Những ngày qua, dư luận cả nước đặc biệt quan tâm trước thông tin liên quan đến việc sản phẩm của Đồ Hộp Hạ Long (Halong Canfoco) bị phản ánh sử dụng nguyên liệu không bảo đảm chất lượng vừa bị cơ quan điều tra khởi tố. Vụ việc nhanh chóng lan rộng trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội, đặt ra nhiều câu hỏi nghiêm trọng về an toàn thực phẩm và trách nhiệm quản trị doanh nghiệp.
Ở thời điểm hiện tại, các cơ quan chức năng vẫn đang trong quá trình kiểm tra, xác minh và chưa thể đánh giá đầy đủ mức độ ảnh hưởng đối với sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố chuyên môn và pháp lý, sự việc này đặt ra hai vấn đề rất lớn: trách nhiệm đạo đức của người điều hành, và đằng sau làn sóng tẩy chay thương hiệu, người tiêu dùng có khi nào nhận ra, thương hiệu ấy không chỉ của các nhà máy, của một công ty, mà là một thương hiệu quốc gia, của chính họ, những người đã góp phần xây dựng nên, làm lớn mạnh nó bằng việc mua các sản phẩm cho bữa ăn gia đình, đi biếu tặng?
Đồ Hộp Hạ Long được thành lập từ năm 1957, là một trong những doanh nghiệp thực phẩm có lịch sử lâu đời nhất tại Việt Nam. Trải qua chiến tranh, thời kỳ bao cấp và giai đoạn đổi mới kinh tế, thương hiệu này không chỉ tồn tại mà còn trở thành một phần ký ức tiêu dùng của nhiều thế hệ người Việt.
Trong nhiều gia đình, tên gọi “Hạ Long” gần như đồng nghĩa với “pate” hoặc “cá ngừ ngâm dầu”, một minh chứng cho mức độ nhận diện thương hiệu hiếm có trên thị trường thực phẩm. Trái cây đóng hộp, cũng là nhóm sản phẩm rất mạnh, đã có thời, vải hộp Hạ Long luôn cháy hàng vì trend chè khúc bạch. Điều này là minh chứng cho việc các sản phẩm của thương hiệu gắn bó với nhiều thế hệ, đã đồng hành với những thay đổi và phát triển về khẩu vị, về xu hướng ẩm thực…
Trên thị trường quốc tế, cái tên Đồ Hộp Hạ Long cũng không phải vô danh. Công ty từng nhận giải thưởng "Top 50 thương hiệu mạnh ASEAN 2024". Xét dưới góc độ kinh tế, đây là một tài sản thương hiệu quốc gia có giá trị rất lớn. Xét dưới góc độ xã hội, thương hiệu của Đồ Hộp Hạ Long là một di sản doanh nghiệp, đặc biệt khi đây là thương hiệu thuần Việt gắn với khu vực doanh nghiệp nhà nước (Liên quan đến cơ cấu cổ đông, hiện Tổng công ty Thủy sản Việt Nam (Seaprodex - SEA) đang là cổ đông lớn nhất của Đồ hộp Hạ Long, nắm giữ gần 1,39 triệu cổ phiếu CAN, tương ứng 27,75% vốn điều lệ).
Chính vì vậy, khủng hoảng lần này không chỉ là câu chuyện về một lô hàng, một quy trình hay một sai phạm kỹ thuật. Nếu các vi phạm được xác nhận, thì hệ quả nghiêm trọng nhất nằm ở chỗ niềm tin của người tiêu dùng bị tổn hại, không chỉ đối với một doanh nghiệp, mà còn với ngành thực phẩm nội địa nói chung. Hệ lụy của sự việc cũng không dừng lại ở người tiêu dùng cuối cùng. Các đối tác kinh doanh, những đơn vị đã lựa chọn và đặt niềm tin vào thương hiệu này để phát triển sản phẩm, cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp về uy tín và hoạt động.
Từ góc độ chuyên môn trong lĩnh vực truyền thông và xây dựng thương hiệu, có thể khẳng định: giá trị lớn của một doanh nghiệp thực phẩm không chỉ nằm ở dây chuyền hay doanh thu, mà còn nằm ở niềm tin tích lũy qua thời gian. Một quyết định sai lầm hoặc sơ sót trong khâu điều hành, quản lý, có thể phá hủy thành quả mà nhiều thế hệ đã dày công xây dựng.
Khủng hoảng lần này, chính là kết quả thực tế đánh giá nghiêm khắc đạo đức và năng lực quản lý vận hành của người đứng đầu doanh nghiệp được bổ nhiệm, chứ không nên được nhìn nhận như bản án chung cho toàn bộ một thương hiệu quốc gia. Thiệt hại doanh thu mà doanh nghiệp gánh chịu có thể đo được bằng số, nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng thiệt hại về khủng hoảng và đổ vỡ niềm tin là không thể đo đếm.
Toàn bộ trách nhiệm này, nên được quy rõ và xử lý minh bạch. Đó cũng là mong muốn của tất cả những người đã từng yêu mến, lựa chọn, các sản phẩm của Đồ hộp Hạ Long. Họ cũng chính là người cùng xây dựng nên thương hiệu bằng những lựa chọn ấy. Và khi họ quay lưng, thương hiệu sẽ sụp đổ thật sự.
Vì vậy, điều dư luận cần phân biệt rõ là:
- Sai phạm (nếu có) thuộc về con người và hệ thống quản trị, điều hành, tại thời điểm sai phạm.
- Thương hiệu Đồ Hộp Hạ Long, với tư cách một di sản doanh nghiệp, một thương hiệu quốc gia, không đồng nhất với cá nhân hay nhóm điều hành gây ra khủng hoảng, càng không chỉ là tài sản của cá nhân họ.
Việc xử lý trách nhiệm cá nhân phải được thực hiện nghiêm minh theo quy định pháp luật. Đồng thời, quá trình tái cấu trúc, chấn chỉnh quản trị và minh bạch hóa hoạt động là điều bắt buộc nếu thương hiệu này muốn tồn tại và phục hồi niềm tin với xã hội nói chung và người tiêu dùng, khách hàng thân thuộc của mình nói riêng.
Ở góc độ người tiêu dùng, sự ủng hộ trong tương lai chỉ có thể được đặt lại khi doanh nghiệp được trao vào tay những người có năng lực quản trị, có đạo đức nghề nghiệp và ý thức rõ ràng về trách nhiệm đối với lịch sử và tương lai của thương hiệu Việt. Người tiêu dùng có quyền đòi hỏi trách nhiệm của doanh nghiệp, vì suy cho cùng, người tiêu dùng chính là đối tượng chịu thiệt hại lớn nhất trong sự việc này, bao gồm rủi ro về sức khỏe, đổ vỡ niềm tin, và cả việc thương hiệu quốc gia bị suy yếu.