Muốn đoán chính xác phim nào thắng Cành Cọ Vàng? Cứ nhìn danh sách phát hành của Neon là biết!

Tại Liên hoan phim Cannes 2026, đạo diễn người Romania Cristian Mungiu đã giành giải Cành Cọ Vàng thứ hai trong sự nghiệp với tác phẩm Fjord.

Sự kiện này không chỉ tôn vinh vị đạo diễn tài ba mà còn đánh dấu một kỷ lục vô tiền khoáng hậu trong ngành công nghiệp điện ảnh: Neon đã mang về chiến thắng Cành Cọ Vàng thứ 7 liên tiếp, củng cố vị thế là nhà phân phối phim độc lập "bất khả chiến bại" tại LHP danh giá nhất hành tinh.

Cũng cần nói thêm rằng, Neon thực chất không vận hành như một studio sản xuất phim theo mô hình Hollywood truyền thống. Công ty có trụ sở tại Mỹ này chủ yếu hoạt động ở vai trò phân phối: săn tìm, mua bản quyền và đưa các tác phẩm độc lập ra rạp chiếu, đặc biệt là những bộ phim đã tạo tiếng vang tại các liên hoan phim lớn.

Trong bức tranh phân phối phim hiện nay, khán giả đại chúng có thể quen thuộc với A24 – cái tên đang dần mở rộng từ nhà phân phối thành một studio sản xuất với hệ sinh thái riêng. Trong khi đó, Mubi lại phát triển theo hướng nền tảng streaming toàn cầu dành cho cinephile, thường được ví như "Netflix của phim nghệ thuật".

Neon nằm ở khoảng giữa hai mô hình ấy, xây dựng danh tiếng như một "người giám tuyển" (curator) cực kỳ nhạy bén của điện ảnh đương đại: liên tục phát hiện các tác phẩm nổi bật từ liên hoan phim và biến chúng thành những sự kiện phát hành gây chú ý ngoài phòng vé lẫn mùa giải thưởng.

Giờ đây, với không ít cinephile, theo dõi danh sách phim được Neon mua bản quyền tại Cannes gần giống một "lá bài spoiler" cho mùa giải năm đó. Nhưng đằng sau chuỗi chiến thắng tưởng như phi lý ấy không phải may mắn, mà là một chiến lược tuyển chọn phim cực kỳ nhất quán, thứ đã biến một công ty chỉ 60 nhân sự thành cái tên đáng gờm nhất của điện ảnh độc lập đương đại.

Chuỗi thắng kỷ lục định hình lại lịch sử Cannes: Chiến lược "bủa lưới" và quyết định chớp nhoáng tại rạp chiếu

Thay vì chỉ đặt cược vào một tác phẩm duy nhất, Neon áp dụng chiến lược "bủa lưới" bằng cách mua bản quyền phát hành của nhiều ứng cử viên nặng ký trước khi giải thưởng được công bố.

Đơn cử như năm 2026, Neon đã đến LHP Cannes với các thỏa thuận mua sẵn 6 bộ phim tranh giải, trong đó có Fjord, để tối đa hóa cơ hội chiến thắng. Vào năm 2025, họ chốt quyền mua phim It Was Just an Accident chỉ vỏn vẹn hai ngày trước khi phim này được xướng tên cho giải cao nhất.

Điểm cốt lõi giúp Neon nẫng tay trên các ông lớn nằm ở tốc độ ra quyết định. Đội ngũ của Neon thường đi xem phim đông đủ các trưởng bộ phận và có thể chốt giao dịch ngay qua Zoom hoặc thậm chí mua phim ngay khi đang ngồi trong rạp chiếu. Giám đốc điều hành (CEO) của Neon - Tom Quinn chia sẻ rằng sở thích của ông là gửi lời đề nghị mua qua email khi đang xem phim và yêu cầu chốt thỏa thuận trước khi bộ phim kết thúc.

Tiêu chí chọn phim của họ cũng rất nhất quán: "Những bộ phim mang đậm dấu ấn tác giả (auteur), có mục đích, có sức nặng văn hóa, tác động xã hội nhưng cũng phải đạt giá trị nghệ thuật ngang bằng".

Và như thế, Neon tạo nên một chuỗi thống trị chưa từng có. Kể từ năm 2019, danh sách các phim do Neon phân phối đoạt Cành Cọ Vàng trải dài qua các năm bao gồm:

• Parasite (2019) của Bong Joon Ho.
• Titane (2021) của Julia Ducournau.
• Triangle of Sadness (2022) của Ruben Östlund.
• Anatomy of a Fall (2023) của Justine Triet.
• Anora (2024) của Sean Baker.
• It Was Just an Accident (2025) của Jafar Panahi.
• Fjord (2026) của Cristian Mungiu.

Vì sao người yêu phim ngày nay quan tâm nhiều đến cả nhà phân phối phim ảnh?

Câu trả lời ngắn gọn: Những đơn vị phân phối đang định hình lại nền điện ảnh đương đại.

Để có câu trả lời đầy đủ hơn, chúng ta cần quay về với câu chuyện nền tảng streaming và thuật toán, những điều dần quyết định phần lớn trải nghiệm xem phim của khán giả.

Không ít tác phẩm độc lập xuất sắc được các nền tảng mua lại, nhưng rồi nhanh chóng chìm vào những thư viện nội dung khổng lồ, nơi một bộ phim chỉ còn là một thumbnail lướt qua màn hình. Điều chúng đánh mất không đơn thuần là doanh thu phòng vé, mà là cảm giác "được sống" như một sự kiện điện ảnh đúng nghĩa.

Knives Out là một ví dụ. Bộ phim khởi đầu như một tác phẩm độc lập, tạo nên hiện tượng phòng vé và xây dựng được cộng đồng khán giả rộng lớn. Nhưng các phần tiếp theo sau đó gần như tồn tại chủ yếu trên streaming, với thời gian chiếu rạp hạn chế đáng kể.

Trong khi phần lớn thị trường dịch chuyển theo hướng ấy, Neon lại chọn một con đường khác: duy trì niềm tin rằng phim nghệ thuật vẫn cần được hiện diện đầy đủ trong không gian rạp chiếu.

Như cách Neon "đo ni đóng giày" từng dự án quảng bá cho mỗi bộ phim, giúp giữ nguyên tinh thần và cá tính của tác phẩm. Khi phát hành I, Tonya, Neon không cố gắng biến bộ phim thành một ứng viên Oscar kiểu cổ điển, mà tung ra trailer giới hạn độ tuổi đầy năng lượng và gai góc, đúng với tinh thần hỗn loạn của nhân vật chính. Với Longlegs, chiến dịch quảng bá thậm chí chỉ xoay quanh một số điện thoại bí ẩn trên billboard, đủ để khơi dậy hàng triệu cuộc gọi tò mò từ khán giả.

Ngay cả ở đấu trường giải thưởng, Neon cũng cho thấy họ sẵn sàng đầu tư mạnh tay để tạo vị thế cạnh tranh cho phim độc lập. Hãng từng chi hàng chục triệu USD cho các chiến dịch vận động giải thưởng của Anora hay Parasite, những con số vốn trước đây thường chỉ gắn với các studio lớn của Hollywood.

Thành công của họ cho thấy khán giả chưa bao giờ quay lưng với điện ảnh độc lập. Vấn đề nằm ở việc liệu các bộ phim ấy có được trao cơ hội để trở thành một trải nghiệm đúng nghĩa hay không. Và Neon đã biến việc xem phim thành một sự kiện điện ảnh kéo dài từ liên hoan phim, chiến dịch quảng bá, truyền miệng trên mạng xã hội cho tới trải nghiệm ngoài rạp.

Chính vì vậy, trong nhiều cuộc cạnh tranh giành quyền phát hành, Neon thường thuyết phục được các đạo diễn và nhà sản xuất không chỉ bằng tiền. Với những bộ phim như Portrait of a Lady on Fire hay I, Tonya, điều hãng đưa ra là cam kết về một đời sống rạp chiếu dài hơi và chỉn chu nhất có thể. Sự trân trọng ấy đôi khi thể hiện ở những chi tiết rất nhỏ nhưng tốn kém như việc in các bản phim nhựa 35mm cho Anora để tổ chức những suất chiếu lưu động khắp nước Mỹ.

Bằng cách kiên định với các tác phẩm mang đậm dấu ấn auteur và sức nặng văn hóa, Neon cũng góp phần chứng minh rằng phim nghệ thuật hoàn toàn có thể vượt qua giới hạn thương mại truyền thống. Thành công phòng vé của Parasite tại Mỹ là minh chứng rõ ràng nhất cho điều đó.

Và sau nhiều năm theo đuổi hướng đi nhất quán ấy, logo Neon giờ đây không còn đơn thuần là tên của một nhà phân phối. Với thế hệ khán giả lớn lên cùng Letterboxd và văn hóa cinephile trên Internet, nó dần trở thành một dấu hiệu rằng bộ phim phía sau cái tên ấy ít nhất sẽ là một tác phẩm đáng để bước vào rạp và trải nghiệm trọn vẹn.

Góc khuất của cuộc chơi: Khi nhà phân phối làm lu mờ "tác giả"

Dẫu vậy, sự lên ngôi của các nhà phân phối cũng mang theo những trăn trở mới.

Khi khán giả ngày càng quen với cách gọi "một bộ phim kiểu Neon" hay "một lựa chọn rất Mubi", vai trò của nhà phân phối đôi lúc bắt đầu vượt khỏi vị thế trung gian để trở thành một dạng "thương hiệu thẩm mỹ" đứng song song với chính nhà làm phim. Ánh hào quang của thương hiệu phân phối đôi lúc đang phủ bóng lên công sức của những người thực sự làm ra tác phẩm điện ảnh.

Sự phụ thuộc giữa phim độc lập và nhà phân phối cũng khiến quyền lực trong hệ sinh thái điện ảnh có nguy cơ rời khỏi tay những nhà làm phim. Một tác phẩm có thể được săn đón như "hiện tượng mùa giải" hoặc nhanh chóng biến mất khỏi cuộc trò chuyện điện ảnh, phần lớn tùy thuộc vào việc nó có được một chiến dịch phát hành đủ mạnh hay không.

Cuối năm 2023, tài khoản chính thức của phim Origin từng công khai chỉ trích Neon và CEO Tom Quinn vì cho rằng chiến dịch quảng bá thiếu hiệu quả đã khiến bộ phim gần như bị bỏ lại trong mùa giải thưởng.

Xa hơn, ngay cả những công ty được xem là đang "giải cứu" điện ảnh nghệ thuật toàn cầu cũng đồng thời tạo ra những chuẩn mực thẩm mỹ mới cho thị trường quốc tế. Các hãng như Neon hay Mubi chắc chắn đã góp phần đưa nhiều tiếng nói ngoài Hollywood đến gần khán giả đại chúng hơn. Nhưng việc một bộ phim được lựa chọn, phát hành và trở thành "sự kiện toàn cầu" cũng đồng nghĩa nó phải tương thích phần nào với cách khán giả và giới chuyên môn điện ảnh phương Tây tiêu thụ điện ảnh.

Chiến thắng Cành Cọ Vàng 2026 của Cristian Mungiu với Fjord là dự án đầu tiên của ông được thực hiện hoàn toàn bằng tiếng Anh và tiếng Na Uy, một bước dịch chuyển khác biệt so với những tác phẩm Romania trước đó từng làm nên tên tuổi ông. Và điều ấy vô tình mở ra một câu hỏi lớn hơn cho điện ảnh quốc tế hiện nay: để bước vào dòng chảy toàn cầu, các nhà làm phim quốc tế có đang âm thầm phải thỏa hiệp, nhào nặn tác phẩm của mình sao cho phù hợp với thị hiếu phương Tây?

Tạm kết

Sự thống trị của Neon tại Cannes với 7 Cành Cọ Vàng liên tiếp chứng minh một chiến lược "giám tuyển" sắc sảo hoàn toàn có thể chiến thắng sức mạnh của dòng vốn khổng lồ và các thuật toán vô tri. Thế nhưng, Neon có thể giữ được triết lý cốt lõi bao lâu trước sức ép của thị trường?

Thực tế, đã xuất hiện hàng loạt tin đồn về việc Neon lọt vào tầm ngắm thâu tóm của các tỷ phú và các ông lớn trong ngành. Mặc dù CEO Tom Quinn khẳng định mục đích lập ra Neon chưa bao giờ là để "chốt lời" (exit) và công ty hiện vẫn đang tự chủ tài chính vững vàng, nhưng áp lực tăng trưởng là điều không thể tránh khỏi.

Trong thập kỷ tới, Neon sẽ kiên định với vai trò "người giám tuyển" tận tụy đưa phim nghệ thuật ra rạp, hay một ngày nào đó cũng sẽ nối gót A24, bước vào cuộc chơi thương mại hóa với các dự án nhượng quyền đắt đỏ?

Giới chuyên môn nhận định rằng, nền điện ảnh độc lập đang rất cần nhiều thế lực và nhiều mô hình phân phối khác biệt để duy trì một hệ sinh thái khỏe mạnh. Vậy nên dù lựa chọn của Neon có là gì, thì sự tồn tại của Neon và cả A24 lẫn Mubi thực chất lại là một tín hiệu đáng mừng.