Bò Sữa Bay: Giữa những phim khóc vì gia đình và hét trong bóng tối, có một con bò can đảm bay lên

Đạo diễn Nguyễn Phan Thành Đạt từng chia sẻ: “Bò sữa bay lấy cảm hứng từ những sự kiện của những năm 1990 tại Nông trường Mộc Châu. Team đã nghiên cứu từ bối cảnh, mỹ thuật của những năm đó để cho ra đời một bộ phim có yếu tố viễn tưởng, kỳ ảo.”

Đó là thời lương công nhân chỉ khoảng 80.000 đồng một tháng mà vẫn bị nhà máy sữa nợ. Những người lao động nghèo chỉ khao khát những điều rất giản dị như có tiền đỡ đần gia đình, có tiền đi học, có tiền cưới vợ. Chính vì thế họ tham gia một phi vụ động trời: đi trộm công thức sữa bí mật, thứ hứa hẹn đổi đời cho cả đám công nhân.

Đan xen vào đó là mối tình tay tư rối ren giữa Trâu - một anh thợ máy thông minh mang nhiệm vụ đi đánh cắp công thức sữa. San - nhà nghiên cứu và đồng thời là con gái giám đốc nhà máy. Mai - một cô công nhân trong sáng đang yêu đơn phương Trâu. Người cuối cùng là Quân - một “mafia mầm non” tệ với cả thế giới chỉ đổ lệ vì một mình em San.

Sự can đảm trong việc lựa chọn phong cách kể chuyện

Điểm khá khen thứ nhất là sự can đảm đến cùng để chọn thể loại hài đen pha trộn với hiện thực kỳ ảo. Với một số nhà làm phim 9x, họ lớn lên với thế giới bạo liệt, xốc nổi, phi lý đến mức buồn cười của đạo diễn Quentin Tarantino. Họ cũng quá quen với những câu chuyện cá rơi từ trời xuống, mèo biết trò chuyện của nhà văn Haruki Murakami hay phim của Guillermo del Toro khi nơi quái vật sống ở bờ sông, ngay cạnh hiện thực về chiến tranh. Chính vì thế việc được làm ra một bộ phim áp dụng những cái mình từng biết, từng xem và say mê là một giấc mơ.

Bò Sữa Bay đã hiện thực hóa giấc mơ được kể những câu chuyện giàu tính kỹ thuật của đội ngũ làm phim. Bên cạnh đó, việc chọn công thức hài đen và hiện thực kỳ ảo cũng phù hợp để khi không thể nói thẳng, nói vòng qua những điều kỳ quặc điên rồ thì cũng chẳng đụng chạm ai.

Mộc Châu đầu thập niên 1990 là nông trường quốc doanh đang loay hoay giữa cơ chế cũ và mới. Những người công nhân ngày ngày làm ra sữa nhưng oái oăm nhất là họ không đủ tiền mua sữa cho con. Kể chuyện bằng bò bay, một loại sữa công thức có thể cải lão hoàn đồng, chữa lành, vết thương hay thậm chí… người cũng bay lên trời theo bò là một cách khác để nói về khao khát đổi đời của người lao động.

Điểm đáng khen thứ hai là show, don’t tell. Đang rốt ráo đi tìm công thức sữa mà, các nhân vật cứ hành động liên tục, thích thì xáp lá cà choảng nhau luôn, thời gian đâu mà giải thích vòng vòng. Nhờ vậy, khán giả được xem một câu chuyện cứ thế diễn ra mà không cần giải thích gì nhiều. Cách biên kịch này hiện đại và đáng khen, coi như thoát được căn bệnh khá trầm kha của phim Việt là giải thích quá mức.

Điểm khen thứ ba là phim dám dùng một kỹ thuật khó: kể chuyện phi tuyến tính (non-linear), tức xáo trộn trật tự thời gian. Phương thức kể chuyện này tôn lên cách lựa chọn thể loại phim nhưng cũng bộc lộ hết những loạng choạng ở hồi kết. Thật thế, bộ phim chưa kiểm soát được tất cả sự hỗn loạn mà mình bày ra. Có những đoạn quá tham tình tiết, nhịp dựng dồn dập làm khán giả cảm thấy hơi… oải.

Bùng nổ với diễn xuất của dàn diễn viên trẻ và sự góp mặt của các diễn viên gạo cội thân quen

Một trong những điểm sáng của Bò Sữa Bay là Võ Điền Gia Huy. Sở hữu gương mặt “búng ra” chất phản diện, anh khá hợp với nhân vật Quốc Quân, một gã vừa lấc cấc, tàn nhẫn, vừa có những khoảnh khắc rất đỗi si tình.

Ở Quân có sự quân tử khi muốn chinh phục San theo cách danh chính ngôn thuận, có cả sự lóng ngóng khi “mang nhành hoa, gói con tim làm quà” lúc gặp người mình thương. Đến khi suýt không thể bảo vệ San trong thời khắc nguy hiểm nhất, vẻ ấm ức và bất lực của Quân cũng được Gia Huy thể hiện khá thuyết phục. Đây là một kiểu phản diện có nhiều sắc thái, và cũng là một vai diễn đáng chú ý nữa trong hành trình diễn xuất của anh.

Nếu vẫn còn phân vân chuyện ra rạp, theo dõi anh chàng si tình này có lẽ cũng đủ lời tiền vé. Còn Quân có may mắn trong tình yêu hay không, hãy đợi đến after-credit rồi đoán tiếp nhé.

Hai nhân vật nữ Mai và San do Tiểu Vy và Ngọc Xuân đảm nhận đều có màn thể hiện tròn vai. So với những dự án trước, tôi cho rằng Tiểu Vy cho thấy sự tiến bộ trong cách xử lý nhân vật. Khi xem phim, khán giả có thể tạm quên hình ảnh hoa hậu trên màn ảnh để nhìn thấy một Mai ngây ngô, trong sáng nhưng vẫn đủ lý trí để biết lúc nào nên dừng lại. Đây cũng là nhân vật có chuyển biến tâm lý đáng chú ý trong phim.

Điểm có thể gây tranh luận trong dàn diễn viên là vai nam chính Trâu do Nguyễn Hùng thể hiện.

Về tạo hình, Nguyễn Hùng khá thành công khi khắc họa vẻ rắn rỏi, lam lũ của một anh thợ máy, đồng thời toát lên sự lanh lợi của một người có tài nhưng chưa gặp thời. Tuy nhiên, so với vai diễn trong Cảm Ơn Người Đã Thức Cùng Tôi, Trâu có nhiều phân đoạn đòi hỏi diễn viên bộc lộ nội tâm và những giằng co cảm xúc phức tạp hơn. Ở những khoảnh khắc này, phần thể hiện của Nguyễn Hùng vẫn chưa thuyết phục được khán giả.

Bên cạnh dàn diễn viên trẻ, Bò Sữa Bay còn có sự góp mặt của nhiều gương mặt gạo cội quen thuộc với khán giả truyền hình miền Bắc như Quốc Tuấn, Tú Oanh, Trung Anh... Những diễn viên từng trải qua thời bao cấp có lợi thế khi tái hiện không khí của một giai đoạn mà họ ít nhiều đã sống qua. Họ cũng gợi nhớ đến thời kỳ phim truyền hình Việt những năm 1990–2010, với lối thoại tự nhiên, giàu sắc thái và đôi khi duyên dáng đến khó quên. Nhờ vậy, phim Bò Sữa Bay có một điểm cộng khác là phần thoại vùng miền trong phim rất dễ chịu. Cách nhấn nhá, cách dùng từ “đã” và gần gũi như lời ăn tiếng nói hàng ngày.

Âm thanh trong phim có điểm nhấn, nhưng còn có thể cải thiện

Trước khi Bò Sữa Bay ra rạp, khán giả đã phần nào được chinh phục bởi OST Chỉ Cần Em Đồng Ý. Sau khi phim công chiếu, Viên Đá Nhỏ cũng có tiềm năng trở thành ca khúc được nghe lại nhiều lần. Tuy nhiên, việc sử dụng nhạc nền với mật độ khá dày lại khiến trải nghiệm xem phim đôi lúc trở nên quá tải. Trong một tác phẩm vốn có nhiều lời thoại và tình tiết căng thẳng, những khoảng lặng cần thiết để khán giả theo dõi, cảm nhận và tiêu hóa diễn biến dường như chưa được khai thác đúng mức.

Bên cạnh đó, phần phối trộn âm thanh cũng cần được cải thiện. Ở một số phân đoạn, âm lượng nhạc nền quá lớn, lấn át lời thoại và làm giảm độ rõ của phần thể hiện từ diễn viên.

Tạm kết

Bò Sữa Bay đang đạt được những thành công nhất định ở phòng vé. Trên “thành phố sợi chỉ”, phim cũng đang đạt thảo luận sôi nổi.

Trong một thị trường đang bội thực bởi những phim khiến khán giả khóc vì gia đình hay hét trong bóng tối thì một bộ phim về những người lao động dám mơ về việc được phân phát tư liệu sản xuất, có quyền lợi như ẩn dụ bò tự do bay lên là một nỗ lực đáng khen.

Để bò bay xa hơn nữa còn phải nhờ vào… may mắn và sự ủng hộ của khán giả. Nhưng trước mắt, tinh thần không muốn làm ra một bộ phim theo lối mòn đã nhận được điểm số tuyệt đối cho lòng dũng cảm.