Việt Nam cần gì để giữ chân nhân tài và dòng vốn quốc tế?

Từ một quốc gia được chú ý nhờ tốc độ tăng trưởng và chi phí cạnh tranh, Việt Nam đang đứng trước một bài toán mới: làm sao trở thành nơi những chuyên gia giỏi, nhà đầu tư và tổ chức quốc tế thực sự muốn đến và ở lại lâu dài?

Trong tập 400 của podcast Vietnam Innovators, ông Jens Lottner, Tổng Giám đốc Techcombank, cùng ông Michael Kokalari, Kinh tế trưởng VinaCapital, nhìn vào câu hỏi ấy từ hai góc nhìn khác nhau.

Với ông Jens Lottner, đây vừa là trải nghiệm của một lãnh đạo quốc tế đã có hơn sáu năm làm việc tại Việt Nam, vừa là câu chuyện thực tế của một vị CEO ngân hàng đang trực tiếp tìm kiếm nhân tài tại các trung tâm tài chính lớn trên thế giới. Với ông Michael Kokalari, câu chuyện nhân lực gắn liền với khả năng Việt Nam thu hút dòng vốn và xây dựng một hệ sinh thái tài chính mang tầm quốc tế.

Hai góc nhìn cùng gặp nhau ở một điểm: cơ hội tăng trưởng chưa đủ để bảo đảm lợi thế cạnh tranh. Việt Nam còn cần tạo ra một môi trường nơi con người, vốn và ý tưởng có thể đi vào, phát triển và ở lại.

Con người là trụ cột quan trọng nhất

Tại Techcombank, dữ liệu, số hóa và nhân tài được xác định là ba trụ cột chiến lược. Ngân hàng đã đầu tư khoảng 500 triệu USD trong 5 năm qua cho ba trụ cột này và dự kiến con số có thể đạt một tỷ USD trong 5 năm tiếp theo. Tuy nhiên, theo CEO Techcombank, nhân tài mới là trụ cột quan trọng nhất trong cả ba.

Theo ông Jens Lottner, công nghệ hay dữ liệu đến một mức độ nào đó đều có thể được sao chép hoặc đầu tư bằng nguồn lực tài chính. Tuy nhiên, chính nhân tài mới là yếu tố tạo ra giá trị từ những khoản đầu tư đó và thúc đẩy quá trình đổi mới liên tục.

Hệ thống có thể được mua, một mô hình dữ liệu thành công cũng có thể được học hỏi, nhưng đội ngũ đủ năng lực biến những khoản đầu tư ấy thành sản phẩm và trải nghiệm thực tế lại khó sao chép hơn nhiều. Do đó, trong những năm qua, Techcombank đã mở rộng phạm vi tuyển dụng sang công nghệ, dữ liệu, AI, phát triển sản phẩm và các vị trí chuyên gia, lãnh đạo từng làm việc tại những thị trường phát triển.

Và để để thuyết phục nhóm nhân sự này, ngân hàng nhấn mạnh vào một điều vượt xa quy mô tổ chức hay mức lương, đó là cơ hội tạo ra tác động thật sự ở quy mô lớn.

Trong khi ở nhiều thị trường phát triển, một chuyên gia có thể dành nhiều năm để tối ưu thêm một phần nhỏ của hệ thống vốn đã hoàn thiện thì tại Việt Nam, họ có thể trực tiếp xây dựng năng lực mới, phát triển sản phẩm mới và tạo ảnh hưởng, góp phần thay đổi cách hàng chục triệu người tiếp cận các dịch vụ tài chính.

Theo CEO Techcombank, những nhân sự chất lượng cao thường tìm kiếm nhiều hơn một công việc hay một mức thu nhập hấp dẫn. Điều họ thực sự quan tâm là cơ hội tạo ra ảnh hưởng và đóng góp vào những thay đổi có ý nghĩa.

Việt Nam trong cuộc cạnh tranh toàn cầu về vốn và nhân tài
Từ góc nhìn thị trường, ông Michael Kokalari đặt câu chuyện nhân tài trong một bức tranh lớn hơn về sức hút của Việt Nam đối với nhà đầu tư quốc tế. Theo ông, dòng vốn đã rút mạnh khỏi nhiều thị trường mới nổi, trong khi Mỹ và làn sóng đầu tư AI đang hấp thụ một lượng vốn đáng kể. Trong bối cảnh đó, Việt Nam không thể chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng trong quá khứ để duy trì sự chú ý.

Theo ông Michael Kokalari, Việt Nam cần gia tăng sức hấp dẫn với vai trò là một điểm đến đầu tư trong bối cảnh dòng vốn quốc tế đang dịch chuyển mạnh.

Sức hấp dẫn ấy không chỉ nằm ở chỉ số GDP, mà còn ở khả năng tạo ra lợi nhuận, triển vọng dài hạn và mức độ thuận tiện khi dòng vốn đi vào thị trường. Đây cũng là lý do Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam, hay VIFC, trở thành một phần quan trọng của cuộc thảo luận.

Việt Nam cần thêm nguồn lực để tài trợ cho hạ tầng, chuyển đổi số và các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới. Nhưng nếu phần lớn vốn vẫn đi qua bảng cân đối của các ngân hàng nội địa, hệ thống sẽ khó đáp ứng toàn bộ nhu cầu. Một trung tâm tài chính có thể tạo thêm kênh để các quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm, đơn vị quản lý tài sản và tổ chức tài chính toàn cầu nhận diện cơ hội tại Việt Nam. Nhưng để thu hút được họ, thị trường cần nhiều hơn một địa điểm vật lý hay một tên gọi mang tính quốc tế.

Khung pháp lý, chính sách thuế, khả năng chuyển vốn vào và ra, cùng chất lượng đội ngũ chuyên gia đều phải đủ sức cạnh tranh với những trung tâm như Singapore, Hong Kong hay Dubai. Từ góc nhìn này, thu hút dòng vốn và thu hút nhân tài không phải hai bài toán tách rời mà là 2 mặt của một vấn đề: các. định chế tài chính quốc tế thường không chỉ mang theo vốn mà còn đi cùng chuyên gia, kinh nghiệm vận hành và mạng lưới toàn cầu của họ.

Hành trình “săn” nhân tài cho Việt Nam

Thay vì chỉ đăng tuyển trong nước, Techcombank chủ động đến các trung tâm tài chính và công nghệ hàng đầu thế giới để kết nối với nguồn nhân lực chất lượng cao. Giai đoạn 2022-2025, chuỗi sự kiện thường niên Techcombank Overseas Talent Roadshow đã được tổ chức tại Sydney, Hong Kong, Singapore, London, San Francisco, Los Angeles và Paris, những địa điểm vừa là trung tâm tài chính - công nghệ, vừa quy tụ đông đảo cộng đồng người Việt đang học tập và làm việc.

Tiếp nối hành trình này, Techcombank Overseas Talent Roadshow 2026 dự kiến sẽ diễn ra tại Singapore (23-24/10/2026) và London (13-14/11/2026), nhằm kết nối các chuyên gia quốc tế và người Việt toàn cầu với những cơ hội nghề nghiệp tại Việt Nam. Thông tin chi tiết về chương trình có thể tìm thấy tại đây.

Đáng chú ý, những chuyến đi này không chỉ có đội ngũ nhân sự mà ông Jens và một nhóm sáu, bảy lãnh đạo cấp cao nhất của ngân hàng đều đích thân có mặt tại từng thành phố, dành hai, ba ngày ở mỗi điểm đến để trực tiếp gặp gỡ ứng viên. Cùng đồng hành còn có những nhân viên đã trở về và đang làm việc tại Việt Nam, những người đã trải qua con đường mà Techcombank đang thuyết phục các ứng viên lựa chọn. .

Được biết, các đối tượng ứng viên mà Techcombank muốn tiếp cận bao gồm cả chuyên gia quốc tế lẫn người Việt đã học tập, làm việc ở nước ngoài. Với người Việt xa quê, quyết định trở về thường xuất hiện khi cha mẹ họ dần lớn tuổi hơn hoặc khi họ muốn con cái của mình gần gũi với cội nguồn. Tuy nhiên, tình cảm với quê hương chưa đủ để họ từ bỏ sự nghiệp đã dày công xây dựng ở nước ngoài.

Ngân hàng phải chứng minh rằng trở về Việt Nam không đồng nghĩa với việc thỏa hiệp về tiến bộ công nghệ, năng lực chuyên môn hay cơ hội phát triển. Và chỉ có những ai đã trải qua chính lựa chọn đó mới có câu trả lời thuyết phục cho những câu hỏi về môi trường làm việc, tốc độ phát triển và cuộc sống sau khi chuyển về nước.

Kết quả của một chuyến đi cũng không chỉ được đo bằng số thỏa thuận tuyển dụng được ký ngay tại chỗ. Tại mỗi thành phố, Techcombank từng bước xây dựng mạng lưới ứng viên và cộng đồng có khả năng kết nối dài hạn. Một người chưa sẵn sàng hôm nay có thể trở về sau một hoặc hai năm, hoặc giới thiệu cơ hội đến những nhân sự phù hợp khác.

Để thành công, VIFC cần cả một hệ sinh thái

Khi cuộc thảo luận chuyển sang VIFC (Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam), ông Michael và ông Jens cùng nhấn mạnh rằng các ngân hàng nội địa chỉ là một phần của hệ sinh thái.

Theo Tổng Giám đốc Techcombank, trong 5 năm tới, Việt Nam cần khoảng 200-300 tỷ USD vốn cho nền kinh tế. Để dòng tiền ấy tìm được đường đi vào thị trường, quốc gia này cần một “kênh dẫn” như VIFC, nơi giúp các nhà đầu tư dễ dàng nhận diện cơ hội, rót vốn và yên tâm về khả năng thoái vốn khi cần. Câu chuyện tương tự đã lặp đi lặp lại ở Dubai hay Gift City của Ấn Độ.

Việt Nam không thể xây dựng một trung tâm tài chính chỉ với một hoặc hai ngân hàng hay các tổ chức đã hiện diện trên thị trường. Cần thêm hàng nghìn quỹ, ngân hàng đầu tư, công ty bảo hiểm, doanh nghiệp fintech, đơn vị quản lý tài sản và nhà cung cấp dịch vụ chuyên môn nhìn vào Việt Nam như một cơ hội thực sự.

Nhưng các tổ chức ấy sẽ không đến một mình. Họ cần luật sư, chuyên gia thuế, nhà phân tích, kỹ sư công nghệ, đội ngũ quản trị rủi ro và những người hiểu cả chuẩn mực quốc tế lẫn bối cảnh bản địa.

Bởi vậy, chính sách dành cho lao động quốc tế không còn là một vấn đề hành chính riêng lẻ. Thời gian cấp giấy phép lao động, cơ chế thuế và khả năng di chuyển của nhân sự có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ phát triển của cả hệ sinh thái tài chính.
Thay vì cố xây dựng một mô hình hoàn chỉnh ngay từ đầu, ông Jens đề xuất triển khai từ những trường hợp cụ thể, quan sát điểm nào vận hành tốt rồi tiếp tục điều chỉnh. Cách tiếp cận này giúp chính sách được thử nghiệm bằng nhu cầu thực tế thay vì chỉ tồn tại trên giấy.

Điều gì đủ sức đưa cả một gia đình đến Việt Nam?

Theo ông Jens Lottner, những người Techcombank muốn tuyển dụng đều có rất nhiều lựa chọn. Họ có thể ở lại Singapore, London hoặc Hong Kong, nơi môi trường sống và hệ thống dịch vụ đã rất tiên tiến và quen thuộc. Bởi vậy, mức lương phải đủ sức cạnh tranh. Techcombank chấp nhận trả nhiều hơn cho một đội ngũ tinh gọn, miễn là tuyển được đúng người và đúng năng lực.

Tuy nhiên, điều Techcombank tìm kiếm không chỉ là những ứng viên sẵn sàng chuyển việc vì mức đãi ngộ cao hơn. Quan trọng hơn là những người mong muốn tạo ra tác động thực sự và có thể đồng hành cùng tổ chức trong dài hạn. Sau câu chuyện về công việc là hàng loạt câu hỏi thực tế hơn: giấy phép lao động được xử lý ra sao, gia đình sẽ sinh sống thế nào, con cái học ở đâu và hệ thống y tế có đáp ứng nhu cầu hay không.

Doanh nghiệp có thể tạo ra một vị trí với nhiều phúc lợi hấp dẫn. Nhưng để một chuyên gia chuyển cả gia đình đến Việt Nam, họ cần nhìn thấy một cuộc sống có thể duy trì trong dài hạn. Đây cũng là lúc bài toán tuyển dụng vượt ra ngoài phạm vi của riêng bộ phận nhân sự hay một ngân hàng. Khả năng giữ chân nhân tài phụ thuộc vào chính sách, hạ tầng và chất lượng sống mà cả thị trường cùng tạo ra.

Dòng vốn và nhân tài cùng đi về một hướng

Trong cuộc trò chuyện, ông Jens Lottner đại diện cho kinh nghiệm thực tế của một doanh nghiệp đang trực tiếp cạnh tranh trên thị trường nhân lực quốc tế. Ông Michael Kokalari bổ sung góc nhìn vĩ mô về dòng vốn và vị thế của Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế.

Một bên bắt đầu từ con người, bên còn lại bắt đầu từ thị trường vốn. Nhưng cả hai cùng dẫn đến một kết luận: Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái đủ hấp dẫn để người giỏi và nguồn lực quốc tế có thể đến, tạo ra giá trị và ở lại.

Công nghệ có thể đẩy nhanh tốc độ phát triển; AI có thể thay đổi cách doanh nghiệp vận hành và dòng vốn có thể mở rộng quy mô đầu tư. Nhưng để những yếu tố ấy thực sự chuyển hóa thành cơ hội và khả năng tăng trưởng, Việt Nam vẫn cần những con người biết cách kết nối chúng với cơ hội của thị trường.

Tập 400 của Vietnam Innovators mở ra một cuộc đối thoại rộng hơn về bước chuyển tiếp theo của Việt Nam. Từ chiến lược nhân tài của Techcombank đến triển vọng xây dựng trung tâm tài chính, câu chuyện cùng hướng về một mục tiêu: đưa Việt Nam từ thị trường giàu tiềm năng trở thành điểm đến nơi nhân tài và dòng vốn toàn cầu thực sự muốn góp mặt.

Xem phiên bản đầy đủ tập 400 của Vietnam Innovators trên YouTube, Spotify và Apple Podcasts của Vietnam Innovators Digest.