Năm 1993, lần đầu tiên thứ ngôn ngữ giàu thanh điệu mang tên tiếng Việt được cất lên trên màn bạc của khán phòng Louis Lumière tòa Palais des Festivals, hòa quyện với những khung hình duy mỹ, thâm trầm trong bộ phim Mùi Đu Đủ Xanh của đạo diễn Trần Anh Hùng.
Kể từ đó, LHP Cannes đã trở thành nơi chứng kiến sự trưởng thành và tiếp nối của các thế hệ nhà làm phim độc lập của Việt Nam. Cannes đã thấy đạo diễn Bùi Thạc Chuyên với Cuốc Xe Đêm (2000), thấy đạo diễn Phan Đăng Di mang tới Bi, Đừng Sợ (2010) hay đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp cùng những Hai, Tư, Sáu và Đập Cánh Giữa Không Trung (2012), thấy đạo diễn Phạm Ngọc Lân cùng Một Khu Đất Tốt (2017) và đạo diễn Phạm Thiên Ân với Hãy Thức Tỉnh và Sẵn Sàng (2019).
Cũng chính Phạm Thiên Ân là người, bốn năm sau đó, đã trở lại đại lộ La Croisette với bộ phim truyện đầu tay Bên Trong Vỏ Kén Vàng. Tác phẩm xuất sắc mang về giải Camera d’Or (Máy Quay Vàng), trở thành bộ phim nói tiếng Việt thứ hai trong lịch sử được vinh danh với giải thưởng danh giá này, đúng 30 năm sau bộ phim đầu tiên là Mùi Đu Đủ Xanh. Và gần đây nhất, bộ phim Trong Lòng Đất (tựa chính thức là Việt and Nam) của nhà đạo diễn Trương Minh Quý được lựa chọn cho hạng mục Un Certain Regard (Nhãn Quan Độc Đáo), song chính tác phẩm cũng mang theo những nhập nhằng về danh tính khi chưa đủ điều kiện để được Cục Điện ảnh cấp phép phổ biến trong nước và vì thế không còn mang quốc tịch Việt Nam khi trình chiếu tại trời Âu.
Hành trình kéo dài hơn ba thập kỷ ấy, được viết nên bởi những tên tuổi định hình điện ảnh độc lập đương đại của Việt Nam, đưa chúng ta đến với năm nay, LHP Cannes lần thứ 79 - một mùa Cannes mà có lẽ trên những bãi cát vàng và rặng cọ xanh của vùng biển Côte d’Azur, dấu ấn của Việt Nam hiện diện rõ rệt và đa dạng hơn bao giờ hết.
1. Giấc Mơ Là Ốc Sên
- Đạo diễn: Nguyễn Thiên Ân
- Thể loại: Hài
- Hạng mục / Chương trình: Phim ngắn - Tranh giải Palme d'Or du Court Métrage (Cành Cọ Vàng Phim Ngắn)
Giấc Mơ Là Ốc Sên đánh dấu một bước tiến quan trọng của đạo diễn Nguyễn Thiên Ân - và của một thế hệ các nhà làm phim trẻ đang cố gắng đi lên trong điện ảnh, cố gắng kể câu chuyện riêng bằng tiếng nói và góc nhìn nghệ thuật riêng qua những bộ phim ngắn - khi tác phẩm được lựa chọn vào hạng mục tranh giải Cành Cọ Vàng Phim Ngắn chính thức của Cannes 2026. Bộ phim theo chân Huy, một chàng diễn viên quèn tình cờ nhận được một công việc đơn giản nhưng đầy kỳ quặc: làm người mẫu kiêm “đường đua sống” cho những chú ốc sên bò qua cơ thể tại một hội thảo hồi xuân. Dần dần, sự tiếp xúc tưởng chừng như vô hại ấy lại khơi dậy trong Huy sự thèm muốn bất thường, một cơn nghiện kỳ lạ vào cảm giác những sinh vật nhớp nháp này lướt trên da thịt mình.
Tiền đề nghe như một trò đùa, nhưng càng đi sâu, bộ phim càng hé lộ thứ cảm giác có lẽ nhiều khán giả ngày nay phải đồng cảm, của sự lạc lõng, khát khao được nhìn thấy, và cả nhu cầu bấu víu vào những cảm giác tạm thời để chống lại sự trống rỗng thường trực.
Bộ phim được thực hiện trong khuôn khổ Dự án Phim ngắn CJ 2025, dưới sự dẫn dắt và hỗ trợ sản xuất của Phan Đăng Di – một gương mặt vốn đã quen thuộc với giới mộ điệu tại Cannes. Theo chia sẻ của đạo diễn Phan Đăng Di, Giấc Mơ Là Ốc Sên là “một phúng dụ hài hước về tình thế mắc kẹt của người trẻ trong xã hội tiêu dùng hiện đại, nơi các tuyên ngôn nghệ thuật là chiêu thức bán hàng, còn vinh quang lại quá ồn ào. Trong khi ấy, nằm thẳng để ốc sên bám lên cơ thể là lạc thú tạm bợ mà họ muốn tin là thật.”
2. Cỗ Máy Ốc Sên
- Đạo diễn: Nguyễn Thiên Ân
- Thể loại: Hài - Hành động
- Hạng mục / Chương trình: Focus COPRO
Không dừng lại ở đó, đạo diễn Nguyễn Thiên Ân tiếp tục “ghi cú đúp” đầy ấn tượng tại Cannes năm nay khi dự án phim truyện đầu tay của anh mang tên Cỗ Máy Ốc Sên được lựa chọn vào chương trình Focus COPRO. Đây là một nền tảng đào tạo và kết nối dành riêng cho các dự án phim dài đầu tay đầy triển vọng từ những đạo diễn đã có phim ngắn lọt vào danh sách tuyển chọn chính thức của LHP Cannes.
Theo chia sẻ từ đạo diễn, Cỗ Máy Ốc Sên thực chất mới là ý tưởng mà anh đã ấp ủ từ lâu. Ban đầu, anh hình dung đây là một tác phẩm thuộc thể loại hài hình thể pha trộn hành động (slapstick action comedy), một sự bùng nổ về mặt thị giác và nhịp điệu kèm những yếu tố mà ta thường thấy trong những bom tấn Hollywood. Nhanh, mạnh và trực diện. Tuy nhiên, để phù hợp với nguồn lực và bối cảnh thực tế tại thời điểm tham gia Dự án Phim ngắn CJ, anh đã tạm thời cô đọng cốt lõi của ý tưởng này lại, và biến hóa nó thành Giấc Mơ Là Ốc Sên.
3. In Waves
- Đạo diễn: Nguyễn Phương Mai
- Thể loại: Chính kịch - Tình cảm
- Hạng mục / Chương trình: Semaine de la Critique (Tuần Lễ Phê Bình)
Một trong những bất ngờ lớn nhất trong khoảng thời gian tiền khai mạc LHP Cannes là công bố liên quan tới tác phẩm của đạo diễn Nguyễn Phương Mai, khi bộ phim truyện hoạt hình In Waves của cô được lựa chọn để chiếu khai mạc Semaine de la Critique (Tuần Lễ Phê Bình). Trong suốt chặng đường hơn 6 thập kỷ tồn tại và phát triển của hạng mục danh giá này, đây là lần đầu tiên một tác phẩm hoạt hình được lựa chọn để mở màn cho tuần lễ.
Được chuyển thể từ cuốn truyện tranh tự truyện của AJ Dungo, In Waves là câu chuyện vừa lãng mạn vừa đau đớn về tình bạn, tình yêu và sự mất mát, xoay quanh cuộc tình từ thuở niên thiếu của AJ - một chàng họa sĩ rụt rè, và Kristen - một cô gái mang trong mình tình yêu mãnh liệt dành cho những cơn sóng. Tình yêu tuổi trẻ của họ thăng hoa dưới ánh nắng biển California, trước khi mọi thứ dần sụp đổ khi Kristen mắc bạo bệnh.
Với In Waves, đạo diễn Nguyễn Phương Mai đặt câu chuyện tình cảm tuổi mới lớn trong mối liên hệ với lịch sử và văn hóa lướt sóng Hawaii thời kỳ tiền thuộc địa. Theo chia sẻ của đạo diễn với chương trình lưu trú nghệ sĩ Villa Albertine, một phần bộ phim sẽ tái hiện các nghi lễ lướt sóng cổ xưa của người Hawaii nhằm nhấn mạnh chiều kích tâm linh của bộ môn này, cũng như vòng tuần hoàn giữa sự sống, cái chết và đại dương.
4. The River Knows Our Names
- Đạo diễn: Mai Huyền Chi
- Thể loại: Chính kịch
- Hạng mục / Chương trình: La Fabrique Cinéma
Dự án phim truyện Có Dòng Sông Biết (The River Knows Our Names) của đạo diễn Mai Huyền Chi đã được lựa chọn để góp mặt trong La Fabrique Cinéma - một chương trình hỗ trợ phát triển dự án phim truyện đầu tay cho các nhà làm phim tài năng từ các nền điện ảnh đang phát triển. Có Dòng Sông Biết lấy bối cảnh ở một làng vạn đồ lênh đênh trên dòng sông Mekong, nơi cô bé Gam chín tuổi luôn mơ về một bữa tiệc sinh nhật mà em chưa từng có, khi mẹ em tảo tần ngược xuôi trên sông nước để mưu sinh, còn ba em làm công việc lặn đêm nguy hiểm tại bến cá. Để rồi tới một đêm, bi kịch diễn ra, khiến Gam muốn chìm vào những giấc ngủ dài với hy vọng có thể gặp lại một người đã mất trong mơ.
Có Dòng Sông Biết hiện lên như một bộ phim về tuổi thơ, nhưng đồng thời cũng là câu chuyện mang tính nhân văn sâu sắc và góc nhìn trực diện vào một cộng đồng xã hội thường bị lãng quên. Đạo diễn Mai Huyền Chi cho biết cảm hứng của bộ phim đến từ những đứa trẻ làng vạn đò cô gặp gần biên giới Việt Nam – Campuchia, nhiều em không có giấy tờ tùy thân, không địa chỉ nhà, không có thân phận đầy đủ trong mắt pháp luật, song “các em vẫn hồn nhiên, vui tươi và tràn đầy mãnh liệt sống. Gam được lấy cảm hứng từ chính những đứa trẻ ấy. Thông qua cô bé, tôi đặt niềm tin vào khả năng của một đứa trẻ, rằng niềm vui và tình yêu của các em có thể soi sáng ngay cả những khoảnh khắc tăm tối nhất.” Đạo diễn chia sẻ thêm rằng: “Vượt lên trên những câu hỏi lý tính về căn tính và cấu trúc xã hội, bộ phim này dành cho những đứa trẻ đang lênh đênh trên dòng Mekong. Để khi ánh sáng màn ảnh bật lên, các em có thể thấy mình trong đó.”
5. Vùng Đất của Những Biến Mất
- Đạo diễn: Nguyễn Thị Xuân Trang
- Thể loại: Tài liệu - Thể nghiệm
- Hạng mục / Chương trình: Cannes Docs & Marché du Film
Dự án phim tài liệu thể nghiệm Vùng Đất của Những Biến Mất (Land of Evanescence) của đạo diễn Nguyễn Thị Xuân Trang được lựa chọn tham gia Marché du Film de Cannes - một trong những chợ phim lớn nhất thế giới nơi những dự án điện ảnh từ các quốc gia tìm kiếm cơ hội đầu tư, phát hành và kết nối quốc tế - thông qua chương trình phim tài liệu Cannes Docs và Docs by the Sea. Nguyễn Thị Xuân Trang cũng không phải là cái tên xa lạ với Cannes, khi cô từng đóng vai trò đồng sản xuất bộ phim Trong Lòng Đất của Trương Minh Quý.
Theo lời giới thiệu, Vùng Đất của Những Biến Mất theo chân chính đạo diễn, một nhà làm phim trẻ người Việt thuộc thế hệ hậu chiến, đối diện với những dư âm còn sót lại của chiến tranh. Bộ phim là “một khám phá đầy chất thơ về những bóng ma của chiến tranh, những câu chuyện đan xen của các thế hệ, hé lộ những dư âm của cuộc xung đột trong quá khứ định hình hiện tại và tương lai, thúc giục nhìn nhận về những vết sẹo dai dẳng của chiến tranh và một hành trình kiếm tìm hòa bình.”
6. Tai Ương
- Đạo diễn: Đoàn Sĩ Nguyên
- Thể loại: Kinh dị
- Hạng mục / Chương trình: Marché du Film
Marché du Film năm nay cũng có sự góp mặt của Tai Ương — dự án phim kinh dị của đạo diễn Đoàn Sĩ Nguyên và nhà sản xuất Charlie Nguyễn, được chuyển thể từ tựa game kinh dị Việt cùng tên.
Trong vài năm gần đây, game kinh dị Việt, từ những Cỏ Máu, Đồng Cỏ Lau tới Thần Trùng, bắt đầu tạo được tiếng vang nhất định nhờ khả năng kết hợp chất liệu dân gian, tâm linh và ký ức đô thị của Việt Nam. Tai Ương cũng là một cái tên nổi bật của làn sóng đó, gây tiếng vang lớn trong cộng đồng game thủ cả nước lẫn quốc tế từ bản thử nghiệm năm 2023. Lấy bối cảnh Sài Gòn hoài cổ trải dài từ những năm 1970 đến 1990, trò chơi nguyên tác theo chân Nhật Huy, một chàng trai từng có cuộc sống bình yên bên gia đình trước khi những biến cố liên tiếp cướp đi em gái rồi cha mẹ anh. Mắc kẹt trong nợ nần, mặc cảm tội lỗi và những ký ức u ám, Huy dần nửa tỉnh nửa mê vào ảo giác, liên tục bị ám ảnh bởi ác mộng và những hiện tượng kỳ lạ tại khu chung cư. Để rồi từ đó, anh phải dần khám phá những bí mật kinh hoàng liên quan đến quá khứ của gia đình để tự tìm kiếm con đường giải thoát.