Phim tài liệu Việt đến Harvard: Một cuộc hạnh ngộ của những tâm hồn xa xứ

Giữa cái lạnh gần tháng Ba của bờ Đông nước Mỹ, giảng đường Harvard’s Asia Center chuẩn bị đón nhận một luồng hơi ấm từ phương Nam: tiếng Việt, ký ức và hồn xứ sở. Nhận lời mời từ Chương trình Tiếng Việt tại Đại học Harvard (Mỹ), hai bộ phim tài liệu âm nhạc Màu Cỏ Úa (2020) và Chân Trời Rực Rỡ (2025) của đạo diễn Lan Nguyên sẽ chính thức được trình chiếu trong một sự kiện giao lưu học thuật - nghệ thuật đặc biệt.

Việc hai tác phẩm của đạo diễn Lan Nguyên hiện diện tại không gian học thuật danh giá này không đơn thuần là một cột mốc nghệ thuật, mà là sự xác lập tọa độ căn tính Việt trên bản đồ văn hóa quốc tế. Đối với cộng đồng người Việt viễn xứ, đó là một cuộc hội ngộ của những tâm hồn xa quê, nơi họ tìm thấy bản ngã của mình qua những thanh âm quen thuộc.

Khi bước ra khỏi những rạp chiếu nhỏ để đến với khán giả toàn cầu, phim tài liệu không còn là những tư liệu cũ kỹ. Nó trở thành một nhịp cầu sống động, mang theo hơi thở và những câu chuyện chân thực nhất về một Việt Nam đương đại.

Từ hoài niệm đến tiếp biến

Dù ra đời ở hai thời điểm khác nhau với những phong cách âm nhạc ngỡ như trái ngược, Màu Cỏ Úa và Chân Trời Rực Rỡ đều gặp nhau tại một điểm chạm: nỗi trăn trở về nguồn cội.
Sự song hành của hai bộ phim trong chương trình lần này tạo nên một mạch đối thoại nghệ thuật hoàn chỉnh, phản ánh chân thực cách mà người Việt hôm nay nâng niu ký ức để định nghĩa lại tương lai.

"Màu Cỏ Úa" – Cuộc kiếm tìm căn tính

Đạo diễn Lan Nguyên từng chia sẻ, cô thực hiện Màu Cỏ Úa không phải với tư cách một nhà làm phim quan sát từ xa, mà là một người đồng hành. Suốt 5 năm, với chiếc máy quay cầm tay và những chuyến đi không định trước, cô đã thu giữ lại một Trần Tiến trần trụi nhất: không ánh đèn sân khấu, chỉ có tiếng sóng biển, tiếng gió đại ngàn và những câu chuyện đời thường.

Màu Cỏ Úa được chọn chiếu tại Harvard vì bộ phim đã vượt qua giới hạn của một cuốn tiểu sử âm nhạc. Nó là bản hồ sơ về căn tính văn hóa của một thế hệ nghệ sĩ Việt đi qua chiến tranh và hòa bình. Những giai điệu của Trần Tiến trong phim không chỉ là âm nhạc, mà là "tiếng Việt" được gọt giũa từ nỗi đau, tình yêu và sự tự do tự tại. Đối với khán giả tại Harvard, đây là cơ hội để họ chạm vào một Việt Nam đầy chiều sâu tâm hồn, một Việt Nam "nguyên bản" không cần tô vẽ.

"Chân Trời Rực Rỡ" – Hành trình tìm về cánh rừng nguồn cội

Nếu Màu Cỏ Úa là bản du ca của một cá nhân, thì Chân Trời Rực Rỡ lại là một nốt lặng đầy nhân văn giữa dòng chảy điện ảnh. Thoát khỏi khuôn khổ của một bộ phim chân dung nghệ sĩ, tác phẩm này chọn lối đi riêng để giải mã hai tiếng "Nguồn cội".

Điểm chạm đắt giá nhất chính là sự đan cài những mảnh đời từ chương trình "Như Chưa Hề Có Cuộc Chia Ly". Những giọt nước mắt đoàn tụ của những phận người thất lạc nửa thế kỷ đã biến bộ phim thành một "trạm dừng" để chữa lành. Dưới ống kính của Lan Nguyên, Ninh Bình hiện lên như một nhân vật sống động – nơi những trầm tích lịch sử soi rọi cho sự mong manh của kiếp nhân sinh. Qua đó, bộ phim định nghĩa lại về quê hương: không chỉ là một tọa độ địa lý, mà là nơi "thuộc về" trong tim mỗi người.

Việc trình chiếu một tác phẩm mang đậm tính triết lý về sự hàn gắn như vậy tại Harvard đặt ra những câu hỏi về sự dịch chuyển của người Việt trong thế giới hôm nay. Điều này tạo nên sự đồng cảm đặc biệt với cộng đồng xa quê, khi họ nhìn thấy hành trình của chính mình qua những thước phim.

Đối thoại về cội nguồn ở bên kia bán cầu

"Nơi dòng sông tìm ra biển, nơi ký ức ngân vang qua nhiều thế hệ, và nơi những đường chân trời bừng sáng hơn bao giờ hết!"
Đó là tinh thần cốt lõi mà ekip mang đến Harvard lần này. Những buổi chiếu phim không chỉ dừng lại ở việc thưởng thức nghệ thuật, mà còn mở ra những phiên Q&A (hỏi đáp) trực tiếp giữa đạo diễn Lan Nguyên, ekip từ Việt Nam và cộng đồng học thuật, sinh viên tại Mỹ.

Năm mới, một chân trời mới. Cuộc đối thoại về "tiếng Việt trong đời sống đương đại" ở bên kia bán cầu là một cơ hội vô giá để lan tỏa những trăn trở về gốc rễ. Giữa nhịp sống vội vã, những thước phim của Lan Nguyên như một chiếc mỏ neo giữ người trẻ gốc Việt với tiếng mẹ đẻ, với ký ức quê hương. Dù là một thế hệ từng nghe nhạc Trần Tiến qua chiếc đài cassette cũ, hay thế hệ hòa mình vào sân khấu ánh sáng của Hà Anh Tuấn, tất cả đều tìm thấy mình trong mạch chảy chung của văn hóa dân tộc.

Thông tin trình chiếu tại Đại học Harvard

Địa điểm: CGIS South, 1730 Cambridge Street, Cambridge, Massachusetts.Lịch chiếu (Giờ Mỹ):
18:00 | 02.03.2026: Phim Màu Cỏ Úa
18:00 | 03.03.2026: Phim Chân Trời Rực Rỡ

Chương trình do Harvard’s Asia Center và Chương trình Tiếng Việt tại Harvard tổ chức. Sự kiện mở cửa hoàn toàn miễn phí.