Đạo diễn Trung Lùn: "Trại Giam Hạnh Phúc mới chính là bản sắc của tôi" | Vietcetera
Billboard banner
Vietcetera

Đạo diễn Trung Lùn: "Trại Giam Hạnh Phúc mới chính là bản sắc của tôi"

“Nhiều người nghĩ rằng Trung Lùn làm phim ngày càng lên tay. Nhưng thực chất Trại Giam Hạnh Phúc mới chính là màu sắc và chất riêng mà tôi muốn mang đến cho khán giả.”
Gấm Võ
Đạo diễn Trung Lùn: "Trại Giam Hạnh Phúc mới chính là bản sắc của tôi"

Nguồn: Facebook Đạo diễn Trung Lùn | Thiết kế bởi Thúy Anh cho Vietcetera

Hơn 30 năm gắn bó với nghệ thuật, đạo diễn Trung Lùn vốn là cái tên bảo chứng cho những tiếng cười giải trí qua các bộ phim truyền hình, sitcom hay web-drama đình đám như Gia Đình Là Số 1, Ngôi Sao Khoai Tây,...

Thế nhưng, từ khi chính thức bước chân vào thánh địa điện ảnh cùng Làm giàu với ma 1 và 2, anh liên tục khiến công chúng bất ngờ trước sức sáng tạo bền bỉ của mình. Lần này là Trại Giam Hạnh Phúc - một bộ phim ra rạp vào đúng dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam - kể câu chuyện về một thầy giáo bước vào môi trường khắc nghiệt của buồng giam, nơi sự tử tế bị đặt trước những thử thách nghiệt ngã. Đi sâu vào khai thác tâm lý con người và những góc khuất xã hội chốn lao lý, phim không chỉ mang đến một “món ăn” lạ mà còn bộc lộ cái “chất” sâu sắc, gai góc nhất của đạo diễn Trung Lùn.

Để hiểu rõ hơn về hành trình hoàn thiện tác phẩm ấy, chúng tôi đã có buổi trò chuyện riêng cùng “cha đẻ” của Trại Giam Hạnh Phúc.

1. Chào đạo diễn Trung Lùn. Chúc mừng anh đã ra mắt thành công Trại Giam Hạnh phúc - tác phẩm điện ảnh thứ ba của mình. Cảm xúc của anh hiện tại như thế nào?

Thề luôn là từ hôm Premiere đến giờ tôi không ngủ được. Tôi nhận được rất nhiều tin nhắn chúc mừng từ anh chị báo chí, đồng nghiệp và khán giả, có lẽ gấp 50 lần so với hai phim trước. Tôi cảm nhận được họ thực sự thích bộ phim, xem xong thấy vui và hào hứng nên mới dành thời gian nhắn tin chia sẻ với mình nhiều đến vậy. Đọc những lời nhắn đó khiến tôi rất xúc động và hạnh phúc.

alt
Đạo diễn Trung Lùn và các diễn viên phim Trại giam hạnh phúc. | Nguồn: Facebook Nguyễn Nhật Trung (Trung Lùn)

2. Điều đó chứng minh đây là tác phẩm rất chất lượng. Một người làm phim và có kinh nghiệm ở lĩnh vực diễn xuất nhiều năm như anh, tại sao đến mãi 2024 mới bắt đầu cho ra mắt bộ phim điện ảnh đầu tay?

Khá ít người biết lý do thực sự. Mỗi bước ngoặt đều có nguyên nhân, với tôi thì chỉ gói gọn trong hai điều: kinh tế và thấy bản thân chưa đủ lực.

Câu hỏi “Tại sao anh không làm điện ảnh” thực chất đã tồn tại từ mười mấy năm trước, cơ hội đến cũng nhiều. Nhưng thời điểm đó tôi đang có thu nhập tốt từ web drama, phim truyền hình, sitcom. Nếu đánh đổi làm điện ảnh mà lỡ thất bại thì sẽ ảnh hưởng đến kinh tế gia đình. Thêm nữa là tôi tự thấy bản thân chưa đủ hiểu tệp khán giả mua vé. Vốn chỉ phục vụ khán giả truyền hình, tôi không được tương tác gần, không đo đếm được cảm xúc trực tiếp của họ ở rạp ngoài việc đọc bình luận.

Nhưng rồi thời thế đổi thay, mảng phim truyền hình bắt đầu đi xuống. Công việc ít đi, kinh tế nhiều lúc bế tắc. Mọi người lại đề nghị tôi làm điện ảnh. Thú thật là run lắm, sợ thất bại. Nhưng rồi tôi nghĩ: “Hiện tại mình cũng không có việc làm, cũng coi như đang thất bại rồi. Thôi thì cứ làm liều, thử nghiệm một lần coi sao!”. Cộng thêm sự hỗ trợ, tin tưởng từ anh em đồng nghiệp nên tôi có động lực nhận lời.

alt
Đạo diễn Trung Lùn từng sợ thất bại khi bắt tay vào làm tác phẩm điện ảnh đầu tiên. | Nguồn: Facebook đạo diễn Trung Lùn

Trong khoảng thời gian quay bộ phim điện ảnh đầu tay (Làm giàu với ma 1), vợ tôi phải mở quán bún bò vỉa hè để kiếm thêm thu nhập trang trải. Tối nào quay xong, tôi cũng chạy ra phụ vợ dọn bàn, kéo ghế. Ban đầu bà xã cản vì sợ khán giả thấy rồi chê cười. Tôi mới bảo: “Trời ơi, tương lai có khi anh còn phải chạy Grab kiếm tiền nuôi mấy đứa nhỏ, phụ vợ nhằm nhò gì!” (cười).

Hôm nay nhìn lại đã là cả một hành trình. Có lẽ Tổ nghiệp thương nên cho phim đầu tay thành công. Nó trở thành bước đệm để tôi tiếp tục sống với những cảm xúc mới trong môi trường điện ảnh này.

3. Và có vẻ như khi đã cảm thấy đủ lực, anh bắt đầu tăng tốc. Vì trong ba năm 2024, 2025 và 2026, anh liên tiếp ra mắt ba phim điện ảnh. Thông thường, anh mất bao lâu để ấp ủ và hoàn thiện một tác phẩm?

Tùy từng dự án. Ví dụ như Làm Giàu Với Ma 2 thì toàn bộ quá trình chuẩn bị và hoàn thiện mất khoảng một năm rưỡi.

Ngay khi kịch bản phần 1 vừa hoàn thành, mọi người đã nhìn thấy tiềm năng của câu chuyện và khuyến khích tôi chuẩn bị luôn cho phần 2. Ê-kíp cũng xác định phần 1 ra rạp thắng hay không chưa biết, cứ mạnh dạn đầu tư phần 2, có mất cũng chấp nhận!

Riêng Trại Giam Hạnh Phúc thì công ty đã ấp ủ từ ba năm trước. Đây là một đề tài rất khó kể nên phải cân nhắc và chuẩn bị kỹ. Bởi khi đưa một món ăn mới đến với khán giả, nhất là một đề tài có phần mạo hiểm như vậy, chúng tôi phải tính toán cẩn thận.

alt
Trại Giam Hạnh Phúc đã được ấp ủ 3 năm. | Nguồn: Facebook đạo diễn Trung Lùn

4. Anh dùng từ “món ăn mới” có phải vì Trại Giam Hạnh Phúc đánh dấu một bước chuyển trong phong cách làm phim? Bởi khán giả vốn đã quen với mạch kể hài hước, vui nhộn của anh trong những tác phẩm trước. Trong khi lần này anh lại đi sâu hơn vào các vấn đề xã hội và tâm lý con người?

Lỡ rồi nên bật mí luôn. Thật ra đây cũng là chiến lược của tôi dựa trên kinh nghiệm hơn 30 năm làm nghề.

Khi làm Làm Giàu Với Ma 1 và 2, tôi biết đây là phong cách dễ tiếp cận khán giả đại chúng vì phim mang tính giải trí, hài hước và tạo cảm giác thoải mái. Tôi muốn dùng những tác phẩm đó làm bàn đạp để xây dựng vị trí trong điện ảnh. Khi khán giả đã biết đến Trung Lùn và có niềm tin vào những bộ phim tôi làm, tôi sẽ có cơ hội kể những câu chuyện thực sự muốn kể.

Nhiều người nhận xét Trung Lùn làm phim càng ngày càng lên tay. Nhưng thật ra đó là “chiêu”, cũng là điều tôi tính toán trước. Trại Giam Hạnh Phúc mới chính là màu sắc và chất riêng mà tôi muốn mang đến cho khán giả. Phim vẫn có yếu tố hài hước, nhưng lần này tiếng cười đi sâu hơn vào cảm xúc và những vấn đề của con người.

Có đồng nghiệp xem xong về nhắn hỏi tôi: “Trung Lùn có phải là người làm bộ phim này không, hay ai làm rồi anh lấy tên vậy?”. Tôi nghe xong cũng mắc cười, nhưng đồng thời rất vui vì phim đã khiến mọi người bất ngờ trước một màu sắc khác của Trung Lùn.

5. Như anh chia sẻ, Trại Giam Hạnh Phúc là một câu chuyện khó kể. Vậy quá trình tìm hiểu thực tế để xây dựng bối cảnh phim có gặp nhiều khó khăn không?

Thật ra lúc đầu khi bắt tay vào viết kịch bản, tôi nghĩ ngay đến trại giam Chí Hòa với kiến trúc hình bát quái. Tôi hình dung các phạm nhân di chuyển trên những hành lang chung, nối liền các khu vực theo một vòng khép kín.

Nhưng khi tìm kiếm thì tư liệu trên mạng không nhiều. Vì vậy tôi cùng các anh em biên kịch tìm đến những trại giam bỏ hoang để quan sát, tìm hiểu cách bố trí không gian và sinh hoạt bên trong. Tôi nhận ra mỗi trại giam có một cách tổ chức khác nhau, không có khuôn mẫu chung nào hết.

Ngay cả những chi tiết nhỏ như ăn uống cũng có nhiều cách hiểu. Có người nói phạm nhân không được mang cơm vào phòng ăn vì hôi, người khác lại cho biết việc ăn tập trung đôi khi dễ dẫn đến xung đột. Rồi chuyện dùng khay hay cái bo để ăn cơm cũng tùy từng nơi, từng thời điểm.

Với tôi, những chi tiết đó rất thú vị, nhưng khi đưa lên phim, tôi phải chọn cách thể hiện sao cho gần gũi và dễ hiểu nhất với khán giả. Chẳng hạn tôi chọn hình ảnh chiếc khay cơm vì chỉ cần nhìn vào, ai cũng hiểu nhân vật đang ăn uống như thế nào.

alt
Về ngôn ngữ điện ảnh, đạo diễn Trung Lùn chọn cách thể hiện sao cho gần gũi và dễ hiểu nhất với khán giả. | Nguồn: Phim Trại giam hạnh phúc

6. Phim được gắn nhãn T16 dù có đan cài một số cảnh quay nhạy cảm. Đây có phải là một phần thông điệp mà anh muốn gửi gắm đến khán giả?

Chính xác. Tôi muốn bộ phim mang tính răn đe. Ngay từ ngày đầu tiên nhân vật chính bước chân vào trại giam, khán giả có thể thấy một thế giới hoàn toàn khác, với những quy tắc và văn hóa riêng, chẳng hạn như màn “chào buồng”. Đêm đầu tiên trong trại cũng là một đêm rất cô đơn, lạc lõng. Tôi muốn người xem cảm nhận được sự ám ảnh khi một người đột ngột bị đặt vào môi trường xa lạ như vậy. Nếu không biết cách thích nghi, họ còn có thể phải đối mặt với sự bắt nạt, chèn ép từ những người xung quanh.

Hy vọng những hình ảnh đó sẽ khiến người trẻ suy nghĩ nhiều hơn về hậu quả của những quyết định sai lầm. Hãy sống tốt và trân trọng tự do của mình, đừng để một phút sai lầm khiến bản thân phải trả giá bằng những năm tháng trong trại giam.

Ở tên phim Trại Giam Hạnh Phúc, hai khái niệm tưởng chừng đối lập đã được đặt cạnh nhau. Ý nghĩa của nó là: hạnh phúc của bạn cũng có thể bị giam giữ. Khi bạn phạm sai lầm, những ước mơ, hoài bão và cả tương lai có thể bị nhốt lại sau bốn bức tường. Đáng sợ hơn, ngay cả khi đã được trở về, nếu không thay đổi và vẫn tiếp tục mắc sai lầm, bạn có thể lại quay về nơi đó.

May mắn là bộ phim cũng nhận được sự khuyến khích lan tỏa từ các anh chị ở Cục Điện ảnh.

7. Giữ được sự tử tế ngay cả trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất hay lấy lại sự tử tế sau khi đã mắc sai lầm sẽ khó hơn, theo anh?

Cả hai. Ông bà ta có câu “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”. Trong một buồng giam mà phần lớn mọi người đều mất niềm tin, suy nghĩ tiêu cực, việc một người vẫn giữ được sự tử tế và lan tỏa nó đến những người xung quanh là điều không dễ dàng.

Đó cũng là thử thách của nhân vật chính - Phúc (Tuấn Trần đóng). Một mình Phúc phải đối diện với số đông, nhưng chính sự tử tế, những hoài bão và niềm tin vào cuộc sống của nhân vật đã dần tác động đến mọi người. Ban đầu, khán giả có thể không có thiện cảm với những nhân vật có vẻ ngoài gai góc, hành xử xấu xí ấy. Nhưng càng theo dõi câu chuyện, mọi người sẽ dần hiểu và thương họ hơn.

Bên cạnh đó còn có nhân vật quản giáo Tú (Ma Ran Đô đóng). Đây cũng là một người cần được cảm hóa bằng sự ấm áp và quan tâm, thay vì chỉ đối diện với những nguyên tắc hà khắc mà mình luôn đặt ra.

alt
Nguồn: Phim Trại giam hạnh phúc

8. Nhưng đến cuối cùng, vẫn có một nhân vật không thể chiến thắng bản thân và bước qua lằn ranh để trở về với sự tử tế, đó là Long Đầu Bò (Lương Thế Thành đóng). Cũng không có một câu chuyện quá khứ nào để khán giả thấu hiểu anh ta như những nhân vật khác. Anh có dụng ý gì khi xây dựng chi tiết này không?

Cảm ơn vì đã nhận ra và hiểu phim tôi làm.

Thật ra, ban đầu tôi, Lương Thế Thành và cả ê-kíp đều muốn xây dựng Long Đầu Bò như một nhân vật giang hồ có những uẩn khúc phía sau. Bởi tôi luôn tin rằng mỗi người sinh ra đều có nỗi niềm riêng, không ai hoàn toàn xấu hay hoàn toàn tốt.

Nhưng sau đó, tôi nghĩ đến những điều quan sát được trong cuộc sống. Có những người sẵn sàng gây chuyện chỉ vì một va chạm rất nhỏ. Chẳng hạn, một bạn sinh viên lần đầu đi quán nhậu, vô tình nhìn trúng ai đó rồi bị kiếm chuyện. Hoặc hai người đi ngoài đường vô tình va vào nhau, một bên đã xin lỗi nhưng bên kia vẫn không chịu bỏ qua, làm lớn chuyện và cuối cùng gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng.

alt
Nhân vật Long Đầu Bò do Lương Thế Thành thủ vai. | Nguồn: Phim Trại giam hạnh phúc

Tôi thấy những chuyện như vậy rất đau lòng, nhất là với các bạn trẻ mới 16, 17 tuổi, chưa có nhiều trải nghiệm ngoài xã hội. Các bạn có thể chỉ vô tình bước vào một tình huống không mong muốn, gặp phải những người hiếu thắng, không biết tha thứ và sẵn sàng làm tổn thương người khác.

Vì vậy, tôi muốn Long Đầu Bò đại diện cho kiểu người như thế trong cuộc sống. Đây là nhân vật tôi muốn khán giả nhìn thấy để lên án, chứ không nhất thiết phải tìm một câu chuyện quá khứ để cảm thông hay biện minh cho những hành động của anh ta.

9. Vậy còn nhân vật chính - Phúc, vì sao anh đưa anh ấy vào vai một thầy giáo? Có phải do phim được công chiếu ngay dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam?

Ờ, tại sao ta? (cười)

Không hẳn vì phim được chiếu vào dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam đâu vì tôi đã chọn nghề nghiệp này cho Phúc từ trước khi ấn định lịch chiếu. Ban đầu, tôi cũng cân nhắc một số nghề khác như luật sư, bác sĩ, nói chung là những nghề trí thức. Nhưng cuối cùng, tôi vẫn chọn nghề giáo.

Tôi nghĩ một người đi “gõ đầu” người khác sẽ có hiểu biết và khả năng dẫn dắt, kiểm soát tốt những người mà họ giảng dạy. Khi Phúc bước vào môi trường trại giam, cậu ấy có thể vận dụng những điều mình từng truyền đạt cho học sinh để đối diện với các phạm nhân. Đó cũng là cách Phúc thể hiện vai trò của một người thầy trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác.

alt
Phúc - một thầy giáo vì bảo vệ em gái đã vô tình rơi vào vòng lao lý. | Nguồn: Phim Trại giam hạnh phúc

10. Ngoài Tuấn Trần và Lương Thế Thành, nhiều diễn viên khác trong phim cũng là những gương mặt có tên tuổi và kinh nghiệm. Tiêu chí chọn diễn viên cho Trại Giam Hạnh Phúc của anh là gì?

Đây là những diễn viên tôi đã theo dõi từ lâu, không chỉ qua diễn xuất trên màn ảnh mà còn quan sát cách họ sống ngoài đời. Đa số tôi đều từng có cơ hội làm việc trước đây. Chỉ có Tạ Lâm và chị Phiến (Khuyến Dương) là những người tôi lần đầu hợp tác.

Khi xây dựng kịch bản, tôi rất thích giao cho diễn viên những vai diễn trái với hình ảnh quen thuộc của họ. Thay vì chọn những vai an toàn, gần như được đo ni đóng giày, tôi muốn thử thách họ bằng những nhân vật khác hẳn. Tôi tự tin vào khả năng chỉ đạo diễn xuất nên sẵn sàng chịu trách nhiệm với lựa chọn đó.

Phải nói thật là khi làm phim, tôi khá độc tài. Sau khi nhận vai, diễn viên thường chỉ có khoảng 2-3 ngày để workshop, thậm chí chỉ một ngày. Tôi muốn họ nhanh chóng nắm được tính cách và cách hành xử của nhân vật để bước vào quá trình quay.

alt
Đạo diễn Trung Lùn thừa nhận bản thân khá độc tài khi làm phim. | Nguồn: Facebook đạo diễn Trung Lùn

11. Anh có kỳ vọng gì cho bộ phim này không?

Chỉ hy vọng khán giả sẽ yêu thương và đón nhận bộ phim, nhất là khi tôi đang có sự thay đổi về phong cách.

Những đề tài tôi đang theo đuổi không dễ kể. Nhưng tôi nghĩ, nếu có thể kể một câu chuyện khó theo cách thuyết phục được khán giả thì đó đã là một thành công. Tôi muốn được làm những bộ phim mình yêu thích, cũng mong khán giả cũng đón nhận những câu chuyện mang tính xã hội như vậy.

Bản thân tôi là người thích thử nghiệm cái mới nên cũng đang suy nghĩ về bộ phim tiếp theo, không biết sẽ là ngôn tình hay kinh dị. Thể loại nào cũng có cái khó riêng. Nên hãy cứ để khán giả tiếp tục dõi theo và mong rằng nhận được sự đồng hành của mọi người trên hành trình phía trước.