Tài xế Grab đình công tắt app, chuyện gì đang xảy ra?

1. Chuyện gì đang xảy ra?

Nổi lên từ một bài viết trên “thành phố sợi chỉ” thu hút hơn 600.000 lượt xem với nội dung kêu gọi ủng hộ tài xế tắt app, hàng loạt các bài đăng tương tự trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện.

Cụ thể, cộng đồng tài xế Grab Việt Nam (chủ yếu ở các thành phố lớn) cùng những người ủng hộ đang đồng loạt kêu gọi tắt ứng dụng Grab trong hai ngày 12 và 13/9/2026, tức ngừng nhận cuốc xe, để phản đối các chính sách liên quan đến thu nhập của Grab.

“Hơn 27km mà thu nhập của tài xế được hẳn 84.000 :)))” - Trích từ một bài viết trong Cộng đồng tài xế GRAB Việt Nam trên Facebook.

Ngay phía dưới là bình luận: “Ngon rồi! Mới qua chạy 36km được 89.000 à.”

Nhiều tài xế ngỡ ngàng khi tiền bỏ túi bị thâm hụt nặng, cho rằng Grab cắt mất 30–35%, thậm chí một nửa.

2. Giọt nước tràn ly

Về lý thuyết, Grab duy trì mức chiết khấu niêm yết trung bình ở mức 20% đối với xe 2 bánh và 25% đối với xe 4 bánh. Tuy nhiên, thu nhập thực nhận của các tài xế lại thấp hơn rất nhiều.

Trên thực tế, số tiền khách hàng phải trả đã bao gồm phí nền tảng và nhiều loại phụ phí chảy về phía công ty như như phụ phí ban đêm, phụ phí “xe chờ quá 5 phút”, phụ phí thời gian phát sinh (đối với dịch vụ GrabCar 2 chiều),.... Sau khi khấu trừ những khoản này, tài xế tiếp tục bị trừ trực tiếp các nghĩa vụ thuế như VAT và thuế thu nhập cá nhân. Chưa dừng lại ở đó, toàn bộ chi phí đầu vào để vận hành chuyến xe - từ xăng dầu, bảo dưỡng, sửa chữa, khấu hao phương tiện cho đến thời gian di chuyển không công đến điểm đón - đều do tài xế tự chi trả 100%.

Tình trạng bị “cắt” thu nhập diễn ra theo lộ trình tăng dần. Nếu giai đoạn 2014 - 2018 là thời kỳ hãng "đốt tiền" ưu đãi để chiếm thị phần, thì bước sang giai đoạn 2019 - 2022, Grab bắt đầu siết chặt chiết khấu và trực tiếp khấu trừ thuế, đẩy tổng mức trừ trên mỗi chuyến xe lên hơn 26%.

Đỉnh điểm là giai đoạn 2023 - 2026, sự xuất hiện và gia tăng liên tục các loại phí nền tảng cố định đã đẩy thu nhập thực nhận của tài xế xuống mức chỉ còn khoảng 55–57% tổng tiền cước. Áp lực tích tụ qua nhiều năm đã trở thành giọt nước tràn ly, và có thể là nguyên nhân đẩy các tài xế công nghệ vào hành động phản kháng đồng loạt.

3. Xung quanh đang thảo luận như thế nào?

Trong phần bình luận của các bài đăng trên mạng xã hội, nhiều ý kiến thể hiện thái độ ngạc nhiên trước số tiền thực nhận ít ỏi của các tài xế và đồng tình ủng hộ sự kiện ngày 12 - 13/9.

Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến khác đáng chú ý như:

Có người bày tỏ sự lo ngại về tính nhân văn đối với những tài xế yếu thế. Làn sóng kêu gọi "tắt app" vô tình tạo áp lực lên các tài xế lớn tuổi hoặc những gia đình gánh nặng cơm áo gạo tiền không thể nghỉ chạy dù chỉ một ngày. Mặt khác, cộng đồng mạng cũng đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của những hành động tự phát.

Báo cáo tài chính nửa đầu năm 2026 cho thấy Grab bỏ túi khoảng 140 triệu USD (tương đương 3.682 tỷ đồng) tại thị trường Việt Nam, đồng nghĩa với việc mỗi ngày hãng thu về trung bình 20,5 tỷ đồng. Một làn sóng "tắt app" kéo dài hai ngày có thể giáng một đòn đau vào dòng tiền của hãng, dù vậy đây có phải là một mối nguy lớn?

Tác giả tin rằng, điều Grab thực sự phải “trả giá”, chính là niềm tin và trải nghiệm dịch vụ của người dùng sau những đợt đình công.

4. Những câu chuyện tương tự

Làn sóng tắt app hiện tại gợi nhớ về cuộc đình công quy mô lớn của tài xế Grab Việt Nam vào năm 2020. Thời điểm đó, khi Grab tăng phí sử dụng dịch vụ sau khi thâu tóm Uber, hàng nghìn tài xế đã đồng loạt tắt ứng dụng và diễu hành phản đối. Tuy nhiên, do phong trào mang tính tự phát, thiếu tổ chức đại diện và không tạo được sức ép pháp lý, cuộc đình công nhanh chóng chìm xuống.

Trái ngược với phong trào tự phát năm 2020 tại Việt Nam, các tài xế Indonesia lại tạo nên bước ngoặt vào ngày 20/5/2025. 25.000 tài xế dưới sự đại diện của hiệp hội Garda Indonesia và công đoàn SPAI đã biến từng tiếng nói đơn lẻ thành lực lượng đàm phán chính thức, buộc chính phủ phải nhập cuộc.

Trước đó, ngày 14/1/2026, chính quyền Indonesia đang tính phương án giảm trần hoa hồng của các ứng dụng gọi xe từ 20% xuống còn 10%. Đến ngày 1/5/2026, tại lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế Lao động ở Jakarta, Tổng thống Prabowo Subianto công khai cho rằng mức đề xuất này vẫn quá cao:

“Tôi không đồng ý 10%, phải dưới 10%”.

“Người ta đổ mồ hôi còn anh lại lấy tiền. Xin lỗi nhé, nếu không tuân thủ quy định thì không cần kinh doanh ở Indonesia.”

Sau tuyên bố đanh thép từ Tổng thống Prabowo, Grab Indonesia và GoTo (đơn vị sở hữu Gojek) đã phải nhượng bộ, cả hai ông lớn công nghệ đồng loạt cam kết giảm mạnh tỷ lệ chiết khấu đối với dịch vụ xe hai bánh từ 20% xuống trần tối đa 8% kể từ ngày 1/7/2026.

5. Ranh giới giữa “đối tác” và “người lao động”

Gọi là "đối tác", nhưng các tài xế công nghệ gần như không có quyền thỏa thuận lợi ích hay tham gia vào quá trình xây dựng chính sách. Họ gánh mọi chi phí và rủi ro như người kinh doanh, nhưng lại chịu sự điều phối và kiểm soát khắt khe từ nền tảng.

Cuộc đình công lần này vì thế không chỉ là câu chuyện tăng hay giảm vài nghìn đồng tiền cước, mà là câu hỏi lớn về sự cân bằng lợi ích: Làm thế nào để mô hình kinh tế chia sẻ (gig economy) vừa đảm bảo hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp, vừa trả lại đúng bản chất công bằng cho lực lượng lao động?

6. Người dùng có thể làm gì?

Việc các tài xế chọn hai ngày cuối tuần, 12 và 13/9, để tắt app cũng cho thấy một khía cạnh khác của cuộc phản đối: họ vẫn phải cân nhắc đến những người sử dụng dịch vụ mỗi ngày. Với nhiều người, cuối tuần cũng là khoảng thời gian thuận tiện hơn để tạm ngừng chạy xe, nghỉ ngơi và dành thời gian cho gia đình.

Vậy trong hai ngày này, người dùng có thể làm gì?

Nếu không quá cần thiết, bạn có thể ăn cơm nhà, đi tàu điện, xe buýt hoặc sử dụng các dịch vụ giao thông công cộng thay vì tìm ngay một ứng dụng gọi xe khác. Đây cũng là một cách để giảm áp lực lên những tài xế vẫn phải tiếp tục chạy trong hai ngày này, đồng thời thử nhìn lại mức độ phụ thuộc của mình vào các nền tảng gọi xe trong những nhu cầu rất thường ngày.

Về lâu dài, người dùng cũng có thể đa dạng hóa các nền tảng mình sử dụng, thay vì dồn toàn bộ nhu cầu vào một ứng dụng. Các dịch vụ gọi xe, giao hàng do doanh nghiệp Việt Nam phát triển cũng có thể là những lựa chọn để người dùng tham khảo. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là ứng dụng nào mang “quốc tịch” gì, mà là cách mỗi nền tảng minh bạch về giá cước, khoản khấu trừ và quyền lợi của tài xế.

Cuối cùng, tiếng nói của người dùng cũng có thể góp phần thúc đẩy những chính sách tốt hơn cho tài xế công nghệ. Phản hồi về cách tính cước, các khoản phí, cơ chế khóa tài khoản, bảo hiểm hay quyền được đối thoại của tài xế có thể tạo thêm sức ép để những vấn đề này được nhìn nhận như một phần của chính sách lao động trong nền kinh tế nền tảng, thay vì chỉ là chuyện riêng giữa một ứng dụng và những người được gọi là “đối tác”.