AI đang thay đổi cách con người học, làm việc và tiếp cận tri thức với tốc độ chưa từng có. Nếu như thế hệ trước có thể dùng những gì học được trong 5 năm đại học để làm việc cho cả đời, thì ngày nay, những gì bạn học năm nhất có thể đã lỗi thời ngay khi bạn nhận bằng tốt nghiệp. Liệu mô hình đại học truyền thống có đang trở thành một "chiếc điện thoại bàn" chậm chạp trong thế giới của những "smartphone" đầy quyền năng?
Đó cũng là chủ đề được doanh nhân Namster Đỗ (Đỗ Hoài Nam) chia sẻ trong tập 38 của EduStation cùng host Hùng Võ. Là người từng tốt nghiệp loại ưu tại RMIT và đứng sau hàng loạt startup công nghệ đình đám như Emotiv Systems, SeeSpace hay hệ sinh thái UPGEN, anh đưa ra một nhận định thẳng thắn: Đại học sẽ không biến mất, nhưng chắc chắn sẽ phải biến đổi hoàn toàn.
Tại sao năng lực đặt câu hỏi lại quan trọng hơn năng lực tổng hợp?
Doanh nhân Namster Đỗ nhận định, từ khi Internet bùng nổ đến sự trỗi dậy của AI, vai trò của người học đã thay đổi hoàn toàn. Nếu trước đây sinh viên giỏi là người nhớ tốt nhất, sau đó là người tổng hợp tốt nhất, thì bây giờ AI đã làm thay con người cả hai việc đó chỉ trong vài giây.
Năng lực cốt lõi hiện nay chính là biết đặt đúng câu hỏi. AI có kiến thức và khả năng tổng hợp, nhưng nó cần một mệnh lệnh đúng để tạo ra giá trị. Người thành công trong tương lai là người biết mình muốn gì và biết cách phỏng vấn AI để lấy ra kết quả tốt nhất.
Sinh viên cần “thất bại nhanh” ở đại học?
Doanh nhân Namster Đỗ đưa ra một góc nhìn ngược dòng: Trong khi giáo dục cũ dạy ta thăng tiến chậm rãi và chắc chắn, thì Đại học 2.0 phải là nơi giúp sinh viên "thất bại nhanh chóng" (fail fast). Với sự trợ giúp của AI, chi phí để "thử và sai" hiện nay gần như bằng không. Thay vì mất 10 năm ngoài đời để nhận ra mình đi sai hướng, sinh viên có thể thử 10 mô hình, 10 ý tưởng thất bại ngay trên ghế nhà trường để tìm ra một hướng đi đúng.
Anh cho rằng, đại học phải là hệ sinh thái an toàn nhất để người trẻ vấp ngã. Nếu bạn không dám sai ở đây, bạn sẽ cực kỳ mong manh khi bước ra thị trường thực tế vốn không có sự bảo hộ. Khả năng đứng dậy sau mỗi lần thử sai mới chính là tấm bằng giá trị nhất mà Đại học 2.0 cần cấp cho người học.
Đại học tương lai có thể là một “hub of knowledge” suốt đời
Namster Đỗ cho rằng đại học trong tương lai có thể không còn là nơi người ta chỉ “đến một lần” trong giai đoạn 18–23 tuổi. Thay vào đó, nó có thể trở thành một “hub of knowledge”, một trung tâm tri thức mà con người quay lại định kỳ trong suốt cuộc đời.
Thay vì học 5 năm liên tục rồi đi làm mãi mãi, con người có thể học theo từng module, từng giai đoạn, quay lại để cập nhật kỹ năng, công cụ và kiến thức mới. Khi AI thay đổi mọi ngành nghề quá nhanh, “lifelong learning” không còn là một khẩu hiệu đẹp, mà trở thành điều kiện để tồn tại.
Có những điều AI không thể thay thế
Theo Namster Đỗ, dù AI mạnh đến đâu, vẫn có những điều đại học phải tiếp tục dạy.
Đầu tiên là đạo đức: AI không có khái niệm đúng – sai. Nó không biết điều gì nên làm hay không nên làm. Trong một thế giới nơi công cụ ngày càng mạnh, đạo đức có thể là thứ giữ con người không đi chệch hướng. Thứ hai là trải nghiệm: Con người không thể đặt ra câu hỏi đúng về những gì họ chưa từng trải qua. Trải nghiệm là thứ giúp ta phân biệt đâu là insight thật và đâu chỉ là thông tin. Và cuối cùng là cộng đồng: Con người không học tốt nhất khi ở một mình. Ta học tốt nhất khi tranh luận, khi hợp tác và khi được soi chiếu qua góc nhìn của người khác. Có lẽ vì vậy mà trường học sẽ không biến mất, nó chỉ thay đổi hình dạng.
Người trẻ nên làm gì trước ngưỡng cửa đại học?
Lời khuyên cuối cùng của anh Namster Đỗ cho những người trẻ rất đơn giản: hãy dấn thân. Đừng xem đại học chỉ là nơi lấy bằng cấp, hãy xem đó là môi trường đầu tiên để sống như một người độc lập, để trải nghiệm nhiều nhất có thể, để hiểu mình muốn gì và để tìm ra những câu hỏi quan trọng nhất cho cuộc đời mình.
Vì trong một thế giới nơi AI có thể trả lời gần như mọi câu hỏi, có lẽ giá trị lớn nhất của giáo dục không còn nằm ở việc cung cấp đáp án. Mà là giúp con người biết mình là ai, và đủ dũng khí để đi tìm câu trả lời cho chính cuộc đời mình.
Trân trọng cảm ơn Van Lang Global School đã đồng hành cùng EduStation Mùa 5 với chủ đề Tương Lai Của Sự Học. Cùng chia sẻ tầm nhìn về giáo dục, Van Lang Global School hướng đến xây dựng cho sinh viên Việt Nam năng lực cạnh tranh toàn cầu, khả năng học tập trọn đời và sự sẵn sàng thích nghi với tương lai.Để biết thêm chi tiết về Van Lang Global School, vui lòng truy cập tại đây.