5 Câu hỏi bạn cần trả lời trước khi quyết định đi du lịch biển

Du lịch biển chưa bao giờ hạ nhiệt, nhất là trong những ngày hè oi bức và nhu cầu “trốn nóng” tăng cao. Theo số liệu thống kê, chỉ trong nửa đầu năm 2026, Phú Quốc đã đón hơn 5,7 triệu lượt khách, tăng 30,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Phú Quý ghi nhận hơn 126.000 lượt khách với những tuyến tàu cao tốc thường xuyên kín chỗ. Ở Nha Trang, bến tàu du lịch cũng phục vụ trung bình khoảng 6.000 lượt khách mỗi ngày, cuối tuần thậm chí có thể vượt 10.000 lượt.

Tuy nhiên, đi cùng với sự bùng nổ đó, vài năm trở lại đây, chúng ta cũng chứng kiến không ít những tai nạn liên quan đến đường thủy, mới đây nhất là vụ lật ca nô nghiêm trọng tại đặc khu Phú Quốc. Đi du lịch vốn là để tận hưởng, trải nghiệm, chẳng ai mong muốn xảy ra những sự cố đáng tiếc thế này. Vậy nên trước khi đặt chân lên bất kỳ phương tiện du lịch sông nước, biển đảo nào, chúng ta cũng cần tự đi tìm đáp án cho một vài câu hỏi dưới đây.

1. Mình sẽ di chuyển bằng phương tiện gì?

Mỗi địa điểm bạn lui tới sẽ có đặc thù trải nghiệm đi lại khác nhau. Đi miền Tây, bạn có thể ngồi xuồng ba lá, ghe, vỏ lãi hoặc phà, khác với đi Phú Quý thường là tàu cao tốc hoặc ca nô. Tham quan vịnh Nha Trang, Hạ Long,... có tàu du lịch, tàu đáy kính hoặc tender, nhưng với các hang động như Tràng An, Tam Cốc,... thì phương tiện phổ biến là thuyền chèo tay. Có sự tìm hiểu về cách thức di chuyển sẽ giúp bạn chủ động hơn trong một số trường hợp cần ứng biến khẩn cấp.

Lấy ca nô làm ví dụ. Chỉ riêng phương tiện này đã có nhiều thiết kế phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau: ca nô thể thao/giải trí, ca nô kéo phao chuối, ca nô chở khách du lịch, ca nô cứu hộ…., với thiết kế kín hoặc mở. Ông Trần Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết: “Thiết kế kín hay hở không phải là yếu tố quyết định chung cho mọi loại tàu. Mỗi mẫu tàu có đặc điểm kết cấu khác nhau và phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật tương ứng về ổn định, tính nổi và khả năng khai thác an toàn.” Mỗi thiết kế có ưu, nhược điểm khác nhau, tuy nhiên, thiết kế kín sẽ gây một chút khó khăn cho du khách trong những tình huống nguy hiểm.

Vì vậy, hãy hỏi thật kĩ bên cung cấp và tự mình tìm hiểu thêm để có những hình dung nhất định và lựa chọn phương tiện phù hợp theo nhu cầu. Trong trường hợp đã xuống thuyền, trước lúc rời bến, hãy nhìn trần thuyền, các lối thoát hiểm bên hông và cách di chuyển thuận tiện nhất từ vị trí ngồi của mình. Cũng đừng quên đọc các hướng dẫn an toàn nếu có nhé.

2. Sự an toàn của bạn đang phó mặc cho ai? Phương tiện đã có giấy phép hợp lệ?

Đối với các phương tiện ca nô hoặc thuyền ra biển, thường hành khách sẽ chỉ biết đến thuyền trưởng và hướng dẫn viên. Nhưng bên cạnh đó còn có các thuyền viên hỗ trợ bạn trong suốt hành trình.

Nhớ mặt những người chịu trách nhiệm cho trải nghiệm và sự an toàn của bạn là điều vô cùng cần thiết. Bạn sẽ biết cần phải liên hệ ai trong những trường hợp như thiếu áo phao, cửa khoang bị kẹt,... hay bất cứ dấu hiệu bất thường nào khác trong chuyến đi của mình.

Ngoài ra, sự an toàn của bạn còn phụ thuộc vào phương tiện đưa đi đón về. Theo quy định, các phương tiện chở khách phục vụ du lịch phải đáp ứng các yêu cầu về đăng kiểm, đăng ký và giấy phép hoạt động tùy theo loại hình khai thác. Thực tế là vẫn tồn tại không ít phương tiện hoạt động tự phát hoặc đã được hoán cải nhưng chưa hoàn tất các thủ tục cần thiết.

Là hành khách, bạn hoàn toàn có thể hỏi đơn vị vận hành về giấy phép hoạt động hoặc tình trạng đăng kiểm của phương tiện, đặc biệt nếu thuê tàu hoặc ca nô riêng. Một đơn vị nếu làm ăn chuyên nghiệp thường sẽ không có lý do gì né tránh những câu hỏi này.

3. Xem dự báo thời tiết thôi thì có đủ?

Trong những vụ lật tàu, lật ca nô nghiêm trọng, chúng ta thường nghe những lời tường thuật như: "Trời đang nắng đẹp thì bỗng nổi gió" hay "Thời tiết chuyển biến rất nhanh". Vậy nếu chúng ta kiểm tra ứng dụng thời tiết và thấy rằng hôm nay nắng đẹp thì không đồng nghĩa thực tế 100% sẽ như vậy.

Trước khi lên đường, ngoài việc kiểm tra xem có mưa bão hay áp thấp nhiệt đới, bạn cũng nên theo dõi các bản tin dự báo biển từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, thông báo của Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tại địa phương hoặc Cảng vụ, Bộ đội Biên phòng nếu khu vực đó đang có cảnh báo hạn chế hoặc tạm dừng tàu thuyền hoạt động.

Nếu cần thiết, hãy hỏi thêm đơn vị vận hành về lộ trình, những đoạn biển có thể xuất hiện sóng lớn để có thể chuẩn bị trước tâm lý.

4. Áo phao có cứu được mình?

Có, nhưng không phải trong tất cả trường hợp.

Trong vụ lật tàu khiến 34 người thiệt mạng vào năm 2025 ở Hạ Long, thông tin cho biết có đến 80-90% nạn nhân được đưa từ trong tàu ra đều mặc áo phao. Nghĩa là trước đó thuyền trưởng đã cảnh báo hành khách mặc áo phao sẵn sàng ứng phó tình huống bất lợi.

Thực chất, theo Thông tư 15/2012 của Bộ Giao thông vận tải, chỉ có hành khách đi trên phương tiện di chuyển ngang sông thì mới bắt buộc phải mặc áo phao suốt hành trình, còn lại đi đường dài chỉ phải mặc khi có nguy cơ mất an toàn và thuyền trưởng sẽ hướng dẫn.

Áo phao được thiết kế bằng vật liệu không thấm nước, có độ nổi cao. Tuy nhiên, mặc áo phao cũng chiếm một khoảng không gian xung quanh khiến cơ thể bị vướng víu. Khi ở trong một không gian chật hẹp như cabin tàu thuyền, nếu gặp sự cố đắm tàu, việc mặc áo phao có thể vô tình khiến cơ thể không thể cử động linh hoạt, khó chui qua các khoảng trống, ô cửa để thoát hiểm. Hoặc trong trường hợp cửa thoát hiểm chìm dưới nước cần lặn xuống để bơi qua, áo phao sẽ khiến cơ thể ta bị đẩy ngược, chèn ép lên trần cabin, nguy cơ tử vong do đuối nước tăng cao hơn. Đó là lý do mà việc xác định lối thoát hiểm rất quan trọng như tác giả đã đề cập ở câu hỏi 1.

5. Chuẩn bị gì phòng trường hợp xảy ra sự cố?

Theo ông Trần Việt Phường - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL): “Điều đáng lo nhất, nhiều người chỉ quan tâm đến an toàn sau khi xảy ra tai nạn. Trong khi đó, an toàn phải được chuẩn bị ngay từ trước khi phương tiện rời bến. Đây là nguyên tắc không thể xem nhẹ trong hoạt động du lịch.”

Sự chuẩn bị ở đây đôi khi bắt đầu từ những việc rất nhỏ như cất điện thoại vào túi chống nước, lưu sẵn số của đơn vị tổ chức tour, Bộ đội Biên phòng hoặc lực lượng cứu hộ địa phương nếu đi tự túc chứ không phải loay hoay mở Google tìm khi tình thế đã “ngàn cân treo sợi tóc”.

Quan trọng hơn, hãy trang bị những kỹ năng cơ bản trước mỗi chuyến đi trên sông/biển: biết bơi hoặc ít nhất là kỹ năng nổi trên mặt nước, hô hấp nhân tạo, sơ cứu ban đầu và sử dụng các thiết bị an toàn như bộ đàm, la bàn, áo phao,... Bên cạnh đó cũng cần nắm vững kỹ năng sinh tồn như tạo tín hiệu, thu thập nước, tìm thức ăn, ứng phó cháy nổ,... Những kỹ năng này không chỉ giúp bảo vệ bản thân bạn mà còn có thể hỗ trợ người khác.

Theo anh Phạm Quốc Việt, Đội trưởng Đội hỗ trợ sơ cứu FAS Angel, kỹ năng thoát nạn vẫn là một khoảng trống lớn của nhiều người Việt. Bên cạnh việc biết bơi, mọi người cũng nên tìm hiểu các kỹ thuật sinh tồn dưới nước như HELP (Heat Escape Lessening Position) để giữ thân nhiệt khi ở một mình, hoặc HUDDLE khi đi theo nhóm nhằm giảm thất thoát nhiệt và tăng khả năng được phát hiện trong lúc chờ lực lượng cứu hộ.

Kết

5 câu hỏi trên không chắc loại bỏ hoàn toàn mọi rủi ro, nhưng có thể giúp bạn bước vào một chuyến đi với sự chủ động thay vì đặt tất cả niềm tin vào phía cung cấp dịch vụ.

Du lịch biển hay sông nước tiếp tục sẽ là một trong những điểm sáng của ngành du lịch Việt Nam trong năm nay và nhiều năm tới. Nhưng để mỗi hành trình thực sự là một trải nghiệm an toàn, hãy tự trang bị cho mình kiến thức, chủ động quan sát và chuẩn bị trước khi rời bến cũng là cách để bảo vệ chính mình và những người xung quanh.