nưa. Sợi vải phải trải qua quá trình ngâm, ép, phơi và lặp lại nhiều lần để sắc đen đạt được độ sâu và độ bóng đặc trưng. Chính quy trình thủ công kéo dài và công phu này khiến Lãnh Mỹ A trở thành một trong những chất liệu dệt đặc biệt của vùng Tây Nam Bộ.

Nguồn: Đỗ Quang Tuấn Hoàng

Nguồn: Lục Tùng

Thứ thú vị là một chất liệu từng đứng trước nguy cơ mai một lại có thể tìm được đời sống mới trong thời trang. Nhà thiết kế Nguyễn Công Trí đã đưa Lãnh Mỹ A vào bộ sưu tập No.9 mang tên “Lúa”, trình diễn tại Tokyo Fashion Week năm 2016, biến sắc đen và độ rủ của loại lụa này thành một phần của thời trang thiết kế đương đại. Không chỉ dừng ở Tokyo, Lãnh Mỹ A còn xuất hiện trên những sân khấu thời trang quốc tế khác. Vào năm 2025, nhà thiết kế Phan Đăng Hoàng tiếp tục đưa Lãnh Mỹ A vào bộ sưu tập Lacquer tại Milan Fashion Week với những thiết kế độc đáo kết hợp giữa thời trang quốc tế và chất liệu của một sản phẩm mang đậm căn tính người Việt.

Nguồn: Báo Tuổi Trẻ

Từ trái mặc nưa của vùng Tân Châu đến những bộ trang phục trên sàn diễn quốc tế, Lãnh Mỹ A đã khẳng định một điều rằng các chất liệu Việt Nam không cần bỏ lại nguồn gốc để trở nên hiện đại và hội nhập.

Social hangover: Khi kỳ nghỉ vui đến mức bạn cần nghỉ thêm một ngày

Tùng Thư — Thu, 03 Sep 2026 00:21:00 +0000

Kỳ nghỉ 2/9 nghe thì rất lý tưởng: về quê gặp đại gia đình, ăn một bữa cơm có đủ cô dì chú bác, hoặc xách vali đi Huế và hòa mình vào dòng người đang cùng có một ý tưởng giống bạn. Bạn đã nói chuyện, cười, ăn uống, đi chơi và gặp rất nhiều người. Vậy tại sao đến ngày đi làm lại chỉ muốn đóng cửa phòng, tắt điện thoại và không gặp thêm một ai?

Không phải lúc nào bạn cũng chán kỳ nghỉ. Đôi khi, chính vì kỳ nghỉ quá vui và quá nhiều tương tác mà bạn cần một khoảng lặng để hồi phục. Trong tiếng Anh, cảm giác này thường được gọi là social hangover.

1. Social hangover là gì?

Social hangover là cách gọi không chính thức cho tình trạng cạn kiệt năng lượng cả về thể chất lẫn tinh thần sau những ngày giao tiếp dồn dập. Lúc này, bạn có thể đột nhiên ngại trò chuyện, khó tập trung, dễ cáu gỏng, đầu óc như rơi vào trạng thái "đơ", hoặc đơn giản là chỉ khao khát được ở một mình. Nói một cách gần gũi hơn, đây chính là cảm giác "hết pin xã hội" mà nhiều người thường gặp phải.

Gốc từ hangover vốn dùng để chỉ sự mệt mỏi, nôn nao sau khi uống quá nhiều rượu bia. Nếu sự nôn nao do cồn là cái giá sau một đêm quá chén, thì social hangover chính là "cái giá" sau khi giao tiếp quá đà. Dù vậy, đây hoàn toàn không phải một thuật ngữ chẩn đoán y khoa hay tâm lý học chính thức. Từ điển Wiktionary xếp đây là một từ lóng ít phổ biến, còn Collins cũng chỉ ghi nhận nó ở dạng một "từ mới đề xuất" đang trong thời gian theo dõi.

Vì thế, đừng vội hiểu social hangover theo hướng tiêu cực như một căn bệnh hay sự "dị ứng" với loài người. Nó đơn giản là một cách gọi tên đầy hình ảnh cho một phản ứng rất tự nhiên của cơ thể: khi tâm trí phát tín hiệu cần nạp lại năng lượng sau những giờ phút hoạt động hết công suất.

2. Nguồn gốc của "social hangover"

Không có một cột mốc chính xác hay một nhà tâm lý học cụ thể nào được ghi nhận là người sáng tạo ra khái niệm này.

Dấu vết sớm nhất trên không gian mạng xuất hiện vào tháng 12 năm 2011 trên trang từ điển mở Urban Dictionary, mô tả đó là trạng thái kiệt sức khi phải ở giữa đám đông và thường gắn liền với tính cách hướng nội. Tuy nhiên, vết tích câu từ thậm chí còn lâu đời hơn. Từ điển Wiktionary từng ghi nhận sự xuất hiện của cụm từ này từ năm 2004, nhưng với nét nghĩa rộng hơn nhằm chỉ những "dư chấn" tâm lý sau một giai đoạn biến động xã hội.

Một trong những ghi nhận sớm nhất về từ "social hangover".

Khái niệm này chỉ thực sự bùng nổ và lan rộng sau đại dịch. Khi các lệnh phong tỏa dần được gỡ bỏ, nhiều người bất ngờ nhận ra việc quay trở lại nhịp sống giao tiếp bình thường cũng có thể rút cạn năng lượng của họ nhanh đến thế nào. Vào năm 2021, đài BBC đã sử dụng thuật ngữ này để mô tả chính xác cảm giác ngộp thở và mệt mỏi của cộng đồng trong giai đoạn tái hòa nhập.

Dù được thảo luận phổ biến, giới y khoa vẫn chưa từng coi đây là một hội chứng hay bệnh lý độc lập. Thay vào đó, các nhà khoa học giải thích hiện tượng này thông qua những khái niệm tương đồng như sự kiệt sức vì giao tiếp, gánh nặng quản lý cảm xúc, sự quá tải tín hiệu phi ngôn ngữ hay áp lực từ các cuộc họp trực tuyến kéo dài.

Đáng chú ý, một nghiên cứu về trải nghiệm của người trưởng thành tự kỷ ghi nhận chính các tình nguyện viên đã tự dùng cụm từ này để diễn tả trạng thái trống rỗng sau những buổi tiệc tùng hay sum họp gia đình, nơi họ phải mất đến một hoặc hai ngày sống trong yên lặng tuyệt đối mới có thể phục hồi lại năng lượng.

3. Vì sao chúng ta ngày càng dễ "social hangover"?

Hiện tượng này không phải là "đặc quyền" của riêng người hướng nội, và việc thu hẹp vấn đề thành sự tranh cãi giữa người hướng nội và hướng ngoại sẽ làm mất đi bức tranh toàn cảnh.

Một cuộc gặp gỡ chưa bao giờ dừng lại ở việc trò chuyện thuần túy. Trong suốt khoảng thời gian đó, bộ não phải hoạt động liên tục với công suất cao: giải mã nét mặt, phân tích tông giọng, quan sát ngôn ngữ cơ thể, lựa chọn phản ứng phù hợp và kiểm soát hình ảnh cá nhân. Khi phải ở trong một môi trường đông đúc hoặc ồn ào suốt nhiều giờ liền, toàn bộ những hoạt động xử lý thông tin ngầm này tích tụ lại thành một gánh nặng nhận thức khổng lồ.

Chi phí năng lượng này còn lớn hơn khi chúng ta phải "đóng vai" một phiên bản xã hội tròn trịa. Việc cố gắng giữ sự hào hứng, gượng cười đúng lúc, duy trì sự lịch thiệp với họ hàng hay thực hiện những cuộc trò chuyện xã giao với đồng nghiệp đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn.

Khi phải ở trong một môi trường đông đúc hoặc ồn ào suốt nhiều giờ liền, toàn bộ những hoạt động xử lý thông tin ngầm này tích tụ lại thành một gánh nặng nhận thức khổng lồ. | Nguồn: Pexels

Trong tâm lý học, việc điều chỉnh cảm xúc để đáp ứng kỳ vọng của môi trường xung quanh được gọi là "lao động cảm xúc". Một nghiên cứu tổng hợp quy mô lớn công bố năm 2026 dựa trên 115 công trình khoa học đã chỉ ra rằng, việc liên tục phải tiết chế và kiểm soát cảm xúc trong các tương tác hằng ngày sẽ rút cạn nhanh chóng cả nguồn lực trí tuệ lẫn tinh thần.

Môi trường công sở hiện đại lại càng đẩy trạng thái này lên mức báo động. Một ngày làm việc thời nay không chỉ dành cho chuyên môn, mà còn bị lấp đầy bởi vô số hình thức yêu cầu sự hiện diện: từ trao đổi trực tiếp, họp trực tuyến, nhắn tin công việc cho đến các buổi giao lưu kết nối và hoạt động tập thể.

Nghiên cứu của Đại học Stanford về sự mệt mỏi do họp trực tuyến cho thấy các cuộc gọi qua màn hình tạo thêm áp lực nhận thức rất lớn vì tâm trí phải căng ra xử lý liên tục các tín hiệu phi ngôn ngữ, duy trì giao tiếp bằng ánh mắt và chịu áp lực vô hình khi nhìn thấy chính khuôn mặt mình. Khảo sát trên hơn 9.700 người cũng xác nhận mức độ kiệt sức tăng tỉ lệ thuận với tần suất, thời lượng cuộc họp và sự thiếu hụt các khoảng nghỉ giữa giờ.

Một ngày làm việc thời nay không chỉ dành cho chuyên môn, mà còn bị lấp đầy bởi vô số hình thức yêu cầu sự hiện diện: từ trao đổi trực tiếp, họp trực tuyến, nhắn tin công việc cho đến các buổi giao lưu kết nối và hoạt động tập thể cũng khiến nhiều người dễ thấy kiệt sức. | Nguồn: Forbes

Nói cách khác, không phải chúng ta ngày càng chán ghét việc gặp gỡ hay kết nối. Chúng ta chỉ đang sống trong một thời đại có quá nhiều kênh giao tiếp, liên tục phải đặt bản thân ở "chế độ xã hội" trong đủ mọi bối cảnh, nhưng lại có quá ít khoảng trống yên tĩnh để thực sự ngơi nghỉ và nạp lại năng lượng.

4. Dùng "social hangover" như thế nào?

Tiếng Anh

A: We’re going to karaoke after work. You in?

B: I’ll pass. I’m still recovering from my social hangover after the holiday.

Tiếng Việt

A: Tan làm đi karaoke không? Đi với tụi này.

B: Thôi, tớ xin kiếu. Tớ vẫn đang hồi phục sau một trận “hết pin xã hội” vì kỳ nghỉ lễ.

Hơn 130 tỷ đồng vốn mới vào BIG; Việt Nam mở rộng cửa cho startup và FDI

Genesia Ventures — Thu, 03 Sep 2026 10:05:00 +0000

BIG lần đầu gọi 5 triệu USD vốn ngoại, NICE I&T thâu tóm 93% EasySalon

Big Investment Group (BIG) vừa huy động hơn 130 tỷ đồng (gần 5 triệu USD) từ quỹ đầu tư tư nhân Brookland Group & Partners. Nguồn vốn mới sẽ được sử dụng để mở rộng đầu tư vào lĩnh vực khách sạn, ẩm thực và giải trí tại khu vực trung tâm TP.HCM.

Đây là vòng gọi vốn quốc tế đầu tiên của BIG, diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp dự kiến chuyển niêm yết từ sàn UPCoM sang HOSE trước tháng 9/2026. Công ty cũng đang lên kế hoạch mở rộng danh mục khách sạn theo mô hình hạn chế sở hữu tài sản, tập trung vào vận hành và quản lý thay vì trực tiếp đầu tư vào bất động sản và cơ sở vật chất. Cách làm này giúp doanh nghiệp giảm lượng vốn phải bỏ ra cho tài sản cố định và mở rộng quy mô linh hoạt hơn.

Đại diện BIG Investment Group và Brookland Group ký thỏa thuận hợp tác chiến lược mới đây tại TP.HCM. | Nguồn: Tạp chí Điện tử và Ứng dụng

Cùng lúc, công ty niêm yết tại Hàn Quốc NICE Information & Telecommunication (NICE I&T) đã mua lại hơn 93% cổ phần EasySalon. EasySalon là phần mềm quản lý và chăm sóc khách hàng chuyên biệt dành cho ngành dịch vụ làm đẹp như salon tóc, spa, tiệm nail và barbershop, hiện đang phục vụ hơn 5.000 doanh nghiệp tại 34 tỉnh thành (tính đến tháng 7/2026). Đây cũng là thương vụ M&A đầu tiên của NICE I&T tại Việt Nam và thứ hai tại Đông Nam Á.

Mặc dù diễn ra trong các lĩnh vực khác nhau, nhưng cả hai thương vụ cùng cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế trong ngành tiêu dùng và công nghệ tại Việt Nam. Nếu khoản đầu tư của Brookland giúp BIG có thêm nguồn lực để mở rộng và hợp nhất thị trường, thì thương vụ NICE I&T mua lại EasySalon lại cho thấy sức hút của những nền tảng đã có tệp khách hàng ổn định và mô hình kinh doanh có khả năng nhân rộng.

NSQ Capital đầu tư vào Việt Nam để mở rộng mạng lưới nhãn khoa toàn quốc

NSQ Capital, quỹ đầu tư chuyên về y tế có trụ sở tại Singapore, vừa đầu tư vào Tập đoàn Mắt Ánh Sáng Quốc tế để hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng mạng lưới nhãn khoa trên toàn quốc. Tuy nhiên, giá trị thương vụ hiện chưa được tiết lộ.

Tập đoàn Mắt Ánh Sáng Quốc tế là hệ thống y tế chuyên khoa mắt uy tín tại Việt Nam, được Giáo sư Tôn Thị Kim Thanh thành lập vào năm 2009. Sau hơn 15 năm hoạt động, tập đoàn hiện vận hành 4 bệnh viện và đã điều trị cho hơn 1,5 triệu bệnh nhân. Hệ thống cung cấp nhiều dịch vụ nhãn khoa như: phẫu thuật đục thủy tinh thể, khúc xạ, kiểm soát cận thị, chăm sóc võng mạc, tăng nhãn áp và nhãn khoa nhi.

Ngày 15/8/2026, Hệ thống Mắt Ánh Sáng chính thức bước sang giai đoạn phát triển mới với sự tham gia đầu tư của NSQ Capital – Singapore. | Nguồn: Fanpage Phòng khám Mắt & Trung tâm kiểm soát cận thị OCP

Với khoản đầu tư mới, NSQ Capital sẽ hỗ trợ tập đoàn mở rộng cơ sở, tìm kiếm cơ hội M&A, đầu tư vào công nghệ y tế, phát triển đội ngũ bác sĩ, số hóa và nâng cao năng lực quản trị. Mặc dù vậy, đội ngũ sáng lập vẫn giữ tỷ lệ cổ phần đáng kể và tiếp tục điều hành doanh nghiệp.

Với tập đoàn, nguồn vốn mới sẽ giúp doanh nghiệp có thêm dư địa để mở rộng cả về cơ sở lẫn năng lực vận hành. Hiện nay, nhu cầu chăm sóc mắt chuyên sâu tại Việt Nam đang tăng nhanh, đồng thời thu hút sự chú ý của dòng vốn tư nhân trong khu vực Đông Nam Á. Với các hệ thống đã có mạng lưới hoạt động và tệp bệnh nhân ổn định, đây là điều kiện thuận lợi để tiếp cận vốn và mở rộng quy mô.

InnoEx 2026 thu hút hơn 30.000 lượt tham dự

Với 30.156 lượt tham dự, 315 doanh nghiệp trưng bày, 165 diễn giả, chuyên gia, cùng 26 hoạt động, Diễn đàn và Triển lãm quốc tế về Đổi mới sáng tạo và Phát triển bền vững - InnoEx 2026 đã cho thấy một sự phát triển đột phá trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Sự kiện có sự tham gia của các cơ quan quản lý, tập đoàn, startup, nhà đầu tư, tổ chức quốc tế và đối tác công nghệ; xoay quanh các chủ đề như AI, dữ liệu, đổi mới xanh, tối ưu vận hành, chuỗi cung ứng và hợp tác quốc tế.

InnoEx trước giờ khai mạc. | Nguồn: CafeBiz

Startup Wheel 2026 là một trong những chương trình có lượt tham gia nhiều nhất, với hơn 2.000 dự án Việt Nam và 200 dự án quốc tế từ 28 quốc gia và vùng lãnh thổ. Viet Dynamic và Aqufish lần lượt giành giải ở hai hạng mục Việt Nam và quốc tế. Các chương trình còn lại cũng tập trung vào việc đưa startup và giải pháp mới đến gần hơn với doanh nghiệp, nhà đầu tư và thị trường.

Quy mô của InnoEx cho thấy “đổi mới sáng tạo” đang ngày càng được nhiều doanh nghiệp và tổ chức quan tâm, trở thành một phần trong định hướng phát triển, thay vì chỉ giới hạn trong cộng đồng startup công nghệ. InnoEx cũng là cơ hội để startup gặp gỡ doanh nghiệp, nhà đầu tư và đối tác quốc tế. Dù vậy, tác động thực tế của các hoạt động trên sẽ phụ thuộc vào năng lực triển khai, ứng dụng và mở rộng giải pháp của các bên sau sự kiện.

Việt Nam đặt mục tiêu 250 startup nghiên cứu, IP đến năm 2030

Việt Nam đang xây dựng Chương trình Quốc gia về Đổi mới Sáng tạo Khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035, tập trung giải quyết hai “điểm nghẽn”: thương mại hóa nghiên cứu và sở hữu trí tuệ (IP); giúp startup vượt qua giai đoạn tăng tốc để mở rộng quy mô.

Một số ngành được ưu tiên bao gồm: công nghệ chiến lược, công nghệ cao, công nghệ khí hậu, ngành công nghiệp xanh cùng kinh tế số và kinh tế dữ liệu. Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có 250 startup dựa trên nghiên cứu và IP; hỗ trợ 500 startup; phát triển 100 doanh nghiệp công nghệ chiến lược; thu hút 30 nhà sáng lập, chuyên gia cùng startup quốc tế hoạt động tại Việt Nam.

Để thực hiện các mục tiêu trên, chương trình sẽ hỗ trợ startup xuyên suốt quá trình từ nghiên cứu đến thương mại hóa và mở rộng hoạt động. Các bước hỗ trợ bao gồm phát triển mẫu thử, kiểm chứng thị trường, xây dựng mô hình kinh doanh, mở rộng thị trường, tăng quy mô, gọi vốn và kết nối nhà đầu tư.

Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia - NIC. | Nguồn: VnExpress

Cách tiếp cận này được đặt trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang có những bước cải thiện. Việt Nam hiện đứng thứ 50 trong Chỉ số Hệ sinh thái Khởi nghiệp Toàn cầu 2026 của StartupBlink, tăng 5 bậc so với năm trước. Chính phủ cũng đang xây dựng cơ sở dữ liệu và khung đo lường cho hệ sinh thái khởi nghiệp, hướng tới việc sử dụng dữ liệu làm cơ sở để hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực.

Như vậy, chính sách mới không chỉ ưu tiên số lượng, mà còn quan tâm đến chất lượng startup: đưa nghiên cứu ra thị trường, giúp doanh nghiệp mở rộng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Chương trình vì thế được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để các startup phát triển bền vững hơn, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam.

Việt Nam tái định hình chiến lược thu hút FDI

Việt Nam đang điều chỉnh chiến lược thu hút FDI, chuyển trọng tâm từ quy mô vốn và số lượng dự án sang chất lượng dòng vốn và mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước theo Nghị quyết số 10-NQ/TW.

Chiến lược mới tập trung vào việc đưa công nghệ và hoạt động R&D từ doanh nghiệp FDI đến gần hơn với doanh nghiệp Việt, đồng thời nâng cao năng suất và tăng liên kết giữa hai khu vực. Việt Nam cũng muốn nâng năng lực công nghệ, quản trị và tài chính của doanh nghiệp trong nước để họ có thể trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia và nhận được nhiều giá trị hơn từ dòng vốn FDI. Chính phủ cũng đang xem xét các cơ chế ưu đãi dựa trên hiệu quả đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp FDI tăng đầu tư cho R&D và phát triển nhà cung ứng trong nước.

Tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam trong 7 tháng năm 2026 đạt hơn 38 tỷ USD (Ảnh minh họa). | Nguồn: Tạp chí Doanh nghiệp và Kinh tế xanh

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành điểm đến kinh doanh và đầu tư hàng đầu ASEAN, thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký trong giai đoạn 2026-2030, ưu tiên lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, kinh tế số, công nghiệp xanh và bán dẫn.

Mục tiêu cuối cùng của chiến lược mới là để dòng vốn FDI tạo ra nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế Việt Nam. Công nghệ phải được chuyển giao, doanh nghiệp trong nước phải tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất phải được nâng lên, thay vì chỉ dừng ở mục tiêu chính sách. Vì vậy, với các nhà đầu tư nước ngoài, việc gắn kết với doanh nghiệp và nhân lực Việt Nam sẽ ngày càng quan trọng trong các kế hoạch đầu tư dài hạn.

Rau, củ, nấm, đậu dưới ánh đèn Fine Dining: Sự giao thoa giữa di sản ngàn năm và hương vị đương đại

Thanh Trúc — Thu, 03 Sep 2026 12:00:00 +0000

Tại L’Arpège ở Paris, một trong những nhà hàng danh giá nhất thế giới của đầu bếp Alain Passard, rau củ không còn là món phụ đi kèm các món ăn thịt đạm đắt tiền. Năm 2025, nhà hàng ba sao Michelin này đưa thực vật lên vị trí trung tâm của tasting menu (thực đơn thử vị), với những sáng tạo như tomato mosaic, cà tím nướng lửa ăn cùng dưa lưới cô đặc hay một tổ hợp rau củ theo mùa từ cà rốt, hành tím đến bắp cải. Thực đơn này hiện được định giá 420 euro, một mức giá đủ để đặt ra một câu hỏi tưởng như nghịch lý: điều gì khiến một đĩa rau củ trở thành ngôi sao của fine dining (ẩm thực cao cấp)?

Carpaccio rau củ tại nhà hàng L’Arpège. | Nguồn: L’Arpège

Trước đó, năm 2022, nhà hàng Eleven Madison Park tại trung tâm New York đã đi xa hơn khi trở thành trở thành nhà hàng ba sao Michelin đầu tiên trên thế giới phục vụ thực đơn hoàn toàn thuần thực vật. Chef Daniel Humm khi ấy không chỉ bỏ thịt khỏi menu, mà bắt đầu xây dựng một ngôn ngữ ẩm thực mới từ những thứ như nước dùng koji, kem hạt điều, ricotta từ sữa hạnh nhân và "trứng cá" Tonburi làm từ hạt cỏ kochia. Dù đến cuối năm 2025, Eleven Madison Park đã đưa một số loại thịt và hải sản trở lại menu, thử nghiệm của nhà hàng vẫn để lại một dấu mốc quan trọng khiến giới phê bình ẩm thực quốc tế phải nhận định:

Sự xa xỉ của Fine Dining giờ đây không còn được đong đếm bằng gan ngỗng hay cá hồi xa xỉ, mà nằm ở tri thức ẩm thực và kỹ nghệ chế tác đỉnh cao từ thực vật.

Ớt xào cải cầu vồng tại nhà hàng Eleven Madison Park. | Nguồn: Evan Sung/Eleven Madison Park

Thế nhưng, khi làn sóng này chạm tới Việt Nam, nó không phải một trào lưu ngoại nhập xa lạ hay sự ứng biến gượng ép theo xu hướng "xanh". Với một "cơ sở hạ tầng" ẩm thực rau củ quả đồ sộ được bồi đắp qua hàng ngàn năm lịch sử và kỹ nghệ dân dã, Việt Nam vốn đã sở hữu sẵn mọi chất liệu cho bước ngoặt này. Việc các nguyên liệu bình dân như rau, củ, nấm và đậu trở thành ngôi sao sáng và là nguồn cảm hứng vô tận cho nền ẩm thực cao cấp Việt không phải điều bất ngờ, mà là cuộc gặp gỡ tất yếu giữa di sản sẵn có và tư duy sáng tạo đương đại.

Hành trình ấy bắt đầu ngay từ chiều sâu của căn bếp truyền thống, nơi những nguyên liệu đơn sơ nhất từng được nhào nặn thành tinh hoa của sự cân bằng vị giác.

Di sản ngàn năm trong căn bếp Việt: Khi rau, củ, nấm, đậu là linh hồn của hương vị

Trong cấu trúc bữa ăn truyền thống của người Việt, rau, củ, nấm và đậu chưa bao giờ đóng vai trò phụ bên cạnh các loại đạm động vật. Ngược lại, chúng là xương sống định hình nên sự cân bằng, thanh mát và đậm đà của văn hóa ẩm thực bản địa. Đằng sau sự hiện diện dày đặc của thực vật là cả một tiến trình lịch sử gắn liền với Phật giáo Đại thừa du nhập vào Việt Nam suốt hàng ngàn năm, kết tinh thành nếp sống, triết lý nhân sinh và thói quen sinh hoạt thường nhật.

Các nguyên liệu rau, củ, nấm, đậu luôn là một phần mật thiết của ẩm thực Việt. | Nguồn: Dreamstime

Lối sống ăn chay xuất hiện đều đặn trong đời sống dân dã đã trở thành động lực thúc đẩy các kỹ thuật chế biến rau củ phát triển không ngừng. Để biến những nguyên liệu đơn sơ thành bữa ăn đầy đặn, hài hòa về hương vị, người đầu bếp Việt đã sáng tạo nên những phương thức chế biến vô cùng công phu.

Minh chứng rõ nhất nằm ở kỹ nghệ làm các loại nước mắm chay hay nước dùng chay từ rau củ, trái cây (như khóm, mía, nấm, đậu nành lên men). Đó không đơn thuần là việc đun nấu rau củ lấy nước ngọt, mà là cả một quá trình hầm, chiết xuất, ủ men và phối vị phức tạp nhằm tạo ra vị umami tự nhiên, sâu lắng mà không cần tới đạm động vật. Chính chiều sâu kỹ thuật này đã đặt những viên gạch đầu tiên cho sự phong phú của ẩm thực thực vật Việt Nam.

Từ "ăn chay" đến "ăn thuần thực vật": Cuộc hòa dòng của kỹ nghệ truyền thống và tư duy sống lành mạnh

Sự gắn kết lâu đời đó tạo nên một "cơ sở hạ tầng" thói quen ăn chay vô cùng đa dạng tại Việt Nam. Không bị gò bó trong một khuôn mẫu, thói quen thưởng thức món chay của người Việt được chia thành nhiều hình thái rõ rệt:

Ăn chay định kỳ: Thói quen thực hành ăn chay vào các ngày cố định như Mùng 1, Rằm hàng tháng hoặc các tháng Vu Lan, Phật đản.
Ăn chay trường: Lựa chọn từ bỏ hoàn toàn đạm động vật trong bữa ăn hàng ngày.
Ăn chay linh hoạt: Xu hướng cởi mở, tiết giảm thịt trong bữa ăn hàng ngày tùy theo hoàn cảnh và thể trạng.
Ăn chay trong tỉnh thức: Hành vi ăn uống khởi nguồn từ tâm từ bi, hướng vào sự lắng nghe cơ thể và sự kết nối với thiên nhiên.

Quầy chay tại Khu Văn Hóa Ẩm Thực Sen Tây Hồ. | Nguồn: Khu Văn Hóa Ẩm Thực Sen Tây Hồ

Tuy nhiên, trong bối cảnh ẩm thực đương đại, khái niệm ăn chay tại Việt Nam không còn là một khối đồng nhất. Quan sát thực tế cho thấy đang có sự song hành rõ rệt giữa trường phái ăn chay truyền thống vốn gắn liền với yếu tố tâm linh, và trường phái thuần thực vật, một trường phái ăn thuần thực vật có nét tương đồng với làn sóng plant-based toàn cầu.

Nhìn lại lịch sử căn bếp Việt, ngay cả trước khi những thuật ngữ phương Tây ùa vào, ẩm thực chay bản địa vốn đã tự diễn ra những cuộc đối thoại ngầm giữa các phong cách chế biến. Một bên là lối ăn tôn trọng sự thanh tao, nguyên bản của rau củ để giữ đúng tinh thần tu tập; bên còn lại là nghệ thuật "chay giả mặn" đầy biến hóa.

Cần phải nhìn nhận công bằng rằng, trường phái giả mặn không đơn thuần phục vụ mục đích tâm lý. Từ mong muốn tái tạo cấu trúc thớ thịt, độ dai ngậy hay vị umami từ chân nấm, hoa chuối, mít mật hay tàu hũ ky đã trang bị cho các bếp Việt một kho tàng kỹ nghệ xử lý nguyên liệu thực vật vô cùng tinh xảo.

Mít, một nguyên liệu được dùng để thay thế kết cấu thịt trong ẩm thực chay Việt Nam. | Source: CBL Natural Foods

Chính vì sở hữu một "phông nền" kỹ nghệ đồ sộ như vậy, sự đổ bộ của khái niệm plant-based không hề gây ra sự đứt gãy hay xa lạ. Ngược lại, nó hòa nhập một cách vô cùng tự nhiên vào đời sống ẩm thực Việt nhờ bước chuyển dịch về mặt xã hội: sự tăng trưởng mạnh mẽ của tầng lớp trung lưu và đô thị hóa. Thế hệ thực khách trẻ và có thu nhập khá tại Việt Nam ngày nay tìm đến các bữa ăn thực vật không còn gói gọn trong nghĩa vụ tôn giáo, mà khởi nguồn từ tư duy wellness: chăm sóc sức khỏe toàn diện, tìm kiếm sự nhẹ nhàng cho cơ thể và hướng tới tính bền vững môi trường.

Thế hệ thực khách trẻ và có thu nhập khá tại Việt Nam ngày nay tìm đến các bữa ăn chay không còn gói gọn trong nghĩa vụ tôn giáo. | Nguồn: Be An Vegetarian Cafe

Và khi lý do ăn thực vật ngày càng đa dạng, cách người Việt kỳ vọng vào một món “chay” cũng bắt đầu thay đổi. Không chỉ cần “đủ chay” hay đủ vị để thay thế một bữa ăn thông thường, món ăn ngày nay còn được kỳ vọng phải ngon, cân bằng, đẹp mắt, phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng và đủ thú vị để tự thân trở thành một trải nghiệm ẩm thực.

Chính sự thay đổi trong kỳ vọng ấy đang mở ra một không gian mới cho ẩm thực thực vật Việt Nam, và cũng là nơi câu chuyện fine dining bắt đầu cất tiếng.

Rau, củ, nấm, đậu trên bàn ăn ẩm thực cao cấp: Bản hòa tấu của kỹ nghệ, triết lý và trải nghiệm

Theo Michelin, một trải nghiệm fine dining thực thụ vốn được xây dựng dựa trên 5 trụ cột cốt lõi: Nguyên liệu, kỹ thuật, hương vị, cá tính đầu bếp và chất lượng đồng nhất. Ẩm thực thực vật Việt Nam vốn sở hữu sẵn 3 trụ cột đầu tiên: Nguồn nông sản nhiệt đới trù phú, kỹ nghệ chiết xuất umami cùng thuật ủ men ngàn năm, kết hợp với tư duy phối vị Âm - Dương đã tạo nên một bệ phóng vị giác đồ sộ.

Điều duy nhất còn thiếu trước đây để ẩm thực chay Việt bước lên nấc thang fine dining chính là cá tính đầu bếp và chất lượng đồng nhất. Món chay truyền thống từng vận hành chủ yếu theo mẫu số chung của tôn giáo hay lối nấu gia đình bình dân. Nó thiếu đi cá tính độc bản, triết lý thiết kế thực đơn của bếp trưởng, cũng như sự chuẩn hóa ngặt nghèo trong kịch bản phục vụ và chất lượng đĩa ăn.

Tuy nhiên, khoảng trống ấy đang được lấp đầy bằng sự trỗi dậy của những thực đơn thử vị thuần thực vật tại các đô thị lớn.

Các món thuần thực vật được chế biến cầu kỳ với nhiều sự chăm chút tỉ mẩn tại Hum. | Nguồn: Hum Vegetarian, Café & Restaurant

Tại TP.HCM, Tales by Chapter vận hành thực đơn thử vị 100% thuần thực vật với giá 1,85 triệu đồng/người, xoay quanh nguyên liệu theo mùa, nông sản địa phương và triết lý zero-waste, tận dụng từ rễ đến lá. Hum Signature, sau hơn một thập kỷ theo đuổi ẩm thực chay và thuần thực vật, cũng ra mắt Plant-based Fine Dining Experience vào năm 2025 với mức 1,96 triệu đồng/người, biến nguyên liệu theo mùa thành một hành trình tasting menu hoàn chỉnh. Trong khi đó, Nén Light dành riêng một Vegetarian/Vegan Experience trong hệ thống tasting menu 7 hoặc 9 món, tiếp tục khai thác các nguyên liệu địa phương theo cách tiếp cận đương đại. Tại Hà Nội, Lamai Garden cũng xây dựng riêng một Vegan Menu 1,6 triệu đồng/người, bên cạnh thực đơn thử vị 1,9 triệu đồng, trong mô hình từ nông trại đến bàn ăn đề cao nguyên liệu địa phương và mùa vụ.

Các đầu bếp với các nguyên liệu nông sản theo mùa. | Nguồn: Chapter Dining

Sự xuất hiện của những con số này tạo ra một bước chuyển quan trọng về tâm lý tiêu dùng, dần dần thay đổi định kiến lâu đời rằng rau củ là thứ rẻ tiền hay miễn phí chốn thiền môn. Thực khách hiện đại hiểu rằng, một đĩa thực vật trên bàn ăn fine dining không còn được định giá bằng chi phí thô của nguyên liệu chợ. Giá trị của nó nằm ở kỹ nghệ lao động bậc cao để biến củ cải hay chân nấm bình dị thành tác phẩm vị giác phức hợp, ở câu chuyện triết lý của bếp trưởng, và ở toàn bộ trải nghiệm cảm xúc mà họ nhận lại.

Khi di sản chắp cánh cho sáng tạo và trải nghiệm cao cấp

Mỗi thời đại đều có một hương vị đại diện cho nhịp đập, tri thức và thẩm mỹ của thời đại đó. Và văn hóa ẩm thực từ rau củ cũng không nằm ngoài dòng chảy ấy. Nếu ẩm thực chay Việt Nam từng phát triển cùng dòng chảy Phật giáo, rồi thích nghi với đời sống để tạo nên những món giả mặn quen thuộc, thì ngày nay, khi sức khỏe, lối sống lành mạnh và tính bền vững ngày càng ảnh hưởng đến lựa chọn ăn uống, rau-củ-nấm-đậu cũng đang được nhìn nhận lại như một nguyên liệu có giá trị tự thân.

Vì thế, xu hướng ăn thuần thực vật trong fine dining Việt Nam chính là điểm gặp giữa vốn kỹ nghệ thực vật được tích lũy qua nhiều thế kỷ và những cách tiếp cận mới của ẩm thực đương đại. Khi thực khách bắt đầu tìm kiếm những trải nghiệm ăn uống nhẹ hơn, lành mạnh hơn nhưng vẫn giàu hương vị, những nguyên liệu vốn quen thuộc trong căn bếp Việt lại có thêm một không gian để được khám phá.

Rau-củ-nấm-đậu cũng đang được nhìn nhận lại như một nguyên liệu chất lượng cao tại các nhà hàng fine dining. | Nguồn: Hum Signature

Ở chiều ngược lại, fine dining cũng đang tìm kiếm những câu chuyện mới từ nguyên liệu bản địa, mùa vụ và các kỹ thuật truyền thống. Rau rừng, gia vị, nấm, đậu, các loại hạt hay những kỹ thuật lên men của Việt Nam vì thế có thể trở thành nguồn chất liệu dồi dào cho các đầu bếp xây dựng tasting menu. Cuộc gặp gỡ này không chỉ mở ra một vị trí mới cho rau, củ, đậu, nấm trên bàn ăn cao cấp, mà còn cho thấy một di sản ẩm thực cũ hoàn toàn có thể tìm được ngôn ngữ mới để tiếp tục phát triển.

Vì sao tìm một tình yêu ngoài đời lại khó đến thế?

Nhật Hạ — Fri, 04 Sep 2026 00:24:00 +0000

Rõ ràng chúng ta đâu cần một tình yêu quá rực rỡ hay huy hoàng, chỉ là một sự gắn kết bình dị dành riêng cho mình. Thế nhưng, người ta lại phải đăng ký những khóa học “hiểu về đàn ông”, “chinh phục phụ nữ”, hay đắm chìm trong vô số bí kíp hẹn hò. Chưa bao giờ khoảng cách và sự rạch ròi giữa phái nam và phái nữ lại hiện rõ đến thế: ai sẽ là người yêu nhiều hơn, phụ nữ nên chọn chồng ra sao, đàn ông nên chọn vợ thế nào…

***

Lật mở những lá thư tình thời chiến gửi qua hàng trăm cây số cách đây vài chục năm, người ta dễ chạnh lòng trước sự kiên nhẫn thuần khiết. Một người đi xa hàng năm trời vẫn mòn mỏi đợi một lá thư hồi âm. Một lời hẹn ước có thể giữ trọn qua bao thăng trầm tuổi trẻ. Tình yêu thời ấy không có nhiều công cụ để bắt đầu, nhưng lại có vô vàn lý do để cùng nhau cố gắng.

Nhìn lại hiện tại, khi sự thủy chung và sâu sắc ấy dường như đang phai nhạt dần theo nhịp sống gấp gáp, tôi tự hỏi mình, hỏi ba mẹ, hỏi bạn bè xung quanh, rằng phải chăng cách chúng ta tìm kiếm tình yêu đã hoàn toàn thay đổi?

Chưa bao giờ việc kết nối giữa người với người lại dễ dàng như hôm nay. Ta có thể trò chuyện với một người ở nửa kia thế giới, nắm rõ sở thích, công việc hay góc nhìn sống của họ chỉ qua vài dòng giới thiệu ngắn gọn. Nhưng cũng chưa bao giờ hành trình tìm kiếm một tình yêu chân thành ngoài đời thực lại trở nên phức tạp và mệt mỏi đối với thế hệ ngày nay đến vậy…

Rõ ràng chúng ta đâu cần một tình yêu quá rực rỡ hay huy hoàng, chỉ là một sự gắn kết bình dị dành riêng cho mình. | Nguồn: itsmeseher/ Pexels

Chúng ta thực sự tìm kiếm tình yêu, hay chỉ đang chạy trốn những áp lực?

Trước khi bàn sâu về vấn đề cốt lõi, hãy nhìn lại bản chất, con người khao khát tình yêu vì nhu cầu nguyên thủy được thấu hiểu, được chia sẻ và được tựa vào một tâm hồn khác giữa thế giới mênh mông. Tình yêu ban sơ vốn là nơi trú ẩn an lành của cảm xúc.

Thế nhưng trong đời sống hiện đại, thực ra chưa chắc chúng ta đã thuần túy tìm kiếm tình yêu. Đôi khi, thứ thúc giục ta bước đi lại là gánh nặng của tuổi tác, là cảm giác ngộp thở khi nhìn quanh bạn bè ai nấy đều đã yên bề gia thất, còn mình vẫn lẻ bóng đi về. Đó là những lời hối thúc dai dẳng từ ba mẹ trong mỗi bữa cơm gia đình, hay những cái thở dài đầy lo lắng của người thân.

Dần dần, sự khao khát chân thành bị thay thế bởi nỗi sợ - sợ bị bỏ lại phía sau, sợ mình “vô duyên”, và sợ cảm giác bản thân chẳng có nổi một "mối duyên nợ" nào với ai trong kiếp này. Triết học Phật giáo thường bàn về duyên nợ: gặp nhau là duyên, đi cùng nhau là nợ. Nhưng khi biến duyên nợ thành một thước đo bắt buộc phải có để "bằng bạn bằng bè", chúng ta vô tình tự biến hành trình đi tìm sự đồng điệu thành một cuộc đua áp lực.

Trong đời sống hiện đại, thực ra chưa chắc chúng ta đã thuần túy tìm kiếm tình yêu. Đôi khi, thứ thúc giục ta bước đi lại là gánh nặng của áp lực trang lứa - cái bẫy so sánh âm thầm nhưng nghiệt quã của thời đại số. | Nguồn: Unsplash

Có phải quá nhiều lựa chọn khiến chúng ta khó lựa chọn?

Các nền tảng hẹn hò ngày nay phát triển đến mức có cả bảng xếp hạng độ tin cậy, ghép đôi qua Threads hay LinkedIn, thậm chí vận hành hiệu quả chẳng kém gì các trung tâm mai mối chuyên nghiệp. Bạn cũng có thể tham gia các cộng đồng blind date (hẹn hò giấu mặt) để được "order" ngay một đối tượng chuẩn gu: chiều cao lý tưởng, gương mặt thu hút, thu nhập vượt trội hơn bạn,... chỉ cần có tiền chi để tham gia cộng đồng này.

Thử search "dating app" bạn sẽ nhận được những kết quả như thế này trở lên. | Nguồn: Thread

Công nghệ cho phép chúng ta thẩm định một con người trước cả khi bước ra ngoài gặp mặt. Một vài bức ảnh chỉnh sửa kỹ lưỡng, vài dòng mô tả ngắn gọn hay danh sách âm nhạc yêu thích trên hồ sơ khiến ta nhanh chóng kết luận "hợp hay không". Profile đã cập nhật sẵn, ngoại hình chau chuốt, sở thích kể ra tường tận - cần gì mất công tìm hiểu thêm, cứ đúng tiêu chuẩn là quẹt.

Triết gia và nhà lý luận xã hội Zygmunt Bauman, trong cuốn sách nổi tiếng Liquid Love: On the Frailty of Human Bonds (Tình yêu lỏng: Bàn về tính dễ gãy của các mối dây liên kết), đã nhận định rằng thế giới số biến các mối quan hệ thành "sản phẩm tiêu dùng". Chúng ta mua được sự kết nối quá dễ dàng, dẫn đến việc thiếu kiên nhẫn vun đắp.

Một người có thể thích cùng thể loại phim với bạn nhưng lại hoàn toàn thiếu kỹ năng lắng nghe. Một người có công việc hào nhoáng nhưng lại khác biệt hoàn toàn về định hướng gia đình. Một người có thể mang lại cảm giác hồi hộp trong tuần đầu tiên nhưng lại không đủ vững chãi để cùng bạn đi qua những giông bão dài lâu.

Đây còn là trạng thái kiệt sức vì có quá nhiều sự lựa chọn. Khi việc gặp gỡ trở nên quá dễ dàng, chúng ta vô tình luyện cho mình thói quen đánh giá và gạt bỏ quá nhanh. Một điểm chưa vừa ý nhỏ có thể trở thành lý do để quẹt sang người tiếp theo. Một cuộc trò chuyện chưa đủ bùng nổ lập tức bị chấm dứt trước khi cả hai kịp hiểu về chiều sâu của đối phương.

Thứ chúng ta đánh mất không chỉ là những người không phù hợp, mà là cơ hội để biết liệu một người có thể trở nên phù hợp khi cả hai cùng cho nhau thời gian hay không. | Nguồn: Unplash

Có phải bỏ lỡ tình yêu thời học trò, chúng ta sẽ càng khó yêu khi trưởng thành?

Thời đi học, hai người đến với nhau gần như không có gì ngoài cảm xúc thuần khiết. Lương thưởng, địa vị xã hội, sự nghiệp hay tương lai chưa trở thành gánh nặng. Nhiều người bạn của tôi bảo nếu bỏ lỡ tình yêu thời này, thì khó mà tìm được một tình cảm chân thành khi đã đi làm. Sau này va chạm nhiều, tôi thấy điều đó đúng thật.

Đó cũng là lý do những câu chuyện tình trong sách Nguyễn Nhật Ánh vẫn luôn có sức sống với nhiều thế hệ. Trong Mắt Biếc, Ngày Xưa Có Một Chuyện Tình hay Còn Chút Gì Để Nhớ, tình yêu thường bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Đơn giản làm sao một cái yêu khi trong mắt người này, người kia thật đặc biệt, thế là yêu!
Những câu chuyện ấy không phải lúc nào cũng có kết thúc viên mãn. Nhưng chúng giữ lại một điều rất hiếm gặp: sự trong trẻo của việc yêu một người chỉ vì họ là chính họ.

“Tình yêu bao giờ cũng tươi rói. Cách thể hiện tình yêu ở mỗi thời có thể khác nhau, nhưng bản chất của nó không bao giờ thay đổi.”
Có lẽ điều thay đổi không phải là tình yêu… mà là chúng ta.

Nhà tâm lý học Robert Sternberg, với Thuyết Tam giác Tình yêu (Triangular Theory of Love), giải thích rằng tình yêu bền vững đòi hỏi 3 yếu tố: Đam mê, Sự thân mật và Sự cam kết. Tình yêu tuổi trẻ thường dựa nhiều vào Đam mê bùng nổ; nhưng khi trưởng thành, nó sẽ là một bài toán chiến lược về câu hỏi “Người này có đủ Sự cam kết để cùng mình đi qua cuộc đời không?”

Hồi đi học, tôi chẳng mảy may biết nhiều về hai chữ "cam kết" (commitment): yêu là yêu, hết yêu thì thôi. Còn tình yêu người lớn lại lắm lối rẽ: yêu không ràng buộc, yêu có cam kết, yêu mà đứng núi này trông núi nọ, hay trăm ngàn kiểu định nghĩa phức tạp khác.

Thời đi học là khoảng thời gian duy nhất ta dám yêu một người bằng trái tim trần trụi, chưa biết đến những bộ lọc tiêu chuẩn hay gánh nặng cơm áo. | Nguồn: Lương Thị Hồng Linh

Chúng ta đang yêu một con người, hay một phiên bản được chọn lọc?

Trên mạng xã hội hay các ứng dụng hẹn hò, ai cũng cố xây dựng một phiên bản hoàn hảo: những chuyến du lịch lung linh, một sự nghiệp thành đạt, những góc chụp thần thái hay lối sống đầy cảm hứng. Nhưng một tình yêu bền bỉ lại không bao giờ sống bằng những khoảnh khắc được cắt gọt cẩn thận đó.

Nó bắt đầu và tồn tại ở những điều rất đời thường, cách một người phản ứng khi kiệt sức sau giờ làm, cách họ đối xử với người phục vụ, cách họ đối diện với bất đồng, hay sự quan tâm lặng lẽ khi không còn nhu cầu phải tạo ấn tượng.

Nhiều người mãi không tìm thấy tình yêu không phải vì họ thiếu hấp dẫn, mà vì họ đã dành quá nhiều năng lượng để trở thành "người đáng được yêu", thay vì can đảm sống là chính mình.

Trong cuốn sách The Subtle Art of Not Giving a Fck* (Nghệ thuật tinh tế của việc "đếch" quan tâm) cùng các bài viết về chủ đề "How to Find 'The One'", diễn giả kiêm tác giả Mark Manson từng nhấn mạnh: tình yêu phù hợp chỉ đến khi bạn ngừng theo đuổi sự tán thưởng của số đông và tự xây dựng một cuộc sống mà bản thân thực sự trân trọng. Khi ấy, bạn không còn cố đeo đuổi những chiếc mặt nạ, mà sẽ tự khắc trở thành thỏi nam châm thu hút những người có cùng hệ giá trị.

Tình yêu phù hợp chỉ đến khi bạn ngừng theo đuổi sự tán thưởng của số đông và tự xây dựng một cuộc sống mà bản thân thực sự trân trọng. | Nguồn: Unsplash

Nỗi sợ cô đơn khiến chúng ta chọn sai người?

Sự giằng xé lớn nhất của người trẻ hiện đại là vừa khao khát kết nối, lại vừa khiếp sợ sự tổn thương. Không ít người vội vã bước vào một mối quan hệ không phải vì đối phương thực sự chạm đến trái tim họ, mà chỉ vì họ sợ cảm giác phải đối diện với căn phòng trống mỗi tối.

Câu hỏi "Lỡ 30 tuổi vẫn không có ai bên cạnh thì sao?" đè nặng lên tâm trí của rất nhiều người. Số còn lại, dù là một câu hỏi khi bộc lộ ra sẽ gây tranh luận: "Lỡ 30 tuổi bước vào một hôn nhân vội vã, mang trên mình một khoản nợ, một người bạn đời phản bội, một đứa con thơ và một trái tim tan vỡ thì sao?"

Hầu hết mọi người đều nhìn vấn đề tình yêu như việc "làm sao để được yêu" thay vì năng lực "biết cách yêu", và xem nó như chuyện chọn đúng vật phẩm thay vì học cách thấu hiểu. Chính vì áp lực phải chọn nhanh một người lấp khoảng trống, chúng ta tự đẩy mình vào sự bất an.

Con số tuổi tác chưa bao giờ là thước đo cho sự sẵn sàng trong tình yêu. Một mối quan hệ chọn nhầm còn mang lại sự cô độc khủng khiếp hơn nhiều so với việc đi về một mình. Bởi nỗi cô đơn sâu sắc nhất không phải là khi ở một mình, mà là khi sống bên cạnh một người nhưng không thể sống đúng là chính mình.

Sự giằng xé lớn nhất của người trẻ hiện đại là vừa khao khát kết nối, lại vừa khiếp sợ sự tổn thương. | Nguồn: Unsplash

Tình yêu đích thực ngoài đời có còn tồn tại?

Tình yêu ngày nay trở nên khó tìm không phải vì con người đã trở nên vô cảm hay hời hợt hơn. Nó khó tìm là bởi chúng ta đang sống giữa một thế giới có quá nhiều tiếng ồn: quá nhiều sự lựa chọn chớp nhoáng, quá nhiều hình mẫu hoàn hảo nhân tạo, và quá nhiều áp lực phải có hạnh phúc thật nhanh.

Nhưng tình yêu chưa bao giờ là một cuộc đua có vạch xuất phát và đích đến. | Nguồn: Pexels

Vạn sự trên đời đều cần một chữ "Tùy duyên". Duyên nợ không phải là thứ có thể cưỡng cầu hay vội vã săn tìm. Người thực sự có duyên nợ và phù hợp nhất với bạn thường không xuất hiện vào lúc bạn cuống cuồng đi tìm họ dưới áp lực của gia đình hay xã hội. Họ sẽ tự nhiên bước vào khi bạn đang mải mê xây dựng một cuộc sống ổn định, sâu sắc và trọn vẹn cho riêng mình, khi bạn biết rõ mình là ai, trân trọng điều gì và muốn đi về đâu.

Vì sau tất cả, một tình yêu đẹp không phải là việc tìm thấy một mảnh ghép hoàn hảo để lấp đầy khoảng trống trong đời. Mà là khi hai cuộc đời vốn đã độc lập và có ý nghĩa tìm thấy nhau, để cùng làm cho chặng đường phía trước trở nên đáng sống hơn.

Vulnerability Hangover: Chẳng nói thì đầy đắn đo, nói xong chợt thấy âu lo lạ kỳ

Hà Phạm — Sat, 05 Sep 2026 00:08:37 +0000

Chẳng cần đến thời đại nơi “cringe culture” lên ngôi, tình huống: “Hình như mình vừa lỡ chia sẻ quá nhiều?” đã luôn hiện diện trong cuộc sống hàng ngày, thậm chí cả với những người kín kẽ nhất. Dù người lắng nghe bầu tâm sự của bạn có đáng tin cậy đến mấy, nhưng đâu đó trong bạn vẫn cứ bất an. Nhẹ thì bạn lập tức trách bản thân vạ miệng, tin người, nặng hơn thì sợ hình ảnh của mình bị thay đổi tiêu cực trong mắt người nghe.

Phản ứng như thế gọi là vulnerability hangover. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu cơ chế đằng sau hiện tượng này, từ đó nếu gặp phải, bạn có thể hoàn toàn bình tĩnh kiểm soát nó.

Vulnerability hangover là gì?

Vulnerability hangover (tạm dịch: nôn nao hậu mở lòng) là cảm giác lo âu xảy ra sau khi bạn chia sẻ cảm xúc chân thật, yếu đuối bên trong với ai đó. Hầu như ai cũng có thể gặp phải cảm giác này và đều dễ dàng vượt qua. Song với người hướng nội, người nhạy cảm cao, đây đôi khi lại trở thành trở ngại lớn để họ cởi mở trong việc giao tiếp và chia sẻ, nhất là khi họ phải đối mặt với tình huống cần lên tiếng để tìm kiếm sự giúp đỡ.

Có vô số tình huống giao tiếp hàng ngày có thể khiến bạn rơi vào cảnh “lập tức muốn biến mất”, dù vô tình hay hữu ý. Một lời bộc bạch thốt ra trong cơn say. Gửi meme vào group chat công ty mới. Nhắn tin cho crush. Ấn “Đăng” video mình hát lên mạng. Nói “con vừa chia tay” với ba/mẹ. Trút hết tâm can với nhà trị liệu/bác sĩ tâm lý.

Giáo sư Brené Brown (đại học Houston, Mỹ) là người đầu tiên đặt tên và phổ biến hiện tượng này đến công chúng qua bài diễn thuyết TEDx nổi tiếng “The Power of Vulnerability” vào năm 2010. Những nghiên cứu của bà đã giúp hiện tượng này được nhìn nhận nhiều hơn như một phản ứng tự nhiên, và nó ẩn chứa nhiều cơ hội hơn bạn nghĩ nếu được tiếp cận đúng cách.

Tại sao bạn lại rùng mình sau khi tâm sự hết mình?

Giải thích đơn giản nhất, vulnerability hangover sinh ra từ lo âu, một phản xạ sinh tồn trước nguy hiểm. Dù ở thời cổ đại - nơi con người bắt buộc phải sinh tồn theo bầy đàn để sống sót đã kết thúc, nhưng đến nay phần hạch hạnh nhân của não bộ vẫn không phân biệt được nguy cơ thể lý hay tâm lý. Hơn nữa, các nhà khoa học cũng khám phá ra rằng não xử lý tổn thương xã hội và tổn thương thể xác giống nhau. Khi đối diện trước nguy cơ bị cô lập xã hội, cả tâm trí lẫn cơ thể của bạn đều báo động qua các biểu hiện như:

Suy nghĩ luẩn quẩn về cuộc trò chuyện đã qua đến mức không thể tập trung làm việc khác
Xấu hổ vì đã chia sẻ, sợ bị bỏ rơi hoặc bị chế giễu
Tự nghi ngờ quyết định chia sẻ của bản thân
Bận tâm về suy nghĩ của người khác về mình, lo lắng về lần gặp tiếp theo
Bồn chồn, tay chân run, ngực thắt lại, khó thở, mất ngủ trằn trọc

Vulnerability Hangover sinh ra từ lo âu, một phản xạ sinh tồn trước nguy hiểm. | Nguồn: Thịnh Trần @orkaboi cho Vietcetera

Mổ xẻ sâu xa hơn, phản xạ lo âu này đều bắt nguồn từ gốc rễ tổn thương tâm lý đang tồn đọng. Mở lòng là chuyện không hề đơn giản, nhất là khi bạn đã từng vật lộn lâu dài với biến cố, chấn thương tuổi thơ, sang chấn thế hệ, gia đình bất hòa. Còn từ yếu tố bên ngoài, môi trường bảo thủ, quyền lực áp chế cao (như một số trường học, nơi làm việc, gia đình thông gia) là những tác nhân lớn dẫn đến vulnerability hangover.

Yếu lòng đúng cách là một dạng sức mạnh

Trong hơn hai thập kỷ nghiên cứu về sự yếu lòng, lòng dũng cảm, xấu hổ, và sự đồng cảm, giáo sư Brown kết luận dám yếu lòng chính là biểu hiện cao nhất của lòng dũng cảm.

“Sự cởi mở, dám bộc lộ bản thân không phải chuyện thắng thua; đó là lòng can đảm vì bạn dám hiện diện và để người khác nhìn thấy mình mà không thể kiểm soát được kết quả. Sự cởi mở ấy không phải là điểm yếu, đó chính là thước đo cao nhất cho lòng can đảm của chúng ta.”, bà viết trong cuốn sách Rising Strong: The Reckoning. The Rumble. The Revolution (xuất bản năm 2015).

Các nhà nghiên cứu khác cũng nhận thấy việc dám tìm đến sự giúp đỡ làm thúc đẩy quá trình học hỏi, thừa nhận sai lầm giúp khuyến khích lòng vị tha, và nuôi dưỡng sự cởi mở giúp gia tăng lòng tin. Vượt qua được cảm giác bất an sau khi bộc lộ sự tổn thương là một trải nghiệm đầy giá trị.

Biết là tốt, nhưng làm sao để tự tin mở lòng hơn mà không thấy “cringe”?

Để bản thân có thời gian tĩnh lại

Sự chếnh choáng bạn cảm nhận được là tín hiệu cho thấy chính cơ thể của bạn cũng đang “bội thực” với nhiều cảm xúc mạnh cùng lúc. Hãy để bản thân nghỉ ngơi một lúc, không làm việc hay lướt điện thoại để não có thời gian, không gian sắp xếp. Cơn lo âu sẽ dần dịu đi.

Để bản thân có thời gian tĩnh lại. | Nguồn: Thịnh Trần @orkaboi cho Vietcetera

Luyện tập thương thân

Ngay lập tức, bạn có thể áp dụng các phương pháp điều hòa nhanh như ôm kiểu bướm, tập thở tại chỗ. Về lâu dài, hằng ngày, hãy rèn luyện lòng thấu cảm cho bản thân. Thương thân là hành trình trọn đời, bạn có thể xem thêm các bài viết trong chuyên đề cùng tên của Vietcetera để trang bị kiến thức cho bản thân xuyên suốt chặng đường này.

Chia sẻ với người có khả năng lắng nghe

Đáng tin cậy thôi là chưa đủ, người bạn chọn chia sẻ an toàn còn phải có khả năng lắng nghe. Đó là người biết lắng nghe thấu cảm, tiếp nhận thông tin không phán xét mà phân tích nó bằng cả logic lẫn lòng trắc ẩn. Họ là những người không bao giờ dùng thông tin bạn chia sẻ để gây khó khăn cho bạn và mối quan hệ.

Chia sẻ với người có khả năng lắng nghe. | Nguồn: Thịnh Trần @orkaboi cho Vietcetera

Chia sẻ với người có khả năng lắng nghe, nhưng cũng đừng gây phiền lòng: Thành thật để nói ra tâm tư buồn bã hoàn toàn khác với “xả” cảm xúc tiêu cực cho người khác (trauma dumping). Cuối cùng thì vấn đề bạn gặp phải vẫn là của bạn, bạn vẫn phải là người hoàn toàn chịu trách nhiệm xử lý chúng. Nếu chỉ trút cảm xúc cho người khác để nhẹ lòng khi đó mà không bắt tay giải quyết vấn đề, “con voi trong căn phòng” vẫn luẩn quẩn đưa bạn trở lại trạng thái buồn bực ban đầu. Yếu lòng khi đó không còn là chia sẻ mà là than vãn.

Tác giả tựa sách best seller The subtle art of not giving a f*ck - Mark Manson cũng có một series bài viết về sự yếu lòng và cách đối diện với nó đúng đắn. Bạn có thể tham khảo thêm qua các bài viết sau đã được Vietcetera chuyển ngữ:

Kết

Nếu khép lòng với thế giới mãi mãi, ta sẽ trở thành con người cộc cằn, yếu đuối. Nhưng chia sẻ không đúng đối tượng, không biết kiểm soát thông tin, thì có khi lại lợi bất cập hại. Cơn nôn nao hậu chia sẻ có thể là một bức tường bảo vệ bạn, nhưng cũng có thể là rào cản ngăn bạn kết nối sâu sắc hơn. Nếu biết biến nó trở thành một nhịp nghỉ để cân nhắc trước khi hành động rồi vượt qua, những trải nghiệm mở ra cho người dám thử sẽ vô cùng quý giá.

Hộ Linh Tráng Sĩ: Tráng ca lịch sử bừng sáng giữa những nốt trầm dang dở

Minh Nguyễn — Sat, 05 Sep 2026 13:20:25 +0000

Ra mắt vào dịp lễ Quốc khánh 2/9 vừa qua, bom tấn huyền sử "Hộ Linh Tráng Sĩ: Bí ẩn mộ Vua Đinh" mang theo kỳ vọng lớn lao của giới chuyên môn lẫn công chúng về một tác phẩm điện ảnh dã sử quy mô và trọn vẹn.

Lấy cảm hứng từ sự kiện 99 cỗ quan tài huyền bí nhằm bảo vệ vượng khí quốc gia thời Đinh, bộ phim thể hiện tham vọng tái hiện một giai đoạn đầy biến động với mức độ đầu tư hiếm thấy tại Việt Nam.

Dù vẫn còn đó những tranh cãi không nhỏ xoay quanh cách xử lý kịch bản, lời thoại và nhịp độ dựng phim, không thể phủ nhận rằng đứa con tinh thần của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình đã cắm một cột mốc quan trọng, góp phần định hình lại tiêu chuẩn sản xuất hình ảnh và hành động cho dòng phim lịch sử nội địa.

Nhân vật Vua Đinh Tiên Hoàng do diễn viên Lê Vũ Long thủ vai / Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Câu chuyện phim mở ra từ một biến cố chấn động lịch sử: Vua Đinh Tiên Hoàng băng hà, triều đình ngay lập tức rơi vào cảnh rối ren, thù trong giặc ngoài lăm le dòm ngó bờ cõi. Bảy vị tráng sĩ được chọn mặt gửi vàng, giao phó một sứ mệnh tử thần là hộ tống linh cữu thật của nhà vua giấu kín giữa 99 cỗ quan tài tỏa đi 7 hướng khác nhau.

Kịch bản phim dường như muốn ôm trọn vô số chất liệu hấp dẫn, từ yếu tố tâm linh phong thủy, những màn tranh đoạt quyền lực chốn cung đình khốc liệt, cho đến tinh thần xả thân vì đại nghĩa của những con người bé nhỏ. Đứng trước một bài toán sản xuất đồ sộ như vậy, "Hộ Linh Tráng Sĩ" mang đến một trải nghiệm điện ảnh phân cực rõ rệt: cực kỳ rực rỡ, hùng tráng ở phần nhìn và mảng hành động, nhưng lại chông chênh, vội vã trong cách kể chuyện và khơi gợi chiều sâu cảm xúc.

Khai mở chương mới của dòng phim huyền sử

Điểm sáng rực rỡ nhất và cũng là lời khẳng định đanh thép nhất của "Hộ Linh Tráng Sĩ" nằm ở tư duy thẩm mỹ và năng lực dàn dựng bối cảnh. Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình cùng ê-kíp đã tự đặt mình vào một thử thách khi quyết định trình chiếu tác phẩm dưới định dạng IMAX.

Đây vốn dĩ là một con dao hai lưỡi, bởi độ phân giải khổng lồ của IMAX không cho phép bất kỳ sự cẩu thả nào trong khâu thiết kế mỹ thuật; mọi khuyết điểm dù là nhỏ nhất của trang phục hay bối cảnh dựng giả đều sẽ bị phóng to và phơi bày trực diện trước mắt khán giả.

Một Ninh Bình uy nghi và hùng vĩ ôm trọn các nhân vật / Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Vượt qua áp lực khủng khiếp đó, đội ngũ sản xuất đã mang đến một bữa tiệc thị giác thực sự. Ngoại cảnh Ninh Bình hiện lên trên màn ảnh rộng không chỉ mang vai trò minh họa nền, mà thực sự trở thành một "nhân vật" mang hơi thở và sinh mệnh riêng.

Tỷ lệ khung hình được căn chỉnh xuất sắc, tạo ra một khoảng lùi hợp lý để con người trở nên nhỏ bé, chìm khuất giữa thiên nhiên kỳ vĩ, trùng điệp nhưng cũng đầy rẫy những cạm bẫy hiểm nguy. Khán giả được tự mình chiêm ngưỡng quy mô khắc nghiệt của chuyến đi thay vì phải nghe các nhân vật trình bày qua những câu thoại kể lể.

Đáng khích lệ hơn cả là nỗ lực phục dựng văn hóa thời Đinh. Khác với các triều đại phong kiến sau này, thời Đinh gần như không để lại bất kỳ tư liệu hình ảnh hay bản vẽ chi tiết nào, khiến việc thiết kế sản xuất giống như một cuộc mò kim đáy bể.

Phần phục trang được ê-kíp tỉ mỉ sáng tạo dựa trên những mảnh ghép từ lịch sử / Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Ê-kíp đã phải tổ chức vô số cuộc hội thảo với giới sử học, chuyên gia văn hóa, chắt lọc từng chi tiết từ các cổ vật hiếm hoi (như chiếc đầu tượng hình rồng sứt mẻ) để phóng tác nên một hệ sinh thái hình ảnh thuyết phục cho bối cảnh cách đây cả ngàn năm. Khâu phục trang vì thế đã nhận được cơn mưa lời khen từ giới chuyên môn, đóng góp to lớn vào việc giúp người xem hoàn toàn tin tưởng vào thế giới huyền sử mà bộ phim kiến tạo.

Màn ghi điểm của hành động thực chiến

Bên cạnh phần nhìn lộng lẫy, "Hộ Linh Tráng Sĩ" còn thiết lập một chuẩn mực mới cho yếu tố hành động trong phim cổ trang Việt Nam. Sự góp mặt của Johnny Trí Nguyễn trong vai trò đạo diễn hành động (kiêm diễn viên đảm nhận vai Hữu Tướng Quân) chính là bảo chứng vững chắc nhất cho chất lượng của các phân cảnh giao đấu.

Tác phẩm đã mạnh dạn rũ bỏ hoàn toàn lối đánh lạm dụng dây cáp bay lượn phi thực tế hay lạm dụng kỹ xảo CGI rườm rà thường thấy ở một số dự án dã sử trước đây. Thay vào đó, bộ phim đề cao sự nặng nề của thể xác, tính thực dụng sắc bén trong từng đường quyền và sự thô ráp, uy lực của các loại vũ khí kim loại.

Các bài đánh trong phim là tổng hòa tinh hoa võ thuật Việt / Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Các bài đánh trong phim không hề bị lặp lại một cách đơn điệu. Bên cạnh phối hợp nhiều món đòn của các môn võ truyền thống nước nhà, mỗi phân cảnh ra đòn liên tục được biến tấu đa dạng về tiết tấu, góc máy và cách phối hợp đội hình tác chiến giữa các nhân vật.

Điều làm nên sự khác biệt cốt lõi là hành động ở đây phục vụ trực tiếp cho đường dây câu chuyện, phản ánh bản năng sinh tồn khắc nghiệt và tâm lý giằng xé của nhân vật chứ không chỉ nhằm mục đích phô diễn kỹ năng võ thuật bề nổi. Từng nhát kiếm, đường đao đều mang sức nặng của ranh giới sinh tử.

Mỗi phân cảnh hành động đều mang sức nặng của ranh giới sinh tử / Nguồn: Đoàn phim cung cấp

Điểm nhấn đáng chú ý của nghệ thuật dàn dựng võ thuật nằm ở trường đoạn chiến đấu kéo dài hơn 10 phút tại hồi cuối của bộ phim. Phân đoạn này xuất sắc duy trì được sức ép tâm lý căng thẳng tột độ xuyên suốt, cho thấy khả năng điều phối bối cảnh, nhân sự và ánh sáng cực kỳ bài bản của ê-kíp sản xuất. Sự đầu tư nghiêm túc và đặt đúng chỗ này thực sự thỏa mãn nhãn quan của những khán giả đam mê dòng phim võ thuật thực chiến.

Tham vọng lớn chưa thể khỏa lấp khoảng trống cảm xúc

Dù rực sáng ở khía cạnh kỹ thuật sản xuất, "Hộ Linh Tráng Sĩ" lại tự tạo ra một lực cản lớn cho chính mình bởi một kịch bản quá tham vọng nhưng lại thiếu đi sự sắc sảo, dứt khoát trong khâu cắt dựng.

Có quá nhiều chất liệu nội dung hấp dẫn được ném vào chung một đường dây kể chuyện: một chút phiêu lưu sinh tồn, một chút quyền đấu cung đình, xen lẫn cả những yếu tố tâm lý tình cảm nam nữ. Hậu quả của việc để quá nhiều mạch truyện cùng lúc lên tiếng là không có tuyến nội dung nào được chăm chút, nuôi dưỡng đủ không gian và thời gian cần thiết.

Vấn đề bộc lộ rõ rệt nhất ở tuyến tình cảm giữa hai nhân vật An Nhiên và Nguyên Phong. Bất chấp việc bộ phim dành ra một thời lượng không hề nhỏ để khai thác mối quan hệ này, sự liên kết giữa hai diễn viên chưa thực sự sâu đậm như câu truyện trong phim.

Tuyến tình cảm giữa hai nhân vật An Nhiên và Nguyên Phong chưa thực sự sâu đậm / Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Cách xây dựng tuyến lãng mạn đi theo những lối mòn quen thuộc khiến khán giả khó lòng nảy sinh sự đồng cảm, trong khi thời lượng quý giá đó lẽ ra có thể dùng để đào sâu tâm lý của các nhân vật nặng ký hơn như Đinh Tiên Hoàng, Dương Hoàng Hậu hay kể cả 7 Tráng sĩ– những nhân vật vốn dĩ sở hữu sức nặng lịch sử cực lớn nhưng lại bị giới hạn đất diễn một cách đáng tiếc.

Bên cạnh đó, đài từ và lời thoại tiếp tục là điểm nghẽn kinh điển của dòng phim dã sử Việt. Lời thoại của "Hộ Linh Tráng Sĩ" nhiều lúc gánh vác quá nhiều chức năng cùng lúc: vừa trình bày, giải thích bối cảnh, vừa phải hô hào lý tưởng, khiến phản ứng của các diễn viên trở nên cứng nhắc, nặng nề, thiếu đi hơi thở tự nhiên của đời sống.

Ngôn ngữ hiện đại vô tình phá vỡ bầu không khí bi tráng / Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Một vài phân đoạn biên kịch cố tình chêm xen ngôn ngữ hiện đại hoặc mảng miếng hài hước để làm giãn nhịp phim lại phản tác dụng, vô tình làm "lệch đường ray" và phá vỡ không khí bi tráng lẽ ra phải được duy trì của một bản anh hùng ca.

Chính những điểm chưa thực sự trọn vẹn trong mối liên kết giữa các nhân vật cùng nhiều điểm đứt gãy trên mạch phim đã buộc nhà sản xuất phải đưa ra quyết định hiếm có, chính là thay thế bản dựng gốc dài 155 phút bằng một bản dựng gọn ghẽ hơn (dài 135 phút, do đạo diễn Hàm Trần thực hiện) nhằm tạo nên một trải nghiệm thưởng thức cô đọng và gãy gọn hơn cho toàn bộ khán giả.

Sự cầu thị trong quyết định đó xứng đáng để khán giả đại chúng trân trọng. Tuy nhiên chúng ta cũng có thể nhận thấy rõ rằng, khi các mối quan hệ chưa có đủ độ tích lũy cảm xúc, cao trào hồi cuối sẽ khó bề đủ sức lay động được trái tim khán giả.

Viễn cảnh nào đang chờ phim lịch sử Việt?

Nhìn lại một cách công tâm và toàn diện, "Hộ Linh Tráng Sĩ: Bí ẩn mộ Vua Đinh" giống như một khối ngọc thô mang trong mình nhiều hoài bão lớn lao nhưng chưa được mài giũa trọn vẹn ở khâu chế tác kịch bản.

Bộ phim bộc lộ rõ sự dang dở của một nền công nghiệp điện ảnh đang trong quá trình mò mẫm, tìm cách định hình ngôn ngữ điện ảnh để kể lại những trang sử vĩ đại của cha ông. Tuy nhiên, đặt trong bối cảnh thị trường phim Việt, tác phẩm này hoàn toàn không phải là một bước lùi. Ngược lại, nó là một viên gạch nền móng vô cùng vững chắc về mặt công nghệ sản xuất, thẩm mỹ hình ảnh ấn tượng và tư duy dàn dựng hành động thực chiến đỉnh cao.

Khán giả Việt hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một tương lai tươi sáng cho các tác phẩm phim lịch sử / Nguồn: Hộ Linh Tráng Sĩ

Sau cột mốc "Hộ Linh Tráng Sĩ", khán giả Việt Nam hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một tương lai tươi sáng và chuyên nghiệp hơn cho thể loại phim điện ảnh sử thi, huyền sử. Bộ phim đã chứng minh một điều quan trọng: chúng ta có đủ nhân lực, tài năng thiết kế và sự dũng cảm để phục dựng những đại cảnh hoành tráng không hề kém cạnh bất kỳ quốc gia nào trong khu vực.

Bài toán duy nhất còn sót lại chính là tư duy biên kịch: cần một kịch bản điện ảnh tiết chế hơn, bớt lậm vào tình tiết để thực sự tập trung vào chiều sâu nội tâm nhân vật. Những khuyết điểm của ngày hôm nay chắc chắn sẽ là bài học đắt giá, là những nấc thang cần thiết để đưa phim lịch sử sử Việt Nam từng bước tiến lên vị thế tương xứng với tâm huyết của các nhà làm phim cùng những khoản đầu tư khổng lồ.

3 Lời khuyên cùng bạn lên giây cót tinh thần cho năm học mới

Minh Nguyễn — Sat, 05 Sep 2026 13:20:56 +0000

Bạn có biết rằng, cảm giác lâng lâng sung sướng khi được tự tay mân mê những cuốn sổ mới, hít hà mùi giấy thơm phức và sắp xếp lại bộ văn phòng phẩm mới đầu năm học không hề là một cảm xúc vô thưởng vô phạt? Các nhà khoa học hành vi từ Đại học Pennsylvania (Mỹ) đã nghiên cứu và gọi hiện tượng này là "Hiệu ứng khởi đầu mới" (The Fresh Start Effect).

Theo đó, việc tự tay chuẩn bị kỹ lưỡng hành trang học tập đóng vai trò như một mốc đánh dấu thời gian tâm lý. Nó phát đi một tín hiệu mạnh mẽ lên não bộ rằng một chương mới đã bắt đầu, giúp người học "F5" lại tinh thần, rũ bỏ những trì hoãn của kỳ học cũ và đẩy động lực chinh phục mục tiêu lên mức cao nhất.

Hơn thế nữa, dưới góc độ tâm lý học giáo dục, việc sở hữu bộ công cụ học tập ngăn nắp, chất lượng còn giúp giảm thiểu "tải lượng nhận thức". Nghĩa là, thay vì não bộ phải phân tâm để tìm một chiếc bút hết mực hay lục lọi tờ đề cương nhàu nhĩ, bạn sẽ dồn 100% sự tập trung vào việc tiếp thu kiến thức.

Đi sắm văn phòng phẩm có thể xem như một liệu pháp chuẩn bị tinh thần cho năm học mới / Nguồn: Pinterest

Vậy nên, không có gì lạ khi mỗi độ đầu thu, nghi thức sắm sửa "Back-to-School" lại trở thành đặc quyền chữa lành của hội học sinh, sinh viên. Nó giống như việc một chiến binh cẩn thận trang bị giáp trụ, mài dũa vũ khí trước khi bước vào trận chiến mới vừa hồi hộp, vừa tràn đầy hào hứng.

Năm nay, để balo không bị quá tải bởi những món đồ trùng lặp, chúng ta hãy cùng nhặt ra đúng 3 bảo bối thiết yếu nhất – 3 loại hành trang hoàn toàn khác biệt để tạo nên một bộ trang bị sinh tồn trong rừng kiến thức hoàn hảo. Và đặc biệt hơn, tất cả đều đến từ các thương hiệu nước nhà, sẵn sàng đồng hành cùng bạn từ học kỳ đầu tiên cho đến ngày hái quả ngọt!

Kiến thức hay, ghi ngay vào sổ tay

Nguồn: Crabit Notebuck

Chuyến hành trình chuẩn bị cho năm học mới luôn bắt đầu từ thứ quan trọng nhất: một nơi để bao quát toàn bộ tri thức. Nếu trước đây bạn đã quen với những cuốn vở học sinh truyền thống mỏng manh, thì năm nay hãy thử nâng cấp góc học tập với các dòng sổ lò xo hay sổ bìa cứng cực trendy từ Crabit Notebuck.

Điểm "đốn tim" của Crabit chính là những thiết kế bìa luôn đi đầu xu hướng, từ màu pastel kẹo ngọt, phong cách Y2K cá tính cho đến những câu quote truyền cảm hứng vô cùng dễ thương. Hơn thế nữa, chất giấy với định lượng cao (100gsm - 120gsm) của hãng là một điểm cộng khổng lồ, "cân" đẹp mọi loại bút highlight, bút brush hay bút gel mà không lo hằn mực sang mặt sau.

Cầm trên tay cuốn sổ xinh xắn của Crabit, đảm bảo động lực ghi chép bài vở của bạn sẽ được nâng cấp lên 200%!

Lời văn bay cùng nét bút xịn

Nguồn: Thiên Long

Có sổ xịn thì chắc chắn không thể thiếu bút êm. Nhắc đến bút viết tại Việt Nam, Thiên Long là một tượng đài khó có thể thay thế trong lòng nhiều thế hệ học sinh/ sinh viên, nhưng đừng vội nghĩ đến những cây bút bi xanh truyền thống nhàm chán.

Thiên Long giờ đây đã "lột xác" ngoạn mục để chiều lòng Gen Z với các bộ sưu tập bút Gel và bút nhớ mang tông màu Macaron, Pastel ngọt ngào (điển hình như dòng Pazto cực trendy).

Mực ra đều tăm tắp, thiết kế vỏ nhám hiện đại cầm cực kỳ chắc tay. Một cây bút đen ngòi nhỏ xíu lướt êm ru trên trang giấy KLONG, điểm xuyết thêm vài đường highlight màu hồng phấn hay xanh mint dịu mắt – combo này chắc chắn sẽ khiến những dòng lý thuyết khô khan nhất cũng trở nên sinh động và dễ thuộc.

Mang niềm vui đến lớp, chớ mang nặng trên vai

Nguồn: Camelia

Và cuối cùng, để mang theo toàn bộ những vật phẩm chất lượng kể trên, bạn chắc chắn sẽ cần tới một chiếc balo bền bỉ nhưng không kém phần gọn gàng. Đó chính là một chiếc balo đến từ Camelia – local brand đình đám về túi xách, balo đang làm mưa làm gió trong cộng đồng Gen Z.

Một chiếc balo phù hợp cần "cân" được tải trọng trung bình của các vật phẩm thường ngày cũng như đem lại sự thoải mái tối đa cho chính bạn.

Bỏ qua những họa tiết cầu kỳ, Camelia chinh phục tệp khách hàng trẻ bằng phong cách minimalism với các tone màu trung tính cực kỳ dễ phối đồ như đen, xám, rêu, beige. Sức mạnh thực sự của chiếc balo này nằm ở thiết kế thông minh bên trong: ngăn chống sốc xịn xò cho laptop, vô vàn ngăn phụ để cất gọn gàng sổ KLONG, túi bút STHM hay tệp giấy note.

Đặc biệt, chất liệu vải trượt nước hiện đại còn là một "tấm khiên" bảo vệ toàn bộ tư trang của bạn trước những cơn mưa rào bất chợt của mùa tựu trường.

Năm học mới đã chính thức bắt đầu. Việc chuẩn bị chu đáo 3 món đồ thiết yếu với nhiều công năng riêng biệt này chính là một trong những bước để bạn thiết lập lại trật tự tâm trí và sẵn sàng đón nhận những thách thức mới.

Với sự kết hợp hoàn hảo từ những thương hiệu Việt Nam, bạn đã có đủ từ cuốn sổ tay, cây bút viết và một chiếc balo gọn nhẹ nhưng đủ linh hoạt để chứa đựng hành trang cần thiết cho những tháng ngày chui rèn kiến thức phía trước.

Vì sao chúng ta… cười trên nỗi đau của người khác? Tâm lý học giải thích

Minh Trang — Mon, 07 Sep 2026 12:00:14 +0000

Bạn đang lướt mạng xã hội vào cuối ngày và thấy tin một người nổi tiếng bạn không thích vừa dính “phốt” và đang bị chỉ trích. Hoặc ở công ty, một đồng nghiệp ưa khoe khoang bất ngờ bị sếp khiển trách vì vỡ kế hoạch vào phút chót.

Trước khi lý trí kịp lên tiếng nhắc nhở về lòng cảm thông, trong một khoảnh khắc rất ngắn, một cảm giác dễ chịu, thậm chí là hài lòng, vụt qua trong đầu bạn. Cảm xúc mâu thuẫn này phổ biến đến mức các nhà tâm lý học đã dành riêng cho nó một khái niệm: Schadenfreude.

1. Schadenfreude nghĩa là gì?

Thuật ngữ Schadenfreude /ˈʃɑː.dənˌfrɔɪ.də/ - được ghép từ hai từ tiếng Đức: Schaden (tổn thất, bất hạnh) và Freude (niềm vui). Nói một cách ngắn gọn, Schadenfreude là cảm giác thích thú hoặc thỏa mãn khi chứng kiến người khác gặp xui xẻo hay bị thất bại.

Hiện tượng tâm lý này đã tồn tại cùng chiều dài lịch sử loài người. Từ thế kỷ 4 TCN, người Trung Quốc đã dùng thành ngữ Hạnh tai lạc họa (幸灾乐祸) để chỉ việc lấy làm vui trước tai họa của người khác. Tiếng Anh thế kỷ 18 cũng từng xuất hiện từ epicaricacy với ý nghĩa tương tự.

Tuy nhiên, để không dán nhãn cảm xúc này là sự độc hại, các nhà nghiên cứu tâm lý luôn vạch ra một ranh giới rất rõ giữa Schadenfreude và tính ác dâm (sadism). Người có tính ác dâm chủ động gây ra đau đớn cho nạn nhân để tìm kiếm sự thỏa mãn. Trong khi đó, Schadenfreude hoàn toàn mang tính thụ động. Bạn không hề ra tay, không lập mưu tính kế, cũng không hề cầu mong tai họa thực sự xảy ra. Bạn chỉ vô tình đóng vai trò của một người đứng ngoài quan sát khi sự cố tự nảy sinh.

Schadenfreude hoàn toàn mang tính thụ động. Bạn không hề ra tay, không lập mưu tính kế, cũng không hề cầu mong tai họa thực sự xảy ra. | Nguồn: Thúy Anh cho Vietcetera

2. Vì sao chúng ta “thầm cười” khi thấy người khác khốn khổ?

Tâm lý này trước hết xuất phát từ khao khát đòi lại công bằng xã hội. Khi ta chứng kiến một người vốn ngạo mạn, hay coi thường người khác hoặc hành xử thiếu đứng đắn bất ngờ gặp thất bại, bộ não không ghi nhận đó là một bi kịch. Nó xem đó như một sự trả giá thích đáng để trật tự và sự cân bằng được khôi phục, tạo ra cảm giác thỏa mãn rằng sự công bằng vừa được thực thi.

Bên cạnh đó, cảm giác dễ chịu còn bắt nguồn từ áp lực so sánh vị thế trong cuộc sống hàng ngày. Theo Thuyết so sánh xã hội (Social Comparison Theory) của nhà tâm lý học Leon Festinger, con người luôn có xu hướng đo giá trị của bản thân thông qua việc nhìn vào những người xung quanh.

Trong một thế giới luôn thúc đẩy sự cạnh tranh, việc thấy ai đó giỏi giang hơn, giàu có hơn hay nổi bật hơn có thể vô tình gieo vào lòng ta cảm giác thua kém và bất an. Khi đối phương vấp ngã, khoảng cách vị thế giữa bạn và họ vô tình bị thu hẹp lại. Thất bại của họ rõ ràng không thể làm bạn thành công hơn. Nhưng về mặt tâm lý, nó giúp giải tỏa bớt nỗi lo âu thầm kín, khiến bạn thấy dễ thở hơn vì không còn bị tụt lại phía sau.

3. Bộ não khiến chúng ta suy nghĩ như một phe đối lập

Để hiểu vì sao cảm xúc hả hê lại bùng phát mạnh mẽ trước một vài đối tượng nhất định, các nhà khoa học đã quan sát não bộ qua máy chụp cộng hưởng. Kết quả cho thấy khi ta chứng kiến sự cố của đối phương, vùng trung tâm xử lý phần thưởng của não bộ (ventral striatum) ngay lập tức được kích hoạt mạnh mẽ, thúc đẩy não bộ giải phóng dopamine. Lúc này, chúng ta có cảm giác dễ chịu như khi được ăn ngon hay nhận quà.

Tuy nhiên, làm sao bộ não có thể tận hưởng "phần thưởng" này mà không bị cắn rứt lương tâm? Câu trả lời nằm ở cơ chế phân chia phe phái và phi nhân hóa tạm thời (dehumanization).

Khi bộ não gắn nhãn ai đó thuộc "phe đối lập" (khác góc nhìn chính trị, đối thủ cạnh tranh trong công việc, hay thi đấu trong một đội đối đầu), các vùng não chịu trách nhiệm về lòng thấu cảm sẽ tự động giảm hoạt động. Bạn tạm thời không nhìn đối phương như một con người bằng xương bằng thịt đang chịu tổn thương, mà coi họ như một "nhân vật" ở phía bên kia chiến tuyến.

Khi bộ não gắn nhãn ai đó thuộc "phe đối lập", các vùng não chịu trách nhiệm về lòng thấu cảm sẽ tự động giảm hoạt động. | Nguồn: Thúy Anh cho Vietcetera

Một nghiên cứu chỉ ra rằng trong môi trường cạnh tranh thể thao, sự thất bại của đội đối thủ mang lại ảnh hưởng tích cực, giúp tăng động lực và hiệu suất thi đấu của đội nhà.

Mạng xã hội còn là chất xúc tác đẩy tư duy chia phe này lên đỉnh điểm. Chiếc màn hình điện thoại tạo ra khoảng cách cảm xúc an toàn, biến bi kịch thực tế thành nội dung giải trí lướt qua trong vài giây. Khi một biểu tượng thuộc phe đối lập sụp đổ, làn sóng hả hê bùng nổ như một cách để cả tập thể củng cố niềm tin vào "phe mình".

4. Liệu tâm lý này có biến chúng ta trở thành “kẻ phản diện”?

Dưới góc nhìn của tâm lý học hiện đại, tâm lý Schadenfreude không hẳn là bằng chứng cho thấy bạn là một kẻ độc ác hay thiếu đạo đức.

Về mặt tiến hóa, đây đơn giản là một phản ứng tự vệ tự nhiên của trí não, xuất phát từ nhu cầu muốn bảo vệ lòng tự trọng và tìm kiếm cảm giác an toàn trong môi trường tập thể. Việc bạn cảm thấy có một niềm vui thoáng qua hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát của ý thức. Điều quan trọng nằm ở phản ứng tiếp theo của bạn: Nếu ngay sau khoảnh khắc đó, bạn cảm thấy tội lỗi, cắn rứt hay tự hỏi lại bản thân, đó chính là minh chứng cho thấy lòng thấu cảm và phần lương thiện bên trong bạn vẫn đang còn được nuôi dưỡng.

Vì vậy, bạn không cần phải vội vã dán nhãn bản thân là kẻ xấu xa. Hãy coi cảm giác hả hê thoáng qua đó như một tín hiệu tâm lý khách quan, một chiếc gương phản chiếu những góc khuất bất an và tổn thương chưa được giải tỏa của chính mình.

Nguồn: Thúy Anh cho Vietcetera

5. Cần làm gì để không "cười trên nỗi đau của người khác"?

Để chuyển hóa cảm xúc này một cách lành mạnh và xây dựng lòng thấu cảm, bạn có thể áp dụng hai bước sau:

Tự vấn để lý giải nỗi bất an: Lần tới, khi cảm thấy bản thân cười thầm trước xui xẻo của ai đó, hãy chậm lại một nhịp và tự hỏi: "Sự thất bại của người đó đang vô tình xoa dịu nỗi lo âu hay sự tự ti nào bên trong mình?". Khi gọi tên được cảm giác yếu thế của bản thân, sự hả hê sẽ tự động tan biến.
Thực hành tâm hỷ (Freudenfreude): Đối nghịch với tâm lý Schadenfreude là Freudenfreude (trong triết học phương Đông gọi là Mudita hay tâm hỷ). Đây là khả năng tìm thấy niềm vui thuần túy khi chứng kiến người khác thành công và hạnh phúc. Trước hết, hãy tập chia sẻ và chúc mừng những niềm vui nhỏ của người thân hay bạn bè xung quanh. Khi tâm trí đã quen với việc sẻ chia, bạn sẽ dễ dàng mở rộng lòng bao dung ra ngoài cộng đồng.

FOTILE Việt Nam: Căn bếp càng hiện đại, càng không cần nhiều thiết bị

Cao Vy — Tue, 08 Sep 2026 08:00:46 +0000

Một thời căn bếp được xem là cao cấp khi có thật nhiều thiết bị: một chiếc lò nướng, một nồi chiên không dầu, một nồi hấp, rồi thêm máy sấy thực phẩm hay những thiết bị chuyên biệt cho từng cách chế biến. Khi không gian sống ngày càng được tối ưu, đặc biệt trong những căn hộ hiện đại, câu hỏi dần thay đổi: Chúng ta thực sự cần bao nhiêu thiết bị trong bếp, hay cần một trải nghiệm tốt hơn từ những thiết bị mình sở hữu?

Khi công nghệ trở thành một dạng xa xỉ mới

Ngày nay, một thiết bị cao cấp không nhất thiết phải gây ấn tượng bằng số lượng chức năng. Giá trị của nó nằm ở khả năng giúp người dùng tiết kiệm không gian, giảm thao tác, kiểm soát tốt hơn quá trình nấu nướng và quan trọng nhất: có thêm thời gian cho những điều khác. Đây là cách FOTILE Việt Nam tiếp cận khái niệm Smart Kitchen.

Ra đời năm 1996, FOTILE theo đuổi định vị Expert in Smart Kitchen, kết hợp hiểu biết về ẩm thực châu Á, kỹ thuật thông minh và thiết kế cao cấp. Sau hơn ba thập kỷ, thương hiệu cho biết đã có mặt tại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, phục vụ hơn 35 triệu gia đình, cùng danh mục hơn 18.000 bằng sáng chế và hơn 120 giải thưởng thiết kế quốc tế.

Và khi đặt chân đến mảnh đất hình chữ S, FOTILE Việt Nam kế thừa tinh hoa kể trên và đề cao triết lý: công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi giải quyết được một nhu cầu thực tế của con người.
Một thiết bị, nhiều cách sống

Thay vì dành riêng không gian cho từng thiết bị, lò hấp nướng đa năng FOTILE E3 kết hợp hấp, nướng, chiên không dầu, sấy và hầm trong một thiết bị 32L, với hơn 50 chương trình nấu được cài đặt sẵn. Sản phầm còn sở hữu thế mạnh ở khả năng kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm chính xác cùng thiết kế cửa kính trong suốt 3 lớp.

Lò hấp nướng đa năng E3 là thiết bị thể hiện rõ triết lý đồ bếp cao cấp của FOTILE Việt Nam. | Nguồn: FOTILE Việt Nam

Nhìn ở góc độ công nghệ, đây là một thiết bị đa chức năng nhưng nhìn từ góc độ lifestyle, giá trị lớn hơn lại nằm ở sự tinh giản: Cùng một không gian, nhiều cách chế biến - Cùng một thiết bị cho nhiều nhu cầu của gia đình. Và thay vì phải học cách vận hành hàng loạt thiết bị khác nhau, người dùng có thể tập trung vào điều quan trọng nhất: món ăn và khoảng thời gian dành cho những người thân yêu.

Chef Minh Nhật đã sử dụng lò hấp nướng của FOTILE để tạo nên các món ăn hấp dẫn. | Nguồn: FOTILE Việt Nam

Lò hấp nướng đa năng E3 tạo hơi nước chỉ sau khoảng 30 giây với công nghệ Dual-Jet Steam và bốn chế độ hấp. Công nghệ Nướng 3D kết hợp Nướng hơi nước thông minh giúp món ăn chín đều, lên màu đẹp nhưng vẫn giữ được độ mềm ẩm. Sau khi nấu, hệ thống vệ sinh khoang lò 5 trong 1 đảm nhiệm các bước khử cặn, khử khuẩn, khử mùi, làm sạch bằng hơi nước và sấy khô.
Nói cách khác, công nghệ ở đây không chỉ giúp nấu được nhiều hơn, mà còn giúp phải làm ít hơn. Và đó có lẽ mới là một trong những biểu hiện tinh tế nhất của sự sang trọng trong căn bếp hiện đại.

Sang trọng không chỉ để nhìn, mà để sống cùng

Trong căn bếp hiện đại, thiết bị cũng đang thay đổi vai trò. Chúng không nhất thiết phải được giấu sau cánh tủ. Một thiết bị được thiết kế chỉn chu có thể trở thành một phần của tổng thể nội thất, nơi công năng và thẩm mỹ cùng tồn tại.

Đó cũng là tinh thần thể hiện trong hệ sinh thái FOTILE tại Việt Nam. Bên cạnh lò hấp nướng đa năng E3, thương hiệu còn mang tới bếp từ hồng ngoại âm MEG70201 với 22 cấp độ nhiệt, công suất lên đến 3.600W, mặt kính SCHOTT CERAN cao cấp từ Đức và hệ thống bảo vệ đa lớp.

FOTILE Việt Nam sẽ sớm hoàn thiện hệ sinh thái bếp thông minh cao cấp cho người dùng Việt. | Nguồn: FOTILE Việt Nam

FOTILE Việt Nam chuẩn bị mang đến giải pháp máy rửa bát kết hợp chậu rửa, tích hợp các công đoạn rửa, cắt, sơ chế và để ráo trong một thiết bị. Những sản phẩm này cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý: căn bếp tương lai không nhất thiết phải có nhiều thứ hơn, mà cần được thiết kế thông minh hơn.
Khi công nghệ trả lại thời gian cho con người

Từ góc nhìn của MasterChef Minh Nhật, một thiết bị tốt cần mang lại sự ổn định và khả năng kiểm soát, giúp người nấu tại gia tự tin tạo ra thành phẩm chất lượng mà không khiến quá trình trở nên phức tạp. Với Thu Nhi Eat Clean, giá trị của thiết bị còn nằm ở khả năng hỗ trợ một lối sống lành mạnh theo cách thực tế. Cô nàng "nghiện bếp" Phương Phương Emmersweet lại thấy thiết bị nhà bếp ngày càng trở thành một phần của ngôn ngữ nội thất, nơi công năng có thể đi cùng thẩm mỹ.

Người nội trợ hiện đại như Thu Nhi và Phương Phương đều đánh giá cao sự hoà quyện giữa công nghệ và tiện nghi ở sản phẩm FOTILE. | Nguồn: FOTILE Việt Nam

Ba góc nhìn, nhưng cùng dẫn đến một kết luận: Smart Kitchen không phải là căn bếp có nhiều công nghệ nhất. Đó là căn bếp nơi công nghệ hoạt động đúng lúc, đúng cách và gần như tự nhiên đến mức người dùng không cảm thấy mình đang phải “làm việc với công nghệ”.

Khái niệm Smart Kitchen được FOTILE Việt Nam định nghĩa đơn giản là một không gian sống tốt hơn, nơi công nghệ hỗ trợ tối đa một cách tự nhiên để con người tận hưởng nhiều hơn.

Về FOTILE Việt Nam
- Website: https://fotileofficial.com
- Địa chỉ: Toà nhà The Flemington Tower, 182 Lê Đại Hành, phường Phú Thọ, Tp. Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Bản đồ thế giới được "vẽ" lại, Việt Nam có thay đổi gì?

Gấm Võ — Tue, 08 Sep 2026 10:41:32 +0000

1. Chuyện gì đã xảy ra?

Ngày 4/9, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết A/RES/80/307, có tiêu đề “Correct the Map: Rebalancing Global Cartographic Representation and Promoting Equitable Representation of the World's Regions, Particularly Africa” (tạm dịch: “Sửa lại bản đồ: Cân bằng cách thể hiện bản đồ thế giới và thúc đẩy sự thể hiện công bằng các khu vực trên thế giới”) - đánh dấu bước thay đổi trong cách thế giới thể hiện bản đồ, sau hơn 450 năm phép chiếu Mercator được sử dụng rộng rãi.

Nghị quyết này do các quốc gia thành viên Liên minh châu Phi và Bahamas đưa ra, nhận được sự ủng hộ áp đảo tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc: 164 nước bỏ phiếu tán thành, 6 nước bỏ phiếu trắng gồm Serbia, Estonia, Georgia, Lithuania, Moldova và Ukraine. Mỹ là quốc gia duy nhất bỏ phiếu chống.

2. Vì sao lại vẽ một bản đồ mới và Việt Nam có thay đổi gì?

Để hiểu vì sao cần một cách thể hiện bản đồ mới, hãy thử nhìn vào bản đồ thế giới theo phép chiếu Mercator và Equal Earth được so sánh dưới đây:

Nguồn: mapping_upsc

Nếu chỉ nhìn bản đồ với phép chiếu Mercator bằng mắt thường, ta có thể thấy kích thước của Greenland gần tương đương với châu Phi. Nhưng trên thực tế, châu Phi có diện tích lớn gấp khoảng 14 lần Greenland. Sự chênh lệch này khiến hình ảnh về kích thước của các khu vực trên thế giới bị sai lệch. Nghị quyết của Liên Hợp Quốc cho rằng điều này có thể góp phần làm giảm nhận thức về quy mô thực tế của châu Phi, Mỹ Latin và Nam Á, vô tình khiến những khu vực này trông nhỏ hơn so với thực tế.

Vậy tại sao bản đồ mà chúng ta sử dụng bấy lâu nay lại có sự chênh lệch này?

Phần lớn các bản đồ thế giới quen thuộc hiện nay sử dụng phép chiếu Mercator, được nhà bản đồ học người Flemish Gerardus Mercator thiết kế vào năm 1569 để phục vụ hàng hải. Phép chiếu này giữ khá tốt góc và phương hướng, giúp thủy thủ dễ xác định hải trình. Tuy nhiên, điểm hạn chế của phép chiếu này là nó phóng đại các khu vực gần cực như Bắc Mỹ và châu Âu, trong khi thu nhỏ các vùng gần xích đạo như châu Phi.

Bản đồ thế giới sử dụng phép chiếu Mercator vào năm 1569. | Nguồn: Published by Gerardus Mercator

Ngoài ra, vấn đề của bản đồ thế giới không chỉ nằm ở việc một nơi trông “to” hay “nhỏ” hơn thực tế. New Zealand từng chỉ ra một bất tiện khác của phép chiếu Mercator: nằm ở góc dưới bên phải bản đồ, quốc gia này đôi khi có cảm giác như đang “biến mất” khỏi bản đồ thế giới.

Để khắc phục những vấn đề này, một nhóm các nhà bản đồ học gồm Bojan Šavrič, Tom Patterson và Bernhard Jenny đã tạo ra một phép chiếu bản đồ mới vào năm 2018, mang tên Equal Earth (Trái đất Bình đẳng). Theo The Guardian, thay vì ưu tiên giữ phương hướng như Mercator, Equal Earth được thiết kế để giữ đúng tỷ lệ diện tích giữa các lục địa, đồng thời cố gắng duy trì hình dạng của chúng gần với hình ảnh trên quả địa cầu nhất có thể.

Một điểm khác biệt đáng chú ý là bản đồ với phép chiếu Equal Earth lấy châu Đại Dương làm trung tâm thay vì Greenwich, London - nơi được sử dụng làm tiêu chuẩn cho thời gian thế giới và tham chiếu địa lý toàn cầu. Theo một số nhận định, với sự thay đổi này, Việt Nam nói riêng và vùng Đông Nam Á nói chung, mang “thân phận” nằm ở rìa bên phải, đã tiến vào vùng trung tâm bản đồ hơn một chút. Thoạt nhìn thì đây chỉ là một thay đổi nhỏ và không có ảnh hưởng gì quá lớn. Tuy nhiên, khi một đất nước được nhìn thấy dễ dàng hơn trên bản đồ, nó sẽ dần trở thành một cái tên quen thuộc trong tâm trí hàng trăm triệu người trên thế giới.

3. Chúng ta sẽ dùng bản đồ này ở đâu và từ khi nào?

Không có ngày cụ thể nào được đưa ra để cả thế giới phải đồng loạt đổi sang sử dụng bản đồ mới. Nghị quyết của Liên Hợp Quốc không có tính cưỡng chế. Các quốc gia, trường học, tổ chức hay công ty công nghệ không bắt buộc phải bỏ phép chiếu Mercator, cũng không bị buộc phải sử dụng riêng Equal Earth.

Nghị quyết chỉ khuyến khích các quốc gia thành viên, tổ chức quốc tế và các nền tảng công nghệ sử dụng Equal Earth hoặc những phép chiếu có thể thể hiện chính xác hơn diện tích các khu vực trên thế giới. Điều này đồng nghĩa là nếu có thay đổi, nó cũng sẽ diễn ra từng bước và ở nhiều nơi khác nhau.

Chẳng hạn như ở phương diện giáo dục, bản đồ là công cụ quen thuộc trong lớp học, đặc biệt trong môn Địa lý. Học sinh thường hình thành hình dung đầu tiên về thế giới thông qua những tấm bản đồ trong sách giáo khoa. Vì vậy, việc chuyển sang một phép chiếu thể hiện đúng hơn diện tích các lục địa có thể giúp các em hình dung chính xác hơn về quy mô của từng khu vực.

Công nghệ có thể là một lĩnh vực khác sẽ có thay đổi. Nhiều bản đồ số vẫn sử dụng Mercator, dù một số nền tảng đã bắt đầu chuyển sang những cách thể hiện khác. Ví dụ, Google Maps đã chuyển sang hình ảnh quả địa cầu 3D trên phiên bản desktop từ năm 2018, trong khi phiên bản điện thoại vẫn sử dụng Mercator làm cách hiển thị mặc định. World Bank cũng đã sử dụng Winkel Tripel hoặc Equal Earth cho các bản đồ tĩnh và đang từng bước giảm việc sử dụng Mercator trên bản đồ web.

4. Tóm lại là: Có tồn tại một tấm bản đồ hoàn hảo?

Thực chất, từ đầu thế kỷ 20, các nhà bản đồ học đã nhận thức được những hạn chế của phép chiếu Mercator và phát triển nhiều phép chiếu khác nhằm khắc phục những điểm chưa phù hợp.

Robinson, Mollweide hay Albers Equal-Area,... là một số ví dụ. Đặc biệt, vào năm 1973, nhà hoạt động người Đức Arno Peters giới thiệu phép chiếu mang tên mình và tuyên bố đây là một bản đồ chính xác hơn, có thể trở thành lựa chọn thay thế cho Mercator. Tuy nhiên, phép chiếu Peters cũng nhanh chóng vấp phải sự phê bình từ các nhà bản đồ học.

Bản đồ thế giới theo phép chiếu Peters. | Nguồn: Alamy

Lý do là không có cách nào để đưa một Trái Đất hình cầu lên một mặt phẳng mà không làm biến dạng ít nhất một đặc tính nào đó. Giữ đúng diện tích thì có thể phải đánh đổi hình dạng, giữ tốt hình dạng lại có thể làm sai lệch diện tích, còn khoảng cách và phương hướng cũng có những mức độ biến dạng khác nhau.

Equal Earth cũng không phải ngoại lệ. Nó không phải một bản đồ “hoàn toàn không biến dạng”. Điểm mà phép chiếu này ưu tiên là giữ đúng tương quan diện tích giữa các khu vực, trong khi chấp nhận một mức độ biến dạng nhất định về hình dạng, khoảng cách hoặc phương hướng.

Ở dấu mốc 75 năm, Miss World lần đầu đến Việt Nam với sự đồng hành của Masterise Group

Cao Vy — Tue, 08 Sep 2026 12:00:00 +0000

Lựa chọn Việt Nam làm nơi thực hiện dấu mốc 75 năm, Miss World mở ra cơ hội kết nối những nền văn hóa đa dạng và giá trị, chuẩn mực mang tầm quốc tế với một Việt Nam giàu bản sắc. “Beauty With a Purpose” là triết lý định nghĩa vẻ đẹp thông qua tri thức, bản lĩnh và trách nhiệm xã hội.

Thông qua các dự án cộng đồng kéo dài hàng thập kỷ, Miss World chứng minh vẻ đẹp thực sự không đến từ ngoại hình, mà đến cả từ trí tuệ, bản lĩnh, và những đóng góp tích cực cho cộng đồng, xã hội.

Việc Masterise Group đứng ở vai trò đồng hành chiến lược thể hiện sự đồng điệu trong giá trị của doanh nghiệp Việt với cuộc thi toàn cầu Miss World: đưa các chuẩn mực quốc tế về Việt Nam, từ đó tạo ra các tác động tích cực và lâu dài cho cộng đồng.

Triết lý “Beauty With a Purpose” vượt lên trên vẻ đẹp hình thức, thể hiện sâu qua trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm với cộng đồng. | Nguồn: Masterise Group

Điểm chạm của những chuẩn mực quốc tế

Hơn một thập kỷ qua, Masterise Group được biết đến với chiến lược hợp tác cùng các đối tác toàn cầu để xác lập những tiêu chuẩn mới trong các lĩnh vực bất động sản, hạ tầng và dịch vụ lifestyle. Sự đồng hành cùng Miss World 2026 là bước nối dài cho hành trình đó, nơi những tiêu chuẩn hữu hình được chuyển hóa thành trải nghiệm sống và giá trị tinh thần.

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026 với vai trò Nhà tài trợ Kim cương.
| Nguồn: Masterise Group

Chia sẻ về cột mốc này, bà Thi Anh Đào, Giám đốc Khối Marketing Masterise Group, nhấn mạnh về tầm nhìn hai chiều của tập đoàn:

“Chúng tôi chia sẻ niềm tin rằng những chuẩn mực thế giới chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những giá trị tích cực và bền vững cho con người và cộng đồng. Qua sự kiện, Masterise Group mong muốn góp phần mở rộng kết nối hai chiều - đưa thế giới đến gần hơn với Việt Nam và lan tỏa hình ảnh một Việt Nam hiện đại, tự tin, cởi mở, giàu di sản tới cộng đồng toàn cầu.”

Masterise Group tiếp nối hành trình kết nối những chuẩn mực quốc tế với giá trị Việt Nam. | Nguồn: Masterise Group

Nâng tầm vị thế quốc gia trên bản đồ di sản và văn hóa

Sự kiện diễn ra tại Nha Trang vào tháng 9/2026 mở ra không gian kết nối văn hóa, đồng thời tạo lực đẩy cho thương hiệu quốc gia. Đây là cơ hội để công chúng tiếp cận những tiêu chuẩn toàn cầu, đồng thời giới thiệu với quốc tế một Việt Nam giàu di sản nhưng sở hữu nhịp sống hiện đại, tự tin và cởi mở.

Sự hội tụ của các chuẩn mực thế giới tại Việt Nam lần này hứa hẹn tạo nên chuỗi giá trị có tính kế thừa, vượt khỏi quy mô của một sự kiện giải trí thông thường.

Khi ý tưởng là vô hạn, điều gì tạo nên một sự kết hợp đáng nhớ?

Nhật Hạ — Wed, 09 Sep 2026 03:20:00 +0000

Chưa bao giờ việc nghĩ ra một món ăn mới lại dễ dàng đến thế. Chỉ cần vài từ khóa, AI có thể gợi ý hàng chục thực đơn, hàng trăm cách kết hợp nguyên liệu, thậm chí đề xuất cả cách trình bày món ăn trong vài giây. Nhưng có một khoảng cách rất lớn giữa việc tạo ra một khả năng và biến khả năng ấy thành một món ăn thực sự ngon.

Máy móc có thể đề xuất xoài đi với cá, chocolate đi cùng gia vị mặn hay một nguyên liệu Việt Nam xuất hiện trong cấu trúc của món Âu. Nhưng nó không thể nếm được khoảnh khắc vị chua bắt đầu lấn át, cảm nhận được khi một mùi hương trở nên quá mạnh, hay quyết định rằng công thức tưởng như hợp lý trên giấy cần được bỏ đi và làm lại từ đầu... vì đó vẫn là phần việc của người đầu bếp.

Chỉ cần vài từ khóa, AI có thể gợi ý hàng chục thực đơn, hàng trăm cách kết hợp nguyên liệu, thậm chí đề xuất cả cách trình bày món ăn trong vài giây. | Nguồn: Ali Tanis/ Foodshot AI

Ẩm thực, suy cho cùng, chưa bao giờ phát triển chỉ bằng những công thức đã biết. Người làm bếp vẫn luôn quan sát đời sống, đi chợ, ăn một món ven đường, thử một loại nguyên liệu địa phương hay mang ký ức từ căn bếp gia đình vào nơi làm việc của mình.

Những gì rất bình thường trong đời sống hôm nay hoàn toàn có thể trở thành điểm khởi đầu cho một món ăn mới ngày mai.
Điều tạo nên khác biệt không nằm ở việc ý tưởng ấy xuất phát từ đâu, mà ở cách người đầu bếp nhận ra tiềm năng của nó, thử nghiệm, thất bại và tiếp tục điều chỉnh cho đến khi những thành phần thực sự tìm được tiếng nói chung.

Hai thứ ngon đặt cạnh nhau, liệu có nhân đôi vị ngon?

Nhiều khả năng nghe rất thuyết phục khi nằm trên giấy. Nhưng căn bếp lại là nơi những giả định ấy phải đối diện với thực tế.

Một nguyên liệu có thể xuất sắc khi đứng một mình nhưng trở nên mờ nhạt khi đặt cạnh một loại sốt quá mạnh. Một thức uống ngon có thể vô tình che mất hậu vị mà đầu bếp đã dành hàng giờ để xây dựng. Ngược lại, một nguyên liệu rất bình dị đôi khi lại trở thành mảnh ghép khiến toàn bộ món ăn sáng rõ hơn.

Vì thế, bản lĩnh của người đầu bếp không chỉ nằm ở khả năng sáng tạo ra thật nhiều phương án. Nó còn nằm ở khả năng lựa chọn. Biết khi nào một ý tưởng đáng để đi tiếp. Biết khi nào phải bỏ nó đi. Biết đâu là sự đối lập thú vị và đâu chỉ là hai hương vị đang cạnh tranh với nhau.

Một sự kết hợp đáng nhớ hiếm khi xuất hiện hoàn chỉnh ngay từ lần thử đầu tiên. Phía sau nó thường là nhiều lần nếm, điều chỉnh, thay đổi tỷ lệ và cả những phiên bản thất bại không bao giờ xuất hiện trước thực khách. Chính quá trình thử và sai ấy mới biến một “khả năng” thành một pairing có chủ đích.

Một món ăn không chỉ là phép cộng của nguyên liệu, mà là cách chúng nâng đỡ và làm nổi bật nhau. | Nguồn: Vecteezy

Sức hút đằng sau những chiếc đồng hồ đếm ngược

Nhìn từ góc độ ấy, các cuộc thi ẩm thực chính là cái nôi sản sinh ra nhiều "sự kết hợp bí ẩn" nhất.

Khán giả thường nghĩ áp lực thời gian hay những lời nhận xét sắc bén của Ban giám khảo mới là điều kịch tính nhất. Nhưng thực chất, khoảnh khắc khiến người xem không thể rời mắt lại lặng lẽ hơn nhiều: Đó là khi người đầu bếp đứng trước một nguyên liệu hoàn toàn xa lạ, hoặc nhận một đề bài buộc họ phải bước chân ra khỏi vùng an toàn.

Mỗi thử thách là một câu hỏi mở không có đáp án sẵn. Điều gì sẽ xảy ra khi một nguyên liệu dân dã quê nhà được đặt vào cấu trúc của một thực đơn đương đại? Khi kỹ thuật nấu chuẩn châu Âu gặp gỡ chiều sâu nguyên liệu Việt? Hay khi hai hương vị chưa từng chung lối buộc phải hòa hợp trên cùng một chiếc đĩa?

Người xem hồi hộp không phải vì họ biết chắc món ăn sẽ thành công. Họ hồi hộp vì chẳng ai đoán trước được điều gì sẽ xảy ra. Và đôi khi, những cột mốc đáng nhớ nhất của ẩm thực lại được khai sinh từ chính những hoài nghi ban đầu ấy.

Từ một khả năng chưa biết đến một sự kết hợp có chủ đích
Tinh thần ấy cũng là điểm gặp giữa Thử thách Đầu bếp Tiềm năng 2026 và Royal Arctika thông qua thông điệp The Perfect Pairing of Unknowns – sự cộng hưởng từ những điều chưa biết. Trong cách tiếp cận này, sự bất ngờ chỉ là điểm khởi đầu. Điều quan trọng hơn là liệu hai thành phần khi gặp nhau có thực sự giúp phần còn lại trở nên rõ nét hơn hay không.

Đó cũng là lý do Royal Arctika Day Chiller được đặt vào trải nghiệm của vòng chung kết không đơn thuần như một thức uống đi kèm, mà như một phần của quá trình thưởng thức.

Trong fine dining, giữa hai món ăn đôi khi xuất hiện một khoảng nghỉ rất nhỏ: một muỗng sorbet, một ngụm trà hoặc một thành phần có nhiệm vụ đưa vị giác trở về trạng thái cân bằng. Kỹ thuật này thường được gọi là palate cleanser - “thanh vị”.

Với hiệu ứng Arctic Frost Effect, Day Chiller được phục vụ giữa các course dành cho Ban Giám khảo như một nhịp chuyển vị giác, giúp dư vị của món trước lắng xuống để món tiếp theo có không gian thể hiện rõ hơn những gì người đầu bếp muốn truyền tải.

Ở góc nhìn ấy, một pairing tốt không nhất thiết phải khiến từng thành phần cố gắng nổi bật hơn. Đôi khi, điều làm nên một sự kết hợp đúng lại nằm ở khả năng biết khi nào nên lùi lại, để phần còn lại được tỏa sáng.

Và có lẽ đó cũng là câu trả lời cho câu hỏi ban đầu: giữa vô vàn khả năng, điều tạo nên một sự kết hợp đáng nhớ không phải là nó mới đến đâu, mà là có một người đủ tò mò để thử, đủ trải nghiệm để nhận ra điều gì chưa đúng và đủ bản lĩnh để tiếp tục cho đến khi những điều tưởng như xa lạ thực sự tìm thấy lý do để thuộc về nhau.

Thử thách Đầu bếp Tiềm năng là sự kiện thuộc khuôn khổ chương trình Flavors Việt Nam 2026. Năm nay, sự kiện được đồng tổ chức bởi thương hiệu bia Royal Arctika, góp phần mang đến những trải nghiệm đặc sắc và lan tỏa văn hóa F&B Việt Nam.Thử thách Đầu bếp Tiềm năng 2026 chính thức mở đơn đăng ký từ 12/07 đến 23/08/2026, tìm hiểu chi tiết tại đây. Vòng chung kết sẽ diễn ra vào:
- Thời gian: Ngày 18/09/2026
- Địa điểm: Trường Du lịch Saigontourist, Thành phố Hồ Chí MinhChân thành cảm ơn các nhà tài trợ và đối tác của Flavors Rising Chefs Challenge 2026: Gold Sponsor: Royal Arctika; Bronze Sponsor: SpeedPOS; Trusted Partner: V Horeca, H Cookware, Lý Gia Viên.

Bánh mì Việt Nam: Từ di sản phố thị đến ngôn ngữ vị giác toàn cầu

Thanh Trúc — Wed, 09 Sep 2026 04:00:00 +0000

Nếu Ý có Pizza, Mỹ có Burger hay Mexico sở hữu Taco, thì bánh mì Việt Nam cũng mang trong mình một "cuốn hộ chiếu" quyền lực tương tự trên bản đồ ẩm thực thế giới.

Khởi sinh từ chiếc baguette thời Pháp thuộc, người Việt đã tái thiết kế toàn bộ kết cấu vỏ ruột lẫn chiều sâu hương vị để biến nó thành một biểu tượng đường phố độc bản. Từ khi kiêu hãnh ghi danh vào từ điển Oxford cho đến những vị trí dẫn đầu danh sách sandwich ngon nhất thế giới trên TasteAtlas, bánh mì đã vượt ra khỏi ranh giới bản địa để trở thành một thứ ngôn ngữ thưởng thức toàn cầu.

Nhưng giữa ma trận biến thể không ngừng mở rộng, điều gì thực sự tạo nên một ổ bánh mì ngon? Đâu là ranh giới cho những thử nghiệm mới, và đâu là "mã DNA" bất biến để một chiếc bánh, dù đi xa đến đâu, vẫn vẹn nguyên linh hồn Việt?

Hương vị thì quá khứ: Một món fusion ra đời trước khi fusion trở thành xu hướng

Thượng đài từ trước khi thuật ngữ "fusion" trở thành mỹ từ thời thượng, bánh mì Việt Nam đã là một cuộc hội ngộ ẩm thực vô tiền khoáng hậu. Rời khỏi bàn ăn kiểu Âu, người Việt thu gọn chiếc baguette dài miên man thời Pháp thuộc xuống còn vừa vặn một gang tay, biến đổi kết cấu thành lớp vỏ giòn tan ôm lấy khoảng ruột rỗng xốp. Chiếc bánh lao ra phố thị, trở thành chiếc "canvas" hoàn hảo gói trọn tinh hoa nội địa: bơ ngậy và pate đượm vị sánh đôi cùng rau mùi, dưa chuột tươi, đồ chua thanh nhẹ và vị ớt nồng cân bằng lại lớp thịt nguội đậm đà.

Nhưng sự kỳ diệu không dừng lại ở cuộc phối trộn nguyên liệu. Chính việc làm chủ "tấm khung" ấy đã cho phép người Việt tiếp tục biến tấu ổ bánh linh hoạt theo nếp sống và khẩu vị của từng tọa độ địa lý.

Ở miền Bắc, bánh mì giữ dáng vẻ mộc mạc với thân rộng, vỏ dày vừa, phần ruột mềm xốp và có độ dai đằm. Người Hà Nội thưởng thức bánh mì bằng sự tiết chế tinh tế: một chút pate béo ngậy, vài mảng ruốc thơm, giò chả thanh vị, rau mùi và dưa chuột. Sự giản dị ấy nhường lại sân diễn cho hương vị cốt lõi của bột mì và pate hòa quyện.

Bánh mì ở miền bắc có độ dày vỏ và ruột đặc hơn bánh mì miền nam. | Nguồn: Quý Nguyễn

Ngược lại, Hải Phòng lại làm co rút "cái khung" ấy thành những chiếc bánh mì que bé xíu, nướng giòn rụm, chỉ phết một lớp pate đượm mỡ. Đây chính là minh chứng cho việc cùng một vùng đất, cấu trúc bánh vẫn linh hoạt co giãn để tôn vinh một thói quen thưởng thức hoàn toàn khác.

Bánh mì que Hải Phòng. | Nguồn: An Biên Eatery

Trôi về dải đất miền Trung nắng gió, ổ bánh co lại gọn gàng, hai đầu nhọn vắt, vỏ mỏng giòn rụm bao bọc lấy phần ruột dẻo nhẹ. Cấu trúc nhỏ nhắn này được sinh ra để chịu đựng một cá tính ẩm thực mãnh liệt: đậm đà, cay nồng và tràn ngập nước sốt. Chiếc bánh nhỏ nhưng có sức chứa kỳ diệu, không hề bị rã tan trước những thìa sốt sánh đậm, ví dụ điển hình cho sự tiến hóa song hành giữa hình thái và vị giác.

Hình dáng thường thấy của ổ bánh mì miền Trung. | Nguồn: Thanh Niên/An Dy

Đến với miền Nam, đặc biệt là tâm điểm Sài Gòn, ổ bánh mì bỗng bừng nở: phồng to, vỏ mỏng rụm và phần ruột rỗng xốp tối đa. Khoảng trống mênh mang bên trong trở thành một "vũ trụ" chứa đựng sự phóng khoáng ẩm thực phương Nam. Nơi đó, pate, bơ trứng, thịt nguội, xá xíu, chả lụa, dưa chua và đủ loại sốt cùng hòa tấu trong một ổ bánh đầy đặn, hào sảng, đại tiệc hương vị thu nhỏ trên tay người thưởng thức.

Ổ bánh mì Huỳnh Hoa đầy ắp nhân. | Nguồn: Bánh mì Huỳnh Hoa

Hình dáng rút gọn và cách xẻ dọc ổ bánh mì thay vì cắt từng khoanh kiểu baguette đã trở thành một "kiến trúc mở", biến món ăn kèm thành một bữa ăn cầm tay hoàn chỉnh, gọn gàng và tiện lợi. Đây là sáng tạo mà Tổng cục Du lịch Việt Nam từng tôn vinh như biểu tượng cho tính tiện ích đỉnh cao của ẩm thực Việt.

Dù hình dáng hay tỷ lệ có thay đổi theo từng vùng miền, bánh mì Việt Nam chưa bao giờ mất đi thứ mà các nhà nghiên cứu gọi là "dấu vân tay ẩm thực" (culinary fingerprints). Mối quan hệ giữa các thành phần tuân theo một quy luật thẩm mỹ chặt chẽ của sự tương phản:

Vỏ bánh va chạm với sự mềm mượt của phần ruột và nhân đạm thịt.
Độ béo ngậy của pate và bơ tìm thấy điểm tựa cân bằng từ vị chua thanh của dưa góp và độ tươi mát của rau củ.
Vị cay nồng của ớt và gia vị tạo nên điểm nhấn kích thích vị giác bừng tỉnh.

Bánh mì là vậy, linh hoạt trong nguyên liệu, ngẫu hứng trong tỷ lệ, nhưng nhất quán tuyệt đối về trải nghiệm giác quan. Không có thành phần nào là bất biến, nhưng chính sự tương tác nhịp nhàng giữa chúng đã định hình nên một bản sắc khó nhầm lẫn. Đó là một công thức hoàn toàn cởi mở: đủ định hình để người ta nhận ra ngay từ miếng cắn đầu tiên, nhưng cũng đủ bao dung để mọi vùng miền và mọi tâm hồn ăn uống tự do viết tiếp câu chuyện ẩm thực của riêng mình.

Hương vị thì hiện tại: Một vũ trụ bánh mì đang giãn nở

Nếu bánh mì truyền thống từng chứng minh một món ăn có thể uốn mình theo từng tọa độ địa lý, thì bánh mì đương đại đang đẩy ranh giới ấy đi xa hơn thế.

Hãy nhìn vào ma trận nhân bánh phong phú ngày nay: từ heo quay da giòn tan béo ngậy, thịt khìa mặn ngọt đậm đà, thịt nướng thơm lừng mùi than hồng, cho đến há cảo đậm chất điểm tâm Hoa, hay những ổ bánh chay thanh tịnh từ nấm và đậu hũ.

Như cách tiệm Bánh Mì Anh Em mang tinh hoa đường phố đến giữa New York hoa lệ, bánh mì heo quay da giòn rụm đạt vị trí Top 2 trong bản đồ sandwich thế giới đã chứng minh một món ăn bản địa hoàn toàn có thể chinh phục những khẩu vị khó tính nhất.| Nguồn: Bánh mì Anh Em

Thậm chí, chiếc bánh mì kẹp kem ngọt ngào tưởng chừng lật đổ hoàn toàn logic của một món mặn, nhưng bản chất vẫn tuân thủ chặt chẽ "phương trình kiến trúc" cốt lõi: ổ bánh xẻ dọc, phết vệt sữa đặc béo ngậy, điểm xuyết si rô, ôm lấy những viên kem mát lạnh và chốt hạ bằng dừa bào cùng đậu phộng rang bùi béo.

Từ món mặn đến món chay và cả món ngọt, chiếc bánh mì Việt Nam có thể ôm trọn mọi sắc thái vị giác mà vẫn giữ được sự nhất quán trong trải nghiệm. | Nguồn: Tuổi Trẻ

Những nguyên liệu vốn thuộc về các ngữ cảnh thưởng thức hoàn toàn tách biệt vẫn tìm thấy tiếng nói chung bên trong một cấu trúc: lớp vỏ giòn rụm, lớp xốt béo ngậy, phần nhân đậm đà và những tầng "topping" cân bằng vị giác.

Vượt xa khỏi phạm vi những danh hiệu quốc tế, CNN vinh danh bánh mì trong danh sách 24 món sandwich ngon nhất thế giới (mô tả đây là sự sáng tạo lại baguette thời thuộc địa với thịt, đồ chua, rau mùi và gia vị). Tờ TasteAtlas ghi nhận bánh mì đã "crossed the borders" (vượt qua mọi biên giới), khi người yêu ẩm thực khắp thế giới bắt đầu dùng bánh mì để kể câu chuyện của chính họ.

Một chiếc bánh mì burger ở Texas chỉ giữ phần nhân đến một ổ bánh mì kẹp mì yakisoba điểm xuyết gừng đỏ beni shōga ở Tokyo, rồi là vô số biến thể địa phương khác đều đang làm cùng một việc: mượn một cấu trúc đã đủ quen thuộc để nhận ra, rồi viết tiếp phần nội dung bên trong bằng chất liệu bản địa.

Một biến tấu mới của bánh mì tại Nhật Bản. | Nguồn: Reddit/JapaneseFood

"Vũ trụ” bánh mì cứ thế giãn nở vì ổ bánh mì Việt Nam có thể ôm trọn pate lẫn giò chả, heo quay lẫn há cảo, nấm chay lẫn kem lạnh, rồi hiên ngang bước sang dạng burger bun hay gừng ngâm mận.

Hương vị thì tương lai: Bánh mì, phiên bản gourmet

Khi đã chứng minh khả năng ôm trọn gần như mọi trường phái hương vị, bánh mì sớm muộn cũng phải đối diện với một bài toán tham vọng hơn: làm thế nào để chinh phục thánh địa gourmet?

Đây không phải cuộc phiêu lưu độc bản của riêng bánh mì. Pizza, taco, burger hay kebab, những biểu tượng ẩm thực bình dân sở hữu "kiến trúc mở" đều từng trải qua cuộc viễn chinh tương tự. Chúng bước chân vào các nhà hàng cao cấp bằng nguồn nguyên liệu thượng hạng, kỹ thuật chế biến cầu kỳ và cung cách phục vụ đầy duy mỹ.

Thế nhưng, một chiếc pizza không nghiễm nhiên trở thành gourmet chỉ vì được phủ vài lát truffle đắt đỏ, cũng như taco chẳng thể hóa thân thành fine dining chỉ nhờ đặt trên đĩa sứ sang trọng. Xu hướng ẩm thực đương đại đang hướng tới một định nghĩa sâu sắc hơn: đưa món ăn quen thuộc vào ngữ cảnh hiện đại nhưng phải giữ trọn "mã DNA" văn hóa cùng trải nghiệm nguyên bản. Michelin thậm chí còn ghi nhận đây là một trong những chuyển dịch ẩm thực đáng chú ý nhất.

Bánh mì Việt Nam đang tự tin bước qua cánh cửa ấy. Tại ĂnĂn Saigon, đầu bếp Peter Cường Franklin đã dành nhiều năm nghiền ngẫm "ngôn ngữ" bánh mì trước khi trình làng một thực đơn cao cấp riêng biệt. Những sáng tạo như bánh mì chả lụa mortadella, bánh mì chả cá, và đặc biệt là phiên bản bánh mì Wagyu giá 200.000 đồng chính là những tuyên ngôn sắc sảo cho xu hướng này.

Bánh mì Việt Nam đang tự tin bước đến thánh địa gourmet. | Nguồn: ĂnĂn Saigon

Đó có lẽ chính là thử thách quyến rũ nhất của bánh mì trong chặng đường phía trước: gourmet hóa nhưng không đánh mất "cái khung" đã định hình nên bản sắc của nó.

Bởi nếu sự linh hoạt là sức mạnh lớn nhất giúp bánh mì chinh phục thế giới, thì chính việc gìn giữ những giới hạn cốt lõi mới là điều giúp nó giữ được linh hồn để không bao giờ bị hòa tan thành một chiếc sandwich đắt tiền vô danh. Tương lai của bánh mì không nằm ở việc khoác lên mình những nguyên liệu xa xỉ một cách gượng ép, mà nằm ở khả năng tôn vinh di sản đường phố trong một định dạng đương đại đầy kiêu hãnh.

Người thức thời thưởng thức bánh mì ở đâu?

Không cần tìm một ổ bánh mì ngon nhất. Hãy thử những ổ bánh mì kể những câu chuyện khác nhau về món ăn này.

Điểm khởi đầu di sản

Bánh Mì Dân Tổ (32 Trần Nhật Duật, Hoàn Kiếm, Hà Nội): Lát cắt sống động của văn hóa ăn đêm Hà Thành. Toàn bộ phần nhân được xào nóng xèo xèo trên chảo trước khi trút đầy vào ruột bánh, tạo nên trải nghiệm đậm đà, quyến rũ giữa đêm muộn.

Những ổ bánh mì Dân Tổ tối muộn đã trở thành đặc sản Hà Nội. | Nguồn: Ngọc Tùng/Google Review

Bánh Mì Hòa Mã (53 Cao Thắng, TP.HCM): Hiện diện từ năm 1958, đây là "chứng nhân" cho lịch sử bánh mì Sài Gòn. Thưởng thức phần nhân chảo dọn riêng nóng hổi để trải nghiệm một định dạng "giải cấu trúc" đầy bản năng từ giữa thế kỷ trước.

Ảnh tư liệu về một trong những hiệu bánh mì lâu đời nhất Việt Nam. | Nguồn: Thanh Niên

Bánh mì truyền thống Hòa Mã và phiên bản bánh mì chảo của thương hiệu bánh mì bình dân hơn 60 năm tuổi. | Nguồn: @jasonleow

Bánh Mì Phượng (2B Phan Châu Trinh, Hội An, Đà Nặng): Biểu tượng ẩm thực phố Cổ. Ổ bánh nhỏ nhọn đầu, vỏ giòn tan, căng tràn thịt, pate ngậy béo, rau thơm và dòng nước sốt đậm đà rất đặc trưng miền Trung.

Ổ bánh mì mang hình dáng khác biệt, đặc trưng bánh mì Hội An. | Nguồn: CHIHE WANLER/Google Review

Nhịp thở chuyển mình

The Banh Mi Station (24 Cầu Gỗ, Hoàn Kiếm, Hà Nội): "Phiên dịch" hương vị truyền thống Hà Nội và Hội An sang ngôn ngữ thực khách đương đại, tinh tế bổ sung cả những lựa chọn thuần chay (vegan).

Bánh mì truyền thống với những diễn giải đa dạng hơn tại The Banh Mi Station. | Nguồn: jakub pawlowski/Google Reviews

Bánh Mì Heo Tuyền Kí (56 Xuân Thủy, An Khánh, TP.HCM): Minh chứng cho khả năng "hấp thụ" tuyệt vời của bánh mì: từng lát heo quay da giòn rụm, thịt mềm mọng trở thành ngôi sao trung tâm ngự trị giữa lòng bánh.

Bánh mì heo quay được bình chọn là món bánh sandwicg ngon thứ 2 thế giới, có thể tìm thấy ở nhiều tiệm chuyên bán heo quay ở Tp. HCM. | Nguồn: Genevieve Vox/Google Reviews

Khái niệm của ngày mai

Bánh Mì Mới (89 Tôn Thất Đạm, Quận 1, TP.HCM): Núp bóng dưới hình hài một xe bánh mì phố thị, nhưng lại nâng tầm trải nghiệm bằng mortadella Ý, thăn mông bò và sườn bò Wagyu nấu chậm cầu kỳ. Điểm dừng chân hoàn hảo để kiểm chứng ranh giới gourmet của bánh mì.

Bánh mì gourmet được dự đoán sẽ là xu hướng tiếp theo của bánh mì, và đã được thử nghiệm bởi ĂnĂn. | Nguồn: Speps/ Google Reviews

Chiikawa nhưng lại rất Dostoevsky: Tội ác và hình phạt trong Bí mật đảo người cá

Hà Phạm — Wed, 09 Sep 2026 07:13:11 +0000

*Bài viết có tiết lộ một số nội dung phim.

Chiikawa, viết tắt của Nanka Chiisakute Kawaii Yatsu (dịch tiếng Việt: Cái gì đó nhỏ bé và dễ thương), là tác phẩm truyện tranh và phim chuyển thể Nhật Bản ra mắt năm 2020 của tác giả Nagano. Trong những năm gần đầy, Chiikawa trở thành một cơn sốt cuồng nhiệt ở khu vực Đông Á, rồi sau đó nhanh chóng trở thành biểu tượng văn hóa toàn cầu của thế hệ mới.

Bí mật đảo người cá là chương truyện dài nhất trong Chiikawa, được chuyển thể thành phim điện ảnh và đang được công chiếu tại Việt Nam từ ngày 28.08.2026. Nhờ có nhiều thời lượng (120 phút) nên tác giả - biên kịch Nagano đã thỏa sức xây dựng cường độ diễn biến nặng đô hơn hẳn các tập phim hàng tuần. Hậu quả là có không ít trường hợp “cả rạp im lặng, người lớn bàng hoàng, con nít khóc thét” sau khi chứng kiến những gì vừa diễn ra. Tranh luận nổ ra sau phim cũng trở thành xu hướng trên mạng xã hội, với vô vàn chi tiết không thể phân tích được bằng tư duy nhị nguyên, và cảm giác hỗn độn khó tả kèm theo.

Nguồn: Mèo Mốc

Dù các cư dân đảo người cá và nhóm bạn Chiikawa cuối cùng đã trở lại cuộc sống như trước đây, nhưng dư âm về những chủ đề hiện sinh của phim vẫn sẽ còn kéo dài. Bài viết sau đây phân tích chủ đề tội ác và hình phạt, một vùng xám chính chi phối sâu sắc mạch phim. Đồng thời, tác giả cũng mở rộng thêm vài suy ngẫm về lựa chọn đầy bất ngờ của Chiikawa vào những phút cuối phim.

Nếu là fan, mong bài viết này có thể giải đáp hoặc gợi ý những góc nhìn mới mẻ về bộ phim cho bạn để nghiền ngẫm trong những lần xem lại. Còn nếu là khán giả mới, hy vọng đây sẽ là lời khuyến khích bạn du nhập vào thế giới Chiikawa. Chắc chắn bạn sẽ không thất vọng khi khám phá được vô số ẩn dụ về “cái gì đó to lớn và khốc liệt” qua những “cái gì đó nhỏ bé và dễ thương”.

Giới thiệu tình huống cốt truyện

Mở đầu phim, nhóm bạn Chiikawa nhận được tờ rơi từ đảo người cá với nội dung “Chiến thắng quái vật, nhận phần thưởng gấp 100 lần. Đặc biệt: được thưởng thức nhiều món ngon miễn phí”. Niềm phấn khích lúc đặt chân lên đảo sau màn chào mừng rực rỡ nhanh chóng tan biến khi bi kịch bắt đầu hiện ra.

Lời mời từ trên trời rơi xuống (theo nghĩa đen). | Nguồn: IG @chiikawa_movie

Cư dân trên đảo bị bắt cóc và ăn thịt bởi Siren (người cá) với lý do Siren nghi ngờ hung thủ sát hại một trong ba người cá nhỏ của mình nằm trong số họ. Quả nhiên bộ đôi dân đảo Hitoha (một lá) và Futaba (hai lá) là hung thủ, nhưng lý do lại không đến từ khao khát bất tử (kết quả khi ăn thịt người cá) như bình thường. Hóa ra là vì Hitoha muốn cứu tri kỷ Futaba khi em vô tình bị Siren ngộ sát trong một lần đi câu.

Siren (người cá) - sinh vật huyền bí của đảo người cá. | Nguồn: IG @chiikawa_movie

Bộ đôi hung thủ ăn thịt người cá Hitoha (một lá) và Futaba (hai lá). | Nguồn: IG @chiikawa_movie

Nhóm bạn đã thành công giải quyết nhiệm vụ khẩn cấp trước mắt là bảo vệ tính mạng dân đảo vô tội khỏi Siren, nhưng gốc rễ cuộc chiến này từ đầu đã nằm ngoài những gì nhóm Chiikawa có thể giải quyết. Đó là một vòng xoáy nhân quả ác nghiệt giữa các cá nhân trực tiếp tạo ra bi kịch (Siren và bộ đôi lá), và chỉ có chính họ mới có thể chấm dứt được nó.

Khi bí mật cá nhân mang tội ác châm ngòi hình phạt bi kịch tập thể

Chiikawa nhưng lại rất Dostoevsky. Nhiều khán giả cũng nhận thấy điều này, thậm chí tác giả Patrick St. Michel trong bài review phim trên The Japan Times cũng ví von: “Điều mà nhiều người không ngờ tới ở một bộ phim hoạt hình về kỳ nghỉ hè lại là một tác phẩm mang hơi hướng Dostoevsky hơn là Hello Kitty.”

Tội ác

Với bộ đôi lá, tội ác nằm ở sự hèn hạ của cả hai và lòng ích kỷ của Hitoha. Khi Futaba tỉnh lại sau khi ăn thịt người cá, em không hề vui vẻ vì được sống lại. Trái lại, em hoảng loạn tột độ khi biết Hitoha cứu mình bằng cách bất nhân, cùng lời nguyền bất tử mình sẽ phải gánh chịu mãi mãi. Sự cứu rỗi cưỡng ép (Forced salvation) đã xảy ra. John Stuart Mill (triết gia thuộc Chủ nghĩa Tự do - Liberalism) đã khẳng định về quyền tối thượng cá nhân (Individual sovereignty) như sau: “Quyền được sống trọn vẹn số phận của mình, bao gồm cả quyền được ra đi tự nhiên, là quyền bất khả xâm phạm.” Khi Hitoha tự ý cho rằng Futaba phải sống và cho Futaba ăn thịt người cá ngoài ý muốn, em đã tước đi quyền này của Futaba.

“Kẻ nào chiến đấu với những con quái vật, hãy cẩn thận kẻo bản thân mình cũng biến thành quái vật. Và khi ngươi nhìn đủ lâu vào vực thẳm, vực thẳm cũng sẽ nhìn lại ngươi.” - Friedrich Nietzsche (Beyond Good and Evil). | Nguồn truyện dịch: FB Thợ Săn Cheekewe

Hitoha và Futaba còn phạm phải nguyên tắc đạo đức Mệnh lệnh tuyệt đối (Categorical Imperative). Đây là khái niệm triết học trung tâm trong triết học đạo đức học nghĩa vụ (Deontology) của Immanuel Kant, với nội dung: “Chúng ta không bao giờ được phép sử dụng con người (dù là người khác hay chính mình) chỉ như một công cụ để đạt được mục đích.” Hitoha trả thù mang bề ngoài là tình yêu thương xót, nhưng sâu bên trong liệu em có đang phụ thuộc vào sự tồn tại của Futaba như một “phương tiện” để xoa dịu nỗi đau mất mát, nỗi sợ cô liêu của chính mình? Còn Futaba, cũng vì lý do tương tự khi mắc kẹt trong lời nguyền bất tử mà cũng bắt Hitoha phải ăn thịt người cá theo mình.

“Chúng ta không chỉ chịu trách nhiệm cho những gì chúng ta chọn, mà còn cho cả những gì chúng ta buộc người khác phải trở thành qua lựa chọn của mình.” - Jean Paul Satre (Existentialism Is a Humanism). | Nguồn truyện dịch: FB Thợ Săn Cheekewe

Sự hèn nhát đã đẩy tội ác của bộ đôi lá đến đỉnh điểm. Thay vì trực tiếp đối chất thủ phạm là Siren, Hitoha đã chọn cách trả thù bẩn là ra tay với người thân vô tội của thủ phạm. Không những thế cả hai còn thề thốt “khóa miệng” bao che lẫn nhau, làm liên lụy thêm nhiều dân đảo vô tội.

Còn với Siren, ngay từ đầu cô bé đã phạm tội ngộ sát. Sau khi người thân bị sát hại, Siren cũng chọn “ăn miếng trả miếng” bằng tội ác bạo lực: truy sát dân làng vô tội nhằm gây sức ép cho hung thủ. Dù biết người ăn thịt người cá có mang “dấu hiệu đặc biệt” và dân làng vẫn không hay biết và cống nạp đồ ăn như thường lệ, Siren đã vướng phải sự hận thù tha hóa (Ressentiment) vì tự cho mình quyền xét xử và tàn sát nhân danh "nỗi đau bị tước đoạt".

"Bi kịch thực sự của cuộc đời nằm ở chỗ: các nhân vật không phải là những con quỷ cố tình làm ác, mà họ chỉ đang hành xử theo bản năng và khao khát của chính mình, để rồi vô tình xé rách lẫn nhau." - Arthur Schopenhauer (The World as Will and Representation). | Nguồn: Thợ Săn Cheekewe

Hình phạt

Gieo nhân nào, gặp quả nấy. Nhưng hình phạt trong Chiikawa: Bí mật đảo người cá lại không hoàn toàn “thích đáng” như chúng ta kỳ vọng.

So với Siren, hình phạt dành cho bộ đôi lá dễ hiểu hơn. Ngay từ đầu Siren đã nói hình phạt của hung thủ là bị giam cầm vô hạn dưới đáy biển. Cảnh after credit cho thấy sau khi bí mật bị lộ tẩy, hai em đã bỏ xứ mà đi trốn đến hòn đảo khác nhưng vẫn sẽ luôn chịu sự truy lùng gắt gao của Siren. Dù là kết mở, nhưng khán giả ai cũng cảm thấy lành ít dữ nhiều về kết cục họ sắp phải nhận khi nhìn Siren quẫy đuôi bơi về phía hòn đảo bộ đôi lá đang trú ẩn.

"Hình phạt thực sự cho mọi tội ác đã bắt đầu ngay từ khoảnh khắc nó được thực hiện, bên trong linh hồn của kẻ phạm tội." - Fyodor Dostoevsky (Tội ác và Hình phạt). | Nguồn: Thợ Săn Cheekewe

"Thể xác cùng những ham muốn bất chấp của nó là ngục thất giam giữ linh hồn. Kẻ cố tìm cách kéo dài thể xác bằng tội ác chỉ đang làm cho xiềng xích của mình thêm chắc chắn." - Socrates (Qua đối thoại Phaedo của Plato). | Nguồn: Thợ Săn Cheekewe

Nếu Siren dễ dàng khiến hung thủ trả giá vì là phe mạnh hơn, chẳng lẽ cô bé sẽ không phải chịu hình phạt nào cho tội ác với dân đảo? Những tưởng phần thắng luôn thuộc về kẻ mạnh trong thế giới không tồn tại pháp luật để phân xử, Siren vẫn đang phải chịu hình phạt tinh vi hơn. Đó là nỗi đau mất người thân và sự thù hằn dai dẳng. Là sinh vật thần thoại, nhiều khả năng Siren bất tử. Giả sử vũ trụ Chiikawa có tồn tại thế giới bên kia, Siren sẽ không bao giờ có cơ hội gặp lại hoặc tái sinh với linh hồn người cá nhỏ tội nghiệp. Sau biến cố này, Siren vĩnh viễn mất đi tâm trí thanh thản, vô tư như trước. Nỗi đau này sẽ mãi mãi đi theo cô bé. Trên lý thuyết, lời nguyền bất tử của bộ đôi lá có thể kết thúc khi tháo pin, nhưng Siren đã bị sinh ra với nó ngay từ đầu.

Mở rộng: Tại sao Chiikawa lại không nói ra bí mật đảo người cá?

Bên cạnh tranh luận xung quanh vòng xoáy tội ác và hình phạt, một cảnh phim cũng gây tranh cãi không kém là hành động của Chiikawa trong bữa tiệc mừng chiến thắng sau trận chiến với Siren. Khi mọi người vẫn đang say sưa ăn mừng, Chiikawa lại âm thầm tiến đến bộ đôi lá với ý định chất vấn nghi ngờ của mình.

Theo logic thông thường, trong khoảnh khắc này ai cũng nghĩ Chiikawa (đại diện cho phe chính nghĩa) sẽ lật mặt hung thủ vì đã nắm trong tay toàn bộ chứng cứ. Nhưng khi thấy bộ đôi lá run rẩy nhìn Chikawa, hai bàn tay siết chặt nhau, em chùng lại. Hachiware nhanh chóng chạy lại hỏi thăm khi thấy Chiikawa có gì đó bất thường, nhưng em lắc đầu tỏ ý vẫn ổn. Chiikawa đã chọn giữ lại bí mật của bộ đôi lá. Hành động này của Chiikawa nhận được nhiều tán dương vì sự dũng cảm và hiểu chuyện, nhưng cũng nhiều chỉ trích em hèn nhát vì đã không lật tẩy tận gốc kẻ gây tội cho bao người dân và Siren.

“Hãy cùng nâng niu, niềm vui tin tưởng. Hôm nay từ biệt, hẹn lại lần sau.” - lời từ ca khúc nhạc phim Kyou no hi wa sayounara vang lên làm phân cảnh này trên phim càng ám ảnh. | Nguồn dịch lời: Threads @mob.kwanhh - Nguồn truyện dịch: FB Thợ Săn Cheekewee

Với tác giả bài viết, Chiikawa đã hành động đúng đắn và tinh tế. Chúng ta mãi cuốn vào mạch truyện dữ dội mà quên rằng, đối tượng duy nhất được biết toàn bộ bức tranh đằng sau là khán giả. Chiikawa không hề biết quá khứ đau lòng của bộ đôi lá. Em chỉ biết và mang ơn họ cứu em khi bị Siren truy đuổi, khi Futaba xông ra đỡ cho Hachiware khỏi cú quật đuôi của Siren trong cơn cay. Mang bí mật khủng khiếp về thân phận, nhưng họ vẫn đồng hành nhiệt tình chiến đấu với Siren cùng nhóm Chiikawa. Có lẽ em hiểu rằng, những người tử tế này nếu hành động tày trời như vậy ắt hẳn có lý do đằng sau. Hơn nữa bản thân em cùng người thân của mình (Hachiware) cũng đang mang ơn họ. Dẫu sao nhiệm vụ đặt ra cho em ở hòn đảo cũng đã kết thúc tốt đẹp. Chọn cách im lặng, vừa là để không đưa bi kịch trên đảo tiếp diễn, vừa để không trực tiếp đẩy ân nhân của mình vào tình thế ngặt nghèo (như bị cộng đồng tẩy chay, bị dâng tế).

Lần đầu bộ đôi hai lá cứu Chiikawa là khi em bị cành cây Siren điều khiển bắt được. | Nguồn truyện dịch: FB Thợ săn Cheekewe

Nếu không có Futaba xả thân, Hachiware sẽ trở thành nạn nhân trực tiếp của Siren. Cục diện bi kịch sẽ càng thêm tăm tối. | Nguồn: FB Thợ Săn Cheekewe

Một góc nhìn khác lại cho rằng, Chiikawa làm vậy vì thấy hình ảnh của mình và Hachiware ở bộ đôi lá. Khi người thương yêu nhất trong cuộc đời bất thình lình bị hãm hại oan uổng, liệu rằng Chiikawa, và chính mỗi người chúng ta, có thể làm tất cả để cứu sống người ấy đến giới hạn nào…?

Kết

Tội ác và hình phạt chỉ là một khía cạnh nổi bật về Chiikawa: Bí mật đảo người cá. Bộ phim còn xoay quanh nhiều nhiều hiện tượng tâm lý, triết học hiện sinh khác như sự mơ hồ đạo đức, thiện - ác phân tranh, cơ chế nghiệp quả, chấp niệm oán hận, cái giá của tình thương, lòng dũng cảm,...

Hiển nhiên nếu đơn thuần “tên sao người vậy”, bộ phim nói riêng và toàn bộ series Chiikawa đã không gây sốt và gây nghiện đến thế. Ẩn sau hình ảnh kawaii, những câu truyện gắn phân loại seinen (dành cho tuổi trưởng thành) của Chiikawa phản ánh nhiều mặt tối của cuộc sống người lớn hiện đại: biến chuyển nhận thức, áp lực sinh tồn, tổ chức xã hội bất công, thế giới tự nhiên khắc nghiệt và trên tất cả - tình bạn, đam mê ẩm thực và niềm hy vọng vẫn sống dù ngày mai ra sao.

Tôi đến một diễn đàn hướng nghiệp tưởng là không dành cho mình, và không hối hận

Tùng Thư — Thu, 10 Sep 2026 03:36:56 +0000

Hai ngày 22 và 23/08, tôi ngồi trước màn hình từ sáng đến tối để theo dõi Diễn đàn Người làm Hướng nghiệp 2026 của Hướng nghiệp Sông An: “Trăm sông Một biển”. Giữa hàng loạt phiên thảo luận, chia sẻ chuyên gia và các bài thực hành, có những lúc tôi cảm thấy mình như đang cố gắng uống cạn một dòng sông chảy xiết. Quá nhiều thông tin, quá nhiều góc nhìn, quá nhiều câu hỏi được đặt ra trong một khoảng thời gian ngắn.

Nguồn: Diễn đàn Người làm Hướng nghiệp 2026

Nhưng rồi hơn hai tuần trôi qua. Những gì tôi tưởng đã trôi theo dòng chảy ấy bỗng bắt đầu lắng xuống. Những câu chuyện và khái niệm từ diễn đàn cứ thỉnh thoảng lại hiện lên trong tâm trí, khi tôi ngồi viết báo cáo, hay khi đọc một email công việc.

Năm 2026 đã đi qua 8 tháng. Trong bốn tháng cuối năm, khoảng thời gian ai cũng muốn nhìn lại những gì mình đã làm, đã thay đổi và dự định tiếp theo, tôi nhận ra những tri thức từ “Trăm sông Một biển” đang bắt đầu trả lời những câu hỏi mà tôi đang đặt ra cho chính mình.

Tôi đã đến một diễn đàn hướng nghiệp không dành cho mình

Trước khi đăng ký, tôi có một định kiến khá đơn giản: một diễn đàn về hướng nghiệp chắc hẳn chủ yếu dành cho những người đang làm tư vấn hướng nghiệp (career counseling), giáo dục, nhân sự hay phát triển con người.

Tôi không hoàn toàn sai. “Trăm sông Một biển” thực sự quy tụ một cộng đồng rộng những người đang hành nghề hoặc quan tâm đến hướng nghiệp, từ chuyên viên giáo dục, tư vấn, giáo viên, người làm nhân sự, L&D, đào tạo đến quản lý. Bên cạnh đó, gần 200 người tham gia còn là những người đang đồng hành với học sinh, sinh viên, phụ huynh, du học sinh và người đi làm. Sông An cũng định vị diễn đàn như một điểm hẹn thường niên cho cộng đồng này, xoay quanh ba trục chính: đối thoại với chuyên gia, kết nối cộng đồng và vận dụng kiến thức vào thực tế.

Dù diễn ra trực tuyến, “Trăm sông Một biển” vẫn kết nối gần 200 người tham gia từ nhiều lĩnh vực, cùng khám phá những câu hỏi về học tập, nghề nghiệp và phát triển bản thân.

Nhưng sau hai ngày trải nghiệm, tôi bắt đầu nghĩ hướng nghiệp là một trong những thứ mà ai cũng cần biết một chút.

Một phụ huynh cần hiểu hướng nghiệp để đồng hành cùng con thay vì chọn thay con. Một người quản lý cần hiểu về phát triển nghề nghiệp khi nhân viên bắt đầu đứng trước câu hỏi có nên tiếp tục hay rẽ sang một hướng khác. Một người đi làm cần những kiến thức ấy khi thị trường thay đổi, công việc thay đổi hoặc đơn giản là khi nhận ra mình không còn muốn làm công việc đang làm.

Ngay cả một người đang thấy sự nghiệp của mình khá ổn cũng có thể cần hướng nghiệp. Vì thế giới nghề nghiệp không đứng yên trong lúc chúng ta đứng yên.

Hướng nghiệp không chỉ là chọn ngành hay chọn nghề, mà là quá trình giúp mỗi người hiểu bản thân, khám phá thế giới nghề nghiệp và đưa ra những quyết định phù hợp trong hành trình phát triển sự nghiệp.

Đó cũng là một trong những vấn đề được đặt ra xuyên suốt diễn đàn: hướng nghiệp ngày nay không còn chỉ là chuyện chọn ngành, chọn trường, mà ngày càng trở thành quá trình giúp mỗi người hiểu mình, hiểu thị trường lao động và đưa ra những quyết định nghề nghiệp có cơ sở hơn. Sông An đặt câu chuyện này trong mối quan hệ giữa ba bên: người học/người lao động, giáo dục và doanh nghiệp.

Một diễn đàn tưởng chỉ dành cho “người làm hướng nghiệp”, vì thế, cuối cùng lại khiến tôi nghĩ khá nhiều về chính vai trò của mình.

Hai ngày để mở rộng tri thức và đưa những thông tin có được vào thực hành

Điều tôi đánh giá cao ở “Trăm sông Một biển” là chương trình không phải chuỗi keynote nối tiếp nhau. Hai ngày đan xen giữa tọa đàm chuyên gia và phiên thực hành. Những khái niệm vừa xuất hiện trên màn hình vài chục phút trước, ngay sau đó đã được kéo xuống giấy, xuống chính trải nghiệm của người tham dự.

Từ đối thoại với chuyên gia đến các phiên thực hành, “Trăm sông Một biển” tạo không gian để người tham dự khám phá bản thân và vận dụng kiến thức vào thực tế.

Với những phiên tọa đàm và thảo luận, những góc nhìn mới được mở ra từ các chuyên gia trong và ngoài nước về sự phát triển của ngành hướng nghiệp, thị trường lao động, giáo dục và những thay đổi đang diễn ra trong thế giới nghề nghiệp. Hơn 20 khách mời của chương trình có những cái tên như Michael B. Horn, tác giả Job Moves: 9 Steps for Making Progress in Your Career; Michelle R. Weise, tác giả Long Life Learning; Marilyn Maze, chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển nghề nghiệp; cùng các chuyên gia Việt Nam đến từ giáo dục, doanh nghiệp và phát triển con người.

Từ Michael B. Horn (trái) đến Marilyn Maze (phải), các chuyên gia quốc tế cùng cộng đồng hướng nghiệp Việt Nam đối thoại về cách con người thích ứng và phát triển trong thị trường lao động đang thay đổi.

Dù diễn ra hoàn toàn trực tuyến, anh Daniel Trần Anh Tuấn và chị Phoenix Ho dẫn dắt các phiên thực hành với cách hỏi liên tục, gợi mở, khiến tôi có cảm giác được đồng hành sát sao. Từ nhìn lại dòng chảy nghề nghiệp, khám phá động lực làm nghề đến phác thảo chặng đường phía trước, những câu hỏi vừa được đặt ra ở phiên “lý thuyết” trước đó nhanh chóng trở thành những câu hỏi dành cho chính mỗi người. Xen kẽ là những khoảng thời gian kết nối, nơi người tham dự có thể chia sẻ câu chuyện và hành trình của mình với những người khác trong cộng đồng.

Điều phối viên Daniel Trần Anh Tuấn (trái) và Phoenix Ho (phải).

Phiên tôi mang theo lâu nhất: Bốn hành trình để dịch chuyển trong sự nghiệp

Trong rất nhiều phiên chia sẻ của “Trăm sông Một biển”, phần của Michael B. Horn là điều ở lại với tôi lâu nhất. Từ nghiên cứu hàng nghìn người từng chuyển việc, Horn chỉ ra một điều tưởng đơn giản nhưng dễ bị bỏ qua: một công việc chỉ là phương tiện, không phải đích đến. Điều quan trọng hơn là hiểu “tiến bộ” trong sự nghiệp có nghĩa gì với mình ở từng thời điểm, bởi điều từng được xem là tiến bộ vài năm trước chưa chắc còn phù hợp với hiện tại.

Từ đó, ông đưa ra bốn “hành trình” mà một người có thể trải qua khi dịch chuyển trong sự nghiệp: Get Out (Thoát khỏi tình trạng hiện tại), khi điều quan trọng nhất là thoát khỏi một công việc không còn phù hợp; Regain Control (Lấy lại quyền kiểm soát), khi vẫn thích công việc nhưng muốn lấy lại quyền kiểm soát với thời gian, cách làm việc hay nơi làm việc; Regain Alignment (Tìm lại sự phù hợp), khi muốn tìm một công việc phù hợp hơn với những kỹ năng và giá trị mình có; và Take the Next Step (Bước sang chặng tiếp theo), khi đã sẵn sàng cho bước tiến tiếp theo trong lộ trình nghề nghiệp.

Michael B. Horn giới thiệu bốn “hành trình” dịch chuyển trong sự nghiệp.

Điều tôi thích ở cách Horn trình bày là ông không xem đây là bốn chiếc hộp cố định. Một người có thể đi qua nhiều hành trình khác nhau, thậm chí thay đổi “quest” trong cùng một quá trình chuyển việc. Ông kể về một người từng làm việc cùng: sau khi mất việc, anh buộc phải nhanh chóng tìm một công việc mới để ổn định cuộc sống. Đó là “Get Out”. Nhưng sau khi đã có việc, anh có thêm thời gian để tìm một công việc phù hợp hơn với kỹ năng của mình, và hành trình chuyển sang “Regain Alignment”. Cuối cùng, anh mất khoảng 10 tháng để tìm được công việc mới, nhưng đó không còn là một cuộc chạy trốn.

Câu chuyện này khiến tôi nghĩ khá nhiều về khoảng hai năm mình đã mất để chuyển sang một hướng nghề nghiệp mới. Trước đây, tôi thường nhìn một quyết định nghề nghiệp theo kiểu: “Mình có đang thụt lùi không? Lựa chọn này có làm mình khá hơn không?” Nhưng cách Horn đặt vấn đề khiến tôi đổi câu hỏi thành: “Tiến bộ có nghĩa là gì với mình ở thời điểm này?” Có lúc tiến bộ là một chức danh tốt hơn, có lúc lại là lấy lại quyền chủ động, được làm đúng thế mạnh của mình, hoặc đơn giản là bước sang một hướng phù hợp hơn.

Vì vậy, một lựa chọn không mang lại chức danh cao hơn hay mức lương tốt hơn chưa chắc đã là một bước lùi. Có những lúc, tiến bộ đơn giản là tìm được một công việc phù hợp hơn với cách mình muốn làm việc, với những điều mình giỏi và quan trọng hơn, với điều khiến mình muốn thức dậy để đi làm mỗi ngày.

Horn cũng có một quan điểm khác mà tôi thấy đáng nhớ: không có công việc hoàn hảo. Công việc nào cũng đi kèm những đánh đổi. Thay vì kỳ vọng tìm được một nơi đáp ứng mọi thứ mình muốn, ông khuyên mỗi người nên xác định trước những điều mình sẽ phải đánh đổi và tự hỏi liệu chúng có đáng để đổi lấy những điều quan trọng hơn ở thời điểm hiện tại hay không.

Không có công việc hoàn hảo. Một lựa chọn nghề nghiệp tốt không phải là lựa chọn không có đánh đổi, mà là lựa chọn những đánh đổi phù hợp với điều quan trọng nhất ở hiện tại.

Có lẽ đây là phần tôi thấy hữu ích nhất của phiên chia sẻ. Nó không đưa ra một công thức để tìm “công việc đúng”, mà cho tôi một ngôn ngữ để hiểu vì sao mình muốn dịch chuyển, mình đang dịch chuyển vì điều gì, và điều gì thực sự được xem là một bước tiến ở thời điểm này.

Một chút kinh nghiệm sau hai ngày ngồi trước màn hình

Nếu có một điều tôi nghĩ người tham dự Diễn đàn Người làm Hướng nghiệp các năm sau từ Hướng nghiệp Sông An nên chuẩn bị trước, thì đó là mức độ dày đặc của chương trình.

“Trăm sông Một biển” có rất nhiều nội dung đáng nghe. Các phiên diễn ra liên tục, lượng thông tin lớn, nên nếu có tâm lý “phiên này nghe cũng hay, bỏ thì tiếc”, hai ngày rất dễ biến thành một cuộc chạy marathon trước màn hình.

Vì vậy, nếu không có ý định theo toàn bộ chương trình, tôi sẽ xem lịch trước và chọn ra những phiên mình thực sự muốn tham gia. Hướng nghiệp Sông An thường cập nhật lịch trình và thông tin các phiên, nên việc theo dõi từ trước sẽ giúp bạn dễ hình dung và sắp xếp thời gian hơn.

Còn nếu muốn nghe gần như toàn bộ, hãy chuẩn bị cho đúng nghĩa một ngày học online: nước uống, đồ ăn nhẹ, một chỗ ngồi đủ thoải mái và quan trọng nhất là những khoảng nghỉ. Hai ngày liên tục trước màn hình không phải chuyện nhỏ, nhất là khi các phiên đều có khá nhiều thông tin cần tiếp nhận.

Một điểm thuận tiện là người đã tham gia không nhất thiết phải xử lý hết lượng kiến thức ấy ngay trong hai ngày. Hướng nghiệp Sông An có gửi recap và bản ghi hình các phiên sau sự kiện cho những ai mua vé tham gia, nên những nội dung chưa kịp xem hoặc muốn nghe lại hoàn toàn có thể để dành cho sau đó.

Với bản recap, khối lượng thông tin và tri thức từ “Trăm sông Một biển” sẽ trở thành một “bí kíp” để người tham gia từ từ đọc lại, tiêu hóa và kết nối với những điều phù hợp với mình. Không chỉ giúp mỗi người có thêm kiến thức cho hành trình học tập, nghề nghiệp và phát triển bản thân, những nội dung này còn có thể trở thành cơ sở để đưa ra những lời khuyên hướng nghiệp thiết thực hơn cho bạn bè và người thân.

Hien và “Trăng Qua”: Khi ba ngôn ngữ cùng kể một câu chuyện về nhà

ThuThi — Thu, 10 Sep 2026 08:13:15 +0000

Sau một thập kỷ viết và gom nhặt, Hien phát hành album mang tên Trăng Qua - nơi tiếng Việt, tiếng Hungary và tiếng Anh cùng tồn tại, không phải để chứng minh cô thuộc về đâu, mà để thừa nhận rằng cô thuộc về nhiều nơi cùng lúc.

Có một câu hỏi mà không phải ai cũng phải trả lời trong đời: quê nhà của bạn nằm ở đâu, khi bạn sinh ra ở một nơi, lớn lên nói một thứ tiếng khác với ngôn ngữ của bố mẹ, rồi sau đó lại chuyển đến một đất nước thứ ba để sống và làm việc? Với phần lớn người trẻ Việt sinh ra và lớn lên trong nước, câu hỏi này gần như không tồn tại. Nhưng với những người như Hien - sinh ra ở Budapest trong một gia đình Việt Nam, rồi rời Hungary để đến Brooklyn - nó là một câu hỏi phải sống cùng mỗi ngày.

Trăng Qua, album đầu tay của Hien, không cố gắng trả lời câu hỏi đó bằng một câu trả lời gọn gàng. Thay vào đó, album để ba ngôn ngữ, nhiều chất liệu âm nhạc và nhiều phiên bản của chính cô cùng tồn tại trên một mặt phẳng, không cái nào cần thắng thế cái nào.

Một album được ráp lại từ ký ức

Trăng Qua gồm 16 ca khúc, nhưng không phải 16 ca khúc được viết trong cùng một giai đoạn với cùng một dụng ý. Một số ý tưởng đầu tiên của album có từ năm 2015. Một số ca khúc khác chỉ mới bắt đầu vào năm 2025. Nói cách khác, đây không phải một album được lên kế hoạch từ đầu đến cuối, mà là một album được nhận ra sau khi đã tồn tại.

“Tôi thường viết các bài hát trước, rồi chỉ sau đó mới bắt đầu nhận ra những mối liên hệ giữa chúng”, Hien chia sẻ. Khi những bài hát rải rác qua một thập kỷ được đặt cạnh nhau, một vài chủ đề cứ lặp lại: ký ức, nỗi nhớ, khoảng cách. Và một hình ảnh cứ quay về: mặt trăng - thứ luôn thay đổi hình dạng nhưng chưa từng thực sự biến mất.

Với Hien, mặt trăng không chỉ là một ẩn dụ đẹp. Cô nhắc đến thơ ca dân gian Việt Nam, nơi trăng thường gắn với nỗi nhớ và sự xa cách; nhắc đến chiêm tinh học, nơi mặt trăng đại diện cho đời sống cảm xúc và trực giác; và nhắc đến mối liên hệ giữa mặt trăng với nước, với tính nữ, với những chu kỳ mà cơ thể con người - phần lớn được tạo thành từ nước - cũng đang âm thầm trải qua. Là một sound designer, Hien cũng đưa kết cấu và âm thanh của nước vào bảng màu âm thanh của cả album.

Một album, vì vậy, không phải là nơi Hien kể một câu chuyện có mở đầu và kết thúc rõ ràng. Nó giống một tập hợp những khoảnh khắc được giữ lại qua nhiều năm, chỉ đến khi nhìn lại, người viết ra chúng mới nhận ra mình đã kể cùng một câu chuyện suốt cả một thập kỷ.

Hình ảnh mặt trăng trở lại xuyên suốt 'TRĂNG QUA', dần trở thành mô-típ trung tâm của album. | Nguồn: Nooj

Tiếng đàn của một thế hệ trước Hien

Nếu phải chọn một chi tiết để hiểu Trăng Qua đang cố gắng làm gì, có lẽ đó là 30 giây đầu tiên của ca khúc mở đầu album, trăng ơi. Đoạn intro bắt đầu không phải bằng giọng hát của Hien, mà bằng tiếng đàn cải lương của ông ngoại cô - nghệ nhân Trần Tượng Tư, sinh ra tại Bạc Liêu, từng là một nhạc công cải lương chuyên nghiệp.

Đây không phải một sample được chọn vì nghe hay. Đó là tiếng đàn của một người trong gia đình, được đặt vào vị trí đầu tiên của cả album - trước cả khi Hien cất giọng. Nó xác lập một trật tự: những gì đến trước cô, được lắng nghe trước, rồi mới đến những gì cô đang tạo ra ở hiện tại.

Cách làm này lặp lại xuyên suốt album, dù không phải lúc nào cũng mang tính cá nhân trực tiếp như vậy. Chèo và cải lương xuất hiện trong through this phase. Latin bolero trong next to you. Dân gian Romani Hungary hòa cùng R&B trong lonely. Nhạc hợp xướng Bulgaria gặp hip-hop trong bodies. Ở mỗi bài, Hien không tái hiện những chất liệu này nguyên bản - cô lấy giai điệu, kỹ thuật thanh nhạc, hòa âm, nhịp điệu của chúng, rồi xử lý lại bằng ngôn ngữ sản xuất điện tử của riêng mình.

“Với tôi, ‘Trăng Qua’ là một cuộc đối thoại giữa thứ âm nhạc tôi lớn lên cùng, những truyền thống tôi khám phá sau này và những âm thanh tôi đang tạo ra ở hiện tại”, Hien nói.

Cuộc đối thoại ấy cũng xuất hiện trong Trăng Tàn Trên Hè Phố - ca khúc đầu tiên Hien hát hoàn toàn bằng tiếng Việt, kết hợp bolero với drum & bass. Trước khi thực hiện bài hát này, Hien từng có một khoảng thời gian không đủ tự tin để hát tiếng Việt, vì cho rằng giọng của mình chưa đủ chuẩn. Lớn lên ở Hungary, phần lớn tuổi thơ và những năm đầu làm nhạc của cô diễn ra trong một môi trường không dùng tiếng Việt làm ngôn ngữ chính. Hát bằng tiếng Việt, vì vậy, với cô, không đơn thuần là chuyển ngữ. Đó là quá trình làm quen lại với chính giọng nói của mình, trong một ngôn ngữ cô đã nghe từ nhỏ nhưng chưa từng thực sự sống cùng như tiếng mẹ đẻ theo đúng nghĩa hằng ngày.

Trăng Tàn Trên Hè Phố là ca khúc đầu tiên Hien hát hoàn toàn bằng tiếng Việt, kết hợp bolero với drum & bass. | Nguồn: NVCC

Nhà không nằm trên bản đồ

Trăng Qua di chuyển giữa tiếng Việt, tiếng Hungary và tiếng Anh - không phải như một chiêu trò để album nghe "quốc tế" hơn, mà vì với Hien, cả ba đều là ngôn ngữ thật của những phần khác nhau trong đời cô. Tiếng Việt là ngôn ngữ của gia đình và di sản. Tiếng Hungary là ngôn ngữ cô lớn lên cùng, ở Budapest, nơi cô sinh ra. Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ của đời sống và công việc sáng tạo, sau khi cô chuyển đến Mỹ.

Câu chuyện về việc phải liên tục định nghĩa lại "nhà" được kể rõ nhất trong Jetplanes - ca khúc về việc tìm kiếm những mái nhà mới. Bài hát phản ánh chính hành trình gia đình Hien: rời Việt Nam để bắt đầu cuộc sống tại Hungary, rồi đến hành trình của Hien, từ Budapest đến Brooklyn. Đây cũng là câu chuyện của một cộng đồng người Việt ít được nhắc đến hơn so với cộng đồng ở Tây Âu hay Bắc Mỹ: những gia đình rời Việt Nam để đến Đông Âu vào những thập niên trước, và những đứa trẻ lớn lên ở đó với một mối quan hệ vừa gần vừa xa với quê hương của bố mẹ.

Từ Budapest đến Brooklyn, 'Trăng Qua' là album Hien dành một thập kỷ để hoàn thành. | Nguồn: Nooj

Đây cũng không phải lần đầu Hien dùng âm nhạc để gọi tên gia đình. Trong EP đầu tay Bloom (2021), cô từng viết ca khúc Family như một cách kết nối với tổ tiên, lấy cảm hứng từ những buổi cúng trước bàn thờ mà gia đình cô vẫn giữ khi còn ở Hungary. Khi chuyển đến New York, căn hộ của Hien không còn không gian ấy, nên nghi thức chuyển vào bên trong: cô cầu nguyện trong đầu, thay vì trước một bàn thờ vật lý. Nếu Family là lần cô cố gắng mang tổ tiên đến gần mình hơn qua lời cầu, thì tiếng đàn của ông ngoại mở đầu trăng ơi như một bước tiếp theo của cùng nỗ lực đó - không còn là lời cầu nguyện nữa, mà là chính âm thanh của người trong gia đình, được đặt vào giữa lòng bản thu.

Đây có lẽ là điều khiến Trăng Qua khác với nhiều album mang chủ đề về cội nguồn: nó không đi tìm một điểm đến cuối cùng gọi là "nhà". Với Hien, nhà không phải một tọa độ trên bản đồ, cũng không phải một câu trả lời cần được chốt lại. Nó là thứ được ráp lại mỗi lần, từ những mảnh ngôn ngữ, âm thanh và ký ức mà cô mang theo qua từng nơi mình từng sống.

Nhìn lại toàn bộ quá trình thực hiện album kéo dài suốt một thập kỷ, đi qua nhiều thành phố, nhiều cộng sự, nhiều phiên bản của chính mình, Hien không cố gắng làm cho các ca khúc trở nên giống nhau. Chúng thuộc về những thời điểm, nơi chốn và con người khác nhau, nhưng cùng gặp nhau trong cách cô làm nhạc ở hiện tại.

“‘Trăng Qua’ với tôi giống như một sự dâng hiến, nhưng đồng thời cũng là một sự giải phóng - một hơi thở cuối cùng trước khi bước vào một kỷ nguyên mới”, Hien chia sẻ. Có lẽ đó cũng là điều mặt trăng vẫn luôn làm: không bao giờ đứng yên ở một hình dạng, không bao giờ biến mất hẳn - chỉ liên tục đi qua, giữa việc níu giữ và buông bỏ.

NHAAN Hội An: Chốn an trú định hình lại khái niệm nghỉ dưỡng ở miền Trung

Hao Tran — Thu, 10 Sep 2026 09:42:20 +0000

Cứ vài năm, thị trường nghỉ dưỡng Việt Nam lại đón nhận một cái tên mới khiến cả giới khách sạn phải âm thầm theo dõi. Năm 2026, cái tên đó gọi tên NHAAN Resort & Spa Hội An.

Sau hai đêm lắng đọng bên sông Thu Bồn và chuỗi hành trình ẩm thực đầy tham vọng tại Đà Nẵng, tôi dành nửa sau kỳ nghỉ cuối tuần của mình tại NHAAN. Rời đi, tôi mang theo một niềm tin mạnh mẽ: Đây là một trong những khu nghỉ dưỡng chỉn chu, đáng giá và hiếu khách nhất mà một tập đoàn quốc tế từng mang đến Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây. Hilton có thể chọn mở bất kỳ mô hình nào ở vùng đất này, nhưng họ đã chọn NHAAN.

Và dưới đây là lý do...

Thương hiệu toàn cầu từ nếp nghĩ bản địa

Chính thức đón khách từ tháng 8, NHAAN tọa lạc tại Cẩm Thanh - vùng đất đặc trưng với những rừng dừa nước bạt ngàn ven sông Cổ Cò, nằm trọn giữa không gian hoài cổ của Phố cổ Hội An và vịnh biển Cửa Đại.

Là mảnh ghép đầu tiên đánh dấu sự xuất hiện của thương hiệu Tapestry Collection by Hilton tại Việt Nam (do Tập đoàn Đạt Phương phát triển), NHAAN sở hữu một sự kết hợp đặc biệt. Tapestry là tập hợp những khách sạn mang tinh thần độc lập của Hilton: tập đoàn cung cấp chuẩn mực vận hành và hệ thống khách hàng thân thiết toàn cầu, nhưng trao trọn quyền tự do về cá tính và diện mạo cho khu nghỉ dưỡng.

Nguồn: Hilton

Ở NHAAN, "cá tính" ấy được thổi hồn bởi KTS Võ Trọng Nghĩa - người đã góp phần định hình ngôn ngữ kiến trúc xanh tại Việt Nam. Toàn bộ 174 phòng và suite là sự tiếp nối mượt mà của triết lý sống hòa hợp cùng thiên nhiên: những khung cửa kính ôm trọn tầm mắt, chất liệu gỗ, đá địa phương, cùng các chi tiết thủ công tỉ mỉ gợi nhớ về di sản 500 năm của làng mộc Kim Bồng ngay bên kia sông.

Tên gọi NHAAN là sự giao thoa dịu dàng giữa "Nhà" và "An". Đó là một lời hứa ngọt ngào cho một cái tên, và công trình này đã trọn vẹn giữ được lời hứa ấy. Đây không phải là một thiết kế "tham chiếu" hay mô phỏng lại Hội An, mà là một kiến trúc thực sự lớn lên từ lòng di sản.

Nhịp điệu của sự thả trôi

Nếu Namia River Retreat - nơi tôi dừng chân hai đêm trước - là câu chuyện về dòng chảy lịch sử, thì NHAAN lại là câu chuyện về việc học cách làm chậm nhịp tim.

Thả lỏng thân - tâm - trí: Tầng thượng của khu nghỉ dưỡng là nơi tọa lạc của eforea spa và câu lạc bộ sức khỏe. Thay vì phụ thuộc vào mỹ phẩm nhập khẩu, thực đơn trị liệu tại đây khai thác triệt để sức mạnh của thảo mộc bản địa.

Gắn kết không gian: Phía dưới là hồ bơi vô cực rộng lớn, sàn tập yoga tĩnh lặng, cùng hạng phòng có lối đi trực tiếp ra hồ bơi, lựa chọn lý tưởng mà tôi chắc chắn sẽ đặt cho những chuyến đi dài ngày hơn.

Sự tinh tế trong trải nghiệm: "Tiện dụng" là từ khóa xuất hiện liên tục trong đầu tôi. Bố cục không gian hợp lý, mọi vật dụng đều nằm đúng vị trí bạn cần, cùng một mức giá dễ chịu hơn đáng kể so với các resort thiết kế cùng phân khúc. Với một thương hiệu lớn và một điểm đến mới, sự cân bằng này là điều vô cùng đắt giá.

Sự tỉ mỉ còn thể hiện qua các lớp workshop thủ công. Dù ban đầu tôi có chút hoài nghi về tính hình thức của các hoạt động văn hóa, nhưng việc trực tiếp làm gốm, chạm khắc gỗ hay dệt đèn lồng dưới sự hướng dẫn tận tụy của những người thợ lành nghề đã hoàn toàn chinh phục tôi.

Bên cạnh đó, với 19 cặp phòng thông nhau cùng câu lạc bộ trẻ em tích hợp các hoạt động trải nghiệm dân gian, NHAAN trở thành câu trả lời hoàn hảo cho các chuyến đi của gia đình, điều vốn rất quan trọng tại điểm đến như Hội An.

Mỗi buổi sáng, hãy lấy một chiếc xe đạp của resort và thong dong lạc vào những con đường làng Cẩm Thanh còn thơm mùi lúa chín. Phố cổ và biển An Bàng chỉ cách đó 10 phút, biển Cửa Đại còn gần hơn. Bạn ở đủ gần để chạm vào nhịp sống địa phương, và chỉ cần khép lại cánh cổng resort, bạn đã hoàn toàn tách biệt khỏi những xô xảo bên ngoài.

Nguồn: Hilton

Trải nghiệm ẩm thực trọn vẹn

Tôi vốn là người thích ra ngoài khám phá ẩm thực bản địa, nhưng NHAAN đã cho tôi những lý do đủ thuyết phục để ở lại:

Keng: Phục vụ ẩm thực đa dạng cả ngày với sự kết hợp hài hòa giữa hương vị Việt và quốc tế.

Plait: Nhà hàng hải sản ven sông đầy quyến rũ, nơi những món hải sản tươi ngon trong ngày được nướng trực tiếp trên lò than hồng rực.

Bong Lounge: Mở ra không gian mộc mạc với những mảng gỗ chạm khắc tinh xảo, chuyển mình mượt mà từ không gian cà phê thư thái ban ngày sang quầy cocktail ấm cúng về đêm với các món uống sáng tạo từ dừa.

Nipa Pool Bar: Điểm tựa hoàn hảo cho những giờ phút lười biếng bên hồ bơi.

Trong một chuyến đi ngắn, một buổi tối thong dong thưởng thức bữa ăn ngon chỉ cách giường ngủ vài bước chân không phải là sự lựa chọn an toàn, đó là một trải nghiệm được tính toán đầy chủ đích.

Nguồn: Hilton

Tầm vóc mới của du lịch nghỉ dưỡng miền Trung

Dành trọn kỳ nghỉ tại hai khách sạn khác nhau trong một chuyến đi Hội An nghe có vẻ cầu kỳ, nhưng nó mang lại hai góc nhìn hoàn toàn riêng biệt. Namia cho bạn một Hội An của thương cảng sầm uất và bề dày lịch sử. NHAAN lại trao cho bạn một Hội An của chốn an trú, nơi được tạo tác bởi một trong những kiến trúc sư xuất sắc nhất Việt Nam để phục vụ đúng cách mà con người hiện đại muốn nghỉ ngơi.

Bức tranh lớn hơn mà NHAAN mở ra chính là vị thế mới của ngành khách sạn trong nước. Miền Trung giờ đây không còn là nơi những công trình xuất sắc thỉnh thoảng mới xuất hiện. Đây đã trở thành điểm giao thoa bình đẳng giữa tầm nhìn của chủ đầu tư Việt, tài năng của kiến trúc sư Việt và tiêu chuẩn của một tập đoàn toàn cầu. Hilton có hàng trăm khách sạn Tapestry trên thế giới, nhưng chắc chắn không có nhiều nơi sở hữu một làng nghề 500 năm tuổi làm láng giềng như ở đây.

Lời gợi ý cho chuyến đi của bạn:

Hãy chọn một căn phòng có lối bước thẳng ra hồ bơi, thức dậy đạp xe từ sớm khi sương chưa tan, và để dành đêm cuối cùng cho một hành trình hoàn toàn không có kế hoạch. Bạn sẽ cảm nhận được trọn vẹn ý nghĩa của sự "An".

TP.HCM tung gói vay 200 tỷ, vốn ngoại đổ dồn về startup Việt

Genesia Ventures — Thu, 10 Sep 2026 10:00:00 +0000

TP.HCM mở gói vay ưu đãi lên đến 200 tỷ đồng cho doanh nghiệp và startup

Doanh nghiệp tại TP.HCM có thể vay tới 200 tỷ đồng cho một dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên và được ngân sách thành phố hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ lãi suất.

Theo Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND, Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) sẽ thực hiện cho vay và cho vay hợp vốn, còn ngân sách thành phố sẽ chi trả phần lãi suất. Các dự án xây dựng được hỗ trợ tối đa 70% tổng vốn đầu tư, trong khi dự án đầu tư công nghệ và thiết bị có mức hỗ trợ lên đến 85%.

Theo Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND, Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) sẽ thực hiện cho vay và cho vay hợp vốn, còn ngân sách thành phố sẽ chi trả phần lãi suất. | Nguồn: HFIC

Để được hỗ trợ, dự án phải phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, được HFIC thẩm định về hiệu quả và khả năng trả nợ, đồng thời doanh nghiệp chưa được ký hợp đồng với nhà thầu hoặc nhà cung cấp đối với các hạng mục xây lắp, thiết bị hoặc công nghệ xin hỗ trợ.

Mekong Capital ưu tiên rót vốn doanh nghiệp đã có doanh thu và lợi nhuận thực tế

F88 và Gene Solutions - hai công ty trong danh mục đầu tư của Mekong Capital đang chuẩn bị lên sàn chứng khoán. Hiện, chuỗi cầm đồ F88 đang làm thủ tục chuyển niêm yết từ sàn UPCoM sang HoSE, còn công ty xét nghiệm gen Gene Solutions dự kiến niêm yết tại Hong Kong trong khoảng quý 2 đến quý 3/2027. Riêng với Gene Solutions, doanh nghiệp đặt mục tiêu huy động 100 triệu USD từ đợt niêm yết để mở rộng hoạt động quốc tế.

Việc hai doanh nghiệp trên tiến gần hơn đến thị trường chứng khoán cũng cho thấy chiến lược đầu tư mà Mekong Capital đang theo đuổi: ưu tiên công ty đã có doanh thu và lợi nhuận thực tế. Quỹ không tập trung vào các công ty lấy AI làm sản phẩm chính. Với những công ty mà Mekong Capital đang đầu tư, AI chỉ là công cụ hỗ trợ để giảm chi phí vận hành hoặc cải thiện trải nghiệm khách hàng.

Song song với các thương vụ hiện tại, Mekong Capital cũng đang phát triển một quỹ đầu tư chuyên biệt mang tên Mekong Earth Regeneration Fund, chuyên rót vốn vào các công ty nông nghiệp áp dụng phương pháp canh tác giảm phát thải, cải tạo đất và thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam và Lào. Hiện tại, Green Climate Fund (GCF) - quỹ khí hậu lớn nhất thế giới, chuyên tài trợ cho các dự án ứng phó với biến đổi khí hậu tại những nước đang phát triển đã đồng ý rót 50 triệu USD vào Mekong Earth Regeneration Fund. Đây là khoản vốn đầu tiên mà Mekong Earth Regeneration Fund nhận được, giúp Mekong Capital có cơ sở để huy động thêm vốn từ các nhà đầu tư khác.

Mekong Earth Regeneration Fund hướng dòng vốn vào nông nghiệp tái tạo, hỗ trợ các mô hình canh tác giảm phát thải, cải thiện sức khỏe đất và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam và khu vực Mekong. | Nguồn: Vietnam.vn

M Village huy động thành công 26 triệu USD

M Village vừa huy động 26 triệu USD trong vòng gọi vốn mới, trong đó, Mizuho Asia Partners rót 18 triệu USD, còn nhà đầu tư hiện hữu Trip.com góp 8 triệu USD. Vòng gọi vốn này diễn ra trong bối cảnh M Village chuyển mình từ mô hình co-living sang một hệ sinh thái hospitality đa thương hiệu, đa phân khúc.

M Village hiện đang vận hành 53 cơ sở lưu trú tại Việt Nam, cung cấp dịch vụ lưu trú ngắn và dài hạn cùng không gian làm việc, ăn uống, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ cộng đồng. Tháng 05/2026, doanh nghiệp đổi tên thành Modern Village Lifestyle, với mục tiêu tái cấu trúc tập đoàn và mở rộng danh mục thương hiệu lưu trú phục vụ nhiều phân khúc, bao gồm khách sạn và resort theo tiêu chuẩn năm sao.

Startup của ông Nguyễn Hải Ninh huy động thành công 26 triệu USD. | Nguồn: Người quan sát

Không chỉ dựa vào vốn cổ phần để tăng trưởng, M Village còn là startup đầu tiên tại Việt Nam được tiếp cận khoản vay trung hạn từ ngân hàng OCB mà không cần tài sản thế chấp, giúp doanh nghiệp mở thêm một kênh huy động vốn song song với nguồn vốn từ nhà đầu tư.

Việt Nam vào top 50 hệ sinh thái startup toàn cầu

Việt Nam lần đầu vào Top 50 hệ sinh thái startup toàn cầu trong bảng xếp hạng Global Startup Ecosystem Index 2026 của StartupBlink, tăng 5 bậc so với năm 2025 và cũng là vị trí cao nhất từ trước đến nay. Các chỉ số cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam tăng trưởng 67,9%, gần gấp 4 lần mức trung bình 17,5% của toàn cầu, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 5 Đông Nam Á và thứ 10 châu Á.

StartupBlink định giá hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam ở mức 75,1 tỷ USD, ghi nhận 2 kỳ lân là MoMo và Sky Mavis. Fintech tiếp tục được đánh giá là lĩnh vực mạnh nhất, đứng thứ 39 toàn cầu và thứ 9 tại châu Á - Thái Bình Dương. Việt Nam cũng đứng thứ 2 Đông Nam Á về giá trị thương hiệu (brand value) của hệ sinh thái startup.

Việt Nam hiện có 4 thành phố nằm trong Top 1.000 hệ sinh thái startup toàn cầu gồm TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng và Hải Phòng. TP.HCM lần đầu lọt top 100 toàn cầu, tăng 12 bậc lên vị trí 98, hiện dẫn đầu cả nước về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái, đồng thời xếp thứ 60 toàn cầu về fintech và thứ 70 về blockchain. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này không chỉ tập trung ở TP.HCM. Cùng lúc, Hà Nội tăng 30 bậc lên vị trí 118, trong khi Đà Nẵng ghi nhận bước nhảy lớn nhất trong số các thành phố Việt Nam, tăng 212 bậc lên vị trí 554. Hải Phòng cũng lần đầu góp mặt trong nhóm 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu năm nay.

Việt Nam đổi cách cạnh tranh giành vốn ngoại

Trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam thu hút 38,06 tỷ USD vốn FDI đăng ký, tăng 58% so với cùng kỳ. Vốn FDI giải ngân đạt 15,2 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm qua. Việt Nam cũng đang thay đổi cách thu hút FDI, chuyển trọng tâm sang công nghệ, đổi mới sáng tạo, tập trung tạo ra giá trị trong nước.

Theo Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, Việt Nam không còn chỉ dựa vào lợi thế nhân công giá rẻ và ưu đãi thuế để thu hút nhà đầu tư nước ngoài. Thay vào đó, Chính phủ muốn nâng sức hấp dẫn của nền kinh tế bằng hạ tầng tốt hơn, nguồn nhân lực chất lượng cao, hoạt động nghiên cứu - phát triển và khả năng tiếp nhận công nghệ tiên tiến. Các lĩnh vực như bán dẫn, AI và trung tâm dữ liệu cũng sẽ được áp dụng cơ chế xử lý nhanh hơn.

Nhân lực cũng trở thành một phần trong năng lực cạnh tranh. Việt Nam đang đề xuất đơn giản hóa thủ tục visa và giấy phép lao động cho chuyên gia, kỹ sư nước ngoài, đồng thời tăng hỗ trợ cho nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bộ Chính trị đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 hút vốn đầu tư nước ngoài đăng ký 200-300 tỷ USD (40-50 tỷ USD/năm); vốn thực hiện 150-200 tỷ USD (30-40 tỷ USD/năm). | Nguồn: VTC News

Giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút 200-300 tỷ USD FDI mới và đưa khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, trong đó có 500 đến 1.000 nhà cung ứng cấp một.

Việt Nam đang hướng tới một môi trường có đủ hạ tầng, nhân lực và liên kết với doanh nghiệp nội địa để giữ lại nhiều hơn công nghệ và giá trị kinh tế từ dòng vốn ngoại.

Techcom Life đồng hành kiến tạo thế hệ tương lai và những cột mốc mới của marathon Việt Nam

Cao Vy — Thu, 10 Sep 2026 10:33:36 +0000

Công ty Cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ thương (Techcom Life), thành viên thuộc hệ sinh thái Techcombank, đồng hành cùng hai hoạt động nổi bật tại Giải Marathon Quốc tế Hà Nội Techcombank mùa thứ 5 gồm giải chạy thiếu nhi Kids Run và Giải thưởng Phá kỷ lục Quốc gia cự ly 42km. Thông qua các hoạt động này, Techcom Life tiếp tục lan tỏa tinh thần sống khỏe, sống chủ động và góp phần kiến tạo những giá trị tích cực cho cộng đồng.

Giải Marathon Quốc tế Hà Nội Techcombank mùa thứ 5 sẽ diễn ra ngày 04/10/2026 với thông điệp chủ đạo “Bước chạy vì một Việt Nam vượt trội” dự kiến thu hút 14.000 vận động viên trong nước và quốc tế. Sau bốn mùa tổ chức thành công, giải tiếp tục khẳng định vị thế là giải chạy biểu tượng của Thủ đô, góp phần thúc đẩy phong trào chạy bộ, lan tỏa lối sống lành mạnh và kết nối cộng đồng thông qua những giá trị tích cực về sức khỏe và khát vọng phát triển.

Tại Mùa giải thứ 5 với tinh thần truyền cảm hứng: "Một bước chạy. Triệu bước tiến", Techcom Life đồng hành cùng hai hoạt động mang ý nghĩa đặc biệt ở hai chặng đường khác nhau của hành trình phát triển con người: những bước chạy đầu đời của thế hệ tương lai và những cột mốc bứt phá của các vận động viên thành tích cao.

Tại Mùa giải thứ 5 với tinh thần truyền cảm hứng: "Một bước chạy. Triệu bước tiến". | Nguồn:

Kids Run: Nuôi dưỡng bản lĩnh từ những bước chân đầu tiên

Ngày 03/10/2026, giải chạy thiếu nhi Kids Run sẽ diễn ra tại Vincom Plaza Long Biên, Hà Nội, dành cho trẻ em từ 5 đến 14 tuổi với hai cự ly 1,5 km và 3 km.

Được thiết kế phù hợp theo từng nhóm tuổi, Kids Run không chỉ mang đến một sân chơi vận động lành mạnh mà còn tạo cơ hội để các em trải nghiệm tinh thần thể thao, rèn luyện tính kỷ luật, sự tự tin và khả năng vượt qua thử thách thông qua việc hoàn thành đường chạy của riêng mình.

Ngày 03/10/2026, giải chạy thiếu nhi Kids Run sẽ diễn ra tại Vincom Plaza Long Biên, Hà Nội, dành cho trẻ em từ 5 đến 14 tuổi với hai cự ly 1,5 km và 3 km. | Nguồn: Techcom Life

Là năm đầu tiên Techcom Life độc quyền tài trợ giải chạy thiếu nhi Kids Run, với thông điệp đồng hành, Techcom Life mong muốn góp phần lan tỏa lối sống năng động, khuyến khích trẻ em hình thành thói quen vận động từ sớm và phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần. Đây cũng là một phần trong cam kết lâu dài của doanh nghiệp trong việc đồng hành cùng các gia đình xây dựng nền tảng vững chắc cho thế hệ tương lai.

Chia sẻ về ý nghĩa của hoạt động này, ông Mukesh Pilania - Tổng Giám đốc Techcom Life, cho biết:

"Tại Techcom Life, chúng tôi tin rằng tương lai của một quốc gia được kiến tạo từ những nền tảng được vun đắp cho thế hệ trẻ từ ngay hôm nay. Mỗi bước chạy giúp trẻ em rèn luyện sức khỏe, xây dựng sự tự tin và nuôi dưỡng tinh thần bền bỉ đều mang ý nghĩa vượt ra ngoài một hoạt động thể thao đơn thuần, đó là sự chuẩn bị cho hành trình trưởng thành và phát triển trong tương lai. Thông qua Kids Run, chúng tôi mong muốn hiện thực hóa tầm nhìn 'Trao quyền tự chủ tương lai', góp phần giúp thế hệ trẻ xây dựng nền tảng vững chắc để phát huy tiềm năng, theo đuổi ước mơ và đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước."

Không chỉ đồng hành tại Hà Nội, Techcom Life sẽ tiếp tục tài trợ giải chạy Kids Run trong khuôn khổ Giải Marathon Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh Techcombank mùa thứ 9 vào tháng 12/2026, mở rộng cơ hội trải nghiệm thể thao cho các gia đình và vận động viên nhí trên cả nước.

Ông Mukesh Pilania - Tổng Giám đốc Techcom Life. | Nguồn: Techcom Life

Đồng hành cùng khát vọng chinh phục những giới hạn mới
Bên cạnh Kids Run, Techcom Life là đơn vị đồng hành cùng Giải thưởng Phá kỷ lục Quốc gia cự ly 42km, hạng mục đặc biệt được triển khai trong khuôn khổ Giải Marathon Quốc tế Hà Nội Techcombank mùa thứ 5. Theo đó, hai giải thưởng trị giá 200 triệu đồng mỗi giải sẽ được trao cho một vận động viên nam và một vận động viên nữ mang quốc tịch Việt Nam phá kỷ lục quốc gia ở cự ly Full Marathon 42km.

Là nội dung thử thách nhất của marathon, cự ly 42km đòi hỏi quá trình chuẩn bị dài hạn, sự bền bỉ trong tập luyện và quyết tâm không ngừng vượt qua giới hạn của bản thân. Thông qua hạng mục này, Techcom Life mong muốn tôn vinh những cá nhân dám đặt ra những mục tiêu lớn, kiên trì theo đuổi thành tích xuất sắc và góp phần nâng tầm chất lượng của phong trào marathon Việt Nam.

Hoạt động không chỉ dành cho các vận động viên trên đường đua mà còn phản ánh tinh thần "Viết lại giới hạn. Vươn mình bứt phá", chủ động vượt qua thử thách để hướng tới những thành tựu mới trong cuộc sống. Mỗi cột mốc được chinh phục không chỉ là thành quả của cá nhân mà còn góp phần thiết lập những chuẩn mực mới cho thể thao Việt Nam trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Chia sẻ về giải thưởng, ông Nguyễn Huy Hoàng - Giám đốc Khối Định vị Giá trị Khách hàng của Techcom Life, nhấn mạnh:

"Mỗi kỷ lục được thiết lập đều bắt đầu từ quyết định bước thêm một bước, nỗ lực thêm một ngày và kiên trì theo đuổi mục tiêu lâu hơn người khác. Đó cũng chính là tinh thần “Sống trọn” mà Techcom Life mong muốn lan tỏa: không ngừng mở rộng giới hạn của bản thân để vươn tới những phiên bản tốt hơn mỗi ngày. Thông qua Giải thưởng Phá kỷ lục Quốc gia 42KM, chúng tôi kỳ vọng có thể khích lệ các vận động viên Việt Nam mạnh dạn chinh phục những cột mốc mới, góp phần nâng tầm thành tích marathon nước nhà và truyền cảm hứng về khát vọng vươn lên cho cộng đồng."

Nguồn: Techcom Life

Lan tỏa tinh thần “Sống trọn vẹn mỗi ngày”

Việc đồng hành cùng Kids Run và Giải thưởng Phá kỷ lục Quốc gia cự ly 42KM là một phần trong cam kết dài hạn của Techcom Life nhằm thúc đẩy các hoạt động cộng đồng hướng đến nâng cao sức khỏe, chất lượng sống và phát triển bền vững.

Với triết lý "Sống trọn vẹn mỗi ngày", Techcom Life tin rằng một tương lai vững vàng được xây dựng từ những lựa chọn tích cực trong hiện tại. Đó có thể là việc bắt đầu một thói quen vận động, kiên trì theo đuổi một mục tiêu dài hạn hay chủ động chuẩn bị những giải pháp bảo vệ cho bản thân và gia đình.

Về Techcom Life
Công ty Cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ thương (Techcom Life) là thành viên thuộc hệ sinh thái Techcombank, được thành lập với tầm nhìn "Tái kiến thiết ngành bảo hiểm, Trao quyền tự chủ tương lai".Trên nền tảng công nghệ, dữ liệu và định hướng AI-first, Techcom Life phát triển các giải pháp bảo hiểm nhân thọ hiện đại, minh bạch, lấy khách hàng làm trọng tâm nhằm giúp mỗi người Việt chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe, xây dựng nền tảng tài chính vững vàng và chuẩn bị cho tương lai.Đồng hành cùng tầm nhìn "Chuyển đổi ngành tài chính, nâng tầm giá trị sống" của Techcombank, Techcom Life không ngừng đổi mới để mang đến những giải pháp bảo vệ phù hợp với nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng, đồng thời góp phần lan tỏa các giá trị tích cực cho cộng đồng và sự phát triển bền vững của xã hội.Sau chưa đầy một năm hoạt động, Techcom Life vừa qua đã giành các giải thưởng danh giá trên các lĩnh vực sản phẩm, sáng kiến công nghệ và tổng thể hoạt động doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ xuất sắc từ các tổ chức quốc tế uy tín như The Asian Banker và Insurance Asia.

DJ, Music Director mess.: Tựa cây cổ thụ, âm nhạc của mess. có gốc nhưng không đứng yên

Gấm Võ — Fri, 11 Sep 2026 03:00:00 +0000

Trên trang cá nhân, mess. tự giới thiệu về mình vỏn vẹn bằng một tính từ: “Hỗn độn”. Sẽ hơi khó hiểu với những người tin rằng âm nhạc cần sự nhất quán hay một thứ âm thanh “signature” thuộc riêng về một người nghệ sĩ. mess. - đi ngược mọi niềm tin đó khi tiếp cận âm nhạc theo cách đào bới, nhặt nhạnh, va đập đủ mọi âm thanh để xem chúng có thể đi cùng nhau đến đâu.

Sinh ra ở Sơn La, lớn lên giữa những thanh âm của núi rừng Tây Bắc, DJ, Music Director mess. (tên thật là Vũ Phương Thảo) bước vào âm nhạc từ underground và dần trở thành một trong những cái tên đứng sau nhiều dự án nổi bật như Cô Đôi Thượng Ngàn (House Version), NIGHT,... mess. là người đồng sáng lập ANNAM, VNDTOWN, từng là thành viên nòng cốt của Nhạc Gãy và hiện trực thuộc Mõ Music House - những không gian cho phép electronic, experimental, R&B, hip-hop và chất liệu bản địa của mess. cùng tồn tại với mọi ranh giới không có lằn kẻ phân chia.

Tháng 8 vừa qua, mess. đảm nhận vai trò Giám đốc Âm nhạc cho For Me’se - concert đánh dấu 20 năm hoạt động của Kimmese. Trước đó không lâu, cô đặt chân đến Tomorrowland - một trong những lễ hội âm nhạc điện tử lớn nhất thế giới - đồng thời trở thành nữ nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên trình diễn tại lễ hội này. Hãy cùng lắng nghe chia sẻ của mess. sau hơn 10.000 giờ cống hiến và hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

1. “mess” trong tiếng Anh mang nghĩa là “sự hỗn độn”. Nhưng cụ thể thì cái tên này phản ánh về thẩm mỹ âm nhạc của bạn như thế nào?

“mess” tượng trưng cách mình làm nhạc - một sự hỗn độn có chủ đích. Mình sẽ đặt rất nhiều thứ cạnh nhau, từ những chất liệu quen thuộc đến những thứ mình chưa từng thử, rồi quan sát liệu chúng có thể tạo ra một điều gì mới mẻ.

Điều này giống như cách một người đầu bếp nấu ăn. Trước mặt họ có thể là vô số nguyên liệu: rau củ, gia vị, những thứ quen thuộc và cả những thứ chưa từng được đem nấu cùng nhau. Ban đầu nhìn vào có thể thấy rất nhiều, rất lung tung, nhưng khi hiểu được từng nguyên liệu thì sẽ biết cái nào có thể kết hợp với cái nào để trở thành một công thức mới.

Nghệ thuật nói chung và âm nhạc nói riêng cũng thế. Sự hỗn độn đôi khi không phải là làm cho mọi thứ rối lên, mà là tạo đủ không gian để thử, để sai, tìm xem giữa những thứ tưởng như đối lập có một điểm giao bất ngờ nào đó. Từ những va chạm đó, mình có thể tìm được một thứ mà trước đó mình chưa từng nghĩ tới. Tinh thần của mess. chính là vậy.

2. Nhưng muốn tạo ra một công thức mới thì có lẽ người làm sáng tạo nào cũng cần những nguyên liệu thô. Thường mess. sẽ đi tìm nguồn nguyên liệu đó ở đâu?

Từ con người và từ những cuộc gặp gỡ.

Trong giới làm nhạc chúng mình hay gọi đó là “jamming” - chơi nhạc ngẫu hứng, nghĩa là mọi người có thể ứng tấu giai điệu, thử nghiệm ý tưởng mới ngay tại chỗ, tự do, thoải mái, không tập trước, không toan tính hay dở.

Mình rất yêu cảm giác đó. Mọi tư liệu thông qua những cuộc trò chuyện - dù với bất kỳ ai - nghệ sĩ, dân creative hay thậm chí những người làm trong các lĩnh vực có tính chất đối lập - dù kết nối bằng ngôn ngữ âm thanh hay vài câu chuyện phiếm đời thường, với mình cũng là cơ hội thu nhặt những mảnh ghép mới, có góc nhìn đa chiều về một câu chuyện. Nếu không dùng ngay lúc đó thì đến một thời điểm thích hợp hơn nó sẽ trở lại làm nguồn nguyên liệu cho âm nhạc của mình.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

3. Phải mất bao lâu để bạn nhận ra chân lý đó? Con đường mess. và âm nhạc “va vào nhau” có dễ dàng ngay từ đầu không?

Khá khó để khẳng định một khoảnh khắc cụ thể. Chắc là nó đến từ nhiều cú va chạm tình cờ. Mỗi lần như thế mình lại biết thêm một chút về việc mình thực sự muốn làm gì với âm nhạc.

Hồi khoảng 2010-2012, mình vẫn chỉ là một đứa học nhạc đơn giản vì thích. Mẹ cho đi học đàn, thì mình học, và học theo hướng khá chính thống. Nhưng càng học càng thấy có gì đó… sai sai. Mình biết chắc mình rất thích âm nhạc, nhưng tại sao học mãi lại không vào? Sau này mình mới nhận ra không phải mình không thích nhạc, mà là mình không hợp với cách học âm nhạc đó.

Đúng lúc đó Internet bắt đầu bùng nổ ở Việt Nam, lần đầu mình biết đến khái niệm “producer”. Mình nghe nhạc của anh Touliver, của các anh em như LadyKillah, Spacespeakers rồi tự quào: “Ủa, có nghề producer nữa hả? Chất vậy? Ở đâu ra nghề này?”. Trước đó mình cứ nghĩ làm nhạc thì phải chơi nhạc cụ, phải học đàn, đọc được nốt nhạc... Bỗng một ngày mình phát hiện có thể ngồi trước máy tính và làm ra nhạc. Thấy hay quá, thế là mình bắt đầu mò.

Quê ở Sơn La nhưng phải đến khi xuống Hà Nội học Đại học, gặp gỡ nhiều người, mình mới có thêm những cú hích để đi xa hơn. Trong một lần ngẫu nhiên đi học nhạc rồi nghe Furnish của Marzuz và NK’, mình bất ngờ: “Hai đứa này sinh năm 2000 mà làm được quả nhạc “kinh” thế này á?”. Lúc đó tự thấy mình già, mình thích nhạc thế mà mình không làm được, quê quá! (cười). Cảm giác hơi hơi tự ái đó mách bảo mình hãy mò mẫm về âm nhạc một cách nghiêm túc hơn, cho đến tận bây giờ.

4. Việc sinh ra ở miền núi Sơn La - một cái nôi nghệ thuật dân gian đặc sắc của vùng Tây Bắc, đã truyền cảm hứng như thế nào cho tư duy, phong cách và chất liệu âm nhạc của mess.?

Mình không chắc đó là một chất liệu cụ thể. Có lẽ nó giống nhịp điệu hơn - nhịp điệu của người miền núi. Nó khá “rừng rú”, mạnh và có một độ gằn nhất định. Nó là sự gào thét bên trong nhưng không hẳn là “screaming”. Nó ẩn chứa một nội lực, một nhịp điệu mạnh mẽ kể cả khi mình làm những bài nhạc nhẹ. Mình nghĩ đó mới đúng là thứ mình mang theo từ Sơn La, hơn là những yếu tố dân tộc hay chất liệu bản địa được đưa thẳng vào bài nhạc.

Còn chuyện tìm hiểu và đưa nhạc bản địa vào âm nhạc đương đại thì mình đã làm từ khá sớm. Khoảng 2018-2021, mình cùng ANNAM và Dustin Ngo bắt đầu thử nghiệm với những chất liệu này, ở thời điểm Việt Nam vẫn chưa có quá nhiều người làm nhạc đương đại theo hướng kết hợp với truyền thống. Chúng mình cứ thử thôi. Nhưng may là nó đạt kết quả tốt và kết nối được với khá nhiều anh em trong giới nhạc đương đại. Sau đó mình chuyển sang làm việc nhiều hơn với nhạc trẻ. Khoảng thời gian ấy cho mình một cách nhìn khá rõ về việc một chất liệu cũ có thể được đặt vào một ngữ cảnh mới như thế nào.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

5. Việc thử nghiệm qua nhiều dòng nhạc và thể loại khác nhau là một hướng đi thú vị. Nhưng đôi lúc nó cũng sẽ là trở ngại để người nghe có thể hình dung được quang cảnh bên trong “vùng đất âm nhạc” của riêng mess. Nếu để mô tả về vùng đất ấy với một người chưa từng nghe nhạc của bạn, bạn sẽ kể những gì?

Bạn cứ tưởng tượng nó giống với một cây cổ thụ. Tức là phải có một bộ rễ rất sâu, cắm chắc xuống đất - những gì thuộc về bản sắc Việt Nam, nhưng từ cái gốc đó lại mọc ra những cành cây, tán lá xum xuê, tươi mới - là những sáng tạo hiện đại.

Mình muốn âm nhạc của mình rooted - nghe là biết đây là âm nhạc Việt Nam. Nhưng cách phát triển từ cái gốc đó thì phải mới, phải có sự chuyển động và không bị giới hạn bởi một thể loại nhất định.

Cái cây ấy, bản thân nó cũng không đứng yên. Nó đi qua bốn mùa, lúc thay lá, lúc đâm chồi, lúc ra hoa, kết quả. Âm nhạc của mình cũng vậy, nó có thể mang những cảm xúc rất khác nhau, có lúc vui, có lúc buồn, lúc nhẹ nhàng, lúc mạnh mẽ. Nhưng dù ở mùa nào thì nó vẫn là cùng một cái cây. Cảm xúc đa dạng nhưng đó chính xác là vùng đất mà mình muốn đưa mọi người đến.

6. Cũng là người đã từng đưa thanh âm Việt Nam ra rất nhiều sân khấu quốc tế, nào là Paris, Prague, Berlin, Milan và gần nhất là Tomorrowland 2026 tại Bỉ, để khắc họa hành trình 10.000 giờ học hỏi và cống hiến hết mình cho âm nhạc, nếu chỉ được chọn 3 cột mốc, mess. sẽ chọn cột mốc nào?

Cột mốc thứ nhất chắc là sân khấu đầu tiên mình diễn ở Hà Nội, vào khoảng năm 2018, trong một chương trình sinh nhật của The Hub. Đó là lần đầu mình đứng trên sân khấu và thực sự nghĩ: “À, mình muốn trở thành một nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc”. Hôm đó đúng ngày Việt Nam đá với Trung Quốc ở trận chung kết U23 châu Á tại Thường Châu, gần như cả Hà Nội ra ngoài xem bóng đá. Đến lúc diễn, mọi người còn chạy ra ngoài cổng để xem hết trận rồi mới quay lại. Một sân khấu rất nhỏ, gần như vắng người, nhưng lại là lúc mình biết mình muốn sống với con đường âm nhạc một cách nghiêm túc.

Cột mốc thứ hai là như bạn vừa nói - chuyến lưu diễn châu Âu đầu tiên của mình cùng Nhạc Gãy. Lần đầu mình đi một lúc nhiều nước và chơi nhạc Việt Nam cho những người mà mình không nghĩ là họ sẽ hiểu mình đang nói gì. Mình chơi ở Paris, Prague, Berlin và Milan, có cả người Việt ở đó nhưng phần lớn khán giả là người nước ngoài. Điều làm mình nhớ nhất là mọi người vẫn nhảy, vẫn hưởng ứng, kết nối với âm nhạc dù họ chẳng hiểu lời. Lúc đó mình mới cảm nhận rất rõ rằng âm nhạc thật sự có thể giúp người ta trò chuyện với nhau ngay cả khi họ không nói cùng một ngôn ngữ.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

Cột mốc thứ ba chắc chắn là Tomorrowland. Dù chưa hoàn toàn như kỳ vọng, mình vẫn trân trọng trải nghiệm này bởi đây là lần đầu mình xuất hiện với tư cách nghệ sĩ độc lập, không còn đi cùng collective. Là nữ nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên biểu diễn tại Tomorrowland, mình cũng mang theo không ít áp lực. Nhưng khi đứng trên sân khấu, mọi thứ trở nên đơn giản: mình chỉ muốn chơi nhạc và giới thiệu âm nhạc Việt Nam đến khán giả.

Gần như toàn bộ set nhạc hôm đó là các sản phẩm của nghệ sĩ Việt, từ underground, thể nghiệm đến những ca khúc của bạn bè mà mình yêu thích. Trong một không gian vốn rất mainstream, việc khán giả vẫn đón nhận và hòa vào thứ âm nhạc ấy khiến mình vui và bất ngờ. Đặc biệt, khi có những người bạn đến từ nhiều quốc gia cùng xuất hiện trong set, mình cảm thấy nhiều mảnh ghép trong hành trình làm nhạc của mình đã gặp nhau ở đó.

7. Với mess. hiện tại, yếu tố quan trọng nhất trong một bản nhạc là gì? Nó có khác với “yếu tố quan trọng nhất” mà bạn từng tin khi mới vào nghề không?

Khác nhiều ấy. Lúc mới làm nhạc, mình chỉ muốn tìm một ngôn ngữ khác để biểu đạt bản thân, thay vì dùng lời nói. Lúc đó mình chỉ có một “sóng âm” của riêng mình và cứ phát ra đúng cái tần số đó. Mình chưa biết cách kiểm soát năng lượng mình đưa vào âm nhạc, nên những bản nhạc lúc ấy khá bản năng, đôi khi còn “insecure” và thiếu đi tính kiểm soát.

Càng làm lâu, đặc biệt là khi được làm việc với nhiều người, mình dần hiểu rằng âm nhạc không chỉ là chuyện mình muốn nói gì, mà còn là tần số của mình có thể rung động cùng với người khác như thế nào. Bây giờ mình học được cách gói ghém những điều mình muốn nói theo một cách dễ tiếp cận hơn, để năng lượng mình đưa ra có thể đến được với người nghe mà không bị mất đi bản chất ban đầu.

Trong âm thanh có sự cộng hưởng. Khi những tần số gặp nhau đúng cách, chúng có thể khuếch đại lẫn nhau. Ngược lại, những tần số đối nghịch có thể triệt tiêu nhau. Mình nghĩ năng lượng giữa con người cũng vậy. Khi mình mang một năng lượng tích cực đến và gặp được những người cùng tần số, nó có thể được cộng hưởng lên rất nhiều. Còn những năng lượng tiêu cực thì đôi khi có thể được giải phóng, được “cleanse” thông qua chính sự kết nối đó.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

8. Vậy điều gì ở mess. và âm nhạc của mess. sẽ không bao giờ thay đổi dù có trải qua 10.000 hay 50.000 giờ?

Chắc chắn là sự “playful” và một chút “unexpected”. Mình là một đứa thích nghịch, thích thử những thứ không đoán trước được, và mình muốn dù đứng trên sân khấu lớn hay nhỏ thì vẫn được là chính mình, vẫn được chơi đùa với âm nhạc.

Mình cũng không muốn khiến mọi thứ trở nên quá nghiêm trọng. Nhiều lúc mình nghĩ càng nghiêm trọng hóa vấn đề thì cuộc sống càng nặng nề. Âm nhạc cũng vậy. Nó trước hết là thứ để mình giải tỏa, để mình chơi, để mình vui. Khi mình thả lỏng thì âm nhạc cũng trở nên tự nhiên hơn.

9. Bạn nhìn nhận thế nào về cách người trẻ làm nhạc hiện nay? Lợi thế sẵn có nào mà họ có thể tận dụng để đi được đường dài trong nghề?

Mình nghĩ điều đầu tiên các nghệ sĩ Việt cần nhìn nhận là mình vẫn có một khoảng cách nhất định về độ công nhận khi bước ra những sân chơi lớn. So với nhiều thị trường khác, âm nhạc Việt Nam vẫn chưa có đủ vị thế để người khác biết mình là ai hay đang làm gì.

Nhưng bù lại, mình nghĩ người Việt có một thứ năng lượng rất mạnh. Đó là năng lượng của sự sống còn, của việc luôn muốn vượt qua và đi tiếp. Mình cảm nhận điều đó rất rõ trong cách người Việt làm việc, biểu diễn và theo đuổi những thứ họ tin vào.

Nên thay vì chỉ nhìn vào những gì mình còn thiếu, mình nghĩ các nghệ sĩ Việt nên tin nhiều hơn vào chính nguồn năng lượng đó. Mình có thể chưa có lợi thế về vị thế, nhưng mình có sức để đi rất xa nếu biết cách biến năng lượng của mình thành âm nhạc.

Nguồn: Khooa Nguyễn cho Vietcetera

10. Sau hàng ngàn giờ liên tục thử nghiệm và sáng tạo, đâu là điều mà mess. ước lúc mới vào nghề mình đã biết sớm hơn?

Đừng ngại thử. Ngày trước mình ngại viết nhạc lắm, giờ nhìn lại thì thấy tiếc vì đã không bắt đầu sớm hơn. Sau này mình mới thấy việc tự viết nhạc hay ho đến thế nào, nên nếu có điều gì mình muốn nhắn với mình của ngày trước thì đó là: cứ thử đi, ngại gì.

Âm nhạc là một phạm trù rất rộng. Mình có thể thử guitar, piano, sáo, đàn nhị, đàn nguyệt, đàn đá… bất cứ thứ gì khiến mình tò mò. Mỗi nhạc cụ, mỗi cách chơi đều mở ra một cách cảm nhận khác về âm thanh. Nếu mình không thử, mình sẽ không biết thế giới âm nhạc thực ra đa dạng đến mức nào. Đôi khi tìm đến một thứ ngẫu nhiên nhưng lại là cả chặng đường của mình sau này đấy.

Ba bài học mà DJ, Music Director mess. đã đúc kết sau hơn 10.000 Giờ cống hiến cho lĩnh vực nghệ thuật:

Hate train là gì? Vì sao “đoàn tàu thù ghét” lại phổ biến như vậy?

Ngọc Thùy — Fri, 11 Sep 2026 04:00:54 +0000

Hate train là gì?

Hate train /heɪt treɪn/ (n) là thuật ngữ dùng để chỉ một làn sóng tiêu cực mang tính tập thể nhắm vào một cá nhân, nhóm người hoặc đôi khi là một sản phẩm, cộng đồng.

Xét riêng từng thành tố, “hate” trong tiếng Anh mang nghĩa ghét bỏ, thù ghét. Còn“train” tức đoàn tàu, lại được dùng theo nghĩa ẩn dụ, gợi liên tưởng đến tốc độ, quy mô và khả năng cuốn theo của một làn sóng. Vì vậy, khi kết hợp lại, “hate train” mô tả một cơn bão công kích có tính lan truyền, nhanh chóng được cộng đồng mạng hưởng ứng, lặp lại và tiếp nối nhau như một “đoàn tàu”.

Vì vậy, yếu tố “tập thể” là điều không thể thiếu khi nói về "hate train".

Một người đăng bài chê một ca sĩ hát dở chưa phải "hate train". Nhưng nếu bài đăng đó kéo theo hàng nghìn bình luận chế giễu, người khác bắt đầu đào lại những chuyện cũ, các tài khoản khác tiếp tục đăng meme hoặc video chỉ để công kích người này, và tất cả cùng tạo thành một dòng nội dung tiêu cực lặp đi lặp lại, đó mới gần với cách "hate train" được sử dụng trên Internet.

Nguồn gốc của hate train

Từ “hate train” vốn là một thuật ngữ không chính thức gắn liền với sự ra đời của các diễn đàn trực tuyến, mạng xã hội và cancel culture (tạm dịch: văn hóa tẩy chay). Theo thời gian, cụm từ này dần trở nên nổi tiếng và được sử dụng rộng rãi hơn trong các cuộc trò chuyện của fandom âm nhạc hay cộng đồng gaming, trên các không gian trực tuyến như Reddit hay X (tên cũ là Twitter) từ những năm 2010.

Từ hate train đã xuất hiện trước 2010, và bắt đầu phổ biến tại các cuộc trò chuyện giữa các nhóm cộng đồng

Chính ở những nền tảng này, người dùng thường phải chứng kiến các đợt tấn công dữ dội nhắm vào người nổi tiếng sau một scandal hay thậm chí chỉ là một tin đồn chưa kiểm chứng. Chính do tốc độ nhanh chóng và ồ ạt của mạng xã hội gần như không thể xác định được đâu là những đợt "hate train” đầu tiên đã từng diễn ra.

Tuy nhiên, vài năm trở lại đây có thể dễ dàng nhận thấy “hate train” đang trở thành một hiện tượng nổi bật trong văn hóa Internet khi nhiều người ở nhiều lĩnh vực ngành nghề liên tiếp trở thành mục tiêu của những làn sóng chỉ trích kéo dài.

Messi và đội tuyển Argentina tại World Cup 2026 là một minh chứng rõ nét cho hiện tượng này.

Trong suốt giải đấu, Argentina liên tục trở thành tâm điểm của những cáo buộc nhận sự ưu ái từ trọng tài và FIFA. Biệt danh “VARgentina” bùng nổ trên khắp các nền tảng mạng xã hội, kéo theo vô số nội dung (meme, video) thuyết âm mưu về một giải đấu được “dàn xếp” để nâng đỡ Messi.

Nội dung VARgentina bùng nổ khắp các trang mạng xã hội

Làn sóng phản đối đạt đỉnh điểm khi các bài viết quy chụp thu hút hàng trăm nghìn lượt tương tác, kèm theo đó là đơn kiến nghị trực tuyến thu thập hàng triệu chữ ký yêu cầu loại Argentina khỏi giải đấu, lôi kéo cả những người vốn không quan tâm bóng đá cùng tham gia công kích, tạo nên một hiệu ứng anti-Argentina bùng nổ tại nhiều quốc gia Mỹ Latin cũng như trên toàn cầu.

Tại sao nhiều người lại bình thường hóa hate train?

Có lẽ, điều đáng quan ngại nhất nằm ở việc vì sao những ác ý, công kích và cố tình lăng mạ nhắm đến một cá nhân cụ thể lại được nhiều người hưởng ứng hơn bao giờ hết khi người ta thậm chí còn không thật sự có sự thù ghét đối với cá nhân đang bị tấn công. Điều này có thể lý giải bởi một số nguyên nhân sau:

Hiệu ứng đám đông: Khi thấy một làn sóng chỉ trích quá lớn, nhiều người dễ dàng bị cuốn theo tâm lý bầy đàn. Họ hùa vào chửi bới hoặc chế giễu mà không cần tìm hiểu kỹ ngọn ngành sự việc, chỉ vì "thấy ai cũng làm thế".
Sự ẩn danh trên không gian mạng: Đằng sau màn hình và bàn phím, người dùng mạng cảm thấy an toàn và không phải chịu trách nhiệm thực tế cho những lời nói của mình. Điều này khiến mức độ sát thương và sự cay nghiệt của ngôn từ tăng lên gấp bội.
Ảo tưởng về công lý: Nhiều người tự cho mình quyền phán xét và xem việc tấn công ai đó là hành động "thực thi công lý", trừng phạt cái ác hoặc kẻ làm sai.
Nhu cầu thuộc về đám đông: Việc tham gia vào một "chuyến tàu ném đá" giúp một số người có cảm giác thuộc về một cộng đồng (fandom/anti-fan) hoặc đơn giản là dùng cơ hội đó để bình luận kiếm tương tác, câu like, câu view.

Chính những yếu tố đó phần nào thổi bùng sự bất mãn của dư luận, đồng thời mở đường cho một làn sóng công kích ngày càng lan rộng từ một bộ phận người dùng mạng xã hội. Những phản ứng tiêu cực dần vượt khỏi phạm vi ban đầu, kéo theo hàng loạt chỉ trích, chế giễu và cả những tranh cãi không còn liên quan trực tiếp đến sự việc gốc.

Bạn đã dùng “chuẩn” từ hate train chưa?

Trên nền tảng Threads Việt Nam, “hate train” đang được sử dụng theo hai tầng nghĩa riêng biệt. Ở nghĩa gốc tiếng Anh, đây là một danh từ chỉ làn sóng ghét bỏ mang tính tập thể. Tuy nhiên, cộng đồng mạng Việt Nam đang có xu hướng "Việt hóa" thuật ngữ này thành một động từ, thường gắn liền với cụm "đi hate train", nhằm chỉ hành vi của một cá nhân chủ động tìm kiếm, theo dõi và để lại các bình luận tiêu cực hướng về một đối tượng.

Từ khóa gây không ít tranh cãi dạo gần đây.

Xét theo chuẩn ngữ pháp tiếng Anh, cách dùng này chưa thật sự chính xác. Trong tiếng Anh, một cá nhân tham gia vào làn sóng đó sẽ được mô tả là “jumping on the hate train” (lên chuyến tàu căm ghét) hoặc đơn giản là “hating on someone” (ghét bỏ ai đó). Việc dùng “hate train” như một động từ gán cho hành vi của một cá nhân đơn lẻ là một biến thể chỉ xuất hiện trong ngữ cảnh mạng tại Việt Nam.

"Hate train" được sử dụng rộng rãi nhưng ít người thật sự hiểu được cách dùng từ này.

Dù vậy, sự chuyển dịch này không hoàn toàn phi lý mà phản ánh đúng quy luật phát triển của ngôn ngữ, và đặc biệt là ngôn ngữ Internet. Hiện tượng này tương tự như cách từ “mignon” trong tiếng Pháp (gốc nghĩa là dễ thương, xinh xắn) khi nhập tịch vào tiếng Việt đã biến thành “mi nhon” (chỉ vóc dáng thon thả, nhỏ nhắn). Việc người dùng Threads dùng “hate train” như một động từ chỉ hành vi cá nhân là minh chứng cho thấy một thuật ngữ ngoại nhập đang được cộng đồng bản địa hóa để phục vụ nhu cầu giao tiếp mới.

Cách dùng hate train

Tiếng Anh

A: Why are people still coming for her? The scandal happened weeks ago.

B: Once you’re on a "hate train", people just keep finding something new to hate.

Tiếng Việt

A: Tại sao mọi người tiếp tục công kích cô ấy vậy? Scandal diễn ra mấy tuần rồi mà.

B: Một khi đã rơi vào “hate train”, người ta cứ tìm ra chuyện mới để ghét thôi.