Việt Nam chuyển trục tăng trưởng sang khu vực tư nhân

Việt Nam đẩy mạnh công nghệ lõi với chiến lược vốn mới

Việt Nam đang thúc đẩy một mô hình đầu tư vốn tam trụ - kết hợp giữa Nhà nước, các viện nghiên cứu và khu vực tư nhân - nhằm hỗ trợ các lĩnh vực công nghệ nhiều rủi ro nhưng tiềm năng cao như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và công nghệ khí hậu. Cách tiếp cận phối hợp này cho phép Việt Nam vượt lên khỏi sự chi phối đơn thuần của thị trường, khi Nhà nước ngày càng giữ vai trò đối tác góp vốn hạn chế trong các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Trong lĩnh vực AI, tốc độ ứng dụng đang tăng nhanh: đến cuối năm 2025, khoảng 170.000 doanh nghiệp đã tích hợp công nghệ AI vào hoạt động. Riêng năm 2024, vốn tư nhân đổ vào các startup AI đạt 80 triệu USD, tăng gấp 8 lần so với năm trước. Ngành bán dẫn cũng ghi nhận tăng trưởng, với hơn 50 công ty thiết kế và 7.000 kỹ sư đang hoạt động. Ở mảng công nghệ khí hậu, nhờ mục tiêu Net Zero và kế hoạch triển khai sàn giao dịch tín chỉ carbon vào năm 2026, lượng vốn đầu tư mạo hiểm hiện đã cao gấp đôi mức trung bình toàn cầu.

Tuy nhiên, những bước tiến này không tránh khỏi thách thức. Dù Việt Nam xếp hạng 44 toàn cầu về chỉ số đổi mới sáng tạo, nhưng chỉ đứng thứ 70 về nguồn nhân lực. Khoảng 65% nhân lực công nghệ cao người Việt đang làm việc ở nước ngoài, dẫn đến tình trạng thiếu hụt trầm trọng nhân sự R&D và cố vấn trong nước. Khoảng trống nhân lực này có nguy cơ làm chậm nhịp đổi mới dù dòng vốn đầu tư đang ngày một dồi dào.

Việc chính thức hóa mô hình tam trụ là nỗ lực của Việt Nam nhằm kết hợp vai trò giảm thiểu rủi ro từ khu vực công và kỷ luật thị trường từ khu vực tư, để giải bài toán điều phối vốn cho đổi mới sáng tạo. Mức tăng trưởng mạnh mẽ của vốn đầu tư vào AI và công nghệ xanh cho thấy niềm tin của nhà đầu tư vào quá trình chuyển đổi xanh và số tại Việt Nam.

Việt Nam chuyển trục tăng trưởng sang khu vực tư nhân

Tám tháng sau khi Nghị quyết 68 được ban hành, Việt Nam ghi nhận làn sóng thành lập doanh nghiệp bùng nổ kỷ lục, trung bình khoảng 18.000 doanh nghiệp mới mỗi tháng. Tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên toàn quốc đã chạm mốc gần 1,1 triệu. Điều này đánh dấu một bước chuyển lớn trong cấu trúc kinh tế, khi khu vực tư nhân ngày càng khẳng định vai trò trung tâm trong tăng trưởng. Riêng năm 2025, vốn tư nhân đã chiếm tới 74,6% tổng vốn đầu tư vào các dự án trọng điểm quốc gia, tương đương khoảng 197,6 tỷ USD.

Nghị quyết 68 là một phần trong nỗ lực lớn hơn của Chính phủ nhằm hiện thực hóa tầm nhìn dài hạn của Đảng. Trọng tâm hiện nay không chỉ dừng lại ở việc khuyến khích doanh nghiệp, mà còn là xây dựng hệ thống hỗ trợ cụ thể, bao gồm cải cách pháp lý, phân định rõ vai trò của các bộ ngành và thúc đẩy sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp vào quá trình hoạch định chính sách. Điều này đã củng cố niềm tin vào khả năng dẫn dắt các dự án quy mô lớn, phức tạp và thúc đẩy đổi mới sáng tạo của khu vực tư nhân.

Tám tháng sau khi Nghị quyết 68 được triển khai, nền kinh tế Việt Nam đang chuyển mình về mặt cấu trúc. Khu vực tư nhân giờ đây không còn chỉ là lực lượng “bổ sung”, mà đã trở thành động cơ tăng trưởng chính, hướng đến các mục tiêu tăng trưởng hai chữ số từ năm 2026. Niềm tin kinh doanh được thể hiện rõ qua số lượng đăng ký tăng mạnh và tỷ lệ vốn tư nhân đóng góp gần 75% vào các dự án chiến lược.

Tập trung của Chính phủ vào hành động thực chất cho thấy giai đoạn tiếp theo sẽ là thể chế hóa những thành quả này thông qua cải cách pháp lý và hạ tầng chuyên biệt để duy trì động lực khởi nghiệp. Nếu xu hướng này tiếp tục, khu vực tư nhân Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển mình từ vai trò người tham gia sang vị thế kiến tạo chính cho chu kỳ phát triển tiếp theo của đất nước.

Nghị định 68 và bước chuyển chiến lược trong cách quỹ đầu tư rót vốn vào startup Việt

Các chính sách cải cách năm 2025 của Việt Nam không chỉ làm thay đổi bức tranh khởi nghiệp, mà còn tái định hình cách các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) đưa ra quyết định rót vốn. Theo bà Hoàng Thị Kim Dzung, Giám đốc quốc gia Genesia Ventures tại Việt Nam, Nghị định 68 đang trở thành trụ cột chiến lược mới của các quỹ đầu tư. Một thay đổi quan trọng là cách đánh giá “tài sản mềm” (soft assets). Theo định hướng mới, ngân hàng có thể xem xét dòng tiền và dữ liệu vận hành ổn định của startup để cấp tín dụng, thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp. Điều này giúp startup có dòng doanh thu đều đặn dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay, thay vì chỉ phụ thuộc vào gọi vốn cổ phần.

Từ đó, Genesia đã điều chỉnh chiến lược đầu tư, ưu tiên những startup có năng lực tạo dòng tiền mạnh và tiềm năng tiếp cận vốn không pha loãng (non-dilutive). Thay vì chỉ tập trung tăng trưởng bằng mọi giá, quỹ tìm kiếm những công ty vừa có quy mô, vừa có kỷ luật tài chính. Xu hướng này được củng cố thông qua việc Genesia tăng cường hợp tác với hệ thống ngân hàng, điển hình là hợp tác với ngân hàng OCB, để mở rộng kênh tài trợ vốn cho startup ngoài hình thức đầu tư mạo hiểm truyền thống. Đây là dấu hiệu cho thấy VC và ngân hàng đang bắt đầu bổ trợ lẫn nhau trong bối cảnh chính sách mới giúp giảm rủi ro khi cho startup công nghệ vay vốn.

Các chính sách năm 2025 đang tái cấu trúc hệ sinh thái công nghệ Việt Nam bằng cách nâng vai trò khu vực tư nhân và đẩy mạnh ưu đãi R&D. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng cách giữa định hướng chính sách và khả năng thực thi. Để hình thành chu kỳ vốn bền vững, Việt Nam cần cải cách thủ tục hành chính và giải quyết các rào cản như yêu cầu lợi nhuận khi exit, thủ tục tài khoản DICA phức tạp, lựa chọn pháp lý giữa Việt Nam và Singapore, hay khung pháp lý chưa hoàn thiện cho fintech, AI và blockchain. Chỉ khi giải quyết những nút thắt này, hệ sinh thái mới có thể tiệm cận với chuẩn phát triển của các doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng cao trên toàn cầu.

Việt Nam chính thức thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế đầu tiên

Việt Nam đã chính thức công bố thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) đầu tiên, do Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì lễ ra mắt vào ngày 21 tháng 12 năm 2025. Đây là cột mốc quan trọng sau hơn 40 năm cải cách Đổi Mới, thể hiện tham vọng dài hạn của Việt Nam trong việc hội nhập sâu hơn vào hệ thống tài chính toàn cầu. Thay vì sao chép các mô hình đã có, Việt Nam theo đuổi một hướng đi khác biệt: xây dựng hệ sinh thái tài chính thống nhất, phù hợp với mục tiêu phát triển của quốc gia, thay vì cạnh tranh trực diện với các trung tâm khu vực.

IFC được kỳ vọng sẽ mở khóa nguồn vốn quy mô lớn với chi phí thấp để phục vụ các dự án chiến lược, giảm áp lực nợ công và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Đồng thời, trung tâm này sẽ tạo nền tảng giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận các tiêu chuẩn quản trị quốc tế, mở rộng ra thị trường toàn cầu và áp dụng các thực hành tài chính tiên tiến. Đặc biệt, việc thành lập IFC gắn liền với cải cách thể chế hướng tới minh bạch, quản trị rủi ro và chuyển đổi số, đồng thời cân bằng giữa mở cửa tài chính và giám sát chặt chẽ theo chuẩn quốc tế.

Đọc thêm phân tích chi tiết tại đây.