Limerence - Người ta cứ nhắn rồi im lặng, nhưng sao ta chưa thể buông?

Có một sự thật đáng buồn khi các platform hẹn hò online dần thay thế cách hẹn hò truyền thống, chúng ta là nạn nhân nhưng đôi khi cũng là thủ phạm khi vô tình ném cho ai đó vài câu hỏi thăm bâng quơ rồi im bặt vì... hết hứng.

Người ta nhắn một tin mất 5 giây, còn bạn mất 5 ngày, hoặc hơn để dọn dẹp đống đổ nát trong tâm trí. Chúc mừng, bạn đã hiểu Limerence là gì.

Khi một dòng tin nhắn trở thành “lưỡi câu” cảm xúc

Để hiểu về Limerence, bạn cần biết nhà tâm lý học Dorothy Tennov và quyển sách “Love and Limerence: The Experience of Being in Love” (1979) của bà.

Dịch nôm na, Limerence là một “cơn nghiện” khi bạn nghĩ ai đó rất đúng gu nên chìm trong những mộng tưởng khác nhau về người ấy. Bạn cứ mắc kẹt trong một vòng luẩn quẩn, khi bạn khao khát sự chú ý của họ, những phản ứng “nhử mồi” của họ thì như “chất đốt” để bạn càng khao khát hơn.

Limerence khác với tình yêu ở chỗ nó không nhất thiết cần một mối quan hệ thực tế để tồn tại. Bạn có thể gần như không hiểu rõ người kia, nhưng lại dành hàng giờ để nghĩ về họ. Càng ít dữ liệu, trí tưởng tượng càng có nhiều khoảng trống để lấp vào.

Đó là khi một câu hỏi, “hey, how’re you doing?” của họ có thể làm dopamine trong não bạn bắn vọt pháo hoa đêm Giao thừa.

Đó là vài ngày sau tin nhắn trên, bạn cố tình đi ngược đường để mong có một phần ngàn cơ hội vô tình đi ngang qua họ.

Là khi bạn không ngủ tới 2h sáng để lùng sục mạng xã hội của họ, xem mọi bức ảnh để xem người ta thay đổi thế nào sau nhiều năm.

Chính sự không chắc chắn mới là thứ khiến vòng lặp này khó dừng lại. Khi chưa biết người kia có thích mình hay không, bộ não vẫn còn một “cánh cửa” để hy vọng, khiến bạn tiếp tục tìm kiếm thêm một dấu hiệu, một tin nhắn, hay một lần họ chủ động.

Đối với một số người mắc chứng tăng động giảm chú ý (ADHD), limerence có thể diễn ra với cường độ cực kỳ mãnh liệt. Sự say mê ấy hòa quyện với xu hướng siêu tập trung - một đặc điểm mà người thuộc nhóm thần kinh đa dạng (neurodiverse) đã quen thuộc, khiến họ càng khó thoát ra.

Limerence không chỉ dành cho những ai đang trong quá trình “crush” và không được hồi đáp. Limerence còn xuất hiện với những người đã thật sự trải qua một mối tình và không thể vượt qua khi mối quan hệ đã kết thúc.

Đùa chứ, người ta làm cả một bộ phim về đề tài này cơ mà!

Trong 500 Days of Summer, Tom phải lòng Summer và dần tin rằng giữa họ có một mối liên kết đặc biệt, dù Summer đã nói rõ cô không tìm kiếm một mối quan hệ nghiêm túc. Những tín hiệu lúc gần lúc xa của Summer càng khiến Tom tự diễn giải, lý tưởng hóa cô và xây dựng một câu chuyện tình trong đầu mình.

Nhưng 500 Days of Summer cũng có một điểm đáng suy ngẫm. Tom đâu có yêu con người thật của Summer; anh ấy chỉ yêu cái bản sao hoàn hảo do chính trí tưởng tượng của mình nhào nặn nên mà thôi.

Biết là độc hại, sao não bộ vẫn “nghiện”?

Tại sao ta lại bám chấp vào một người chỉ trao cho ta những mảnh vụn tình cảm, cùng nhìn qua các lý do khả dĩ:

• Cơ chế thưởng nhỏ giọt (Intermittent Reinforcement): Não không nghiện sự đáp lại đều đặn, nó nghiện sự bất định. Mỗi lần đối phương xuất hiện bất ngờ, não bộ lại nhận một cú hích dopamine giống như kẻ thua sới bạc vừa thắng lại một ván nhỏ.
• Bẫy ảo tưởng “The One”: Khi đối phương đạt 8/10 tiêu chuẩn, kết hợp cùng các quẻ bói hay bản đồ sao mà ChatGPT, Gemini đóng vai trò luận giải, bạn tự thêu dệt nên kịch bản “duyên số” để phớt lờ vô số cờ đỏ.
• Sự lấp lửng độc hại: Họ không từ chối thẳng. Họ vẫn xem story, vẫn thả tim đều đặn; họ đang gieo vừa đủ hy vọng để giữ chân bạn, nhưng quá ít để cho bạn một cam kết.
• Vết xước từ kiểu gắn bó quen thuộc: Do đã quen với việc phải “chiến đấu” hoặc “rượt đuổi” để có được tình yêu, sự xa cách của đối phương lại vô tình kích hoạt bản năng bám chấp của những người có kiểu gắn bó lo âu (Anxious) hoặc hỗn hợp (Fearful-Avoidant).

Tự cởi trói bản thân

Bạn không yêu người đó, bạn chỉ đang yêu cảm giác được hồi đáp. Để thoát khỏi cơn say này, bạn cần kéo mình về với thực tại với bộ ba quy tắc như sau:

Quy tắc 1: “72 giờ câm lặng” và tiến tới không liên lạc hoàn toàn

Khi cơn thèm nhắn tin hoặc “bới lông tìm vết” mạng xã hội của họ tăng lên. Hãy bắt bản thân đợi 72 giờ.

Nếu họ nhắn tin trong lúc bạn đang thực hiện phương pháp này, cũng đợi 72h mới trả lời. Ngắt mạch thông tin về họ là cách duy nhất để não bộ bạn thực hiện quá trình “cai nghiện” dopamine.

Quy tắc 2: Không mờ mắt bởi hiện thực

Hãy lấy một tờ giấy và chia làm hai cột. Cột bên trái: Những gì bạn tưởng tượng về họ (thích chăm sóc người khác, biết lắng nghe…). Cột bên phải: Sự thật họ đã làm (không chủ động giao tiếp, biến mất không lý do, không coi trọng thời gian của bạn).

Sự thật phũ phàng trên giấy sẽ là gáo nước lạnh dập tắt những ảo tưởng.

Quy tắc 3: Tận hưởng những kết nối có phản hồi ở đời thực

Hãy gặp những người bạn thực sự đáp lại tin nhắn của bạn, ăn một món ăn ngon, bước tới một nơi bạn chưa từng ghé. Những kết nối với người quan tâm bạn thật sự sẽ khiến bạn thấy mình có giá trị đến chừng nào.

Kết luận

Có một câu đùa trên mạng mà tôi thấy vẫn đúng: “Hi em có thể là một khởi đầu của 3 năm chữa lành”. Trong phiên bản của Limerence, rất có thể “Dạo này em sao rồi?” cũng là một khởi đầu cho 1 tháng chữa lành khác, nếu bạn tiếp tục cắn câu.

Chúc bạn tìm được một người khiến nội tâm bạn bình yên. Như vậy mới đáng để nghĩ tới.