Vì sao giáo dục và doanh nghiệp buộc phải bắt tay nhau thời AI?

Chúng ta đang chứng kiến một thực tế nghiệt ngã tại các thị trường lao động phát triển. Tại Thung lũng Silicon, tỷ lệ tuyển dụng nhân sự mới tốt nghiệp từ các tập đoàn lớn đã sụt giảm từ mức hơn 50% xuống dưới 10% trong vòng 5 năm qua. Hay tại Singapore, số lượng bài đăng tuyển dụng dành cho người chưa có kinh nghiệm gần như biến mất. Khi AI có thể dễ dàng xử lý các tác vụ cơ bản, nhóm nhân sự entry-level (mới gia nhập thị trường) đang rơi vào một vùng trũng tổn thương hơn bao giờ hết. Nếu đại học chỉ dạy lý thuyết suông và doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở kỳ thực tập cuối khóa, khoảng cách giữa giảng đường và thực tế sẽ trở thành một vực thẳm.Vậy làm thế nào để sinh viên được trang bị năng lực thực chiến ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường?

Trong tập 42 của EduStation qua cuộc đối thoại đặc biệt giữa Host Hùng Võ và hai vị khách mời: Tiến sĩ Lương Thị Phương Nhi, đại diện cho khối học thuật; và anh Nguyễn Duy Thông, Giám đốc từ dentsu Redder – đại diện cho khối doanh nghiệp, họ đã mang đến những góc nhìn thẳng thắn và có cả những sự va chạm cần thiết để làm rõ một mô hình giáo dục mang tính bước ngoặt: Mô hình hợp tác đồng kiến tạo (Co-creation).

Tại sao "đồng kiến tạo" không đơn thuần là việc gắn kết với doanh nghiệp?

Rất nhiều người thường nhầm lẫn giữa mô hình "đồng kiến tạo" (co-creation) với mô hình "gắn kết doanh nghiệp" (industry engagement) truyền thống. Theo Tiến sĩ Lương Thị Phương Nhi, với mô hình gắn kết truyền thống, các trường đại học chỉ đơn thuần kết nối để doanh nghiệp đón nhận sinh viên đến kiến tập, thực tập, hoặc tham gia một vài buổi workshop hỗ trợ. Nhưng với mô hình đồng kiến tạo, doanh nghiệp thực sự nhúng tay vào việc thiết kế chương trình, triển khai giảng dạy, cùng tham gia đánh giá và đưa các dự án thật vào môi trường học thuật ngay từ năm nhất, năm hai.

Dưới góc nhìn của nhà điều hành doanh nghiệp, anh Nguyễn Duy Thông khẳng định đây là một quyết định chiến lược dài hạn về mặt nguồn nhân lực chứ không phải một hoạt động phong trào. Bản chất mô hình này được thừa hưởng từ kinh nghiệm 10 năm của tập đoàn toàn cầu khi hợp tác cùng Đại học Tokyo để tạo ra trường Inu Creative School. Ở đó, sinh viên được đặt vào giữa hai đối trọng: Một bên là các giáo sư hàng đầu cung cấp kiến thức nền tảng, một bên là các giám đốc sáng tạo, giám đốc chiến lược cấp cao mang đến kinh nghiệm thực chiến để giải quyết những bài toán thực tế của xã hội.

Khi thế giới đầy rẫy AI, tại sao năng lực "problem solving" phải nhường chỗ cho "problem finding"?

Thông thường, các lớp học truyền thống luôn đưa ra một đề bài có sẵn để học sinh tìm lời giải, quy trình này gọi là problem solving (giải quyết vấn đề). Thế nhưng trong kỷ nguyên số, 80-90% việc giải quyết vấn đề đã có thể phó thác cho AI một cách dễ dàng. Điều doanh nghiệp thực sự cần ở một nhân sự tài năng là năng lực problem finding, khả năng tự bóc tách, đào sâu để tìm ra đâu là vấn đề cốt lõi, quan trọng nhất giữa một mê hồn trận dữ liệu.

Mô hình đồng kiến tạo sinh ra để rèn luyện tư duy này bằng cách ném người học vào các "hộp cát" đời thật. Cả Tiến sĩ Phương Nhi và anh Thông đã chỉ ra những năng lực cốt lõi mà một thế hệ học sinh tương lai bắt buộc phải sở hữu để thích nghi. Một là năng lực tự học và unlearn (buông bỏ kiến thức cũ): Kiến thức thay đổi quá nhanh, người học phải sẵn sàng "tự đào tạo lại" chính mình, thậm chí là dũng cảm xóa đi những điều không còn phù hợp để nạp vào tư duy mới.

Hai là, tư duy công nghệ và năng lực liên ngành: Sự học không còn bị đóng khung trong một ngành hẹp. Một nhân sự tài chính vẫn phải am hiểu về vận hành, công nghệ và biết cách dùng công nghệ để tối ưu hóa hiệu suất.

Ba là, bản lĩnh đối diện với sai lầm thực tế: Ở trường học, thất bại chỉ là một điểm F trên giấy. Nhưng ở doanh nghiệp, một dự án thất bại có thể trả giá bằng hàng chục tỷ đồng. Sinh viên cần được va chạm với những áp lực thực, "dopamin thật" trong một môi trường được thiết kế an toàn để học cách chịu trách nhiệm và khắc phục sai lầm.

Làm thế nào để quản trị rủi ro "thiên kiến" khi doanh nghiệp nhúng tay vào giáo trình?

Khi một tập đoàn lớn tham gia sâu vào việc xây dựng giáo trình, liệu chương trình đào tạo có bị thiên vị hay bóp méo theo nhu cầu riêng của công ty đó? Và nếu sinh viên tốt nghiệp không làm việc tại tập đoàn đó, liệu họ có thể sống sót ở những môi trường khác?

Đứng ở góc độ nhà trường, TS. Phương Nhi khẳng định quy trình quản trị chất lượng luôn có bộ lọc rất khắt khe. Nhà trường không làm việc độc lập mà có sự phản biện qua lại giữa Hội đồng học thuật và Hội đồng doanh nghiệp. Mục tiêu chung là đào tạo ra những cá nhân có năng lực giải quyết các bài toán mang tính toàn cầu. Bản thân các tập đoàn đa quốc gia đã có sẵn tiêu chuẩn quốc tế sâu sắc, nên khi họ đồng kiến tạo, họ đang kéo chuẩn mực của sinh viên lên một tầm cao mới để thích ứng ở bất kỳ môi trường chuyên nghiệp nào.

Anh Nguyễn Duy Thông cũng thẳng thắn thừa nhận, đứng ở góc độ doanh nghiệp đầu ngành, họ có khát vọng tuyển dụng và sử dụng được nhân sự giỏi ngay từ năm hai, giúp rút ngắn tối đa quá trình onboarding (hòa nhập nhân viên mới). Tuy nhiên, đây cũng là một bộ lọc tự nhiên giúp người trẻ nhận ra sớm liệu mình có thực sự phù hợp với ngành nghề này hay không ngay từ năm đầu tiên, tránh việc lãng phí thêm 3 năm học một chiếc bằng không thuộc về mình.

Lời khuyên cho hành trình bước qua ngưỡng cửa lớn

Đứng trước một thế giới rộng lớn và đầy biến động, 2 khách mời đã gửi gắm những thông điệp phản tư sâu sắc dành cho các bạn trẻ tuổi 18, 20:

Hãy "lì đòn" và biết buông bỏ

Anh Nguyễn Duy Thông nhấn mạnh rằng 90% sự thành công không đến từ những cá nhân kiệt xuất, mà đến từ những người kiên định, kỷ luật và quyết tâm đi đến tận cùng con đường đã chọn. Đồng thời, hãy học cách từ bỏ những thứ rườm rà, không quan trọng để tập trung vào những giá trị cốt lõi.

Lùi lại một khoảng lặng để lắng nghe chính mình

TS. Phương Nhi chia sẻ sự đồng cảm với cảm giác lạc hướng của người trẻ trước quá nhiều áp lực từ gia đình và xã hội. Chị khuyên các bạn hãy dừng lại để tự vấn xem đam mê thực sự của mình là gì, hình mẫu mình muốn trở thành trong 5 năm nữa là ai, để từ đó dũng cảm lựa chọn một môi trường nuôi dưỡng được năng lực nội tại của bản thân.

Trân trọng cảm ơn Van Lang Global School đã đồng hành cùng EduStation Mùa 5 với chủ đề Tương Lai Của Sự Học. Cùng chia sẻ tầm nhìn về giáo dục, Van Lang Global School hướng đến xây dựng cho sinh viên Việt Nam năng lực cạnh tranh toàn cầu, khả năng học tập trọn đời và sự sẵn sàng thích nghi với tương lai.

Để biết thêm chi tiết về Van Lang Global School, vui lòng truy cập tại đây.