Vì sao hạ tầng tài chính lại là điểm nghẽn lớn trên hành trình vươn mình của doanh nghiệp Việt?

Các doanh nghiệp Việt Nam đang tiến ra thế giới với một tốc độ lịch sử. Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt 31 tỷ USD, duy trì mức tăng trưởng ấn tượng hơn 25% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, giao thương trực tuyến xuyên biên giới chạm mốc xấp xỉ 4,45 tỷ USD, chiếm 15-16% tổng quy mô thị trường và tăng 8,5% so với năm 2024.

Theo chia sẻ từ Amazon Global Selling Việt Nam, chỉ tính riêng trong năm 2023, các doanh nghiệp trong nước đã xuất khẩu hơn 17 triệu sản phẩm thông qua Amazon, đẩy doanh thu xuất khẩu tăng 50% và số lượng nhà bán hàng tăng 40%. Dù đang ghi nhận tốc độ mở rộng bùng nổ, hành trình tiến ra biển lớn của các doanh nghiệp Việt Nam lại thường vấp ngã ở một rào cản ít được ưu tiên từ những ngày đầu: hạ tầng tài chính xuyên biên giới.

Trong tập Vietnam Innovators lần này, ông Nagesh Devata, Phó Chủ tịch Cấp cao khu vực APAC của Payoneer sẽ giải mã điểm đứt gãy này. Với gần 30 năm mài giũa kinh nghiệm qua các thị trường từ Mastercard, PayPal cho đến Payoneer, ông mang đến một góc nhìn sắc bén về cách những "ma sát" trong dòng tiền đang kìm hãm tham vọng của doanh nghiệp Việt, đồng thời chỉ ra những quyết định chiến lược giúp hạ tầng tài chính thực sự bắt kịp tốc độ tăng trưởng.

Một doanh nghiệp Việt Nam mang tư duy ‘Born Global’ ngay từ những bước đi đầu tiên sẽ đặt khát vọng, tầm nhìn và niềm tin của mình vào thị trường thế giới.

Thế hệ "Born Global" và lằn ranh giữa "Bán hàng" và "Vận hành"

Theo ông Nagesh Devata, sự thay đổi lớn nhất trong bức tranh kinh tế Việt Nam hiện nay không nằm ở những con số, mà nằm ở hệ tư tưởng. Một thế hệ doanh nghiệp "Born Global" (làm sản phẩm mang tiêu chuẩn quốc tế ngay từ ban đầu) đang trỗi dậy. Họ không thức dậy với tư duy sẽ dành 25 năm tiếp theo chỉ để giải quyết bài toán của thị trường nội địa. Tham vọng của họ ngay từ ngày đầu tiên là phục vụ thế giới.

Tuy nhiên, ông Nagesh chỉ ra một lằn ranh định mệnh: rất nhiều doanh nghiệp đang nhầm lẫn giữa việc bán hàng ra quốc tế và thực sự vận hành ở quy mô toàn cầu. “Khi họ bắt đầu phát triển, họ không chỉ bán hàng nữa. Họ phải nghĩ cách thiết lập các đội ngũ công nghệ trên toàn thế giới, thuê lập trình viên ở Mỹ Latinh, hay quản lý nhà cung cấp ở nhiều quốc gia khác nhau,” ông chia sẻ. Lấy ngành công nghiệp Game làm ví dụ – nơi Việt Nam đứng thứ 2 thế giới về tổng số lượt tải xuống (downloads) của các trò chơi di động (Game Mobile) do các studio/nhà phát triển trong nước sản xuất. Để có được khách hàng từ khắp nơi trên thế giới, một studio game không thể chỉ ngồi tại Việt Nam.

Họ cần phải xây dựng hạ tầng, tích hợp pháp nhân ở các thị trường khác, thiết lập đội ngũ bán hàng toàn cầu và quản lý hàng loạt các loại tiền tệ khác nhau. Đó là một mức độ phức tạp cao hơn rất nhiều so với một giao dịch thương mại điện tử thông thường, đòi hỏi một sự trưởng thành về mô hình kinh doanh mà không phải nhà sáng lập nào cũng lường trước được.

Khi mua điện thoại, bạn có thể chọn bản tiêu chuẩn hoặc nâng cấp lên dòng Pro để xử lý các tác vụ phức tạp và AI chuyên sâu hơn. Việc xây dựng hạ tầng doanh nghiệp cũng vậy: Chúng ta phải chuẩn bị sẵn sàng cho sự phức tạp của tương lai.

Điểm mù mang tên chủ quan

Dù sở hữu tham vọng lớn, nhiều nhà sáng lập Việt Nam vẫn rơi vào một điểm mù phổ biến: họ đánh giá thấp tốc độ thành công của chính mình. Sự trì hoãn này dẫn đến điều mà Nagesh Devata gọi là cái bẫy "it can wait" (đến lúc đó hẵng hay). Các doanh nhân thường chạy nước rút để hoàn thiện sản phẩm, viết những dòng code xuất sắc nhất, nhưng lại bỏ ngỏ hạ tầng tài chính vì cho rằng đó là câu chuyện của tương lai.

Thế nhưng, khi tương lai ập đến với sự bùng nổ của đa thị trường, sự chắp vá hệ thống bắt đầu bộc lộ lỗ hổng. “Hãy tưởng tượng bạn phải dùng 10 chiếc ví hoặc 10 tài khoản ngân hàng khác nhau để làm mọi thứ, nó vô cùng phức tạp,” Nagesh Devata ví von. Sự ma sát này không chỉ gây ra mệt mỏi về mặt quản lý mà còn dẫn đến hệ quả chí mạng nhất trong kinh doanh: Lost Sales (mất doanh số). Bất kỳ khách hàng nào cũng có thể rời đi nếu hệ thống thanh toán phức tạp hoặc mất quá nhiều thời gian.

Nếu tiền bạc là mạch máu của doanh nghiệp, thì hạ tầng tài chính chính là hệ thống đường ống dẫn. Đường ống tắc nghẽn, doanh nghiệp không thể lớn mạnh. Mọi thứ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó vận hành trơn tru, tức thời và an toàn.

Cú bắt tay xuyên lục địa: Nơi AI phải lùi bước trước niềm tin con người

Trong kỷ nguyên mà mọi quy trình đều có thể bị tự động hóa, sự trỗi dậy của AI là điều không thể phủ nhận. Tuy nhiên, Nagesh Devata đưa ra một góc nhìn đầy tỉnh táo về ranh giới của công nghệ trong giao thương quốc tế. Ông công nhận rằng AI mang lại tốc độ khủng khiếp, giúp các SMBs tối ưu hóa quy trình, thử nghiệm thị trường mới, và bản địa hóa ngôn ngữ một cách hoàn hảo để "trông có vẻ lớn hơn" quy mô thực tế của họ.

Dù vậy, khi nói đến trọng tâm của thương mại xuyên biên giới – đặc biệt là trong các thương vụ B2B – thứ mà AI không thể tạo ra chính là sự tin cậy. Nagesh Devata gọi đây là "the hype" (sự thổi phồng) khi người ta tin rằng AI có thể thay thế mọi điểm chạm. “Bạn đang xây dựng niềm tin. Và cú bắt tay thực sự vẫn mang ý nghĩa sống còn.

Sẽ không một ai muốn giao dịch một số tiền lớn qua biên giới nếu họ cảm thấy mình đang phải làm việc với một con bot vô hồn,” ông thẳng thắn nhận định. Đặc biệt trong văn hóa kinh doanh Á Đông, người ta muốn nhìn nhận đối tác, đánh giá mức độ đáng tin cậy và cảm nhận sự cam kết. AI có thể giúp bạn giao tiếp bằng ngôn ngữ địa phương trong 1 giây, nhưng chỉ có con người mới thiết lập được "cú bắt tay" an toàn cho dòng tiền và danh tiếng thương hiệu.

Đừng để rào cản thanh toán, rủi ro tỷ giá hay sự thiếu chuẩn bị hạ tầng làm lung lay nền móng của mình.

Thành bại tại cách vận hành

Khép lại cuộc trò chuyện, lời khuyên cốt lõi của Nagesh Devata dành cho các nhà sáng lập Việt vô cùng thực tế: Hãy xây dựng hạ tầng tài chính và nắm giữ các công cụ vận hành ngay cả trước khi bạn thực sự cần dùng đến tất cả các tính năng của chúng. Cũng giống như việc mua một chiếc điện thoại bản Pro, bạn có thể không dùng hết dung lượng ngay lập tức, nhưng nó cho bạn sức mạnh để không bị giới hạn khi cơ hội ập đến.

Dưới tác động của dịch chuyển chuỗi cung ứng, Việt Nam đang vươn lên như một công xưởng chất lượng của thế giới, trung tâm xuất khẩu quan trọng tại châu Á. Cộng đồng doanh nghiệp trẻ có rất nhiều cơ hội để bắt lấy những cơ hội từ sự dịch chuyển này.

Hãy xây dựng hạ tầng tài chính và nắm giữ các công cụ vận hành ngay cả trước khi bạn thực sự cần dùng đến chúng.

Khi doanh nghiệp đã dồn hết tâm huyết tạo dựng cơ hội, họ xứng đáng gặt hái thành quả trọn vẹn. Đừng để rào cản thanh toán, rủi ro tỷ giá hay sự thiếu chuẩn bị hạ tầng làm lung lay nền móng của mình.

Các nhà sáng lập cần chuẩn bị tâm thế vững vàng, hệ thống vận hành chuyên nghiệp từ ngày đầu để thích ứng với những bất ngờ trong kinh doanh. Thế giới ngoài kia rất rộng lớn, và vị chuyên gia tin tưởng rằng tinh thần "Born Global" sẽ còn đưa các doanh nghiệp Việt Nam tiến xa hơn nữa trong tương lai.

Xem toàn bộ tập Vietnam Innovators tại đây: