Công cuộc xây dựng một đất nước mới đã bắt đầu ngay sau khi những lễ mừng độc lập vừa khép lại. Ngày 3/9/1945, chỉ một ngày sau khi nền độc lập được tuyên bố, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ Lâm thời họp phiên đầu tiên tại Bắc Bộ Phủ để giải quyết những vấn đề cấp bách mà đất nước đang phải đối mặt. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Sau ngày độc lập, Chính phủ mới đứng trước hàng loạt việc cấp bách cần giải quyết, trong đó có nạn mù chữ. Ngày 8/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự lễ khai giảng lớp huấn luyện Bình dân học vụ đầu tiên tại Hà Nội, khởi đầu cho phong trào xóa nạn mù chữ trên cả nước. Khi ấy, hơn 90% dân số được ước tính không biết đọc, biết viết.| Nguồn: Ảnh tư liệu/Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Sau độc lập, chính quyền mới cũng cần nguồn lực để bắt đầu xây dựng đất nước. “Tuần lễ Vàng” được phát động trên toàn quốc để vận động người dân đóng góp. Ngày 30/9/1945, cựu Hoàng đế Bảo Đại, khi ấy là Cố vấn tối cao Vĩnh Thụy, chủ trì cuộc đấu giá một bức chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Bức chân dung được doanh nhân Đỗ Đình Thiện mua với giá một triệu đồng Đông Dương.| Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Bên cạnh nạn mù chữ, nạn đói cũng là một trong những vấn đề cấp bách mà chính quyền mới phải đối mặt. Phong trào “Hũ gạo cứu đói” kêu gọi người dân trên cả nước dành lại một nắm gạo từ mỗi bữa ăn để giúp đỡ những người thiếu đói. Phong trào lan rộng trong giai đoạn 1945–1946, với tinh thần “Một nắm khi đói bằng một gói khi no.” | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Ở miền Nam, chỉ ba tuần sau ngày độc lập, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ đã phải đối mặt với một mối đe dọa mới. Ngày 6/9/1945, quân đội Anh bắt đầu đến Sài Gòn theo những thỏa thuận tại Potsdam với nhiệm vụ giải giáp quân Nhật ở phía nam vĩ tuyến 16. Nhưng nhiệm vụ giải giáp quân Nhật nhanh chóng gắn với sự trở lại của Pháp tại Nam Bộ. Lực lượng Anh đã hỗ trợ tái vũ trang và hậu thuẫn quân Pháp, trước khi quân Pháp tiến hành tái chiếm Sài Gòn vào ngày 23/9. Trong ảnh là tờ hướng dẫn đa ngôn ngữ thuộc bộ dụng cụ sinh tồn dành cho quân nhân Anh được điều đến Đông Dương thuộc Pháp năm 1945, kêu gọi người dân địa phương giúp những binh sĩ bị mắc kẹt tìm đường tới các đơn vị Đồng minh. | Nguồn: National Army Museum, London.

Các sĩ quan và binh lính thuộc Tiểu đoàn 1, Trung đoàn Súng trường Gurkha số 1 (1/1 GR), một đơn vị thuộc lực lượng Anh được triển khai tới Sài Gòn năm 1945, đang nghỉ ngơi bên bờ sông Sài Gòn.| Nguồn: The Gurkha Museum.

Căng thẳng leo thang khi chính quyền lâm thời Nam Bộ từ chối bàn giao trụ sở. Ngày 23/9, quân Pháp mở cuộc tấn công vào Sài Gòn, đánh dấu sự khởi đầu của cuộc kháng chiến ở Nam Bộ. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Ngày 24/9/1945, người dân Hà Nội tập trung tại Quảng trường Nhà hát Lớn để phản đối việc phái bộ Anh sử dụng vũ lực nhằm hỗ trợ sự trở lại của Pháp tại Nam Bộ. | Nguồn: Ảnh tư liệu/Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Sự trở lại của quân Pháp lan xuống Đồng bằng sông Cửu Long vào ngày 30/10/1945, khi tàu chiến thuộc địa Pháp Annamite tấn công và chiếm đóng Cần Thơ. | Nguồn: Ảnh tư liệu/Bảo tàng Cần Thơ.

Cuộc kháng chiến ở Nam Bộ ngày càng căng thẳng khi quân Pháp tiếp tục đưa thêm lực lượng vào Sài Gòn. Tháng 11/1945, tàu Saville chở binh lính Pháp đến thành phố, bổ sung lực lượng cho quân Pháp đang tìm cách giành lại quyền kiểm soát miền Nam. | Nguồn: Ảnh tư liệu/TTXVN.

Bốn năm sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố độc lập tại Hà Nội, người dân Cần Thơ vẫn tụ họp kỷ niệm Quốc khánh. Năm 1949, hàng chục nghìn người đến Bà Đầm–Thác Lác tham dự một tuần lễ hội và hội chợ, giữa những năm tháng kháng chiến chống Pháp. Hoàn cảnh đã đổi thay, nhưng ngày Quốc khánh vẫn là dịp để người dân gặp gỡ và nhắc nhớ về tinh thần độc lập.| Nguồn: Ảnh tư liệu/Bảo tàng Cần Thơ.

27 bức ảnh kể lại những tháng ngày làm nên Quốc khánh 2/9/1945

Ngày Việt Nam tuyên bố độc lập

Những ngày làm nên 2/9

Những ngày sau cột mốc 2/9/1945