Elon Musk được công chúng tò mò có phải là “người ngoài hành lang”, khi đã tạo ra chiếc xe biết bay?

1. Chuyện gì đang xảy ra?

Ngày 15/10, Elon Musk khiến giới công nghệ một lần nữa phải chú ý khi Tesla trình làng thế hệ mới của mẫu xe thể thao Roadster tại cơ sở thử nghiệm SpaceX ở Texas, Mỹ.

Không chỉ tăng tốc trên mặt đường, chiếc xe còn có thể chạy ngược trên một đoạn đường cong, bật lên không trung, xoay vòng rồi tiếp đất. Trong một màn trình diễn khác, Roadster thậm chí vượt qua một hàng xe Tesla bằng cách phóng mình lên không trung.

Đằng sau những động tác tưởng chừng chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng là hệ thống lực đẩy được phát triển dựa trên công nghệ hàng không vũ trụ của SpaceX. Tesla cũng giới thiệu khả năng tăng tốc từ 0 lên 60 dặm/giờ (khoảng 97km/h) trong chưa đầy một giây.

Điều đáng nói là, đây không phải lần đầu Elon Musk đưa ra những tuyên bố khó tin. Từ xe điện, tên lửa tái sử dụng cho đến tham vọng đưa con người lên Sao Hỏa, vị tỷ phú này từ lâu đã gắn liền với những dự án tưởng như vượt khỏi giới hạn công nghệ.

Nhưng liệu chiếc Roadster thực sự đã biết bay như máy bay, hay chúng ta đang chứng kiến một màn trình diễn kỹ thuật được dàn dựng công phu?

2. Vì sao chiếc Tesla Roadster có thể bay?

Thông thường, ô tô di chuyển nhờ lực ma sát giữa bánh xe và mặt đường, trong khi máy bay cần tạo ra lực nâng đủ lớn để thắng trọng lực. Tesla Roadster lại lựa chọn một cách tiếp cận khác: kết hợp hệ thống quạt hút dưới gầm xe với các vòi phun khí áp suất cao.

Cụ thể, hệ thống quạt công suất lớn hoạt động theo nguyên lý gần giống máy hút bụi, liên tục hút không khí từ khu vực dưới gầm xe ra ngoài để tạo ra vùng áp suất thấp. Sự chênh lệch áp suất giữa phía trên và phía dưới tạo ra lực ép giúp chiếc xe bám chặt vào mặt đường, ngay cả khi di chuyển trên bề mặt cong hoặc trong tư thế lộn ngược.

Trong khi đó, khả năng bật lên không trung đến từ các vòi phun khí áp suất cao được phát triển cùng SpaceX. Khi khí nén được phóng ra theo những hướng nhất định, phản lực tạo thành giúp chiếc xe bật lên, xoay chuyển và điều chỉnh tư thế trước khi tiếp đất. Nguyên lý này tương tự cách các hệ thống lực đẩy được sử dụng để điều khiển chuyển động trong ngành hàng không vũ trụ.

Tuy nhiên, đây không phải công nghệ hoàn toàn mới. Từ những năm 1970, một số mẫu xe đua đã sử dụng quạt hút để tăng lực ép khí động học, giúp xe bám đường tốt hơn. Điểm khác biệt của Tesla nằm ở việc kết hợp công nghệ này với hệ thống lực đẩy để thực hiện những động tác trên không.

Dù vậy, một chiếc xe có thể bật lên không trung chưa đồng nghĩa với việc nó thực sự biết bay. Để được xem là phương tiện bay, chiếc xe cần có khả năng duy trì độ cao, kiểm soát hướng di chuyển và hạ cánh an toàn trong nhiều điều kiện khác nhau. Vì thế, màn trình diễn của Tesla hiện mới cho thấy khả năng thực hiện những động tác đặc biệt trong môi trường thử nghiệm, chứ chưa chứng minh Roadster có thể trở thành phương tiện bay phục vụ nhu cầu di chuyển hằng ngày.

3. Elon Musk có thực sự đi trước thời đại?

Nhắc đến Elon Musk, nhiều người nghĩ ngay đến một tỷ phú có khả năng biến những ý tưởng khoa học viễn tưởng thành hiện thực. Từ xe điện, xe tự lái đến ô tô bay, các dự án của ông thường được giới thiệu như những bước ngoặt có thể thay đổi tương lai nhân loại.

Nhưng thực tế, không phải ý tưởng nào của Musk cũng hoàn toàn mới.

Giấc mơ về ô tô bay đã xuất hiện từ hơn một thế kỷ trước. Từ giữa thế kỷ 20, các nhà phát minh đã phát triển những phương tiện kết hợp khả năng di chuyển trên đường bộ và trên không. Một trong những ví dụ tiêu biểu là Fulton Airphibian, mẫu ô tô có thể chuyển đổi thành máy bay và được cấp chứng nhận hàng không vào năm 1950.

Xe điện cũng không phải phát minh của Tesla. Những chiếc ô tô chạy bằng điện đã xuất hiện từ thế kỷ 19, trước khi động cơ đốt trong trở thành lựa chọn phổ biến. Tương tự, ý tưởng về phương tiện tự lái đã được các nhà nghiên cứu theo đuổi từ nhiều thập kỷ trước khi Tesla giới thiệu công nghệ Autopilot.

Điểm khác biệt của Musk không nhất thiết nằm ở việc nghĩ ra những ý tưởng chưa từng tồn tại, mà ở cách ông kết hợp các công nghệ đã có, đầu tư phát triển chúng và biến chúng thành những sản phẩm hoặc màn trình diễn thu hút sự chú ý toàn cầu.

Chẳng hạn, trong sự kiện ngày 15/10, Tesla không đơn thuần giới thiệu một chiếc xe thể thao điện. Màn trình diễn còn được tổ chức tại cơ sở SpaceX, kết hợp hiệu ứng đếm ngược phóng tên lửa và những động tác nhào lộn trên không. Cách dàn dựng khiến Roadster trở thành tâm điểm truyền thông, dù sản phẩm vẫn chưa được thương mại hóa.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận những thành tựu thực tế của Musk. Tesla đã góp phần đưa xe điện trở thành một lựa chọn phổ biến hơn trên thị trường ô tô, trong khi SpaceX đạt được những bước tiến đáng kể trong việc phát triển tên lửa tái sử dụng.

Vấn đề nằm ở chỗ, thành công trong quá khứ không đồng nghĩa với việc mọi ý tưởng được công bố trong tương lai đều sẽ trở thành hiện thực.

Musk thường giới thiệu những khả năng công nghệ đầy tham vọng từ rất sớm, khi sản phẩm vẫn đang trong quá trình nghiên cứu và phát triển (R&D). Điều này dễ tạo ra cảm giác rằng một cuộc cách mạng công nghệ đã bắt đầu, dù thực tế còn nhiều năm thử nghiệm phía trước.

Vì vậy, nói Elon Musk đi trước thời đại có lẽ chỉ đúng một phần. Ông không nhất thiết là người đầu tiên nghĩ ra tương lai ấy, nhưng lại đặc biệt giỏi khiến công chúng cảm thấy tương lai đang đến gần hơn bao giờ hết.

4. Từ xe tự lái đến ô tô bay: Bao nhiêu lời hứa đã thành hiện thực?

Tesla Roadster không phải sản phẩm đầu tiên của Elon Musk khiến công chúng phải chờ đợi.

Năm 2017, Tesla lần đầu giới thiệu Roadster thế hệ thứ hai và dự kiến đưa vào sản xuất năm 2020. Tuy nhiên, sau gần một thập kỷ trì hoãn, đến tháng 10/2026, công chúng mới được chứng kiến màn trình diễn phiên bản mới. Theo Reuters, Tesla hiện đặt mục tiêu bắt đầu sản xuất vào năm 2028.

Câu chuyện tương tự cũng diễn ra với công nghệ xe tự lái.

Từ năm 2015, Musk đã nhiều lần dự đoán Tesla sắp đạt được khả năng tự lái hoàn toàn. Năm 2019, ông tiếp tục đưa ra tham vọng triển khai một triệu xe robotaxi vào năm 2020.

Tuy nhiên, hơn một thập kỷ sau những dự đoán đầu tiên, hệ thống Full Self-Driving (FSD) dành cho người dùng phổ thông vẫn yêu cầu tài xế giám sát và sẵn sàng can thiệp khi cần thiết.

Ngay trên website chính thức, Tesla cũng thừa nhận FSD (Supervised) không biến chiếc xe thành phương tiện tự hành hoàn toàn. Dù có thể tự động chuyển làn, điều hướng và xử lý nhiều tình huống giao thông, hệ thống vẫn cần người lái chịu trách nhiệm kiểm soát phương tiện.

Điều này không có nghĩa Tesla chưa tạo ra tiến bộ trong công nghệ tự lái. Các tính năng hỗ trợ lái đã được triển khai trên xe thương mại, trong khi những chương trình robotaxi cũng đang được phát triển và thử nghiệm. Tuy nhiên, khoảng cách giữa một hệ thống có thể tự lái trong những điều kiện nhất định và một phương tiện hoàn toàn không cần người giám sát vẫn rất đáng kể.

Với Roadster, câu hỏi cũng tương tự. Một chiếc xe có thể bật lên không trung trong môi trường thử nghiệm không đồng nghĩa với việc nó đã sẵn sàng bay trên đường phố.

Nếu ô tô có thể bay, ai sẽ chịu trách nhiệm quản lý giao thông trên không? Người điều khiển có cần bằng lái phi công? Điều gì xảy ra nếu hệ thống lực đẩy gặp trục trặc giữa khu dân cư đông đúc?

Chưa kể, chi phí sản xuất, bảo trì, mức tiêu thụ năng lượng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn cũng sẽ quyết định liệu Roadster có thể trở thành một sản phẩm thương mại thực sự. Dẫu vậy, những màn trình diễn công nghệ vẫn có giá trị đối với Tesla. Chúng không chỉ thể hiện một phần năng lực R&D mà còn giúp duy trì sự chú ý của công chúng, củng cố hình ảnh thương hiệu và tạo ra kỳ vọng về tiềm năng tăng trưởng trong tương lai.

Theo Reuters, chính Musk cũng thừa nhận Roadster không phải sản phẩm có ý nghĩa tài chính lớn đối với Tesla. Thay vào đó, chiếc xe đóng vai trò như một biểu tượng thể hiện năng lực công nghệ của hãng.

Điều này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Khi một nguyên mẫu công nghệ được giới thiệu như tương lai sắp thành hiện thực, công chúng đang chứng kiến một bước đột phá, hay đang được thuyết phục đặt niềm tin vào những lời hứa chưa hoàn thành?

5. Vậy Elon Musk là thiên tài công nghệ hay bậc thầy truyền thông?

Có lẽ câu trả lời không nhất thiết phải nằm ở một trong hai lựa chọn. Elon Musk đã góp phần thúc đẩy những thay đổi đáng kể trong ngành xe điện và công nghệ hàng không vũ trụ. Nhưng ông cũng nổi tiếng với những tuyên bố đầy tham vọng, đôi khi vượt xa tiến độ phát triển thực tế của sản phẩm.

Với Tesla Roadster, một chiếc xe có thể thực hiện những cú nhào lộn trên không chắc chắn là thành tựu kỹ thuật đáng chú ý. Tuy nhiên, điều đó chưa đồng nghĩa với việc thế giới đã bước vào kỷ nguyên ô tô bay. Một số nhà phân tích cũng cho rằng Roadster mang ý nghĩa thể hiện năng lực công nghệ và xây dựng hình ảnh thương hiệu nhiều hơn là tạo ra doanh thu đáng kể cho Tesla trong tương lai gần.

Vậy Elon Musk có phải “người ngoài hành lang” không? Dĩ nhiên là không có bằng chứng nào cho điều đó. Nhưng có lẽ câu hỏi thú vị hơn là: Vì sao chúng ta thường nghĩ một ý tưởng quá khác biệt phải đến từ một trí tuệ không thuộc về Trái Đất?

Sau cùng, điều đáng kinh ngạc không phải là Elon Musk đến từ hành tinh nào, mà là cách những ý tưởng từng chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng đang dần được thử nghiệm ngoài đời thực. Và với Tesla Roadster, câu hỏi quan trọng nhất vẫn còn ở phía trước: Liệu chiếc xe này sẽ thực sự thay đổi cách con người di chuyển, hay chỉ là một màn trình diễn ngoạn mục khác của Elon Musk?