Mỗi bốn năm, hàng tỷ người cùng hướng về World Cup để chứng kiến những bàn thắng đẹp, những bất ngờ và câu chuyện cổ tích của bóng đá. Nhưng phía sau 90 phút trên sân còn là cuộc chơi của những con số.
Một chiến thắng tại World Cup không chỉ mang về điểm số hay danh tiếng. Nó còn mang về tiền thưởng, giá trị thương mại, hợp đồng tài trợ và thậm chí có thể thay đổi tương lai của cả một nền bóng đá.
Chỉ cần góp mặt cũng đã là một phần thưởng
Khác với nhiều giải đấu khác, FIFA thưởng tiền cho tất cả các đội tuyển tham dự World Cup, bất kể họ tiến sâu đến đâu.
Tại World Cup 2026, FIFA công bố tổng quỹ tiền thưởng và hỗ trợ cho các đội tuyển là 871 triệu USD. Đây không phải là khoản tiền chỉ dành cho đội vô địch hay chiến thắng ở các vòng đấu. Cả 48 đội tham dự đều nhận 2,5 triệu USD phí chuẩn bị, và các đội bị loại ở từng vòng vẫn nhận thêm tiền thưởng theo thành tích. Nói cách khác, đội thua vẫn có tiền, chỉ là mức thưởng sẽ thấp hơn đội đi sâu hơn.
Khoản 2,5 triệu USD phí chuẩn bị được cộng thêm cho mọi đội, nên tổng số tiền thực nhận sẽ là: đội dừng ở vòng bảng nhận 12,5 triệu USD; đội vào vòng 32 đội nhận 15,5 triệu USD; đội vào vòng 16 đội nhận 18,5 triệu USD; và đội vô địch nhận 52,5 triệu USD.
Điều đó đồng nghĩa, một đội tuyển dừng bước ngay sau vòng bảng vẫn nhận khoảng 12,5 triệu USD. Đội vô địch sẽ mang về tổng cộng 52,5 triệu USD.
Khoản tiền này không được chuyển trực tiếp cho cầu thủ mà được FIFA chi trả cho liên đoàn bóng đá của từng quốc gia. Sau đó, mỗi liên đoàn sẽ tự quyết định cách sử dụng: chia thưởng cho cầu thủ và ban huấn luyện, bù đắp chi phí tham dự giải, đầu tư cho bóng đá trẻ hoặc cải thiện cơ sở vật chất.
Nói cách khác, World Cup không chỉ là nơi tạo ra nhà vô địch mà còn là nguồn tài chính quan trọng để các nền bóng đá tiếp tục phát triển sau giải đấu.
Nhưng tiền thưởng không phải lúc nào cũng giống nhau
Nếu FIFA có một bảng tiền thưởng chung, thì cách mỗi quốc gia chia khoản tiền ấy lại rất khác nhau.
Tại Mỹ, theo thỏa thuận tập thể giữa Liên đoàn Bóng đá Mỹ và các cầu thủ, khoảng 80% tiền thưởng World Cup được phân bổ cho đội tuyển, đồng thời áp dụng cơ chế chia sẻ giữa đội tuyển nam và nữ. Sau World Cup 2026, khi tuyển Mỹ dừng ở vòng 16 đội, mỗi cầu thủ nhận khoảng 246.000 USD tiền thưởng, chưa bao gồm các khoản khác.
Trong khi đó, nhiều liên đoàn châu Âu thường đàm phán mức thưởng trước giải. Tại World Cup 2022, truyền thông Pháp đưa tin mỗi tuyển thủ có thể nhận hơn nửa triệu USD nếu đội tuyển lên ngôi vô địch.
Ở những quốc gia khác, cách phân bổ còn đa dạng hơn. Có nơi chia đều cho toàn đội, có nơi tính theo số phút thi đấu, cũng có liên đoàn giữ lại phần lớn để tái đầu tư cho hệ thống bóng đá. Điều này khiến cùng một thành tích tại World Cup nhưng thu nhập thực tế của các cầu thủ có thể chênh lệch đáng kể.
Giá trị lớn nhất lại nằm ngoài sân cỏ
Sau mỗi kỳ World Cup, điều thay đổi nhiều nhất thường là giá trị thương mại của các đội tuyển và cầu thủ.
Sau chức vô địch năm 2022, đội tuyển Argentina trở thành biểu tượng quốc gia. Các cầu thủ bước vào hàng loạt chiến dịch quảng cáo, doanh số áo đấu tăng mạnh và giá trị hình ảnh của nhiều tuyển thủ tăng lên đáng kể.
Morocco, đội bóng châu Phi đầu tiên vào bán kết World Cup, cũng chứng kiến làn sóng tự hào dân tộc lan rộng. Đội tuyển được Nhà vua Mohammed VI tiếp đón, trong khi các doanh nghiệp trong nước trao thêm nhiều khoản thưởng bên cạnh tiền từ liên đoàn.
Ở nhiều quốc gia, việc tiến sâu tại World Cup còn kéo theo các hợp đồng tài trợ mới, lượng người hâm mộ tăng nhanh và sự quan tâm lớn hơn đối với các giải vô địch quốc nội. Những giá trị này rất khó quy đổi thành tiền ngay lập tức, nhưng thường kéo dài nhiều năm sau giải đấu.
Với từng cầu thủ, World Cup còn có thể là bước ngoặt của sự nghiệp: một màn trình diễn xuất sắc như Michael Olise, hay một câu chuyện giàu cảm xúc như Vozinha, có thể khiến giá trị cá nhân tăng vọt chỉ sau vài trận đấu. Từ một cái tên ít được chú ý, họ có thể trở thành gương mặt được săn đón hơn trên thị trường chuyển nhượng, trong mắt nhà tài trợ và cả người hâm mộ toàn cầu.
Vậy World Cup đáng giá bao nhiêu?
Con số chính thức có thể là 12,5 triệu USD cho một đội bị loại từ vòng bảng hay hơn 50 triệu USD cho nhà vô địch. Nhưng với nhiều quốc gia, giá trị thật sự của World Cup không nằm ở khoản tiền FIFA chuyển vào tài khoản liên đoàn.
Đó là cơ hội thu hút nhà tài trợ, truyền cảm hứng cho một thế hệ cầu thủ trẻ, nâng tầm vị thế của nền bóng đá trên bản đồ thế giới và tạo động lực để tiếp tục đầu tư.
Nếu một ngày đội tuyển Việt Nam góp mặt ở World Cup, phần thưởng đầu tiên sẽ là hàng trăm tỷ đồng từ FIFA. Nhưng phần thưởng lớn hơn có lẽ sẽ là điều không thể đo đếm bằng tiền: niềm tin rằng bóng đá Việt Nam đã bước hẳn sang một chương mới.