Đào tạo lãnh đạo từ bên trong tổ chức hay mời chuyên gia bên ngoài?

Tuyển dụng nhân sự quản lý từ bên ngoài - đặc biệt là chuyên gia quốc tế và những người từng làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia - có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam tăng tốc phát triển và chuyên nghiệp hóa bộ máy. Tuy nhiên, đi kèm lợi ích là một bài toán không dễ giải: liệu năng lực quản trị quốc tế có thể chuyển hóa thành hiệu quả thực tiễn trong bối cảnh Việt Nam?

Trong tập podcast Vietnam Innovators, host Từ Ân đã trò chuyện cùng chị An Võ (CEO kiêm Đồng sáng lập A11 Management, với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tuyển dụng cấp cao và xây dựng thương hiệu tuyển dụng) và TS. Hoàng Lan Anh (Thành viên Ban Điều hành, Giám đốc Khối Đào tạo Lãnh đạo Cấp cao A11 Management) về những thách thức trong quản trị nhân sự cấp cao tại Việt Nam.

Tuyển dụng lãnh đạo bên ngoài hay phát triển từ nội bộ: Câu hỏi khiến doanh nghiệp “đau đầu”

Khi lựa chọn nhân sự cấp cao, nhiều chủ doanh nghiệp Việt Nam thường phân vân giữa việc chiêu mộ nhân tài mới hay phát triển từ đội ngũ nội bộ.

Mỗi phương án có ưu và nhược điểm riêng. Nếu chọn người từ nội bộ, doanh nghiệp cần thời gian và sự kiên nhẫn để nhân sự trưởng thành, đồng thời xây dựng lộ trình đào tạo bài bản. Ngược lại, tuyển người từ bên ngoài có thể giúp doanh nghiệp bổ sung năng lực nhanh chóng, nhưng không đảm bảo người đó sẽ thích nghi tốt với văn hóa tổ chức.

Qua nhiều năm tư vấn, chị An Võ nhận thấy việc kỳ vọng chuyên gia nước ngoài xoay chuyển cục diện không phải lúc nào cũng hiệu quả. Trên thực tế, không ít người gặp khó khăn khi thích nghi với thị trường và quy trình vận hành tại Việt Nam.

Ba trụ cột làm nên nhà lãnh đạo giỏi

Từ những năm 2000, các khóa học quản trị và phát triển năng lực lãnh đạo trở thành mối quan tâm lớn của nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, một thực tế dần lộ rõ: kiến thức quản trị quốc tế chỉ phát huy giá trị khi được “bản địa hóa” cho phù hợp với văn hóa, môi trường kinh doanh và cách vận hành của doanh nghiệp Việt Nam.

Để kiến thức ấy chuyển hóa được thành hiệu quả, trước hết cần hiểu năng lực lãnh đạo được cấu thành từ đâu. Theo TS. Hoàng Lan Anh, năng lực lãnh đạo không chỉ nằm ở kỹ năng mà được xây dựng trên ba trụ cột: tư duy, chuyên môn và kỹ năng lãnh đạo.

• Tư duy lãnh đạo: chuyển từ tư duy cá nhân (xử lý đầu mục công việc đơn lẻ và deadline ngắn hạn) sang tư duy hệ thống, song hành với phát triển con người và định hướng tương lai, vượt ra ngoài mục tiêu lợi nhuận trước mắt.
• Kiến thức chuyên môn: người lãnh đạo không chỉ cần hiểu sâu lĩnh vực của mình mà phải có khả năng nhìn nhận vấn đề ở cấp độ liên ngành.
• Kỹ năng lãnh đạo: phần lớn mọi người chọn học kỹ năng vì đây là phần dễ tiếp cận nhất. Tuy nhiên, chỉ khi phát triển trên nền tảng tư duy và chuyên môn, kỹ năng lãnh đạo mới có thể phát huy hiệu quả.

Bên cạnh đó, để phát triển năng lực toàn diện, lãnh đạo cần học hỏi và rèn luyện không ngừng. Từ những cuộc trò chuyện với CEO doanh nghiệp lớn và chủ doanh nghiệp quy mô nhỏ, chị An Võ tin rằng người lãnh đạo cần xây dựng năng lực tự học và dám phá vỡ khuôn khổ cũ để liên tục tái tạo bản thân, thay vì rơi vào “bẫy kinh nghiệm” (experience bias) khi tin rằng giải pháp trong quá khứ có thể áp dụng cho vấn đề hiện tại.

Triết lý quản trị trong kỷ nguyên số hóa

Trong thời đại thông tin được số hóa, doanh nghiệp phải đối mặt với một thách thức đặc thù: ra quyết định trong bối cảnh thông tin quá tải và biến động liên tục.

Khi quy mô tổ chức còn nhỏ, CEO thường trực tiếp đưa ra các quyết định quan trọng. Nhưng khi doanh nghiệp phát triển và các cấp quản lý được mở rộng, lượng thông tin tăng lên - đôi khi thiếu nhất quán hoặc mâu thuẫn. Vấn đề này càng trầm trọng trong kỷ nguyên số, khi Internet và AI mang đến nguồn thông tin gần như vô tận.

Nhà lãnh đạo cần bồi dưỡng năng lực phán đoán, xác định đâu là thông tin đáng tin cậy và quyết định nào phù hợp với mục tiêu chung, để đưa tổ chức đi đúng hướng, chủ động dẫn dắt quá trình chuyển đổi số thay vì bị cuốn theo và chìm trong dòng chảy dữ liệu.

Bài toán kế thừa của doanh nghiệp gia đình Việt Nam

Thị trường Việt Nam còn có một đặc điểm tương đối đặc thù. Theo chị An Võ, hiện nay phần lớn khu vực tư nhân đang hoạt động dưới hình thức doanh nghiệp gia đình, chưa niêm yết và có tuổi đời chưa đầy 30 năm. Phần lớn người điều hành các doanh nghiệp này vẫn là nhà sáng lập. Họ đang đối mặt với nhiệm vụ lựa chọn và bồi dưỡng lớp người kế thừa.

Tại các thị trường phát triển, nhiều công ty gia đình đã có lịch sử hoạt động trên 200 năm. Quá trình nuôi dưỡng, phát triển người thừa kế đã hình thành từ sớm thông qua các cơ chế xây dựng mạng lưới quan hệ và vốn xã hội (social capital) từ khi thế hệ kế tiếp đang ngồi trên ghế nhà trường, duy trì hội đồng gia đình (family council), quản trị rủi ro để hỗ trợ người kế nhiệm từng bước tích lũy kinh nghiệm trước khi đảm nhận trách nhiệm lớn hơn.

Thách thức của nhiều nhà sáng lập doanh nghiệp Việt Nam là vừa phải giữ nhịp tăng trưởng, vừa phải sớm chuẩn bị cho thế hệ kế nhiệm, một hành trình đòi hỏi cả tầm nhìn dài hạn lẫn sự bài bản.

Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ thế giới?

Để khắc họa con người và văn hóa kinh doanh Việt Nam, chị An Võ và TS. Hoàng Lan Anh đã chọn ba từ: kỷ luật, khát vọng vươn lên và bền bỉ.

Khi được kết hợp với tư duy quản trị hiện đại và năng lực làm việc quốc tế, những yếu tố này là nền tảng vững chắc để doanh nghiệp vươn ra ngoài thị trường nội địa. Quan trọng hơn cả, thế hệ lãnh đạo trẻ Việt Nam có cơ hội dẫn dắt đội ngũ đa quốc gia, làm việc trong môi trường đa văn hóa và đưa thương hiệu Việt cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Đây là khoảng giao thoa mà chương trình “CEO Kỷ Nguyên Mới” hướng đến. Chương trình được giảng dạy bởi trường kinh doanh hàng đầu INSEAD, Đại học Quốc Gia TPHCM, và sự đồng hành chiến lược của VCCI. Qua đó, chương trình kết nối kiến thức quản trị quốc tế với thực tiễn doanh nghiệp, giúp chuyển hóa năng lực cá nhân thành giá trị cho tổ chức.

Thế hệ CEO tiếp theo không chỉ cần năng lực quản trị doanh nghiệp trong nước, mà cần kết hợp tư duy chiến lược quốc tế với thực tiễn Việt Nam, tận dụng công nghệ mà vẫn phát huy bản lĩnh con người, đồng thời cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng trước mắt và tầm nhìn dài hạn trên hành trình vươn ra toàn cầu.

Vietnam Innovators Podcast trân trọng cảm ơn A11 Management đã đồng hành, lan tỏa cảm hứng và góp phần thúc đẩy sự phát triển của nguồn nhân lực Việt Nam.

Chương trình “CEO Kỷ Nguyên Mới” nhận đăng ký đến hết ngày 28/10/2026. Tìm hiểu thêm và đăng ký tại đây.