NATO là gì? Có phải là Tổ chức Hiệp ước Bắc Mỹ theo tờ The New York Times?
Nguồn: Sasha Issenberg/X
Ngày 3/4/2026, tờ The New York Times (NYT) đăng tải một bài viết lên quan đến NATO, trước thềm kỷ niệm 77 năm thành lập tổ chức này. Tuy nhiên, người đọc báo kỹ (như biên tập viên tờ Politico) đã sớm nhận ra tờ báo đã viết sai tên đầy đủ của NATO và chia sẻ lên mạng xã hội.
Đến cả một "tượng đài" báo chí như The New York Times còn có lúc "quên bài" ngay trên trang nhất, thì việc chúng ta đôi khi lúng túng trước các thuật ngữ địa chính trị cũng là điều dễ hiểu. Nhưng để không bị "dắt mũi" bởi những lỗi đánh máy trị giá hàng triệu đô, hãy cùng giải mã thực thể quân sự quyền lực nhất hành tinh này.
1. NATO là gì?
NATO là viết tắt của North Atlantic Treaty Organization, tên được dịch sang tiếng Việt là: Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Đây là một liên minh quân sự và chính trị được thành lập trên nguyên tắc phòng thủ tập thể.
Nếu một quốc gia thành viên bị tấn công, toàn bộ liên minh sẽ coi đó là cuộc tấn công vào tất cả và cùng nhau đáp trả (theo Điều 5 nổi tiếng của Hiệp ước).
Hiện tại (tháng 4/2026), NATO có 32 quốc gia thành viên với Thụy Điển là thành viên mới nhất, gia nhập chính thức vào năm 2024 sau một hành trình dài chờ đợi.
2. Nguồn gốc của NATO: "Ông kẹ" thời Chiến tranh Lạnh
Được thành lập vào ngày 4 tháng 4 năm 1949 thông qua việc ký kết Hiệp ước Washington, NATO ra đời như một "chiếc khiên" thép nhằm ngăn chặn tầm ảnh hưởng của Liên Xô tại lục địa già.
Trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, nhiệm vụ duy nhất của 12 quốc gia sáng lập, dẫn đầu là Mỹ, Anh và Pháp, chính là tạo ra một đối trọng quân sự đủ mạnh để duy trì hòa bình và ngăn chặn sự bành trướng của khối Warsaw. Dù thế giới đã thay đổi rất nhiều sau hơn 70 năm, NATO vẫn tồn tại như một biểu tượng của trật tự an ninh phương Tây.
3. NATO có bao nhiêu cái tên và những lần bị "gọi nhầm" đi vào lòng đất
NATO là một tổ chức sử dụng hai ngôn ngữ chính thức là tiếng Anh và tiếng Pháp, vì vậy tổ chức này có luôn có hai bộ nhận diện song hành.
- NATO: North Atlantic Treaty Organization (Tiếng Anh).
- OTAN: Organisation du Traité de l'Atlantique Nord (Tiếng Pháp/Tây Ban Nha/Ý).
Bên cạnh đó, cái tên North Atlantic Alliance (Liên minh Bắc Đại Tây Dương) cũng được công nhận là một cách gọi thay thế hoàn toàn hợp lệ và chính thống
Tuy nhiên, tên gọi này lại trở thành "hố đen" biên tập đối với tờ The New York Times. Chỉ trong vòng hai năm, tờ báo danh tiếng này đã có tới hai lần gọi sai tên liên minh ngay trong tuần kỷ niệm thành lập.
Tháng 4/2024: Trong bản tin The Morning, NYT đã đổi chữ "Organization" (Tổ chức) thành "Order" (Trật tự). Một lỗi tưởng nhỏ nhưng lại làm thay đổi hoàn toàn bản chất của một thực thể pháp lý.
Tháng 4/2026: Mới đây nhất, trong số báo in ngày 03/04/2026, tiêu đề bài viết về việc Mỹ đe dọa rời liên minh đã ghi là "North American Treaty Organization" (Tổ chức Hiệp ước Bắc Mỹ). Việc đổi "Đại Tây Dương" thành "Bắc Mỹ" không chỉ sai địa lý mà còn vô tình loại bỏ toàn bộ các đồng minh châu Âu khỏi cái tên của chính họ.
Ngoài những lỗi "trượt tay" của báo giới, NATO cũng thường xuyên bị nhầm lẫn với Liên minh Châu Âu (EU), một thực thể kinh tế, chính trị hoàn toàn khác biệt. Và cái tên thay thế ngắn gọn North Atlantic Alliance cũng thường bị viết nhầm thành Northern Atlantic Alliance.
4. Những "người anh em" của NATO (có thể bạn chưa biết)
NATO không phải là tổ chức hiệp ước duy nhất từng tồn tại. Trong lịch sử, Mỹ và đồng minh đã thiết lập nhiều "phiên bản" khác ở các khu vực khác nhau:
SEATO (South East Asia Treaty Organization): Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á (1954–1977). Từng được gọi là "NATO của Đông Nam Á" với sự tham gia của Thái Lan, Philippines... nhằm ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản tại khu vực này.
CENTO (Central Treaty Organization): Tổ chức Hiệp ước Trung ương, còn được gọi là Tổ chức Hiệp ước Trung Đông (METO) và cũng được biết đến với tên gọi Hiệp ước Baghdad, là một liên minh quân sự thành lập vào ngày 24 tháng 2 năm 1955 bởi Iran, Iraq, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Vương quốc Anh. Liên minh này đã bị giải thể vào ngày 16 tháng 3 năm 1979.
Tuy nhiên, ở phía bên kia chiến tuyến địa chính trị, chúng ta có CSTO (Collective Security Treaty Organization - Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể). Đây là một liên minh quân sự gồm Nga và một số nước hậu Xô Viết, hoạt động với nguyên tắc phòng thủ tương tự như một sự đáp trả và đối trọng trực tiếp với sức ảnh hưởng của NATO.