4 phim hoạt hình châu Á xuất sắc xứng đáng với tượng vàng Oscar 2026

Mỗi mùa Oscar, hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc nhất luôn phản ánh khá rõ bức tranh của ngành công nghiệp animation toàn cầu. Danh sách đề cử năm nay tiếp tục cho thấy sự cân bằng quen thuộc: những bom tấn thương mại từ Hollywood, các dự án lớn của những hãng phim danh tiếng, và một vài đại diện châu Âu mang màu sắc nghệ thuật.

Tuy nhiên, danh sách này vẫn để lộ một khoảng trống đáng chú ý: sự vắng mặt của hoạt hình châu Á.

Điều đó càng đáng ngạc nhiên khi năm 2025 được xem là một cột mốc quan trọng của hoạt hình châu Á, khi nhiều bộ phim trong khu vực không chỉ đạt thành công thương mại vượt trội mà còn thể hiện những kỹ thuật làm phim tinh tế và bản sắc thẩm mỹ riêng.

Từ phong cách thủy mặc đặc trưng của Trung Quốc đến cách anime Nhật Bản phát triển ngôn ngữ điện ảnh độc đáo, hoạt hình châu Á đang cho thấy mình là một “powerhouse” thực sự của ngành công nghiệp phim hoạt hình toàn cầu.

Bốn bộ phim sau đây là minh chứng rõ ràng nhất.

Tiểu Yêu Quái Núi Lãng Lãng (Nobody) – Phép màu của Studio Thượng Hải

Lấy bối cảnh trong thế giới của Tây Du Ký, Tiểu Yêu Quái Núi Lãng Lãng kể về một nhóm yêu quái “hạng thấp” gồm lợn, cóc, chồn và tinh tinh. Họ là những kẻ ngoài lề xã hội, từng làm tay sai cho các thế lực khác. Trong một nỗ lực đổi đời đầy liều lĩnh, cả nhóm quyết định giả làm thầy trò Đường Tăng để lên đường tìm kinh Phật và đạt được sự bất tử.

Điểm hấp dẫn của bộ phim nằm ở cách câu chuyện dần chuyển biến từ một trò lừa đảo mang màu sắc hài hước, hành trình của những kẻ vô danh dần trở thành một câu chuyện về lòng dũng cảm và sự trưởng thành. Những nhân vật ban đầu chỉ đóng giả anh hùng cuối cùng lại phải học cách trở thành anh hùng thật sự.

Về mặt kỹ thuật, các họa sĩ vẫn trung thành với ngôn ngữ thủy mặc 2D quen thuộc của hoạt hình Trung Hoa, nhưng phát triển nó bằng cách đưa thêm yếu tố ánh sáng, đổ bóng và không gian điện ảnh.

Trong hội họa truyền thống, tranh thủy mặc thường gợi hình bằng nét bút và khoảng trống, ít nhấn mạnh vào ánh sáng. Nhưng điện ảnh lại là nghệ thuật của ánh sáng. Vì vậy, ê-kíp làm phim đã phải tìm cách kết hợp hai hệ thẩm mỹ này: giữ lại nét bút mềm mại của mực trên giấy gạo, đồng thời bổ sung chiều sâu không gian và ánh sáng để tạo nên trải nghiệm thị giác gần với điện ảnh.

Đây cũng là điều khiến bộ phim mang đậm dấu ấn của Shanghai Animation Film Studio – một trong những xưởng phim hoạt hình lâu đời nhất thế giới, được thành lập năm 1947.

Trong suốt nhiều thập niên, studio này đã kiên trì xây dựng và phát triển một “trường phái Trung Hoa” riêng trong hoạt hình, kết hợp ngôn ngữ điện ảnh với mỹ học hội họa truyền thống như thủy mặc và tranh dân gian.

Sau gần tám thập niên, những kỹ thuật tưởng như cổ điển vẫn có thể lay động hàng triệu khán giả khi được kể bằng những câu chuyện gần gũi và giàu cảm xúc. Tiểu Yêu Quái Núi Lãng Lãng một lần nữa chứng minh một hướng đi bền vững cho tương lai của ngành phim hoạt hình: những bộ phim tôn trọng bản sắc thẩm mỹ riêng với kinh phí thấp, nhưng vẫn đủ sức chạm đến những cảm xúc phổ quát của con người.

Na Tra 2: Ma Đồng Náo Hải – Hoạt hình Trung Quốc đoạt kỷ lục doanh thu thế giới

Nếu Tiểu Yêu Quái Núi Lãng Lãng là minh chứng cho sức sống của hoạt hình 2D truyền thống, thì Na Tra 2 lại đại diện cho tham vọng quy mô của ngành công nghiệp hoạt hình Trung Quốc hiện đại.

Tiếp nối thành công của phần phim năm 2019, Na Tra 2: Ma Đồng Náo Hải tiếp tục theo chân Na Tra và Ngao Bính khi cả hai phải hợp sức đối đầu với những thế lực mới đang đe dọa trật tự của cả hai cõi.

Bộ phim nhanh chóng trở thành hiện tượng phòng vé. Với doanh thu vượt mốc 2,2 tỷ USD, Na Tra 2 không chỉ là phim hoạt hình thành công nhất Trung Quốc mà còn trở thành phim hoạt hình có doanh thu cao nhất trong lịch sử điện ảnh thế giới.

Về mặt kỹ thuật, Na Tra 2 không chỉ là một phim CGI quy mô lớn mà còn đánh dấu bước tiến mới trong việc số hóa mỹ học tranh thủy mặc Trung Hoa. Đội ngũ sản xuất đã phát triển một dynamic ink-wash rendering engine – công nghệ dựng hình cho phép mô phỏng quá trình mực loang trên giấy gạo trong thời gian thực. Đây vốn là thách thức lớn của hoạt hình kỹ thuật số, bởi đặc tính của thủy mặc nằm ở sự lan tỏa và biến đổi liên tục của nét mực.

Một ví dụ tiêu biểu là cảnh Ngao Bính vung vũ khí qua màn hình chỉ 0,8 giây nhưng đội ngũ làm phim mất chín tháng để hoàn thiện nhằm đạt được hiệu ứng mực hòa và tách tự nhiên. Nhờ công nghệ này, từ chuyển động của vũ khí, mái tóc cho đến nếp vải của nhân vật đều mang cảm giác như những nét mực đang chuyển động, tạo nên sự cân bằng giữa sức mạnh của CGI hiện đại và vẻ uyển chuyển của hội họa truyền thống.

Sự vắng mặt của Na Tra 2 trong danh sách đề cử Oscar có thể phần nào xuất phát từ việc đây là một phần hậu truyện, khiến khán giả chưa xem phần đầu có thể gặp khó khăn khi tiếp cận câu chuyện. Tuy nhiên, lập luận này cũng trở nên khá mơ hồ khi một số hậu truyện khác (như Zootopia 2) vẫn xuất hiện trong danh sách đề cử.

Dù vậy, thành công toàn cầu của Na Tra 2 vẫn cho thấy hoạt hình Trung Quốc đã bước vào hàng ngũ những thế lực lớn nhất của ngành công nghiệp này.

Chainsaw Man - The Movie: Reze Arc – Khi anime trở thành điện ảnh

Không giống hai đại diện Trung Quốc mang màu sắc thần thoại, Chainsaw Man - The Movie: Reze Arc lại đến từ một truyền thống khác: anime Nhật Bản, nơi hoạt hình được phát triển như một ngôn ngữ điện ảnh riêng.

Bộ phim chuyển thể một trong những chương được yêu thích nhất của manga Chainsaw Man. Nhân vật chính Denji – một thợ săn quỷ với sức mạnh biến bản thân thành quỷ cưa máy – gặp gỡ Reze, cô gái bí ẩn làm việc tại một quán cà phê nhỏ. Mối quan hệ tưởng như giản dị ấy dần hé lộ những bí mật nguy hiểm, kéo cả hai vào một vòng xoáy của bạo lực và phản bội.

Điều khiến Reze Arc trở nên đặc biệt là cách bộ phim chuyển thể một “arc” tương đối ngắn trong manga thành một trải nghiệm điện ảnh trọn vẹn. Câu chuyện vẫn giữ những trận chiến bạo lực đặc trưng của Chainsaw Man, nhưng trọng tâm lại nằm ở Denji – một cậu bé lớn lên trong thiếu thốn và gần như không hiểu thế nào là tình yêu hay hạnh phúc.

Mối quan hệ giữa Denji và Reze vì thế trở thành trung tâm cảm xúc của bộ phim. Những khoảnh khắc tưởng chừng rất nhỏ như một buổi xem phim, một buổi bơi, hay những cuộc trò chuyện vụn vặt lại được đặt ngang tầm với các trận chiến, khiến câu chuyện tình cảm mong manh giữa hai con người cùng mang trong mình những tổn thương quá khứ trở nên đặc biệt thấm thía.

Về mặt kỹ thuật, studio MAPPA tiếp tục đẩy xa phong cách anime “cinematic” đặc trưng của mình. Các cảnh chiến đấu được thực hiện bằng cách kết hợp animation vẽ tay với CGI, tạo nên những pha hành động dồn dập và giàu năng lượng. Trong một số khoảnh khắc, phong cách hình ảnh còn thay đổi ngay giữa trận đánh, khiến khung cảnh trở nên hỗn loạn và dữ dội hơn.

Nhưng điều đáng chú ý hơn lại nằm ở những ánh đèn neon phản chiếu trên mặt nước, chuyển động cơ thể rất tinh tế của nhân vật trong các cuộc trò chuyện, hay cách màu sắc và ánh sáng bao trùm toàn bộ khung hình để thể hiện tâm trạng. Chính những chi tiết này khiến Reze Arc không chỉ là một anime hành động, mà là một bộ phim thực sự biết cách kể chuyện bằng hình ảnh và cảm xúc.

Kết quả là một bộ phim vừa giữ được sự dữ dội đặc trưng của Chainsaw Man, vừa tạo ra những khoảnh khắc lãng mạn và buồn bã hiếm thấy trong dòng anime hành động.

100 Meters – Khi cuộc đời gói gọn trong một đường chạy

Trái ngược hoàn toàn với những câu chuyện thần thoại hay siêu nhiên, 100 Meters lại bắt đầu từ hai vận động viên điền kinh và một đường chạy 100 mét.

Bộ phim theo chân hai nhân vật từ thời niên thiếu cho đến khi trưởng thành. Một người là thiên tài bẩm sinh của đường chạy, người kia lại chỉ có sự bền bỉ và quyết tâm. Cuộc cạnh tranh kéo dài nhiều năm giữa họ dần trở thành một câu chuyện về thời gian, trưởng thành và những lựa chọn của đời người.

Điểm độc đáo của 100 Meters nằm ở kỹ thuật rotoscoping – phương pháp quay cảnh người thật rồi vẽ animation lên từng khung hình. Nhờ đó, chuyển động chạy của nhân vật đạt được độ chân thực hiếm thấy trong phim hoạt hình. Nhiều phân đoạn trong phim được thực hiện như những long-take animation, kéo dài hàng nghìn khung hình liên tục, khiến khán giả có cảm giác như đang trực tiếp tham gia vào cuộc đua.

Tuy nhiên, theo đạo diễn, kỹ thuật này không chỉ được dùng để tái hiện các cảnh chạy với độ chính xác cao, mà quan trọng hơn là để bắt lấy nhịp điệu cảm xúc của nhân vật. Những khoảnh khắc trước cuộc đua, khi nhân vật đứng dưới cơn mưa hay khi họ trò chuyện và hồi sức sau vạch đích, đều được rotoscope để giữ lại những cử động nhỏ nhất của cơ thể.

Một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất là cảnh mưa trước cuộc đua, khi màn hình dần bị phủ kín bởi những vệt mưa và bảng màu chuyển sang các sắc đen, xám và trắng gần như đơn sắc. Khung hình lúc này được giản lược tối đa, chỉ còn lại đường nét cơ thể làm nổi bật sự căng thẳng trước vạch xuất phát.

Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích trong những cảnh nhiều thoại khi nhân vật chỉ đứng hoặc ngồi trò chuyện với nhau. Bằng cách ghi lại những chuyển động rất nhỏ của cơ thể như ánh mắt, nhịp thở hay cách một người hơi nghiêng vai khi nói, rotoscoping khiến cả những khoảnh khắc tĩnh lặng cũng trở nên sống động và giàu cảm xúc trên màn ảnh.

Với một câu chuyện tưởng chừng nhỏ bé và một kỹ thuật làm phim gần với điện ảnh người thật, 100 Meters lại chứng minh điều ngược lại: chính hoạt hình mới có thể khai thác triệt để cảm xúc của chuyển động. Trong một đường chạy chỉ kéo dài vài giây, bộ phim gói gọn cả hành trình của đời người với tất cả những khát vọng, thất bại và hy vọng.

Hoạt hình châu Á: Một thế lực không thể bỏ qua

Sự vắng mặt của những bộ phim như Tiểu Yêu Quái Núi Lãng Lãng, Na Tra 2, Chainsaw Man: Reze Arc hay 100 Meters trong danh sách đề cử Oscar không hẳn là điều quá bất thường. Nhiều khi, những yếu tố mang tính kỹ thuật như thời điểm phát hành hay chiến lược quảng bá cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Nhưng sự tồn tại của những tác phẩm này cho thấy châu Á từ lâu đã là một trong những trung tâm lớn nhất của ngành công nghiệp hoạt hình thế giới.

Từ những câu chuyện thần thoại quy mô lớn đến những tác phẩm thử nghiệm giàu tính cá nhân, hoạt hình châu Á đang chứng minh rằng sức mạnh của animation không chỉ nằm ở công nghệ hay ngân sách, mà còn ở sự đa dạng của văn hóa, phong cách và cách kể chuyện.

Và có lẽ, đó chính là điều khiến những bộ phim này xứng đáng được nhắc đến trong bất kỳ cuộc trò chuyện nào về những tác phẩm hoạt hình xuất sắc nhất của năm.