Một thành viên của hội đồng kiểm duyệt tiết lộ nội dung phim | Vietcetera

Một thành viên của hội đồng kiểm duyệt tiết lộ nội dung phim

Các nhà làm phim đồng loạt tố cáo thành viên này vì hành động lạm quyền.

Việt văn

Nguồn: Krists Luhaers/ Unplash

1. Sau Ai Góp Ý Giơ Tay Lên là?

Thời gian vừa qua, ngay sau buổi tọa đàm Ai Góp Ý Giơ Tay Lên, cộng đồng điện ảnh đã liên tục dậy sóng vì những sự việc mới được sáng tỏ trong câu chuyện làm phim.

Người làm phim thì đứng lên nói về quan điểm của mình nhằm đi tìm một tiếng nói chung với những người làm luật. Khán giả và người xem phim thì được một phen tranh cãi nảy lửa về những vấn đề xoay quanh đến sửa đổi của Luật điện ảnh.

Giữa những căng thẳng đó, vừa qua, một hashtag mới từ cộng đồng những người làm phim đã liên tục xuất hiện trên các trang mạng xã hội. #ngunglamquyen (ngưng lạm quyền) đã được đăng kèm cùng các chứng cứ, với mong muốn các cơ quan nhà nước sớm vào cuộc và điều tra một trong những thành viên của hội đồng kiểm duyệt, nhà báo Trần Việt Văn.

2. Nhà báo Trần Việt Văn là ai?

Nhà báo Trần Việt Văn là một trong 11 thành viên của Hội đồng Trung ương thẩm định và phân loại phim truyện (sau này sẽ gọi tắt là hội đồng kiểm duyệt) nhiệm kì 2021-2023.

Nhiệm vụ của hội đồng kiểm duyệt phim là xem các bản phim do các nhà làm phim gửi đến để kiểm duyệt và phân loại độ tuổi. Là một thành viên trong hội đồng kiểm duyệt, ông Trần Việt Văn có một phần trong việc quyết định xem một bộ phim có thể được ra rạp hay không.

3. Tại sao cộng đồng làm phim lại tố cáo cá nhân này?

Theo đơn tố cáo, cộng đồng làm phim cho rằng với tư cách là một thành viên của hội đồng kiểm duyệt và một nhà báo, ông Trần Việt Văn đã có những hành vi “vượt quá xa quyền hạn cho phép”.

Cụ thể, nhà báo này, vào ngay những tháng đầu của nhiệm kì, đã có hành vi tiết lộ toàn bộ nội dung của các bộ phim được đem đi kiểm duyệt trên bài viết của mình. Cùng với đó là những bình luận, thậm chí là chỉ trích những bộ phim còn chưa có cơ hội phát hành đến công chúng.

4. Bài báo nào đã được tố cáo là vi phạm quy chế?

Cụ thể, trong bài “Ra biển lớn sao cứ đi đường tắt” được đăng trên báo Lao Động, toàn bộ nội dung bộ phim “Người lắng nghe: Lời Thì Thầm” đã được ông Trần Việt Văn tiết lộ và miêu tả chi tiết. Kèm theo đó là những bình luận với hàm ý hạ thấp công sức và dè bỉu những thành tựu mà đoàn làm phim đã đạt được trong thời gian vừa qua.

Và cũng trong chính bài báo đó, bộ phim “Vị” của đạo diễn Lê Bảo cũng bị tiết lộ nội dung để ông Trần Việt Văn chứng minh cho quan điểm cá nhân rằng “đó là sự ẩn dụ so sánh hạ thấp phẩm giá con người”.

5. Từ vụ việc này, nói được gì về ngành điện ảnh hiện tại?

Trong một bài viết trên facebook cá nhân, đạo diễn kiêm thành viên hội đồng kiểm duyệt Nguyễn Hoàng Điệp, đã chia sẻ:

"Tranh cãi này thoáng qua có thể mang lớp vỏ của chia "phe". Nhưng thực chất lại là tiền đề xới xáo những vấn đề cốt yếu và tuyệt đối có lợi cho phát triển văn hoá. Những cãi cọ vô bổ dần sẽ nhường chỗ cho những tranh luận căn cốt có ích cho việc đi đường dài."

Quả thực, chúng ta đang ngày một tiến gần tới ngày dự thảo luật Điện Ảnh được Quốc hội đưa ra bàn luận và sửa đổi, một sự kiện trọng đại, quyết định 15 năm tiếp theo của nền điện ảnh Việt Nam. Cũng dễ hiểu thôi khi cộng đồng những người làm phim sốt sắng nói lên tiếng nói của họ đến vậy.

Vụ việc của nhà báo Việt Văn, dù chưa có phán quyết từ Cục Điện ảnh và Bộ Văn hóa, cũng đã mở ra những câu hỏi cho chính hệ thống kiểm duyệt mà điện ảnh Việt Nam đang sử dụng.

Không bàn đến chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp, liệu 11 con người có phải là con số quá ít để quyết định sự sống của một dự án phim có thể tiêu tốn vài chục tỷ đồng và thời gian vô giá của hàng trăm con người tạo nên nó? Và liệu có hợp lí hay không, khi trong 11 con người đó, chúng ta chỉ có đúng một đạo diễn phim?

Liệu, nói rộng ra, bộ luật Điện Ảnh đã làm tốt việc đưa ra những tiêu chí đủ rõ ràng để hội đồng kiểm duyệt có thể làm theo?

6. Những bên liên quan đã phản ứng như thế nào?

Trích lời nội dung bài viết đi kèm với #ngunglamquyen,

“Một thành viên Hội đồng với những vi phạm nghiêm trọng như vậy liệu có xứng đáng để chúng tôi đặt niềm tin khi trình phim lên thẩm định? … Chúng ta nghĩ gì nếu phim của mình bị kể hết nội dung, bình luận ác ý, xâm phạm hình ảnh trên báo do chính vị thành viên Hội đồng lạm quyền, có mỹ cảm và nhận thức pháp luật đáng lo ngại này thực hiện?”

Hiện tại, những nhà làm phim đã có đơn tố cáo được gửi đến cho cục Điện ảnh và bộ Văn hóa, du lịch và thể thao, nêu rõ chi tiết những hành vi lạm quyền của ông Trần Việt Văn. Đọc thêm chi tiết đơn tố cáo tại đây.

Ngay sau đó, nhà sản xuất của bộ phim Người Lắng Nghe đăng tải đơn phản ánh đã được gửi về Ban biên tập Báo Lao Động trên trang mạng xã hội Facebook.

Trả lời báo chí, ông Việt Văn cho rằng mình chỉ kể một phần của "Người lắng nghe" chứ không kể hết bộ phim, "Cái kể đấy không có gì là nặng nề cả,... Đây không phải là phim cấm hoặc phim chưa phổ biến. Phim đó được cấp phổ biến rồi nghĩa là công khai." (Thanh Niên).

Dù vậy, khi được hỏi về việc liệu những khán giả chỉ xem trailer thì có thể kể chi tiết như bài báo của ông hay không, ông Văn nói "Để tôi kiểm tra lại trailer."

7. Điều này ảnh hưởng gì đến khán giả/người làm phim?

Nội dung của một bộ phim chưa được phát hành là thông tin độc quyền chỉ có những thành viên trong hội đồng kiểm duyệt mới có thể biết.

Việc một nhà báo, kiêm thành viên hội đồng có thông tin độc quyền và tiết lộ nó để chứng minh cho quan điểm cá nhân của mình nhằm hạ thấp và gây tổn hại đến một bộ phim là một hành động khó thể nào được chấp nhận ở bất kì nền báo chí nào.

Thậm chí, những bình luận cá nhân dưới tư cách nhà báo của ông Trần Việt Văn là những thông tin đầu tiên mà công chúng được nghe về bộ phim. Điều này sẽ dẫn đến việc định hướng dư luận, gây ra sự cạnh tranh không công bằng với những bộ phim và ngăn chặn những người khán giả đến với một luồng thông tin đa chiều và khách quan.

Với phản ứng không mấy khả quan từ Cục Điện ảnh về những vấn đề vừa qua, cùng vụ việc này của nhà báo Việt Văn, có lẽ điều mà các nhà làm phim đang đấu tranh để hướng tới, đã không còn là thứ họ muốn có, mà là thứ Điện ảnh Việt Nam cần có để có thể phát triển.