Bạn có như tôi – cứ mỗi lần ghé thăm tiệm sách, dành thời gian lật tìm một ấn phẩm nào đó cho riêng mình, là cảm thấy thư giãn và kích thích không khác gì đi spa? Hay điều đầu tiên khi đi du lịch ở một thành phố khác là tìm đến hiệu sách nhằm thỏa “cơn khát” chữ hay, giấy đẹp, như là phương thức để tìm hiểu và khám phá dòng chảy văn hóa đang sục sôi ở xứ người? Giữa muôn vàn những chốn “ăn và chơi” chi chít ở Sài Gòn, có chăng những tiệm sách hay và chất lượng vẫn còn là vùng đất chưa được “khai phá” nhiều như các lĩnh vực giải trí, mua sắm khác. Tuy vậy, bên cạnh một vài điểm sáng như Đường sách Thành phố hay các quán cà phê sách nên thơ, có một “viên ngọc” nho nhỏ đang lặng lẽ tạo nên dấu ấn đặc biệt trong lòng giới sáng tạo, yêu nghệ thuật ở Sài thành. Đó chính là tiệm sách Inpages.

Nằm trên con đường Lê Văn Miến nhỏ xinh, yên ắng giữa lòng Thảo Điền – quận 2,  Inpages là nơi bạn có thể tìm thấy những ấn phẩm nghệ thuật do các nghệ sĩ trong và ngoài nước sáng tác, sách văn học và thiếu nhi đặc sắc được tuyển chọn kỹ càng từ các nhà xuất bản lớn trong nước, những tạp chí độc lập chuyên sâu về văn hóa, nhiếp ảnh và phim… cùng với đó là văn phòng phẩm do các cá nhân và nhóm sáng tạo trẻ trong nước sản xuất. Có thể nói không ngoa khi cho rằng Inpages tựa như xứ sở diệu kì cho những “Alice” đam mê nghệ thuật và sáng tạo.

Inpage
Không gian của Inpages tại số 4 đường Lê Văn Miến, Thảo Điền, quận 2

Người đồng sáng lập và điều hành không gian này là Đặng Thành Long, anh bạn trẻ người Sài Gòn từng được tạp chí Forbes Việt Nam vinh danh trong danh sách “30 Under 30” vào đầu năm nay. Trước khi Inpages chính thức đi vào hoạt động cách đây 2 năm, Long còn được biết đến với vai trò đồng sáng lập Saigon Artbook – một dự án nghệ thuật chuyên xuất bản những ấn phẩm định kì theo quý nhằm tập hợp và giới thiệu đến công chúng những nghệ sĩ nổi bật hiện đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam, cùng với đó là các buổi triển lãm đi kèm.

Với xuất phát điểm từ ngành thiết kế đồ họa cùng vài năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quảng cáo, Long rẽ hướng sang mảng nghệ thuật và in ấn sách sau khi không còn tìm thấy điểm chung nào với lĩnh vực quảng bá thương mại. “Ngành quảng cáo không thỏa mãn được mong muốn của mình là giúp ích cho cộng đồng, vì suy cho cùng mục đích cuối cùng của nó là thuyết phục người ta mua sắm càng nhiều càng tốt,” Long hồi tưởng. “Ý tưởng ban đầu khi mà mình thực hiện Saigon Artbook là muốn nó trở thành một cuốn tạp chí không ‘dựa hơi’ vào quảng cáo. Nhưng vì nhiều cơ duyên, dự án này lại hay thay trở thành sách.” Bên cạnh đó, Saigon Artbook ra đời cũng nhằm thỏa mãn sự tò mò của Long về những gì hiện đang diễn ra trong giới nghệ thuật nước nhà, đặc biệt là với các nghệ sĩ trẻ.

Inpage
“Nhu cầu khám phá, tiếp cận, và thưởng thức về nghệ thuật ở Việt Nam là có.”

Từ cuộc trò chuyện ban đầu với một nghệ sĩ, Long dần dà kết nối và mở rộng “mạng lưới” của mình với nhiều nghệ sĩ khác. Mỗi người cứ thế tự đóng góp quỹ, cùng nhau lên kế hoạch để dự án ngày một thành hình. “Ngày khai mạc triển lãm cho ấn phẩm đầu tiên của Saigon Artbook, mình cứ nghĩ chắc sẽ chẳng nhiều người đến đâu, hoặc chủ yếu khách ghé thăm sẽ là các bạn người nước ngoài” Long cười bảo. “Nhưng thực tế khác với mình mong đợi rất nhiều. Dù chính thức bắt đầu sự kiện là 6 giờ tối, nhưng từ 5 giờ mọi người đã bắt đầu xếp hàng rất đông để vào cửa rồi. Và đặc biệt là người Việt còn đông hơn người nước ngoài nữa, già có, trẻ có.” Điều đó khiến Long nhận ra rằng, nhu cầu khám phá, tiếp cận, và thưởng thức về nghệ thuật ở Việt Nam là có, từ đó càng củng cố thêm niềm tin rằng hướng đi của mình là đúng. “Và tất nhiên là mình không thể quên được cái cảm giác vui vui, khi thấy dự án đã mang đến cho mọi người những giá trị sống tích cực.”

inpages
Ấn bản thứ 7 của Saigon Artbook – Ảnh: Nelly Nguyen Photography for Saigon Artbook

Như một lẽ hiển nhiên, Inpages ra đời. Không chỉ bổ trợ cho Saigon Artbook – khi ấy đã đi được đến kì thứ 5, thứ 6, tiệm sách còn là không gian nền tảng, nơi các nghệ sĩ và dân sáng tạo trẻ trong nước có dịp tìm hiểu và khám phá những dòng chảy văn hóa nghệ thuật đa chiều, đa sắc màu hiện đang diễn ra trên thế giới, thông qua những ấn phẩm độc lập do Long và đội ngũ tuyển chọn, nhập về, và bày bán. “Inpages đối với mình là cầu nối giữa nghệ thuật trong nước và quốc tế,” Long chia sẻ. “Khi có cơ hội tiếp cận nhiều hơn với văn hóa nước ngoài, các bạn trẻ sẽ thấy được mình đang ở đâu trên trường quốc tế, tìm được cảm hứng cho riêng mình, cũng như bắt kịp với dòng chảy sáng tạo của các nước bạn.”

Inpages
“Inpages đối với mình là cầu nối giữa nghệ thuật trong nước và quốc tế.”

Nhưng liệu một tiệm sách có hoạt động tốt về lâu về dài được không, khi mà công nghệ số hiện đang “thống lĩnh” và chi phối thị hiếu đọc cũng như cách tiêu thụ thông tin trên thị trường? “Mình nói một ví dụ đơn giản cho dễ hiểu: Khi bạn có người yêu, gặp trực tiếp vẫn ‘sướng’ hơn là Skype hay quen xa phải không nè,” Long cười bảo. “Những công cụ như là e-book, báo mạng… thì được cái là tiện. Nhưng bàn về cảm xúc, nó khác hẳn chứ.” Đối với Long, thứ cảm xúc không thể thay thế đó của sách nằm ở những gì cầm được, sờ được, lật được, ngửi được… Nó nằm ở chất liệu giấy đê mê trên đầu ngón tay, ở những kỹ thuật in ấn tinh tế giúp làm bật lên sắc màu chân thật của tranh ảnh, ở sự đầu tư chỉn chu của những người thiết kế trang sách trong việc lựa chọn font chữ phù hợp, lên layout sao cho vừa mãn nhãn, vừa truyền tải trọn vẹn nội dung của người viết.

Hay đơn giản, nó là thứ cảm xúc khi mà bạn nhận được một cuốn sách từ ai đó. “Cái cảm giác cầm cuốn sách trên tay không đơn giản như việc mình bảo với ai đó ‘Phim này hay lắm nè, bạn đi xem đi,” Long nhấn mạnh. “Thứ nhất là trong thời đại công nghệ số khi mà mọi thứ chỉ hiện diện trên màn hình điện thoại, cầm được một cái gì đó trên tay mang lại cảm giác thích hơn rất nhiều. Thứ hai, mình cho rằng, nhận được cuốn sách từ người bạn là một trải nghiệm riêng tư và thân mật hơn rất nhiều. Vì khi ấy họ không chỉ trao cho mình một vật phẩm mang tính hiện hữu, mà thực tế là trao cho mình những ký ức, những dòng suy tư, những cảm xúc khắc khoải thông qua bao dòng ghi chú, gạch chân, vệt gấp đánh dấu trang, vết loang ố cà phê, hay những dòng lệ nhòe chữ…”

Inpages
“Trong thời đại công nghệ số khi mà mọi thứ chỉ hiện diện trên màn hình điện thoại, cầm được một cái gì đó trên tay mang lại cảm giác thích hơn rất nhiều.”

Đối với Long, Inpages không đơn thuần là không gian bày bán sách ảnh với mục đích chính là kiếm lợi nhuận. Thay vào đó, đây còn là nơi gắn kết cộng đồng sáng tạo và nghệ thuật nhờ những hoạt động workshop, các buổi trò chuyện và trao đổi giúp nâng cao kiến thức và kỹ năng của bất kỳ ai đam mê với ngành. “Có một số người xem Inpages là một concept store, chuyên bày bán những gì đang ‘hot’ và thịnh hành nhất,  nhưng Long thì không nghĩ vậy,” ông chủ trẻ trầm ngâm. “Mình muốn Inpages trở thành một ‘creative hub’, nơi các cá nhân và nhóm sáng tạo trẻ có thể tìm đến và kết nối với nhau để thực hiện những dự án hay ho trong tương lai gần. Mọi thứ Long làm chung quy là để thúc đẩy dòng chảy sáng tạo của thành phố.”

Vậy thực tế, xuất bản sách và sáng tạo độc lập có những điểm khác biệt ra sao so với các phương thức truyền thống thông thường? “Về xuất bản độc lập, mình có thể hiểu nôm na là người sáng tạo tham gia vào gần hết những khâu sản xuất của ấn phẩm,” Long giải thích. “Từ phần lên ý tưởng, thiết kế, chụp hình, vẽ minh họa, in ấn, đóng gáy, cho đến phân phối.” Theo lời Long, những người làm trong mảng xuất bản độc lập thường không bị chi phối bởi các nhà xuất bản lớn về thị hiếu số đông trên thị trường, rằng liệu cuốn sách mình làm ra có bán được, có ăn khách hay không. Vì thế, cuốn sách mà họ làm ra “mang nội dung rất thật, rất chất, phản ánh trực diện những vấn đề thực tiễn diễn ra trong đời sống của tác giả.”

Inpages
“Những người làm trong mảng xuất bản độc lập thường không bị chi phối bởi các nhà xuất bản lớn về thị hiếu số đông.”

“Ngành xuất bản độc lập tuy còn mới ở Việt Nam, nhưng không còn quá xa lạ ở nước ngoài,” Long nhận định. “Điểm hay của giới làm xuất bản độc lập với nhau là mọi người, đặc biệt là các bạn chung ngành với mình trên thế giới, đều hỗ trợ nhau rất nhiều, mặc dù họ biết rằng khởi điểm của mình ở Việt Nam còn rất là non trẻ.” Tuy còn chưa quá phổ biến trong thị trường nội địa, nhưng đội ngũ Inpages và Long đã tạo được dấu ấn với những cá nhân và tổ chức trong cùng lĩnh vực. Không ít những người bạn quốc tế đã “đánh tiếng” muốn đặt các ấn bản độc lập của họ tại Inpages, hoặc đưa các sáng tạo của người Việt ra bày bán ở thị trường Đông Nam Á, Mỹ và Âu.

“Sau vài năm hoạt động, mình nhận thấy người Việt càng ngày càng chuộng những sản phẩm sáng tạo trong nước,” Long hào hứng chia sẻ. “Nếu như trước đây mọi người thường chuộng cái mác ‘Made in Japan’, ‘Made in Korea’, thì bây giờ họ nhận thức được mạnh mẽ hơn về nguồn lực sáng tạo trong nước, về tác quyền của người nghệ sĩ, và ưu tiên dành sự ủng hộ với những nỗ lực sáng tạo của nước nhà.”

Trên đà đó, vừa qua đội ngũ Inpages đã đem những thành phẩm sáng tạo của người Việt như sách, sổ ghi chép, hay postcard… lần thứ hai tham dự hội chợ Singapore Art Book Fair tại Đảo quốc Sư tử, sánh vai cùng những nhà hoạt động nghệ thuật và in ấn khác trong khu vực. “Mình muốn giới thiệu đến bạn bè quốc tế một góc nhìn khác về Việt Nam, cụ thể là dòng chảy nghệ thuật đương đại đang diễn ra và thành hình giữa các bạn trẻ với nhau, bên cạnh những hình ảnh truyền thống như áo dài, nón lá, hay du lịch…,” Long tươi cười.

Inpages
“Mình muốn giới thiệu đến bạn bè quốc tế một góc nhìn khác về Việt Nam, cụ thể là dòng chảy nghệ thuật đương đại.”

Dự án tiếp theo mà đội ngũ Inpages và Long sắp sửa ra mắt trong tháng 9, tháng 10 là một tấm bản đồ nghệ thuật cho Sài Gòn. Trong đó, bạn sẽ có thể tìm thấy và kết nối được cho mình những địa điểm sáng tạo hay ho trong thành phố, dù đó là phòng tranh thương mại, bảo tàng, không gian nghệ thuật độc lập, những studio chuyên về thiết kế, thời trang, kiến trúc, hay những nhóm hoạt động nghệ thuật và sáng tạo…

“Long nhận ra tuy mình là người hoạt động trong ngành, nhưng bản thân còn chưa đi hết những nơi chốn như vậy trong thành phố,” Long thở dài. “Tấm bản đồ này sẽ không chỉ giúp ích cho khách du lịch muốn tìm hiểu về dòng chảy sáng tạo của Việt Nam, mà còn là dịp để chính người Việt mình khám phá về những hoạt động đang diễn ra trong giới. Nó cũng sẽ mở ra cơ hội để các không gian sáng tạo trong thành phố kết nối và hợp tác với nhau nhiều hơn khi lên kế hoạch tổ chức chuỗi sự kiện song song, nhằm thỏa mãn nhu cầu của những ai muốn lên kế hoạch khám phá thành phố vào những ngày cuối tuần dư giả thời gian.”

Inpages
“Một khi đã vượt qua rào cản e ngại trong việc chia sẻ ý tưởng của mình với mọi người, bạn sẽ nhận ra thực tế trên đời có rất nhiều người chia sẻ cùng quan điểm với mình.”

Có lẽ chăng những gì mà Long và đội ngũ đạt được trong vài năm ngắn ngủi còn là ước mơ xa vời với những nhà hoạt động sáng tạo trẻ? “Không đâu,” Long cười bảo. “Mọi người thường hình dung bắt đầu một dự án gì đó của riêng mình là điều quá khó khăn. Nhưng trên thực tế, một khi bạn đã đi những bước đi đầu tiên, chậm và chắc, thì mọi thứ cứ tự nhiên theo chân và phát triển.” Theo Long, nếu như bạn dành quá nhiều thời gian suy tính, lo âu, và lên kế hoạch, nhiều khi điều đó lại phản tác dụng. “Mình thích thì cứ làm thôi,” Long giải thích. “Có một điều mà Long nhận ra là bản thân mình không hề đơn độc. Một khi đã vượt qua rào cản e ngại trong việc chia sẻ ý tưởng của mình với mọi người, bạn sẽ nhận ra thực tế trên đời có rất nhiều người chia sẻ cùng quan điểm với mình. Họ sẽ sẵn sàng giúp đỡ, hay giới thiệu mình với những ai có cùng chí hướng, để cùng nhau biến ước mơ của mình thành hiện thực.”

Bên cạnh đó, lời khuyên của Long là đừng nên bó hẹp bản thân trong một lĩnh vực mà mình am hiểu. “Khi lọt vào danh sách ‘30 Under 30’ của Forbes, Long đã có cơ hội tiếp xúc, trao đổi và kết nối với những gương mặt tiêu biểu hoạt động trong các ngành nghề khác nhau,” Long chia sẻ. “Trái ngược với những hình dung ban đầu, các bạn trẻ mà mình gặp gỡ đều rất là thân thiện, dễ thương, và cởi mở khi kể cho nhau những chia sẻ của bản thân, cũng như truyền cho mình nhiều nguồn cảm hứng.”

Inpages
“Mình cảm thấy được kích thích khi trao đổi về những gì còn mới với bản thân, về những thứ mình chưa làm.”

Nhờ dịp này, Long đã cực kì ấn tượng với chị Lê Nguyễn Thiên Hương – người sáng lập và điều phối dự án Hành động vì Sơn Đoòng, chị Nguyễn Thị Thu Trang – sáng lập tổ chức phi chính phủ WildAct chuyên bảo tồn động vật hoang dã và môi trường tại Việt Nam, cũng như chị Nguyễn Mai Hương – thành viên của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ. “Mình có mong muốn hợp tác với các chị, nhằm cho ra đời những ấn bản sách giúp thông điệp của họ được lan tỏa rộng và xa hơn,” Long tươi cười. “Mình cảm thấy được kích thích khi trao đổi về những gì còn mới với bản thân, về những thứ mình chưa làm, cũng như những tiềm năng mà các bên có thể cùng nhau thực hiện để phát triển. Điều mà Long mong muốn là có sự cởi mở và hợp tác nhiều hơn các ngành nghề và lĩnh vực khác nhau, chứ mình cứ chăm chăm, cắm đầu vào làm mỗi sách vẽ, sách thơ không thôi thì chán lắm,” anh chàng kết lời.

Xem thêm:
[Bài viết] Huyền Chip tản mạn về nghề viết và trí tuệ nhân tạo
[Bài viết] Thái Mỹ Phương và hành trình trở thành Tamypu