Sân bay Long Thành, 100 triệu hành khách và tiềm năng kinh tế mới của TP. HCM

1/ Chuyện gì đã xảy ra?

Sáng 19/12, máy bay Boeing 787 của Vietnam Airlines khởi hành từ sân bay Nội Bài đã hạ cánh tại sân bay Long Thành (Đồng Nai), chính thức “xông đất” sân bay lớn nhất Việt Nam. Trên máy bay chở nhiều đại biểu, lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước, trong đó có Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình, tới dự lễ khai trương vận hành chính thức sân bay Long Thành.

Cùng buổi sáng 19/12, hai chuyến bay của Vietjet Air và Bamboo Airways cũng lần lượt hạ cánh tại Long Thành. Hiện công trình nhà ga hành khách và các hạ tầng giao thông kết nối đang được gấp rút hoàn thiện, sẵn sàng để sân bay Long Thành bắt đầu khai thác thương mại trong nửa đầu năm 2026.

2/ Sân bay Long Thành có tầm quan trọng thế nào?

Trước khi sân bay Long Thành được khởi công, Tân Sơn Nhất là sân bay quốc tế duy nhất phục vụ Vùng đô thị TP. HCM - vùng kinh tế năng động nhất cả nước. Sân bay này ban đầu phục vụ cho mục đích dân sự & quân sự, nằm trong khu vực nội đô TP. HCM nên rất khó mở rộng mà vẫn đảm bảo an toàn cho các chuyến bay.

Trong khi đó, từ năm 2010 đến nay, số lượng khách quốc tế tới Việt Nam tăng mạnh từ 15-20% qua từng năm, cộng với thị trường quốc nội cũng nhanh chóng phát triển. Theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam, chỉ trong năm 2023, Tân Sơn Nhất đã đón 42.5 triệu hành khách, vượt xa công suất được thiết kế ban đầu (khoảng 25 triệu hành khách).

Kể cả khi nhà ga T3 được bổ sung năm 2025, sân bay Tân Sơn Nhất vẫn chỉ đạt công suất tối đa 50 triệu hành khách mỗi năm, không thể bắt kịp đà phát triển trên. Điều này thể hiện ở việc Tân Sơn Nhất từng nhiều lần “lọt top” những sân bay tệ nhất thế giới, thời gian chờ xếp hàng nhập cảnh dài, không đủ hạ tầng để phân luồng hiệu quả.

Trước tình hình ấy, việc xây dựng thêm một sân bay quy mô lớn ở vùng ngoại ô TP. HCM là điều cấp thiết, góp phần tăng khả năng cạnh tranh kinh tế với các sân bay trung chuyển lớn khác tại Đông Nam Á. Vì vậy, ngày 5/1/2021, sân bay Long Thành chính thức được khởi công, với công suất thiết kế được chia làm 3 giai đoạn chính:

• Giai đoạn 1 (2021-26): 25 triệu hành khách & 1.2 triệu tấn hàng hóa/năm
• Giai đoạn 2 (2026-35): 50 triệu hành khách & 1.5 triệu tấn hàng hóa/năm
• Giai đoạn 3 (sau 2035, hoàn thành trước 2050): 100 triệu hành khách & 5 triệu tấn hàng hóa/năm.

Như vậy, nếu xét về công suất thiết kế dài hạn, Long Thành có tiềm năng vượt các sân bay trung chuyển lớn ở Đông Nam Á hiện tại như Changi ở Singapore (công suất 85 triệu khách/năm) và KLIA ở Malaysia (75 triệu khách/năm). Tuy nhiên cả 2 sân bay trên đều đã nổi tiếng với cơ sở hạ tầng & chất lượng dịch vụ, tiện ích cao cấp thuộc top đầu thế giới. Để Long Thành đạt được tới tiêu chuẩn như vậy, các đơn vị thiết kế và xây dựng cần có tư duy quản trị hiện đại và kinh nghiệm vận hành quốc tế, chứ không chỉ phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng.

3/ Cách TP. HCM 43,7 km, cần lưu ý gì khi di chuyển đến/từ sân bay Long Thành?

Sân bay quốc tế Long Thành có mã IATA là LTH. Và dù thuộc địa phận xã Long Thành, tỉnh Đồng Nai, nó phục vụ toàn bộ Vùng Đô thị TP. HCM - khu vực bao quát toàn bộ 8 tỉnh, thành phố của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Những ví dụ tương tự có thể thấy ở sân bay Incheon (thuộc thành phố Incheon, nhưng là nơi tiếp nhận hầu hết chuyến bay quốc tế tới Seoul) hoặc sân bay Narita (thuộc tỉnh Chiba, nhưng phục vụ toàn bộ vùng đô thị Tokyo).

Sân bay nằm cách trung tâm TP. HCM 43.7km về phía Đông, được kết nối bởi các tuyến cao tốc: TPHCM - Long Thành - Dầu Giây, Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành… Bên cạnh đó, 2 tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành và đường sắt cao tốc Bắc - Nam đang được quy hoạch, phối hợp cùng các tuyến cao tốc đẩy mạnh kết nối giữa Long Thành và TP. HCM.

Dù vậy, hiện nay vấn đề lớn nhất khiến nhiều hành khách băn khoăn là khoảng thời gian di chuyển thực tế giữa Long Thành và TP. HCM. Về lý thuyết, đi từ trung tâm TPHCM tới Long Thành trên cao tốc Dầu Giây mất khoảng 1 giờ, nhưng với tình trạng kẹt xe thường xuyên diễn ra, thời gian di chuyển thực tế có thể lên tới 4-5 giờ. Điều này có thể khiến hành khách trễ chuyến (đặc biệt với khách bay nối chuyến quốc nội cần di chuyển tới Tân Sơn Nhất), phát sinh thêm nhiều chi phí khác ngoài dự kiến.

Để giải quyết tình trạng trên, một số tuyến bay quốc nội chính như TP. HCM - Hà Nội, TP. HCM - Đà Nẵng… cũng sẽ được khai thác tại Long Thành, giúp khách không phải tới tận Tân Sơn Nhất. Điều này đồng nghĩa từ nay khi đặt vé bay từ Hà Nội hoặc Đà Nẵng tới TP. HCM (hoặc ngược lại), chúng ta cần lưu ý chọn đúng sân bay, thay vì để mặc định theo hệ thống trên các trang booking như trước đây.

4/ 2 điểm mới của luật hàng không mà hành khách cần lưu ý từ năm 2026

• Khách bay không gửi hành lý sẽ làm thủ tục bằng VNeID

Theo Chỉ thị 24/2025 của Thủ tướng, từ ngày 1/12/2025, các quầy thủ tục tại sân bay sẽ chỉ phục vụ hành khách có hành lý ký gửi, hoặc các trường hợp cần hỗ trợ đặc biệt. Khách bay không hành lý ký gửi sẽ làm thủ tục trực tuyến qua VNeID, hoặc kiosk tự phục vụ tại sân bay (sẽ có bảng hướng dẫn cụ thể tại quầy). Điều này giúp hành khách tiết kiệm thời gian làm thủ tục, đồng thời tăng độ chính xác nhờ đối chiếu sinh trắc học.

• Hãng bay có trách nhiệm bồi thường cho khách nếu chuyến bay delay

Chiều 10/12/2025, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi) được Quốc hội thông qua. Theo đó, từ ngày 1/7/2026, nếu chuyến bay bị chậm hoặc hủy không do lỗi của hành khách, hãng bay có trách nhiệm xin lỗi, đảm bảo việc ăn, nghỉ, đi lại và chịu các chi phí liên quan phù hợp với thời gian chờ tại cảng hàng không.

Ngoài ra hãng bay cũng có trách nhiệm thu xếp hành trình thay thế phù hợp, hoặc hoàn trả phần vé chưa sử dụng theo yêu cầu của khách mà không thu thêm bất kỳ khoản phí nào. Điều này góp phần hạn chế tình trạng hãng bay tự ý thay đổi, hủy chuyến bất cập để “gom” khách, gây nhiều xáo trộn về lịch trình và phát sinh về chi phí cho hành khách.