Trở về sau hành trình an ninh mạng toàn cầu: Câu chuyện của chuyên gia Luân Lại tại NAB Việt Nam

Innovate Beyond Boundaries (Đổi mới vượt ranh giới) là chuỗi nội dung lãnh đạo gồm 4 tập, được phát triển bởi NAB Vietnam, khắc họa tinh thần đổi mới của Ngân hàng Quốc gia Úc (National Australia Bank - NAB) thông qua câu chuyện của các nhà lãnh đạo, đồng thời mang đến góc nhìn sâu hơn về con người, văn hóa và tư duy kỹ thuật đứng sau tổ chức.

Trở về để kiến tạo

Luân Lại, Giám đốc Khối An ninh mạng tại NAB Việt Nam đã rời quê hương từ năm 11 tuổi khi gia đình chuyển đến Úc. Trong 35 năm sau đó, ông xây dựng cuộc sống, gia đình và một sự nghiệp ưu tú trong lĩnh vực an toàn thông tin.

Đó là một hành trình trải dài qua nhiều lục địa, ngành nghề và những thời khắc chuyển mình của công nghệ hiện đại. Bắt đầu từ sau sự kiện 9/11, ông dành nhiều thập kỷ giúp các tổ chức trong lĩnh vực ngân hàng, công nghệ tài chính và hạ tầng trọng yếu đối phó với bối cảnh rủi ro an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Ông đã vươn tới những vị trí cao nhất trong nghề, nắm giữ các chức danh danh giá ở nhiều khu vực khác nhau.

Tuy nhiên, 5 năm trước, ông quyết định thu hành lý và trở về quê hương.

Quyết định này không xuất phát từ tham vọng thăng tiến. Từng nắm giữ hầu hết mọi chức danh mà một giám đốc bảo mật có thể ao ước, ông Luân tìm kiếm một thứ bền vững hơn: cơ hội giúp phát triển thế hệ nhân tài công nghệ tiếp theo của Việt Nam. Ông gọi đó là "hiệu ứng số nhân" (multiplier effect).

Một chuyên gia an ninh mạng giỏi có thể bảo vệ một hệ thống. Thế nhưng một đội ngũ kỹ sư xuất sắc có thể bảo vệ hàng triệu người và định hình tương lai công nghệ. Và chính niềm tin đó là thứ đã đưa ông trở về với Việt Nam.

Trong mắt ông Luân, nguồn nhân lực công nghệ Việt Nam vẫn là một trong những tài sản chưa được khai thác hết tiềm năng trên thế giới. Các kỹ sư Việt Nam có khát khao học hỏi mạnh mẽ, sẵn sàng đón nhận thử thách và sự tò mò tri thức vẫn thường bị đánh giá thấp.

Dù vậy trong nhiều năm, các tổ chức toàn cầu chủ yếu nhìn nhận Việt Nam như một nền trung tâm gia công. Họ kỳ vọng các kỹ sư chỉ đơn thuần thực thi kế hoạch thay vì định hình chúng. Thế nhưng ông Luân lại nhìn thấy một điều khác biệt. Ông nhìn thấy những nhà đổi mới, kiến trúc sư và những nhà lãnh đạo tương lai.

Đối với ông trở về Việt Nam không đơn giản chỉ là hồi hương. Mà đó là cơ hội để xây dựng một môi trường nơi các kỹ sư Việt Nam được tin tưởng không chỉ để bàn giao công nghệ, mà còn để thiết kế, phản biện và lãnh đạo.

Và niềm tin ấy của ông không chỉ dựa trên sự lạc quan. Sau nhiều thập kỷ làm việc trên các thị trường toàn cầu, ông Luân tin rằng có một nét đặc trưng trong cách người Việt Nam và Đông Nam Á tiếp cận công nghệ và giải quyết vấn đề. Đó là một phẩm chất mà ông cho rằng thế giới vẫn chưa nhận ra đầy đủ.

Sự thực chiến của văn hóa “Siêu ứng dụng”

Khi ta nhìn vào sự tương phản rõ rệt trong cách phương Tây và Đông Nam Á tương tác với công nghệ, ta có thể hiểu rõ vì sao ông Luân lại đặt cược lớn vào thế hệ công nghệ tiếp theo của Việt Nam đến thế.

Tại các quốc gia như Úc, dịch vụ số thường phát triển trong các hệ sinh thái chuyên biệt. Trong đó ứng dụng được thiết kế với chuyên môn sâu và mục đích rõ ràng. Ví dụ, một ứng dụng ngân hàng chủ yếu tập trung giúp khách hàng quản lý tài chính. Chính cách tiếp cận này mang lại tính ổn định, bảo mật và sự tin cậy ở quy mô lớn.

Ở chiều ngược lại, các ứng dụng ngân hàng tại Việt Nam đã tiến hóa thành các "siêu ứng dụng" tích hợp, đa dạng. Điều này thể hiện qua việc các dịch vụ gọi xe, đặt chuyến bay, vé xem hòa nhạc và mua vé số được kết nối với người dùng một cách mượt mà thông qua một giao diện duy nhất. Sự đổi mới nhanh chóng, phá vỡ ranh giới này phản ánh trực tiếp một nền văn hóa vốn dĩ có tính thích ứng cao và rất quen thuộc với các hệ thống kết nối linh hoạt.

Ông Luân thường chia sẻ với các đồng nghiệp quốc tế rằng khái niệm phát triển linh hoạt thực chất ra đời trên đường phố Đông Nam Á. Ông lấy cách người Việt lái xe máy ở TP.HCM làm hình ảnh ẩn dụ cho sự linh hoạt mang tính tự nhiên này. Trên những con phố đông đúc, dòng xe không dừng lại khi gặp vật cản. Thay vào đó, họ liên tục di chuyển, lách qua các rào cản, đi theo mọi hướng và thích nghi với điều kiện thực tế theo thời gian thực.

Thứ thoạt nhìn có vẻ hỗn loạn, thực chất lại là một hệ thống luôn tự thích nghi với các điều kiện bên ngoài. Khi sự linh hoạt đó được áp dụng vào công nghệ, tốc độ học hỏi, phát triển và đổi mới có thể trở nên vô cùng đáng kinh ngạc. Ông Luân tin rằng kỹ sư Việt Nam bẩm sinh đã sở hữu sự linh hoạt trong tư duy để giải quyết các thách thức an ninh mạng phức tạp và không ngừng biến đổi, nơi hiểm họa biến chuyển từng giờ và các quy tắc rập khuôn luôn thất bại.

Ươm mầm lãnh đạo từ môi trường thử nghiệm an toàn

Tuy nhiên, việc khai mở tiềm năng này đòi hỏi phải thay đổi những thói quen văn hóa đã ăn sâu.

Với ông Luân, phát triển nhân tài không phải là cho sẵn câu trả lời mà là trao cho họ sự tự tin để tự tìm ra giải pháp.

Một thách thức ông nhận thấy là các nhân sự Việt Nam thường có xu hướng chờ chỉ đạo trước khi hành động. Dù cách tiếp cận đó có thể hiệu quả trong môi trường truyền thống, an ninh mạng hiện đại đòi hỏi một tư duy khác biệt. Rủi ro thay đổi liên tục và những người cọ xát trực tiếp với vấn đề nhất thường là những người có khả năng giải quyết nó tốt nhất.

Đó là lý do vì sao ông Luân chủ ý đưa đội ngũ của mình vào những tình huống chưa rõ ràng. Ông thách thức các kỹ sư bằng những bài toán phức tạp và khuyến khích họ tự vượt qua sự không chắc chắn thay vì bày sẵn những hướng dẫn chi tiết cho họ. Vai trò của ông không phải là ra lệnh, mà là huấn luyện, hỗ trợ và giúp họ phát triển.

Bằng cách xem tổ chức của mình như một "bàn cờ" ông có thể tìm hiểu sâu sát thế mạnh riêng của từng cá nhân. Trách nhiệm của ông là hiểu rõ những thế mạnh đó để đặt mọi người vào vị trí giúp họ thành công. Tại NAB Việt Nam, triết lý này đã giúp tạo ra thứ mà ông Luân mô tả là một môi trường thử nghiệm an toàn.

Đây là môi trường nơi kỹ sư được khuyến khích thử nghiệm, bứt phá giới hạn của bản thân và thậm chí thất bại vì họ biết mình có một đội ngũ lãnh đạo sẵn sàng hỗ trợ. Sự tin tưởng được gầy dựng dần dần. Các kỹ sư được trao cơ hội qua những tác vụ nhỏ, dễ kiểm soát, được trang bị những công cụ hỗ trợ trong công việc trước khi dần dần gánh vác những trách nhiệm to lớn hơn.

Mục tiêu không đơn thuần là hoàn thành công việc hiện tại. Mà là chuẩn bị cho nhân sự sẵn sàng với những thử thách tiếp theo.

Nền tảng của tất cả những điều này là một niềm tin đơn giản: mỗi vai trò phải là bước đệm chuẩn bị cho kỹ sư bước lên vị trí kế tiếp. Sự hỗ trợ của một tập thể gắn kết đi đôi với các tiêu chuẩn của một tổ chức toàn cầu sẽ tạo ra môi trường để mọi người bồi đắp cả năng lực lẫn sự tự tin.

Bài toán lớn hơn cho những người đã sẵn sàng

Đối với ông Luân, phát triển nhân tài không dừng lại ở việc tạo ra cơ hội. Nó đòi hỏi phải xây dựng một môi trường nơi mọi người cảm thấy đủ an toàn để nắm bắt những cơ hội đó.

Khi kỹ sư phát triển hơn thì trách nhiệm đặt lên vai họ cũng lớn theo. Ông hiểu rằng sự tự tin không thể có được qua việc rao giảng mà phải được đúc kết qua kinh nghiệm thực tế.

Đó là lý do ông Luân xem mọi dự án không chỉ là một sản phẩm cần bàn giao. Mọi thử thách đều là cơ hội để một người học hỏi, phát triển và chuẩn bị cho bước tiếp theo.

Văn hóa mà ông góp phần xây dựng là sự kết hợp của hai yếu tố hiếm khi đi cùng nhau: sự hỗ trợ của một tổ chức gắn bó và tiêu chuẩn khắt khe của một doanh nghiệp toàn cầu. Mọi người được khuyến khích giúp đỡ lẫn nhau nhưng đồng thời cũng được thúc đẩy tự nâng cao tiêu chuẩn cho chính mình.

Với những người khao khát vị trí lãnh đạo, việc đáp ứng kỳ vọng chỉ là điểm khởi đầu. Mục tiêu thực sự là sự phát triển liên tục, mài giũa các kỹ năng, khả năng đánh giá và khả năng phục hồi cần thiết để dẫn dắt các đội ngũ tầm cỡ thế giới và bảo vệ các hệ thống quan trọng toàn cầu.

Chương tiếp theo của cuộc hành trình

Quyết định trở về Việt Nam của ông Luân mang đậm tính cá nhân nhưng đồng thời đó cũng là một di sản mang tính chiến lược.

Dành nhiều thập kỷ làm việc tại cả môi trường ở Úc và Việt Nam, ông tin rằng tương lai của an ninh mạng sẽ ngày càng phụ thuộc vào những người có khả năng thích ứng với sự phức tạp, tư duy sáng tạo và giải quyết các bài toán chưa từng có tiền lệ.

Đó chính xác là những gì ông nhìn thấy ở thế hệ nhân tài công nghệ tiếp theo của Việt Nam.

Bằng việc xây dựng một đội ngũ bảo mật tầm cỡ quốc tế tại NAB Việt Nam, ông Luân đang làm nhiều điều hơn là chỉ cống hiến cho quê hương. Ông đang giúp tạo ra một môi trường nơi các kỹ sư tài năng có thể phát triển năng lực, sự tự tin và tố chất lãnh đạo cần thiết để bước ra sân chơi toàn cầu.

Sứ mệnh của ông không chỉ đơn thuần là xây dựng những hệ thống tốt hơn. Mà là xây dựng những con người sẽ bảo vệ chúng.

Và có lẽ đó mới chính là hiệu ứng số nhân thật sự.

Cảm ơn NAB Vietnam đã đồng hành cùng Vietnam Innovators để mang chuỗi series Innovate Beyond Boundaries đến với khán giả. Qua 4 tập phát sóng, series mở ra góc nhìn sâu sắc về con người, tư duy đổi mới và văn hóa kỹ thuật tại NAB, đồng thời làm nổi bật vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong hành trình xây dựng những giải pháp công nghệ đẳng cấp quốc tế

Xem full toàn bộ TẠI ĐÂY.