Tôi học viết lại từ đầu ở Vietcetera | Vietcetera
Billboard banner

Tôi học viết lại từ đầu ở Vietcetera

Nhật ký của một tay viết mới về hành trình "un-learn" và "re-learn" tại Vietcetera
Tôi học viết lại từ đầu ở Vietcetera

Nguồn: The Balance SMB

Tôi bắt đầu làm biên tập viên tại Vietctera từ ngày 18/04 năm nay. Từng là sinh viên theo định hướng nghiên cứu, tôi khá tự tin vào khả năng viết của mình. Suốt những năm đại học, tôi đã viết vô vàn những bài luận dài theo cấu trúc bài nghiên cứu, những bài phân tích với lý thuyết, hay những bài nghị luận và phê bình tác phẩm.

Thế nên thứ mà tôi lo lắng trong ngày đầu đi làm là những băn khoăn về môi trường, về đồng nghiệp, và về đồ ăn trưa, chứ không phải là về những đầu việc mà bản thân phải nhận.

Giống như nhiều cây viết khác, tôi có một giọng văn riêng, một phong cách viết riêng với những cách lựa chọn từ và cấu trúc câu đặc trưng của tôi. Tôi ưa lối viết mô tả và diễn giải. Tôi dùng linh hoạt các từ Hán Việt với các từ thuần Việt, và tránh dùng câu bị động hết sức có thể. Tôi đặc biệt hứng thú với các chủ đề xã hội có tính phản biện cao, bởi đó là phổ đề tài gần với kiến thức và kinh nghiệm viết của tôi.

Tôi gặp may mắn trong bài viết đầu tiên khi bài viết được thông qua mà gần như không phải chỉnh sửa. Trong quá trình viết và trao đổi về bài viết với sếp và các đồng nghiệp, tôi thấy rằng việc viết ở Vietcetera cũng có khác so với những gì tôi thường viết, nhưng khi ấy tôi coi đó chỉ là những khác biệt nhỏ về kết cấu bài viết và không ảnh hưởng nhiều tới giọng văn của bản thân.

Thế nhưng từ bài viết thứ hai, mọi thứ bắt đầu lệch quỹ đạo. Bản thảo của tôi bị sửa tơi tả, tới mức mà khi bài viết cuối cùng cũng được thông qua, gần một nửa trong số đó không còn là chữ của tôi. Bài viết thứ ba thậm chí còn tệ hơn: nó lọt thỏm giữa những tin tức khác và hoàn toàn không đủ khả năng giữ chân độc giả quá một phút.

Chỉ trong vòng ba ngày, tôi nhìn một bài viết của mình bị sửa và xé ra tới mức không-còn-của-mình, bài còn lại thì có thông số cắm đầu xuống đất. Trớ trêu thay, chủ đề của bài viết ấy là một trong những chủ đề mà tôi tự tin nhất và đã từng có nhiều bài viết khá thành công trong quá khứ. Tôi ngỡ ngàng hỏi bản thân mình: chuyện gì đang xảy ra vậy? Chẳng nhẽ sau một khoảng thời gian dài làm việc với chữ, nay tôi lại không thể làm ra một sản phẩm chất lượng ư?

Bên cạnh vấn đề về nội dung, các dạng bài viết khác nhau của Vietcetera cũng đặt ra những thách thức lớn cho lối viết truyền thống mà tôi quen thuộc. Khác với các bài viết nghiên cứu vốn ổn định về cấu trúc và có giọng văn trung tính, từng series khác nhau trên Vietcetera có một quy chuẩn riêng và một cấu trúc riêng. Mặt khác, lối viết thiên về mô tả và diễn giải mà tôi thích dùng dường như quá khô khan và là một thách thức với người đọc.

Tình hình này kéo dài khoảng hơn một tuần. Trong hơn một tuần ấy, tôi như con cừu đi giữa một viện bảo tàng, lúc nào cũng ố á trước những thứ mà bản thân chưa bao giờ gặp phải. Sếp và đồng nghiệp liên tục nhắc rằng bài viết của tôi quá khó hiểu, từ ngữ tôi dùng quá phức tạp, lượng thông tin trong bài không những quá dày, mà còn thiếu liên kết và không đúng với văn phong báo chí.

Sau hai tuần đầu tiên đi làm, tôi cứ ngỡ mình đã lầm nghề. Tôi chấp nhận viết ở Vietcetera, những tưởng sẽ được viết thứ mình thích bằng cách mình muốn mà không phải thỏa hiệp quá nhiều với độc giả và ban biên tập. Trên thực tế, những chủ đề tôi muốn viết không phải là chủ đề độc giả muốn đọc, còn giọng văn của tôi thì bị chẻ nhỏ. Tôi bắt đầu không còn nhận ra con chữ của mình đằng sau những trang viết.

Cuối cùng, tôi xác định rằng đây là một thực tế mà bản thân phải chấp nhận. Viết lách khi xưa là một hành động thân mật mang tính cá nhân, nay là nghề, mà đã là nghề thì phải có những quy chuẩn. Do vậy, để có thể tiếp tục đi làm và viết lách, tôi không có lựa chọn nào khác ngoài thay đổi quan niệm của mình về việc viết.

Tôi bắt đầu bằng việc “un-learn” những định kiến mà bản thân đang có không chỉ về việc viết, mà còn là quan niệm về cấu trúc bài viết và cách lựa chọn câu chữ. Tôi từ bỏ lối viết nghiên cứu đã theo mình trong nhiều năm để tìm hiểu những cách viết trẻ trung và năng động hơn tại Vietcetera. Tóm Lại Là vừa cô đọng vừa gợi mở. Bóc Term cùng Chữ Với Nghĩa có lối viết trực tiếp và hơi tưng tửng. Từ Lạ Thành Quen có tính tổng hợp, Người Trong Ngành theo dạng phỏng vấn chuyên sâu.

Thật may mắn bởi tôi không đơn độc trên hành trình học hỏi. Những người đồng nghiệp của tôi luôn ở đó, thân thiện, hòa đồng, và sẵn sàng giúp đỡ. Ngày đầu tiên đi làm, một chị biên tập viên chỉ tôi cách đăng bài lên website. Những ngày sau, sếp chỉ tôi cách viết sao cho có liên kết. Những ngày sau nữa, một đồng nghiệp khác giúp tôi về hình thức bài viết.

Tới thời điểm này, bước sang tuần làm việc chính thức thứ sáu, tôi vẫn là một chú cừu nhưng đã không còn xa lạ với viện bảo tàng Vietcetera. Sự đa dạng của nơi đây không còn làm tôi sợ, thay vào đó, tôi biết mình không đơn độc trên con đường học tập và viết lách.

Chặng đường để biến chú cừu thành một ký giả chuyên nghiệp còn rất dài, nhưng đó là một hành trình mà tôi sẵn sàng đi.

P/S: Tôi đã định ngưng bài viết ở đây, nhưng một lần nữa các sếp cho rằng bài viết cần thêm một thứ "twist" gì đó. Vừa để hé lộ cho độc giả về quá trình biên tập, vừa chiều theo ý sếp, sau đây là bình luận full HD không che của sếp tổng trước khi bật đèn xanh cho bài viết này:

"nhiều tâm sự thế - đoạn "ngành công nghiệp viết" chị thấy hơi nhạy cảm nhưng nếu bọn em muốn giữ không sao. Tuy nhiên tiêu đề cần ngắn lại, giữ đến "ở Vietcetera" thôi. Với chị nghĩ đoạn cuối cần 1 twist, ví dụ như em có thể đăng đoạn nhận xét này của chị :)))"