Trong trí tưởng tượng của nhiều người, nông nghiệp vẫn là một vòng lặp quen thuộc: trồng – thu hoạch – bán đi. Một công việc gắn với đất, với nắng mưa, và với sự bấp bênh đã được mặc định như một phần số phận. Người làm nông được nhìn thấy nhiều nhất ở sự lam lũ, ít khi được nhắc đến ở tư duy hay quyền chủ động trong chuỗi giá trị.
Thực tế, định kiến ấy không hoàn toàn vô căn cứ. Khoảng 70% sản lượng nông nghiệp Việt Nam hiện vẫn đến từ các hộ sản xuất nhỏ lẻ – những người thiếu vốn, thiếu công nghệ và gặp nhiều rào cản khi tiếp cận thị trường. Hệ quả là năng suất lao động thấp, chuỗi giá trị manh mún, và nông sản Việt thường bước ra thế giới trong thế yếu, bị định danh bằng giá rẻ hơn là chất lượng.
Ở bối cảnh đó, hạt mắc ca – một loại nông sản còn non trẻ tại Việt Nam, bắt đầu được kể một câu chuyện khác. Ở đó, công nghệ “may đo” và lòng tự tôn dân tộc gặp nhau để định nghĩa lại sự toàn vẹn của một sản phẩm bước ra từ đất mẹ.
“Bền vững” bắt đầu từ vườn nhà
Hành trình của Maca Đại Việt không xuất phát từ một startup công nghệ hào nhoáng, mà khởi nguồn từ khu vườn của ông Ba tại Lâm Đồng. Từ những năm 2000, khi mắc ca còn là khái niệm xa lạ trên vùng đất đỏ, ông đã kiên trì đặt nền móng cho những cây giống đầu tiên bằng tất cả kinh nghiệm và niềm tin sắt đá vào đất.
10 Năm sau, khi cây bắt đầu cho thu hoạch ổn định, Châu Nguyễn – con gái ông nhận ra rằng giá trị của hạt mắc ca vẫn chưa được khai thác đúng mức. Phần lớn sản phẩm khi đó được bán dưới dạng nguyên liệu, trong khi khâu chế biến và thương mại phía sau mới là nơi tạo ra giá trị cao hơn.
Châu chia sẻ: "Nhìn về 5 năm, 10 năm, hạt mắc ca Việt rồi sẽ chỉ mang giá trị của một vùng nguyên liệu thô nếu không có những thương hiệu điểm tựa nâng tầm giá trị sản phẩm. Vậy nên từ những ngày đầu Ông Ba Macadamia đã được tạo ra và xây dựng với tầm nhìn một thương hiệu khởi đầu: làm đúng, làm tốt, làm để có thể nói về hạt mắc ca Việt Nam là một sản phẩm chất lượng và có giá trị cao".
Từ suy nghĩ đó, năm 2016, Châu cùng Khải, người có kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng thương hiệu, đồng sáng lập Maca Đại Việt. Mục tiêu ban đầu khá đơn giản: phát triển mắc ca Việt Nam theo hướng bài bản hơn, từ sản phẩm đến cách đưa sản phẩm ra thị trường.
Những năm đầu không dễ dàng. Thị trường còn nhỏ, hệ thống sản xuất phải xây dựng từ đầu, còn thương hiệu gần như phải bắt đầu lại từ con số rất thấp. Nhưng thay vì dừng lại, họ tiếp tục kiên trì, và chọn dám…
… Dám bước xa hơn vị trí “đầu chuỗi”
Lớn lên giữa nương rẫy, những người sáng lập hiểu rõ thực tế của ngành nông nghiệp: người trồng thường chỉ tham gia ở giai đoạn đầu, trong khi phần lớn lợi nhuận nằm ở các khâu sau đó.
Với mắc ca cũng vậy. Việt Nam có vùng trồng phù hợp, nhưng sản phẩm thường được bán thô hoặc chế biến đơn giản. Điều đó khiến nông sản khó tạo ra dấu ấn riêng khi bước ra thị trường quốc tế.
Từ góc nhìn đó, Maca Đại Việt lựa chọn tập trung vào những yếu tố thường ít được chú ý trong nông nghiệp: chế biến, bao bì, câu chuyện thương hiệu và tiêu chuẩn sản phẩm.
“Chúng tôi tin vào sự chỉn chu,” người đại diện doanh nghiệp thường nhắc lại điều đó như một tôn chỉ. Không chỉ là chất lượng của hạt mắc ca, mà cả cách sản phẩm được giới thiệu với người tiêu dùng: từ thiết kế bao bì đến cách kể về vùng trồng và con người phía sau mỗi sản phẩm.
… Dám gieo mầm ngược gió
Từ khoảng 2021, Maca Đại Việt bắt đầu bước vào giai đoạn đầu tư nghiêm túc hơn cho sản phẩm và hệ thống vận hành.
Nguồn cung mắc ca Việt Nam vẫn chưa đủ lớn để cạnh tranh về sản lượng với nhiều vùng nguyên liệu trên thế giới. Vì vậy, ngay từ đầu Ông Ba Macadamia đã chọn một hướng đi chiến lược khác: tạo ra nhiều giá trị hơn cho từng hạt mắc ca, thay vì chạy theo số lượng.
Chế biến sâu và xây dựng sản phẩm là cách để hạt mắc ca Việt Nam có thể đi xa hơn. Đó là con đường khó hơn, đòi hỏi sự kiên nhẫn và quyết tâm đi đường dài, nhưng cũng là điều mà cả đội ngũ Maca Đại Việt tin tưởng từ những ngày đầu.
Thay vì chỉ thu mua và bán hạt thô, doanh nghiệp tập trung vào nghiên cứu chế biến sâu, xây dựng xưởng sản xuất, phát triển sản phẩm và tiêu chuẩn hóa quy trình.
Song song đó, họ cũng số hóa hệ thống quản lý doanh nghiệp, thiết kế các công cụ quản lý riêng phù hợp với thực tế nông nghiệp địa phương, với mỗi mùa vụ, mỗi vùng đất và mỗi hộ nông dân đều có những đặc thù riêng.
Với họ, công nghệ không phải để phô diễn, mà để giải một bài toán rất thực tế: làm sao để ổn định nguồn thu mua và đảm bảo đầu ra cho nông dân. Doanh nghiệp cam kết thu mua khoảng 200 tấn mắc ca mỗi năm, tạo một đầu ra tương đối ổn định cho các hộ trồng trong khu vực. Đây là một bước quan trọng giúp người nông dân yên tâm đầu tư cho cây trồng dài hạn. Những nỗ lực đó đã giúp Maca Đại Việt trở thành SME duy nhất trong ngành mắc ca được vinh danh trong Top 100 Doanh nghiệp Bền vững Việt Nam (CSI 100) năm 2025.
Cuối cùng, con người là gốc rễ của sự bền vững
Trong nhiều năm, hành trình của hạt mắc ca sau khi rời vườn thường rất bất định do phụ thuộc vào thương lái và thị trường tự phát. Thách thức lớn nhất của người nông dân đôi khi không phải là kỹ thuật canh tác, mà là tìm kiếm một đầu ra đủ tin cậy.
Thay vì nói về những hệ sinh thái lớn, Maca Đại Việt bắt đầu từ một cam kết rất cụ thể: xây dựng năng lực sản xuất để có thể chủ động thu mua nguyên liệu từ người trồng.
Khi có nhà xưởng chế biến và danh mục sản phẩm hoàn chỉnh, doanh nghiệp có thể tiếp nhận sản lượng từ các vườn mắc ca trong khu vực một cách ổn định hơn. Việc duy trì cam kết thu mua khoảng 200 tấn mắc ca mỗi năm đã tạo ra một kênh tiêu thụ đáng tin cậy cho nhiều hộ trồng, giúp họ yên tâm đầu tư cho cây trồng dài hạn.
Cho đến thời điểm hiện tại, Maca Đại Việt vẫn tin tưởng và quyết tâm theo đuổi triết lý phát triển song song: đội ngũ và thương hiệu trưởng thành cùng vùng trồng. Vùng trồng lớn lên cùng từng ngày Ông Ba Macadamia đi đến nhiều vùng đất mới hơn, và sự song hành này là cốt lõi cho những ổn định dài lâu.
Với những người sáng lập vốn cũng là con em của nông dân, việc xây dựng thương hiệu không chỉ là câu chuyện thương mại. Đó là cách để giá trị của mỗi mùa vụ được giữ lại lâu hơn, sâu sắc hơn. Khi mỗi hạt mắc ca khi bước ra thế giới được đóng gói chỉn chu, mang theo cả câu chuyện về vùng đất và con người, đó cũng là lúc sự bền vững thực sự thành hình.
Gần hai thập kỷ trước, trên vùng đất đỏ Lâm Đồng, ông Ba – một nông dân địa phương – đã trồng những cây mắc ca đầu tiên.
Từ nền tảng đó, năm 2016, con gái ông đã đồng sáng lập Maca Đại Việt, tiếp tục phát triển hạt mắc ca Việt Nam theo hướng bài bản hơn. Trải qua 20 năm kiên trì vun xới, Macca Đại Việt tự hào kế thừa hương vị nguyên bản từ những cây đại thụ đầu tiên, mang tinh hoa đất Việt tốt nhất đến tay người tiêu dùng.
Để biết thêm chi tiết, vui lòng truy cập tại đây.
