Nhiếp ảnh gia Hoàng Thế Nhiệm và 224 SPACE: Hai cuộc đối thoại qua nhiếp ảnh

Khi đích đến của nhiếp ảnh phong cảnh không chỉ là
chụp một cảnh đẹp

Khoảng năm 1826–1827, nhà phát minh người Pháp Nicéphore Niépce tạo ra View from the Window at Le Gras, được xem là bức ảnh chụp bằng máy ảnh lâu đời nhất còn tồn tại. Trên tấm bản in heliography, cảnh vật bên ngoài cửa sổ hiện lên với những mái nhà, công trình và một khoảng trời.

Từ một khung cảnh đời thường, nhiếp ảnh mở ra khả năng lưu giữ những gì mắt người nhìn thấy. Gần hai thế kỷ sau, phong cảnh vẫn là một trong những đề tài quen thuộc của nhiếp ảnh. Nhưng ghi lại một cảnh đẹp và tạo nên một tác phẩm mang dấu ấn cá nhân là hai câu chuyện khác nhau.

Đây cũng là câu hỏi mà nhiếp ảnh gia Hoàng Thế Nhiệm đã dành nhiều năm theo đuổi: Làm thế nào để một người chụp ảnh phong cảnh đưa được cá tính nghệ sĩ của mình vào những gì vốn đã hiện diện trong tự nhiên?

Sinh năm 1960 tại Sài Gòn, anh Hoàng Thế Nhiệm từng làm việc trong lĩnh vực kỹ thuật hàng hải trước khi chuyển sang nhiếp ảnh chuyên nghiệp vào năm 1995. Ban đầu, anh tập trung vào nhiếp ảnh phong cảnh thương mại, phục vụ quảng cáo và du lịch. Bước ngoặt trong tư duy sáng tác đến vào năm 2005, sau quá trình hợp tác với Lotus Gallery tại các triển lãm quốc tế ở Pháp và Singapore. Từ đó, anh dần dịch chuyển khỏi cách tiếp cận phong cảnh như một địa danh cần được ghi lại, để tìm kiếm một ngôn ngữ thị giác riêng.

Tại buổi triển lãm LIFE OF TREES, từ năm 2007, anh Hoàng Thế Nhiệm đã suy nghĩ về việc làm thế nào để nhiếp ảnh phong cảnh mang được cá tính nghệ sĩ. Gần 20 năm sau, anh vẫn tiếp tục tìm câu trả lời thông qua một cách thực hành bền bỉ: chọn chủ thể mình yêu thích, liên tục quan sát và đối thoại với nó để hiểu sâu hơn về hình thái, đặc tính cũng như những khả năng biểu đạt của chính chủ thể ấy.

Với LIFE OF TREES, chủ thể đó là cây.

Đối thoại với cây để tìm tiếng nói riêng

Triển lãm giới thiệu 32 tác phẩm nhiếp ảnh phong cảnh đen trắng. Tuy nhiên, người xem khó tìm thấy ở đây hình ảnh những tán cây xanh tươi hay cảnh quan được lựa chọn đơn thuần vì vẻ đẹp ngoạn mục. Thay vào đó là thân cây khô, những cành nhánh biến dạng dưới tác động của nắng gió, bộ rễ trơ trên nền đất nứt nẻ và những hình hài mang dấu vết của thời gian.

Đây là những chủ thể dễ bị bỏ qua trong cách thưởng ngoạn thiên nhiên thông thường. Nhưng qua lựa chọn góc nhìn, ánh sáng, bố cục và sắc độ, những hình thái ấy trở thành chất liệu cho một cách diễn giải khác về tự nhiên.

Trong LIFE OF TREES, đen trắng đóng vai trò quan trọng trong quá trình đó. Khi màu sắc được lược bỏ, sự chú ý của người xem chuyển sang những tương phản giữa sáng và tối, những đường nét của cành cây, kết cấu của thân gỗ và khoảng trống bao quanh chủ thể. Ngôn ngữ đen trắng vì thế không chỉ tạo nên sự nhất quán về mặt thị giác cho triển lãm. Nó còn giúp anh Hoàng Thế Nhiệm tập trung vào những đặc tính của chủ thể mà màu sắc đôi khi khiến người xem ít chú ý hơn.

Qua hình tượng cây, nghệ sĩ gợi mở những suy tư về sinh trưởng, tổn thương, suy tàn và tính hữu hạn. Sự sống không chỉ được nhận diện ở những gì đang phát triển, mà còn hiện diện trong những dấu vết còn lại sau biến đổi. Một cái cây có thể không còn nguyên vẹn, nhưng hình hài của nó vẫn lưu giữ câu chuyện về môi trường đã tác động lên nó.

Đó cũng là cách anh Hoàng Thế Nhiệm nhìn thiên nhiên như một không gian để chiêm nghiệm về con người. Cũng theo chia sẻ của nhiếp ảnh gia, có rất nhiều vẻ đẹp mà con người chưa để ý đến. Vẻ đẹp ấy đòi hỏi một đôi mắt biết nhìn và tinh thần tìm tòi để nhận ra.

Từ tác phẩm đến không gian thưởng lãm

Một bức ảnh có thể bắt đầu từ khoảnh khắc bấm máy, nhưng hành trình để nó trở thành một tác phẩm hoàn chỉnh còn kéo dài qua nhiều công đoạn. Với nhiếp ảnh nghệ thuật, cách xử lý hậu kỳ, cân chỉnh sắc độ, lựa chọn giấy in và trình bày trong không gian đều góp phần định hình trải nghiệm thị giác của người xem.

Điều này hiện diện khá rõ tại LIFE OF TREES. Tại triển lãm, không gian, ánh sáng, giấy in và mực in đều được đầu tư để giữ chất lượng thưởng lãm ở mức cao. Các tác phẩm được trưng bày trên hai tầng của 224 SPACE, tạo điều kiện để người xem tiếp cận bộ ảnh qua nhiều góc nhìn và nhịp điệu khác nhau.

Đối với ảnh đen trắng, chất lượng bản in đặc biệt quan trọng. Sự chuyển tiếp giữa vùng sáng và vùng tối, độ sâu của sắc độ trung gian hay cách kết cấu bề mặt hiện lên đều ảnh hưởng đến cảm nhận về hình khối và không gian. Một hình ảnh trên màn hình và một bản in được đặt trong không gian triển lãm vì thế không hoàn toàn đem lại cùng một trải nghiệm.

Trong khuôn khổ LIFE OF TREES, buổi Artist Talk ngày 17/10/2026 với anh Hoàng Thế Nhiệm và đại diện Epson Việt Nam cũng mở rộng câu chuyện từ tư duy sáng tác sang quá trình hoàn thiện tác phẩm. Chương trình tập trung vào hành trình từ hình ảnh ban đầu đến bản in cuối cùng, cùng vai trò của kỹ thuật hậu kỳ và chất liệu in trong việc chuyển tải ý đồ nghệ thuật.

Những yếu tố này đưa người xem đến gần hơn với một khía cạnh thường ít được chú ý của nhiếp ảnh: tác phẩm không chỉ nằm trong nội dung được ghi lại, mà còn trong cách hình ảnh được xử lý, hoàn thiện và giới thiệu đến công chúng.

Đó cũng là điểm kết nối với định hướng của 224 SPACE, không gian trưng bày đứng sau LIFE OF TREES và chuỗi The Master Photography Exhibition.

224 SPACE: Tạo không gian cho những câu chuyện phía sau khuôn hình

LIFE OF TREES là triển lãm mở đầu cho The Master Photography Exhibition, chuỗi triển lãm do 224 SPACE phát triển nhằm giới thiệu những nhiếp ảnh gia đã dành nhiều năm theo đuổi thực hành sáng tác, hình thành ngôn ngữ riêng và tích lũy kinh nghiệm trong lĩnh vực của mình.

Theo định hướng của 224 SPACE, chuỗi triển lãm không chỉ tập trung vào những tác phẩm đã hoàn thành, mà còn muốn ghi nhận quá trình lao động phía sau chúng: những năm tháng theo đuổi một đề tài, tính kỷ luật trong thực hành và các lựa chọn góp phần định hình dấu ấn nghệ thuật của mỗi tác giả.

Việc lựa chọn nhiếp ảnh gia Hoàng Thế Nhiệm cho kỳ triển lãm đầu tiên đặt định hướng ấy vào một trường hợp cụ thể. Với nhiều năm theo đuổi nhiếp ảnh phong cảnh, anh có một quá trình sáng tác đủ dài để nhìn lại những thay đổi trong cách tiếp cận chủ thể, từ việc ghi lại vẻ đẹp địa danh đến việc sử dụng thiên nhiên như một ngôn ngữ biểu đạt.

Qua đó, The Master Photography Exhibition muốn đưa công chúng đến gần hơn với câu chuyện của người làm nghề, thay vì chỉ giới thiệu kết quả cuối cùng của quá trình sáng tạo.

Ý tưởng xây dựng chuỗi triển lãm đã được 224 SPACE ấp ủ trong thời gian dài. Đơn vị hướng đến việc trở thành không gian để các nhiếp ảnh gia kể câu chuyện của mình bằng hình ảnh, đồng thời tạo thêm cơ hội cho công chúng tiếp cận và thưởng lãm nhiếp ảnh nghệ thuật.

Với 224 SPACE, việc đưa nhiếp ảnh đến gần công chúng vì thế không chỉ nằm ở việc mở cửa đón khách. Đó còn là quá trình tạo ra điều kiện để người xem dành thời gian cho tác phẩm, tiếp cận câu chuyện phía sau mỗi khuôn hình và hiểu hơn về những lựa chọn nghệ thuật đã làm nên nó.

Định hướng này cũng gắn với mong muốn rộng hơn của đơn vị: góp phần lưu giữ và lan tỏa những giá trị nhiếp ảnh Việt Nam thông qua việc tập hợp, giới thiệu tác phẩm, tư liệu và hành trình sáng tác của các nghệ sĩ. Thay vì để mỗi triển lãm chỉ tồn tại như một sự kiện riêng lẻ, chuỗi The Master Photography Exhibition hướng đến việc tạo ra những kết nối lâu dài giữa tác giả, tác phẩm và cộng đồng yêu nhiếp ảnh. Đây là một mục tiêu cần thời gian để hiện thực hóa, và triển lãm đầu tiên là bước khởi đầu cho quá trình ấy.

Học cách nhìn, tạo cơ hội để được nhìn thấy

Từ bức ảnh phong cảnh của Nicéphore Niépce vào thế kỷ 19 đến LIFE OF TREES của Hoàng Thế Nhiệm, nhiếp ảnh đã trải qua nhiều thay đổi về công nghệ và ngôn ngữ tạo hình. Nhưng câu hỏi về cách người nghệ sĩ nhìn thế giới và chuyển hóa góc nhìn ấy thành tác phẩm vẫn còn nguyên giá trị.

Với anh Hoàng Thế Nhiệm, câu trả lời không đến từ việc liên tục tìm kiếm những cảnh quan ngoạn mục hơn, mà từ quá trình quan sát và đối thoại lâu dài với một chủ thể quen thuộc. Những thân cây khô, bộ rễ trơ trọi hay hình thể bị biến đổi dưới tác động của tự nhiên trở thành cách ông nhìn về sự sống, thời gian và những dấu vết còn lại sau mỗi biến chuyển.

Với 224 SPACE, câu chuyện tiếp tục ở một phía khác của hành trình sáng tạo: tạo ra không gian để những góc nhìn ấy được giới thiệu, tiếp nhận và đối thoại cùng công chúng.

The Master Photography Exhibition

Chuỗi triển lãm mới do 224 SPACE khởi xướng, tôn vinh hành trình sáng tác và dấu ấn nghệ thuật của các nhiếp ảnh gia Việt Nam. Thông qua cách tuyển chọn tác phẩm, sắp đặt không gian và chú trọng chất lượng in ấn, 224 SPACE mong muốn đưa trải nghiệm thưởng lãm nhiếp ảnh đến gần hơn với công chúng.

Triển lãm đầu tiên của chuỗi là LIFE OF TREES, giới thiệu 32 tác phẩm phong cảnh đen trắng của nhiếp ảnh gia Hoàng Thế Nhiệm.

Thời gian: 10–19/10/2026
Địa điểm: 224 SPACE, 31A Lê Văn Miến, An Khánh, TP.HCM

Theo dõi 224 SPACE Saigon trên Facebook để cập nhật thông tin về các triển lãm tiếp theo trong chuỗi.