Nếu chiến sự Iran kéo dài, Việt Nam còn bao nhiêu ngày hết xăng dầu?

1. Chuyện gì đang xảy ra?

Tính đến ngày 11/3, chiến sự tại Iran đã bước sang tuần thứ hai. Nhiều cơ sở năng lượng ở khu vực Vùng Vịnh bị không kích, trong khi eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu, đang bị hạn chế tàu thuyền qua lại. Một số tàu vẫn được phép di chuyển, nhưng hoạt động thương mại dầu mỏ nhìn chung đã chậm lại đáng kể.

Chỉ riêng yếu tố “nguy cơ gián đoạn nguồn cung” này đã đủ để thị trường phản ứng bằng những hành động cụ thể. Giá dầu thế giới tăng mạnh, kéo theo giá xăng tại nhiều quốc gia châu Á đi lên.

Ở Việt Nam, giá bán lẻ xăng đã chạm ngưỡng gần 30.000 đồng/lít (ngày 11/3). Một số cây xăng tại các thành phố lớn ghi nhận cảnh người dân xếp hàng dài để đổ đầy bình, phần vì lo giá còn tăng, phần vì tâm lý “có còn hơn không”.

Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia bắt đầu công bố mức dự trữ năng lượng của mình. Nhật Bản cho biết lượng dự trữ có thể duy trì khoảng 8–9 tháng tiêu thụ. Trên thực tế, hệ thống dự trữ này đang được sử dụng. Theo thông báo của chính phủ Nhật Bản, nước này sẽ mở kho dự trữ dầu khẩn cấp lần đầu tiên sau khoảng 50 năm, bắt đầu từ ngày 16/3 nhằm đảm bảo hoạt động kinh tế không bị gián đoạn.

Trong khi Philippines cho biết hệ thống tồn kho của họ đủ khoảng 60 ngày. Trước áp lực giá nhiên liệu tăng do căng thẳng Trung Đông, chính phủ Philippines cũng đã áp dụng tuần làm việc bốn ngày đối với các cơ quan nhà nước nhằm giảm tiêu thụ năng lượng.

Tại Việt Nam, Bộ Công Thương cũng khuyến khích doanh nghiệp cân nhắc làm việc từ xa (work from home) để giảm nhu cầu đi lại, qua đó tiết kiệm nhiên liệu nếu thị trường năng lượng tiếp tục căng thẳng.

Và từ đây xuất hiện câu hỏi: Việt Nam còn bao nhiêu ngày xăng dầu trong nước?

2. Việt Nam còn nhiên liệu trong bao lâu?

Câu trả lời ngắn gọn là: khó xác định chính xác theo số ngày, như cách Nhật Bản hay Philippines công bố. Lý do là vì các nước này có hệ thống dự trữ xăng dầu được quản lý và đo lường tập trung, nên có thể tính toán chính xác lượng nhiên liệu còn lại nếu nguồn nhập khẩu bị gián đoạn.

Ở Việt Nam, lượng tiêu thụ khoảng 700.000 thùng dầu mỗi ngày. Trong khi đó, sản lượng khai thác trong nước chỉ vào khoảng 200.000 thùng/ngày. Phần còn lại tương đương khoảng 70% nhu cầu phải được đáp ứng bằng nhập khẩu hoặc sản phẩm lọc dầu từ bên ngoài.

Nguồn cung của Việt Nam hiện đến từ ba kênh chính.

Thứ nhất là hai nhà máy lọc dầu trong nước, gồm Nghi Sơn và Dung Quất, sử dụng dầu thô nhập khẩu và một phần dầu trong nước để sản xuất xăng dầu thành phẩm.

Thứ hai là nguồn nhập khẩu xăng dầu thành phẩm từ các trung tâm năng lượng trong khu vực. Cụ thể:

• Singapore: 33,5%
• Hàn Quốc: 28,1%,
• Malaysia: 16,1%
• Trung Quốc 14,1%
• Thái Lan: 4%

Từ năm 2025, cơ cấu này bắt đầu thay đổi khi nhập khẩu từ Hàn Quốc, Malaysia và Thái Lan giảm, trong khi Singapore và đặc biệt là Trung Quốc tăng mạnh thị phần. Việc Trung Quốc vẫn duy trì nhập dầu thô từ Iran cũng giúp nước này tiếp tục cung cấp sản phẩm lọc dầu cho thị trường châu Á, trong đó có Việt Nam.

Các con số này cho thấy Việt Nam không nhập trực tiếp dầu từ Iran. Nhờ vậy, chúng ta không bị gián đoạn nguồn cung ngay lập tức khi chiến sự xảy ra.

Tất nhiên, điều này không có nghĩa Việt Nam hoàn toàn đứng ngoài vòng ảnh hưởng khi nhiều nhà máy lọc dầu ở châu Á vẫn sử dụng dầu thô từ khu vực Tây Á. Khi nguồn dầu thô bị gián đoạn, sản lượng xăng dầu thành phẩm của khu vực cũng giảm theo.

Nói cách khác, Việt Nam không thiếu xăng dầu ngay lập tức, nhưng nguồn cung có thể trở nên khó mua hơn nếu khủng hoảng kéo dài.

3. An ninh nhiên liệu của Việt Nam đang ở mức nào?

Ở thời điểm hiện tại, có thể nói Việt Nam chưa rơi vào tình trạng thiếu nhiên liệu.

Các kho thương mại của doanh nghiệp đầu mối, nguồn cung từ hai nhà máy lọc dầu trong nước và các hợp đồng nhập khẩu vẫn đang đảm bảo thị trường vận hành bình thường.

Tuy vậy, thị trường năng lượng khu vực đã bắt đầu xuất hiện dấu hiệu thắt chặt. Một số nhà máy lọc dầu tại Singapore giảm công suất, trong khi Malaysia tạm dừng một số tổ hợp hóa dầu để điều chỉnh nguồn nguyên liệu. Nhiều nhà máy tại châu Á cũng cắt giảm sản lượng do thiếu dầu thô từ Tây Á.

Hệ quả là lượng xăng dầu sẵn sàng xuất khẩu trong khu vực giảm đi.

Tại Việt Nam, giá xăng trong nước đã tăng tới khoảng 30% kể từ khi xung đột Iran bắt đầu, phản ánh áp lực từ thị trường quốc tế. Ngành hàng không cũng đã cảnh báo nguy cơ thiếu nhiên liệu bay từ tháng 4 nếu chuỗi cung ứng khu vực tiếp tục bị gián đoạn.

4. Các chính sách và chủ trương từ nhà nước

Để giảm áp lực nguồn cung, một số biện pháp đã được đưa ra.

Trước hết là khuyến khích làm việc từ xa trong những ngành nghề phù hợp. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm nhiên liệu giao thông mà còn kéo dài thời gian dự trữ nếu thị trường tiếp tục biến động.

Song song đó, chính phủ đã ban hành , đưa thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% để doanh nghiệp dễ dàng tìm nguồn hàng từ nhiều thị trường khác.

Song song đó, Liên Bộ Công Thương - Tài chính quyết định chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, nhằm giảm bớt tác động của biến động giá năng lượng toàn cầu lên thị trường trong nước.

Từ 22h ngày 11/3, giá bán lẻ tối đa của xăng RON95-III được điều chỉnh xuống 25.240 đồng/lít, giảm 3.880 đồng/lít so với kỳ điều hành trước. Đây là loại xăng được sử dụng phổ biến nhất hiện nay.

Mức giá này sẽ được duy trì đến kỳ điều hành tiếp theo. Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng để giám sát thị trường, bảo đảm nguồn cung xăng dầu và xử lý các hành vi vi phạm nếu phát hiện.

Ở trong nước, Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn cũng đề xuất ưu tiên nguồn dầu thô khai thác trong nước cho nhà máy lọc dầu Dung Quất, đồng thời kiến nghị hạn chế xuất khẩu dầu thô ít nhất đến cuối quý III năm nay nhằm đảm bảo an ninh năng lượng.

Các biện pháp này cho thấy mục tiêu của chính sách hiện tại là duy trì nguồn cung và giảm phụ thuộc vào thị trường quốc tế trong giai đoạn biến động.

5. Chúng ta có thể làm gì?

Trong những thời điểm như thế này, phản ứng tự nhiên của nhiều người là… đổ xăng đầy bình và tích trữ thêm vài cân trong nhà. Tuy nhiên, việc tích trữ quá mức có thể gây nguy hiểm và hao hụt đáng kể vì không có dụng cụ chứa phù hợp.

Thay vào đó, những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt có thể giúp giảm áp lực tiêu thụ năng lượng.

Chẳng hạn như sử dụng phương tiện công cộng, đặc biệt là các tuyến xe buýt điện đang mở rộng ở nhiều thành phố. Nếu quãng đường không quá xa, xe đạp cũng là một lựa chọn vừa tiết kiệm vừa tốt cho sức khỏe.

Với những công việc phù hợp, làm việc từ xa vài ngày mỗi tuần cũng giúp giảm đáng kể lượng nhiên liệu tiêu thụ cho việc đi lại.

Và nếu đang cân nhắc mua xe mới, nhiều người bắt đầu tính đến xe điện như một phương án dài hạn không chỉ vì môi trường, mà còn vì những biến động năng lượng như hiện nay.

Tóm lại

Việt Nam không có con số chính xác “còn bao nhiêu ngày xăng dầu” như Nhật Bản hay Philippines, bởi nguồn cung được phân bổ giữa sản xuất trong nước, nhập khẩu và tồn kho thương mại của doanh nghiệp. Tuy nhiên, các dữ liệu hiện tại cho thấy nguồn nhiên liệu vẫn đang được đảm bảo, dù thị trường khu vực bắt đầu chịu áp lực do chiến sự ở Tây Á.