“Bao giờ lấy chồng?” - câu hỏi quen thuộc mỗi dịp Tết, thường không chỉ là lời hỏi thăm. Nó đi kèm với một kỳ vọng rõ ràng: phụ nữ nên sớm ổn định gia đình và kết hôn đúng “độ tuổi đẹp”. Ở nhiều nơi, mốc tuổi được xem là lý tưởng để lập gia đình rơi vào khoảng 24-26; thậm chí có thể sớm hơn, từ 20 tuổi. Khi bước qua tuổi 30, phụ nữ độc thân dễ bị gắn với những nhãn mác như “quá lứa” hay “ế chồng”.
Trong khi đó, lựa chọn sống của phụ nữ trẻ đang thay đổi. Theo số liệu của Cục Thống kê năm 2024, độ tuổi kết hôn trung bình của phụ nữ ở khu vực thành thị là 26,8 tuổi; riêng tại các đô thị lớn như TP.HCM, con số này lên tới 30,4 tuổi. Sự chênh lệch giữa thực tế và kỳ vọng xã hội đang tạo ra những áp lực âm thầm, đặt phụ nữ trẻ trước câu hỏi: hôn nhân có còn là một cột mốc bắt buộc, hay đã trở thành một lựa chọn cá nhân?
Dưới đây là cuộc trò chuyện với 8 phụ nữ trẻ trong độ tuổi 20-35, sinh sống tại hai thành phố lớn Hà Nội và TP.HCM, để tìm hiểu quan điểm của họ về vấn đề này.
Minh Thu - 31 tuổi, Giáo viên
Mình không muốn lấy chồng vì chưa muốn làm mẹ.
“Mình không muốn lấy chồng, vì mình chưa muốn làm mẹ, và chưa tìm kiếm được đối tượng kết hôn phù hợp. Mình thường nhận được câu hỏi “Bao giờ lấy chồng?” từ gia đình. Gia đình mình rất thúc ép, nhưng mình không muốn lấy chồng. Đến khi mình đã làm chủ được tài chính và lo được cho gia đình thì câu nói này không làm mình áp lực nữa. Còn họ hàng, làng xóm thường hỏi mình dịp Tết, nhưng với mình Tết có nhiều thứ vui hơn là một câu hỏi thế này.”
“Theo mình, việc kết hôn và sinh con cần có sự sẵn sàng về cả tâm lý và sinh lý. Sinh lý là kết hôn ở độ tuổi ‘vàng’ như người ta thường nói, nhưng tâm lý là khi con người đã sẵn sàng cho cho kết hôn, sinh con, nuôi con. Xã hội có thúc giục phụ nữ thì cũng dễ hiểu thôi, vì con người thường sống theo trật tự của cộng đồng, nhưng bản thân phụ nữ phải cảm thấy sẵn sàng về cả tâm lý và sinh lý trước khi bước vào hôn nhân hay bắt đầu làm mẹ.”
Thiên Lý - 34 tuổi, MC/KOC
Mình chỉ lo ngoại buồn vì chưa thể khiến ngoại yên tâm.
“Hiện tại mình chưa có đối tượng và kinh tế phù hợp để kết hôn, mình ưu tiên cho sự nghiệp & sức khỏe, tinh thần bản thân hơn. Gia đình thì không quá áp lực nhưng với chuyện kết hôn, mình chỉ lo không hạnh phúc, hoặc kết hôn muộn thì không có sức khỏe tốt và thời gian cho mẹ và bé. Có rất nhiều người hỏi mình ‘Bao giờ lấy chồng’, tùy từng người và thái độ hỏi mà mình ứng xử khác nhau. Nhưng ngoại mình thì luôn muốn mình ổn định cuộc sống, lập gia đình, mình chỉ lo ngoại buồn vì chưa thể khiến ngoại yên tâm.”
“Với mình, không có số tuổi nào là ‘đúng’ để kết hôn, chỉ có khoảng tốt nhất cho sức khỏe để mang thai và sự trưởng thành của phụ nữ.”
Nguyễn Linh - 30 tuổi, Chăm sóc khách hàng
‘Bao giờ lấy chồng’ chỉ là câu hỏi xã giao, nên mình không quan tâm.
“Bước qua tuổi 30, thấy bạn bè lần lượt kết hôn mình cũng thấy bình thường vì ai cũng có nhu cầu riêng. Hiện tại, mình không có nhu cầu kết hôn. Gia đình mình cũng không áp lực, thúc ép. Đối với câu hỏi ‘Bao giờ lấy chồng’, mọi người chỉ hỏi xã giao nên mình cũng đáp xã giao, vậy thôi.”
“Mình nghĩ xã hội không nên áp đặt phụ nữ phải lấy chồng đúng tuổi. Không chỉ lấy chồng mà còn cả nhiều khía cạnh khác trong cuộc sống cũng vậy - nên là quyền tự do cá nhân, chứ không phải ép buộc.”
Lê Ngọc - 26 tuổi, Nhân viên văn phòng
Không có 1 quy chuẩn cụ thể về độ tuổi kết hôn mà chỉ có độ tuổi sinh sản.
“Mình không muốn lấy chồng, vì giờ còn nghèo quá, chưa đủ dư giả để trả nợ cho bố mẹ. Mình từng bị gia đình thúc ép, thấy bạn bè cưới cũng ham nhưng chưa nghĩ đến vì còn lo kinh tế. Mỗi lần về nhà, bị họ hàng, làng xóm hỏi ‘Bao giờ lấy chồng’, mình thấy mệt mỏi. Nhưng không vì thế mà mình sợ về nhà.”
“Mình không nghĩ xã hội đặt nặng vấn đề kết hôn cho bất kì giới tính nào. Không có 1 quy chuẩn cụ thể về độ tuổi kết hôn mà chỉ có độ tuổi sinh sản thôi. Áp lực kết hôn đến từ bản thân và gia đình thôi, không nghĩ là được!”
Minh Anh - 29 tuổi, Nhân viên văn phòng
Câu hỏi không đáng sợ, nhìn thấy sự ái ngại từ phía bố mẹ mới đáng sợ.
“ Mình chưa muốn kết hôn lúc này, vì mình vẫn còn muốn dành thời gian phát triển bản thân. Mình từng bị gia đình thúc ép, cũng cảm thấy mất mát khi thấy bạn bè ‘ổn định gia đình’ còn mình chưa đạt được như vậy. Nghe họ hàng làng xóm hỏi ‘Bao giờ lấy chồng’ mình cũng thấy áp lực, nhưng nghe thấy câu hỏi không đáng sợ, nhìn thấy sự ái ngại từ phía bố mẹ mới đáng sợ.”
“Mình thấy thật bất công khi phụ nữ bị áp đặt suy nghĩ phải kết hôn đúng kế hoạch. Áp lực tài chính, cuộc sống thì ai cũng phải chịu, nhưng vì chỉ có phụ nữ sinh đẻ được nên phụ nữ sẽ bị áp lực nhiều hơn.”
Lan Anh - 24 tuổi, Giáo viên
Nên kết hôn ở độ tuổi vàng, nhưng việc gây áp lực thì hoàn toàn không nên.
“Mình rất áp lực với việc phải lấy chồng. Gia đình, họ hàng luôn để ý rất nhiều đến chuyện mình có người yêu. Những lúc phải nhận câu hỏi ‘Bao giờ lấy chồng?’, mình cảm thấy rất mệt mỏi và áp lực. Nhưng khi bạn bè đồng trang lứa kết hôn, mình cảm thấy bình thường vì biết mỗi người sẽ có một hoạch định cuộc đời khác nhau. Như giờ mình vẫn không có kế hoạch kết hôn.”
“Theo sinh học và phát triển xã hội, phụ nữ kết hôn đúng tuổi là điều cần thiết. Nhưng về các khía cạnh xã hội, đặc biệt ở thời điểm mà việc sinh con không còn đặt lên hàng đầu và áp lực kinh tế càng nặng thì cá nhân phụ nữ ko đặt nặng việc kết hôn đúng tuổi nữa. Việc xã hội có ảnh hưởng được quyết định cá nhân hay không còn phụ thuộc rất nhiều yếu tố, nó sẽ là bài toán khó nhằn hơn giữa lợi ích xã hội và cá nhân. Theo mình, khi kết hợp cả 2 yếu tố, để mỗi cá nhân phát triển toàn diện và lành mạnh và xã hội phát triển thì phụ nữ vẫn nên kết hôn ở độ tuổi vàng, nhưng việc gây áp lực thì hoàn toàn không nên.”
Ngọc Trâm - 26 tuổi, Freelancer
Mình không quan tâm, quan tâm cuộc sống của mình là được!
“Hiện tại công việc mình chưa ổn định, mình cũng chưa muốn yêu đương, nên mình không muốn kết hôn. Tuy vậy, mình vẫn cảm thấy có chút bị tụt lại khi bạn bè kết hôn ngày càng nhiều. Mình có nghe nhiều người hỏi mình ‘Bao giờ lấy chồng’, tuy nhiên mình không quan tâm người ta nói gì, mỗi người có một cuộc sống riêng mà, mình chỉ cần lo cho cuộc sống mình là được.”
“Mình thấy tốt nhất là xã hội bớt quan tâm đến việc phụ nữ nên kết hôn khi nào, hoặc kết hôn hay không cũng là việc cá nhân của họ. Tốt nhất là mỗi người nên lo việc của chính bản thân mình, chứ không nên lo cho người khác.”
Uyển Nghi - 20 tuổi, Sinh viên
Sớm quá, nhưng muốn cưới lúc nào thì cưới thôi.
“Mình thấy mình chưa đủ trưởng thành để kết hôn, mình cũng chưa có tài chính nữa. Thấy bạn bè kết hôn mình cũng thấy sớm quá. Tuy vậy, mình về quê vẫn bị hỏi ‘Bao giờ lấy chồng?’. Mình thấy nó cũng là câu hỏi bình thường mà các bác các cô hay hỏi thôi.”
“Theo mình, phụ nữ không nên quá lo về chuyện cần phải kết hôn lúc bao nhiêu tuổi. Bạn muốn cưới lúc nào thì cưới, cuộc sống của mỗi người không ai sống thay được nên không cần phải nghe ai hay cảm thấy áp lực hết.”
