Thế hệ Alpha và câu chuyện thời đại số
Trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, sự thống trị của mạng xã hội, đại dịch, khủng hoảng khí hậu và sự bất ổn kinh tế toàn cầu tưởng chừng như là bối cảnh của một bộ phim khoa học viễn tưởng pha chút hậu tận thế. Nhưng thật ra đó là những thứ mà Gen Alpha đã phải trải qua khi sinh ra và lớn lên trong suốt giai đoạn đầy biến động này. Là thế hệ đầu tiên tiếp xúc với công nghệ từ trong “trứng nước” và được quan sát những thách thức toàn cầu đang diễn ra phần nào định hình đặc điểm của những đứa trẻ sinh ra từ năm 2010 đến 2025 này.
Gen Alpha đã sớm trở thành một lực lượng tiêu dùng độc lập
Trong khi thế hệ 8x phải học cách làm quen với mạng không dây khi bước ra từ những chiếc điện thoại bàn và những bức thư tay, Gen Z phải liên tục phát triển và tìm cách định hình thế giới số, thì Gen Alpha chính là thế hệ thụ hưởng và coi thế giới số chính là môi trường sống tự nhiên.
Chính môi trường phát triển nhanh chóng đã tạo nên một thế hệ có hành vi tiêu dùng và khả năng tác động đến thị trường sớm hơn nhiều so với các thế hệ trước. Theo báo cáo của PwC công bố ngày 11/3 vừa qua, có đến 89% trẻ từ 13 đến 14 tuổi sở hữu smartphone riêng. Trong khi đó, 97% trẻ từ 7 đến 14 tuổi cho biết từng tự quyết định mua ít nhất một món đồ. Những con số gần như tuyệt đối này cho thấy Gen Alpha không còn đơn thuần là nhóm trẻ em phụ thuộc vào quyết định của bố mẹ mà đã trở thành một lực lượng tiêu dùng có tiếng nói riêng trong thị trường.
Ảnh hưởng đó được dự báo sẽ còn tăng mạnh trong những năm tới. Theo Mastercard, Gen Alpha sẽ tạo ra khoảng 5,5 nghìn tỷ USD sức ảnh hưởng kinh tế toàn cầu vào năm 2029. Không chỉ vậy, Gen Z và Gen Alpha đang chuyển dịch từ vai trò người tiêu dùng nội dung số sang người đồng sáng tạo truyền thông, góp phần tạo ra xu hướng thay vì chỉ tiếp nhận chúng.
Khi một thế hệ lớn lên trong môi trường số bắt đầu có sức mua và khả năng ảnh hưởng đến quyết định tiêu dùng, thứ mà Gen Alpha thay đổi không chỉ là những sản phẩm được bán ra mà còn là cách các doanh nghiệp thiết kế sản phẩm, xây dựng thương hiệu và vận hành cả một thị trường. Vì vậy, hiện nay đang có một số thị trường riêng đã được “đo ni đóng giày” cho thế hệ tiềm năng này.
Các thị trường nào đang được định hình để phù hợp với thế hệ lãnh đạo tiếp theo?
1. Thị trường Metaverse
Metaverse được hiểu là một mạng lưới không gian kỹ thuật số 3D nơi người dùng có thể tương tác, làm việc, giải trí với nhau thông qua danh tính ảo. Đây cũng là một trong những thị trường mới xuất hiện dạo gần đây cùng với sự bùng nổ của nền kinh tế số.
Theo báo cáo của Gamefam, Gen Alpha dành trung bình từ 3 đến 4 giờ một ngày trên các nền tảng như Roblox và Fortnite. Con số đó hơn hẳn 43% tổng thời gian mà thế hệ này thường dành cho TikTok và YouTube cộng lại. Chính thời gian hiện diện càng nhiều trong thế giới số kéo theo các nhu cầu về vật phẩm ảo hay các trải nghiệm ngày càng tăng.
Điều này phần nào lý giải cho lý do các hàng hóa ảo, vật phẩm game hay công nghệ, hình ảnh, câu chuyện của thế giới ảo ngày càng được đầu tư mạnh. Do nhu cầu tăng cao của thế hệ Gen Alpha về việc giải trí, kết nối cũng như xây dựng một danh tính trên thế giới ảo ngày càng tăng cao. Với các doanh nghiệp thì Metaverse không chỉ là một ý tưởng công nghệ đơn thuần nữa mà còn là thị trường được xây dựng riêng cho thế hệ khách hàng đầu tiên lớn lên cùng thế giới số.
2. Thị trường EdTech
Bên cạnh việc thị trường Metaverse ngày càng phát triển, ngành giáo dục cũng không thể nào ở mãi với hình thức giảng dạy truyền thống được mà phải tích hợp cả các công nghệ tiên tiến để có thể đáp ứng những nhu cầu của thế hệ mới. Nhiều dự báo cho rằng quy mô thị trường Edtech sẽ đạt khoảng 142,37 tỷ USD vào năm 2023. Những tiện nghi đã và sẽ được áp dụng cho các cấp giáo dục, đặc biệt là chuẩn bị sẵn sàng một môi trường học tập số dành riêng cho thế hệ Gen Alpha.
Có thể thấy rằng, giáo dục dần không chỉ cạnh tranh ở lượng kiến thức nữa mà còn ở trải nghiệm của người học. Việc gamification, AI hay cá nhân hóa không còn là một tính năng bổ sung cho lĩnh vực này nữa mà đang dần trở thành một tiêu chuẩn mới cho ngành giáo dục.
3. Thị trường Fintech
Lớn lên trong nền kinh tế khủng hoảng trầm trọng ở mức độ toàn cầu, nhiều ba mẹ Gen Y, Gen Z đã tiến hành giáo dục tài chính từ sớm cho con mình. Cùng với sự trợ giúp của công nghệ, một Google Sheet trên máy tính bảng có lẽ sẽ không còn là công cụ riêng đối với dân văn phòng mà thậm chí sẽ được một cô cậu bé 11, 12 tuổi tận dụng như một cách quản lý tài chính tối ưu.
Theo Attest, 54% thế hệ thiếu niên Alpha tại Anh có tài khoản tiết kiệm, 52,5% có tài khoản ngân hàng, 49,5% có thẻ tín dụng và 37% sở hữu ngân hàng điện tử. Những con số này phần nào dự báo về việc quản lý tài chính với sự hỗ trợ của công nghệ số đang là một kỹ năng được hình thành từ rất sớm.
Điều này cũng mở ra cơ hội cho các sản phẩm Fintech hướng đến nhóm khách hàng trẻ tuổi. Thị trường tài chính có thể không chỉ cạnh tranh để hút người trưởng thành mà còn để hút những người khách hàng đầu tiên của thế hệ tương lai.
4. Thị trường Kinh tế Sáng tạo Nhí (Kidfluencer Economy)
Theo một nghiên cứu từ Pew Research Center về thói quen xem Youtube của trẻ em Mỹ, lượt xem từ các video có trẻ em dưới 13 tuổi cao gấp 3 lần các loại video khác. Không chỉ vậy, trong danh sách “Những Youtuber kiếm tiền nhiều nhất” của năm 2026 vừa qua xuất hiện những cái tên nhí như cô bé Nastya với 126 triệu người đăng ký hay Ryan Kaji với kênh youtube có 39 triệu người đăng ký. Đây là những con số khủng đối với cả các nhà sáng tạo nội dung tầm cỡ và dày dặn kinh nghiệm chứ chưa nói đến việc nó được thiết lập bởi Gen Alpha.
Những video thường nhật về cuộc sống, từ đi học, đi chơi đều trở thành một nơi để các “kid influencers” này đầu tư vào và tạo ra lợi nhuận khủng. Không chỉ đứng từ góc độ của người sáng tạo, khách hàng chính của nền kinh tế này còn là các cô bé, cậu bé đồng trang lứa khi dành hàng giờ để tiêu thụ các nội dung tưởng chừng như đơn giản. Trong tương lai, có thể đây sẽ tiếp tục trở thành một thị trường tốt để đầu tư và phát triển cho thế hệ Gen Alpha.
5. Thị trường làm đẹp
Hàng loạt bài báo điều tra từ các trang báo lớn nhất thế giới này đã phỏng vấn các bác sĩ da liễu và CEO của các hãng mỹ phẩm về việc các thương hiệu (như Drunk Elephant) đang phải thích nghi ra sao trước việc Gen Alpha càn quét cửa hàng của họ. Theo một số trang báo, một xu hướng đáng lo ngại được nêu ra là có trẻ em ngày càng bị thu hút bởi cách sản phẩm chăm sóc da được thiết kế cho người lớn kể cả việc các sản phẩm gây hại cho sức khỏe làn da của chúng. Cụm từ “Sephora Kids” được dùng một cách ví von về những khách hàng nhí đang dần định hình lại thị trường skincare vốn dành cho đối tượng tuổi teen trở lên.
Kết
Trong khi chúng ta còn đang bận rộn làm người sản xuất trung thành cho nền thị trường hiện tại thì Gen Alpha đã bắt đầu trở thành những khách hàng tiềm năng. Từ kinh tế, giáo dục, giải trí đến việc sáng tạo và chăm sóc vẻ ngoài đều đang có sự góp mặt của thế hệ 2010 - 2025 tham gia vào việc tiêu thụ và định hình. Việc hiểu và đáp ứng được nhu cầu của tệp khách hàng này có lẽ là một điều gần như thiết yếu để không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua kinh tế số của thập kỷ tới.