Làm cách nào để doanh nghiệp nhỏ xây dựng niềm tin lớn qua ESG?

SME và Startup Việt Nam đang bước vào một giai đoạn định hình quan trọng. Các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội, và Quản trị doanh nghiệp) - vốn từng được xem như “câu chuyện lớn của các tập đoàn đa quốc gia” - nay đã trở thành một yêu cầu thiết yếu để gọi vốn, mở rộng thị trường xuất khẩu, và tăng cường niềm tin từ khách hàng lẫn nhà đầu tư.

Tuy nhiên, việc tiếp cận ESG vẫn là một hành trình đầy thách thức với các doanh nghiệp quy mô nhỏ: thiếu nguồn lực, thiếu chuẩn mực áp dụng phù hợp, thiếu lộ trình thực tiễn để hành động. Trước bối cảnh đó, Diễn đàn Đầu tư ESG Việt Nam 2026 dành cho SME và Startup, diễn ra vào hai ngày 22 và 23 tháng 1, đã tạo nên một không gian kết nối hiếm có – nơi các doanh nghiệp được trực tiếp nghe, hỏi, và chia sẻ với các nhà đầu tư tác động, chuyên gia ESG và đại diện đến từ các quỹ đầu tư, tổ chức phát triển đa phương, tập đoàn toàn cầu.

Sự kiện được tổ chức với ba nhóm nội dung chính: các phiên trình bày cá nhân chuyên sâu, các phiên thảo luận đa chiều, và chuỗi phiên thảo luận song song theo từng nhóm đối tượng, từ startup gọi vốn đến SME xuất khẩu, từ buyer quốc tế đến nhà đầu tư vùng mới nổi. Dưới đây là những chia sẻ tiêu biểu nhất từ sự kiện đầu năm nay.

Biến áp lực tiêu chuẩn thành động lực đổi mới

Với ông Phan Thành Lộc, Chairman of the Board tại Vietnam Food Corporation (VNF), ESG không phải là một đích đến, mà là một hành trình dài hạn bắt đầu từ tư duy và mục tiêu cốt lõi. Thay vì xem ESG như một danh sách cần hoàn thành để “đạt chuẩn”, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp ESG vào nền tảng chiến lược và văn hóa doanh nghiệp.

“Không chỉ là yêu cầu cần tuân thủ, ESG là cách biến chất thải thành cơ hội tăng trưởng,” ông chia sẻ.

Dưới sự lãnh đạo của ông, Vietnam Food (VNF) đã định vị ESG như một động lực tăng trưởng, chuyển mình khỏi tư duy truyền thống “giảm thiểu tác hại” để tiến tới cách tiếp cận chiến lược: tạo ra giá trị từ những gì từng bị xem là phế phẩm. Theo ông, chất thải không phải là gánh nặng để xử lý, mà là một nguồn lực để chuyển hóa.

Tư duy này được thể hiện rõ qua các sáng kiến đổi mới của VNF là công nghệ RetriV – một công nghệ chuyên sâu từ VNF, do bà Trần Vân Ty, CEO tại RetriV và Application Development Director tại VNF, giới thiệu. Công nghệ này đã đạt giải Net Zero Challenge 2025, hạng mục Kinh tế tuần hoàn và Quản lý chất thải.

Về khả năng ứng dụng ESG, ông Lộc đề xuất một lộ trình thực tiễn cho từng nhóm doanh nghiệp:

• Tập đoàn lớn: cần tích hợp ESG vào hệ thống hiện hữu – thường tốn kém và chậm, nhưng là bước đi tất yếu.
• Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME): có lợi thế linh hoạt, cho phép thiết kế mô hình ESG “sạch” ngay từ đầu.
• Startup: nên coi ESG như một phần DNA từ ngày đầu tiên, chứ không chỉ là một điểm nhấn trên pitch deck.

Khi ESG là yếu tố cốt lõi trong chiến lược phát triển, kết hợp ba yếu tố: chuyển hóa chất thải, công nghệ sinh học và phát triển thị trường toàn cầu, thì kết quả gặt được là một mô hình kinh doanh nơi kinh tế tuần hoàn trở thành lợi thế cạnh tranh, và phát triển bền vững trở thành đòn bẩy tăng trưởng.

ESG không làm khó doanh nghiệp

Khi bối cảnh toàn cầu thay đổi, ESG đang dần trở thành tiêu chuẩn cơ bản trong cách doanh nghiệp vận hành. Mở đầu phiên thảo luận, bà Mimi Vũ, Co-Founder tại Raise Partners, nhấn mạnh sự chuyển mình này: “ESG không còn là một xu hướng. Đó là tiêu chuẩn. Và nó đang định hình lại hành vi người tiêu dùng.”

Người tiêu dùng ngày nay sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho những sản phẩm được sản xuất một cách minh bạch, có trách nhiệm với môi trường và xã hội. Với Việt Nam, ESG không đơn thuần là tuân thủ, mà là câu chuyện về xây dựng niềm tin, năng lực cạnh tranh, và sự bền vững dài hạn. Nhưng bà cũng đặt một câu hỏi mà nhiều người trong khán phòng có lẽ đang thầm nghĩ: “Liệu ESG có phải được sinh ra để khiến doanh nghiệp khổ sở?”

Với góc nhìn thực tiễn, bà Bicky Nguyễn, Co-Founder và Business Development Director tại Cricket One, cho rằng ESG không phải là gánh nặng, mà là một bộ khung định hướng, và mức độ áp dụng sẽ tùy vào mô hình doanh nghiệp. “Với chúng tôi, chữ ‘E’ trong ESG – môi trường – thể hiện rõ nhất ở bao bì. Đó là thứ khách hàng nhìn thấy đầu tiên.”

Từ góc độ đầu tư, ông Sơn Nguyễn, Vice President tại Impact Investment Exchange (IIX), đưa ra một thông điệp thực tế: “Tất cả các yếu tố trong ESG đều quan trọng, nhưng với SME và startup, ‘G’ – Governance – là yếu tố quyết định.” Ông chia sẻ rằng một doanh nghiệp có thể gây ấn tượng với ý tưởng hay câu chuyện ESG, nhưng điều giữ chân nhà đầu tư là lộ trình rõ ràng, chính sách nội bộ chặt chẽ và một hệ thống minh bạch.

Góp thêm góc nhìn từ phía chính sách, ông Cyril Loisel, First Secretary for Climate, Environment and Social Policy tại European Union Delegation to Vietnam, nhấn mạnh rằng ESG đang trở thành điều kiện bắt buộc trong các hiệp định thương mại quốc tế, quy định chuỗi cung ứng và điều kiện tiếp cận thị trường, đặc biệt tại châu Âu.

ESG không chỉ là câu chuyện, mà còn là con số và hành động

Câu hỏi mà nhiều doanh nghiệp SME và startup đang đối mặt không còn là "Liệu mình có nên quan tâm đến phát triển bền vững?", mà là "Làm thế nào để biến tham vọng ESG thành hiện thực có thể gọi vốn?"

Với bà Tú Ngô, General Partner tại Touchstone Partners và Co-Founder/Chairwoman tại YOLA, thách thức này đặc biệt rõ rệt với các doanh nghiệp ở giai đoạn đầu. “Bạn chưa có nhiều năm dữ liệu hay cả một đội ngũ chuyên báo cáo ESG. Nhưng điều bạn có thể làm là thể hiện rõ bạn thực sự quan tâm điều gì – và tại sao điều đó quan trọng với sản phẩm, con người và tầm nhìn dài hạn của bạn.” Theo bà, sự chân thật và rõ ràng về mục tiêu có giá trị ngang bằng với bất kỳ bộ khung ESG nào.

Trong khi đó, bà Amy Đỗ, Investment Manager tại Sarona Asset Management, mang đến góc nhìn trực tiếp từ phía quỹ đầu tư. “Chúng tôi tìm kiếm kết quả. Điều đó không có nghĩa bạn phải có dashboard ESG hoàn hảo, nhưng bạn cần chứng minh được câu chuyện của mình bằng dữ liệu thực,” cô nói. Với nhiều startup Việt Nam, khoảng trống lớn nhất vẫn nằm ở báo cáo tài chính và kế hoạch dòng tiền.Cô chia sẻ thêm. “Hãy chuẩn bị kỹ. Nếu số liệu tài chính khiến nhà đầu tư có nhiều câu hỏi hơn câu trả lời, thì việc xây dựng lòng tin sẽ bị chậm lại.”

Cuộc thảo luận cũng đề cập đến câu hỏi then chốt: khi nào thì doanh nghiệp nên bắt đầu hành trình ESG? Với ông Paraj Kakkar, Founder và Director tại AssuranceBox, câu trả lời rất đơn giản: bắt đầu ngay. “Với ESG, không có chuyện quá sớm hay quá muộn,” ông nhấn mạnh. “Đó là việc xây dựng một lăng kính quản trị rủi ro cho doanh nghiệp.”

Từ minh bạch chuỗi cung ứng đến quy trình quản trị nội bộ, theo ông, ESG là nền tảng cho khả năng chống chịu dài hạn, và các nhà đầu tư đang theo dõi điều đó rất sát.

ESG bắt đầu từ những điểm chạm nhỏ

Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động thực hành tại sự kiện, hai phiên trình bày từ ông Thủy Nguyên Hưng (LEED GA & GHG Professional, Co-Founder & Technical Director tại MinMax Green) và bà Ann Nguyễn (Co-Founder and Associate Partner tại Green Transition) đã mang đến những ví dụ minh họa thuyết phục: ESG không cần phải lớn để bắt đầu, điều quan trọng là bạn biết đo lường và chứng minh được tác động.

Tại phiên “Đo lường dấu chân carbon và tác động xã hội bằng các công cụ dễ tiếp cận”, ông Hưng đã hướng dẫn doanh nghiệp cách triển khai ESG từ những công cụ và bước đi đơn giản, chi phí thấp nhưng phù hợp với năng lực vận hành hiện tại. Bối cảnh pháp lý được cập nhật rõ ràng:

• Từ 2025: bắt buộc nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính và kế hoạch cắt giảm phát thải.
• Từ 2026: áp dụng hạn ngạch phát thải theo ngành.
• Từ 2030: hướng tới hệ thống giao dịch tín chỉ carbon trong nước.

Điều được đúc kết là việc thu thập dữ liệu cơ bản cũng đã là một điểm cộng lớn trong mắt nhà đầu tư và bên mua. Quan trọng là doanh nghiệp chứng minh được mình đang kiểm soát được rủi ro.

Tiếp nối là phiên chia sẻ của bà Ann Nguyễn với ví dụ từ một lĩnh vực rất cụ thể: ngành tổ chức sự kiện. Theo bà, ngành này hiện chiếm khoảng 10% lượng CO₂ toàn cầu, trong đó di chuyển và thiết kế không gian sự kiện là hai nguồn phát thải lớn nhất, thường bị bỏ sót khi doanh nghiệp xây dựng chiến lược ESG.

“Càng nhiều người bay tới dự, càng nhiều gian hàng được dựng lên rồi bỏ đi, tác động môi trường càng lớn. ESG trong sự kiện là một cuộc chơi của dữ liệu và thiết kế,” bà chia sẻ.

Từ vận hành doanh nghiệp đến tổ chức sự kiện, hai phiên trình bày đã khẳng định một điều: ESG không nằm ở quy mô của những gì bạn làm, mà ở việc bạn có đo được tác động hay không – và từ đó, có khả năng điều chỉnh và chứng minh được cam kết của mình.

Chuỗi phiên thảo luận: Từ bài học chuỗi cung ứng đến chiến lược đầu tư tạo tác động

Xuyên suốt hai ngày của sự kiện là chuỗi các phiên thảo luận song song theo từng nhóm chủ đề để các doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia thực hành cùng ngồi lại, chia sẻ kinh nghiệm triển khai ESG từ góc nhìn vận hành, chiến lược và đầu tư. Mỗi phiên không chỉ giới thiệu mô hình hay, mà còn gợi mở lộ trình hành động cụ thể để SME và startup có thể áp dụng ngay vào thực tế.

Tích hợp phát triển bền vững vào chuỗi cung ứng – Bài học từ thời trang và du lịch

Diễn giả: Ông Akhil Khurana (Associate Director tại Centre for Impact Investing and Practices - CIIP), bà Nicole Lim (CIIP), bà Vưu Lệ Quyên - Cindy Vưu (CEO của Biti’s), ông Bùi Trung Đức (CEO của Amanaki Hotels), bà Amber Jared (⁠⁠Asian Market Strategic Growth Lead tại Baytech HMS), bà Didi Gan (Founder và Managing Director tại N&E Innovations), bà Ting-Ting Zhang (CEO) & bà Huey Chyi Tan (Director of Sustainability) tại Singapore Fashion Council

Phiên thảo luận mở ra bức tranh thực tiễn về việc tích hợp ESG trong các ngành dệt may và du lịch. Các diễn giả nhấn mạnh rằng minh bạch hóa quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát rủi ro môi trường là những tiêu chí được buyer quốc tế đánh giá kỹ lưỡng – và nếu không đạt, doanh nghiệp sẽ bị loại khỏi danh sách đối tác. Với các ví dụ từ Biti’s và Amanaki Hotels, phiên thảo luận đưa ra hướng tiếp cận ESG phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ: khởi động từ nội bộ, số hóa chuỗi cung ứng, và xây dựng năng lực đối thoại chủ động với bên mua.

Bắt đầu từ điều cơ bản: Lộ trình ESG 6 tháng đầu cho SMEs

Diễn giả: ông Nguyễn Công Minh Bảo (Country Manager tại Global Reporting Initiative - GRI), bà Trương Bội An (Director tại Công ty TNHH CRIF D&B Việt Nam), Dr. William L. Nolten (Region Asia-Pacific Director tại ESG Wings Investments JSC & Golden Gate BCE Group, và Senior Advisor tại Vietnam Partners LLC)

Không ít SME e ngại ESG vì cho rằng nó đòi hỏi hệ thống phức tạp và chi phí cao. Phiên workshop này tháo gỡ nỗi lo đó bằng cách đưa ra một lộ trình khả thi: triển khai ESG trong 6 tháng đầu tiên bằng những công cụ đơn giản và trọng tâm. Từ việc xác định các vấn đề trọng yếu, thu thập dữ liệu cơ bản đến thiết lập cơ chế theo dõi tiến độ và trình bày minh bạch với đối tác – các bước đi này giúp doanh nghiệp tạo nền tảng đủ vững để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu mà không bị choáng ngợp.

Đầu tư tạo tác động – Khi lợi nhuận và giá trị phát triển đi cùng nhau

Diễn giả: bà Hà Đoàn (Investment Manager - Deal Origination tại Beacon Funds), bà Văn Lý (Co-Founder và Partner tại Raise Partners)

Phiên thảo luận dành cho giới đầu tư và các đơn vị hỗ trợ startup mang đến một góc nhìn chiến lược: làm thế nào để xây dựng một luận điểm đầu tư vừa tạo lợi nhuận, vừa mang lại tác động xã hội – môi trường thực chất. Đại diện từ Beacon Fund nhấn mạnh rằng đầu tư tạo tác động không phải là khoản đầu tư “vì trách nhiệm”, mà là một xu hướng đầu tư bền vững có thể sinh lời nếu được thiết kế đúng từ đầu. Doanh nghiệp cần chứng minh ba điều: mục tiêu tác động rõ ràng, hệ thống đo lường minh bạch, và cấu trúc tài chính có khả năng tăng trưởng. Đặc biệt, phiên thảo luận cũng cảnh báo về tình trạng “greenwashing” – nơi doanh nghiệp chỉ làm ESG ở bề mặt. Nhà đầu tư ngày nay muốn thấy cam kết đi kèm hành động, và hành động đi kèm bằng chứng.

Những tiêu chí mà các thương hiệu quốc tế tìm kiếm trong quá trình thu mua

Diễn giả: Bà Hendrine Stelwagen (Industry Alignment and Business Development Expert tại FairWear)

Trọng tâm của phiên thảo luận xoay quanh mô hình Purchasing Practices Due Diligence (PP-DD) – một khung tích hợp cả quy trình thẩm định nhân quyền theo chuẩn OECD (6 bước) và 5 nguyên tắc mua hàng có trách nhiệm, bao gồm: đối tác bình đẳng, lập kế hoạch sản xuất phối hợp và tính toán chi phí bền vững. Với thương hiệu, mô hình này mang lại một lộ trình rõ ràng để chuyển hóa chính sách ESG thành hành động cụ thể. Với nhà cung ứng, lợi ích đến từ việc có thêm không gian đối thoại, tránh bị động trước thay đổi từ khách hàng và có cơ sở để đầu tư dài hạn. Với nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư, đây là một khung chuẩn giúp đánh giá mức độ “hành động thật” của doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa vào báo cáo ESG trên giấy.

Đánh giá SME & Startup trong môi trường ESG nhiều rủi ro nhưng giàu tiềm năng

Diễn giả: Bà An Đỗ (Chief Investment Officer tại Blue7 Capital), bà Chrystie Đào (Managing Director tại Vietnam Silicon Valley Foundation), bà Yến Đỗ (Investment Consultant tại Aavishkaar Capital)

Phiên thảo luận hướng đến giải đáp câu hỏi cốt lõi: doanh nghiệp "sẵn sàng ESG" là như thế nào trong mắt nhà đầu tư? Và làm sao để phân biệt giữa cam kết có ý nghĩa và những tín hiệu hình thức?

Các diễn giả nhất trí rằng nhà đầu tư hiện nay đánh giá dựa trên ba trụ cột:

• Minh bạch và kiểm soát nội bộ – Có thể tin vào những gì được trình bày không?

• Khả năng chống chịu và khả năng mở rộng có trách nhiệm – Doanh nghiệp có thể lớn lên mà không phá vỡ hệ thống?

• Lộ trình và năng lực thực thi – Có kế hoạch, cột mốc và bằng chứng cụ thể?

Về thực hành, một “bộ công cụ tối thiểu” được đề xuất để SME bắt đầu hành trình ESG mà không cần đến tư vấn đắt đỏ: danh mục rủi ro ESG cơ bản, lịch báo cáo nội bộ, kiểm soát đối tác và một ma trận quản trị đơn giản. Những bước đầu này tuy nhỏ nhưng đủ để hình thành niềm tin về quỹ đạo phát triển.

Kết

Diễn đàn Nhà đầu tư ESG cho SME/Startup Việt Nam 2026 đã khép lại, nhưng những câu hỏi và định hướng được đặt ra vẫn còn tiếp tục vang vọng trong cộng đồng doanh nghiệp Việt: Làm sao để không tụt lại giữa làn sóng ESG toàn cầu? Làm sao để biến ESG từ gánh nặng thành đòn bẩy?

Từ góc nhìn nhà đầu tư, tổ chức quốc tế đến các startup tiên phong và chuyên gia thực hành, một điểm đúc kết chung đã hiện rõ: ESG không đòi hỏi doanh nghiệp phải hoàn hảo, mà đòi hỏi sự rõ ràng, có lộ trình và khả năng chứng minh. Chính việc bắt đầu từ những gì mình đang có – dữ liệu đơn giản, kiểm soát nội bộ cơ bản, minh bạch với đối tác – là bước đầu tiên để xây dựng lòng tin và thu hút cơ hội mới.

Với bối cảnh luật chơi toàn cầu đang thay đổi nhanh hơn bao giờ hết, doanh nghiệp Việt cần nhìn ESG là điều kiện cần để tồn tại và phát triển bền vững. Từ sự kiện lần này, một điều rõ ràng: cơ hội đã mở, giờ là lúc để hành động.