Người ta hay gọi anh là Dũng “khùng”. Nhưng thực chất đây là biệt danh anh tự đặt cho mình - có lẽ cũng là cách ngắn gọn nhất để nói về một người nghĩ gì làm nấy, thích thử cái mới và không ngại đi đến cùng với mọi lựa chọn.
Cái “khùng” ấy theo anh vào cả nghệ thuật, qua những bộ phim không chịu đứng yên trong một thể loại nào: từ Hồn Trương Ba, da hàng thịt (2006), Mỹ nhân kế (2013),... đến những bộ phim remake gây tiếng vang như Tháng năm rực rỡ (2018), Tiệc trăng máu (2020) hay gần đây nhất là Quý tử vượt giàu (2026)...
Hơn 2 thập kỷ “lặn” mình trong biển nghệ thuật tìm tòi và sáng tạo, anh cho biết bản thân sẽ tiếp tục mở rộng giới hạn và thử sức mình trong những công thức làm phim mới. Đó là gì? Mời bạn lắng nghe những chia sẻ của anh trong cuộc trò chuyện thuộc chương trình 10.000 Giờ.
1. Chào đạo diễn Nguyễn Quang Dũng. 2026 có vẻ là một năm bận rộn của anh khi liên tục ra mắt những dự án phim mới. Anh có thể chia sẻ một chút về các tác phẩm gần đây của mình không?
Quý tử vượt giàu đến với mình khá bất ngờ. Ban đầu mình không định nhận vì thời điểm đó đang tập trung cho một dự án khác. Nhưng nhà đầu tư và nhà sản xuất bảo họ cần mình. Họ cũng là những người đã đồng hành cùng mình trong suốt quá trình mình trưởng thành cùng điện ảnh. Mình biết gia đình là một chủ đề đã được khai thác thành công trong rất nhiều phim Việt. Đây là một bài toán khó cần giải và sau khi lẩm nhẩm tính thì mình… gật đầu.
Còn với phim hoạt hình 3D Thế giới trần trụi dự kiến ra mắt vào 2027, phải chia sẻ thật, dự án này là GIẤC MƠ của mình. Một giấc mơ, một tâm tư mà mình đã ấp ủ từ hồi mới ra trường.
Thế giới trần trụi là giấc mơ của mình. Nó khác với mọi tác phẩm trước kia của Nguyễn Quang Dũng.
Lâu lâu mình vẫn nghĩ, tại sao mình chọn nghề kể chuyện? Tại sao đấng tối cao lại cho mình đặc quyền được thấy cái này, cái kia, rồi cho mình một góc nhìn, cách suy nghĩ về một câu chuyện như vậy? Ý nghĩa của cuộc đời mình có lẽ là kể được những câu chuyện cứ tự nhiên hiện lên trong đầu, ở lại rất lâu, cho đến khi mình biết mình phải kể nó. Tương lai có lẽ vẫn sẽ có những dự án như vậy. Nhưng ai biết được điều gì thay đổi đúng không?
2. Cảm giác ra mắt những bộ phim này có khác nhiều so với khi anh ra mắt bộ phim điện ảnh đầu tay “Hồn Trương Ba - da hàng thịt” vào năm 2006 - tức cách đây hơn 20 năm không?
Khác chứ. Hiện tại, trước khi phim ra mắt, người ta có thể chiếu thử, làm khảo sát thăm dò phản ứng khán giả để có sự chuẩn bị kỹ hơn. Còn 20 năm về trước, những điều này chưa phổ biến.
Lúc ấy mình cũng còn trẻ, chưa có nhiều kinh nghiệm. Vừa làm xong Hồn Trương Ba - da hàng thịt là mình đưa phim ra chiếu ngay. Cảm giác hồi hộp rồi chờ đợi phản ứng của khán giả cũng đặc biệt.
Sau này làm nhiều phim rồi, trải qua cả những thành công lẫn những lần kết quả không như mong đợi nên cảm giác cũng có khác đi. Hỏi mình có còn mong chờ sự đón nhận của khán giả không thì có chứ. Chỉ khác là sự hồi hộp như lần đầu tiên thì chắc không lặp lại.
3. Người ta gọi anh là “ông hoàng phim remake”, hễ cứ làm phim remake là thành công. Đương nhiên phim nào cũng có cái khó riêng của nó. Nhưng anh nghĩ điều gì trong cách anh khai thác dòng phim này khiến khán giả đặt nhiều niềm tin như vậy?
Mình nghĩ đó là sự bình tĩnh và tự nhiên. Nếu một đạo diễn chọn làm phim remake ngay từ tác phẩm đầu tay, họ sẽ có rất nhiều tâm tư và muốn đưa thật nhiều góc nhìn cá nhân vào đó. Còn phim remake đầu tiên của mình là Tháng năm rực rỡ, trước đó đã làm qua 6-7 bộ phim khác rồi, nên cũng đâu có nhu cầu chứng minh gì nhiều (cười).
Remake mà thay đổi quá thì cũng không hay. Nhưng giữ nguyên mọi thứ thì người xem cũng không có lý do gì để xem lại. Đặt vào vị trí khán giả, mình cũng muốn một bộ phim remake có góc nhìn mới, nhưng điều kiện là phải tự nhiên.
Bí kíp là mình hay xem bản gốc rồi giữ lại những điều thực sự đồng cảm, thấy hay và cần thiết với câu chuyện. Còn lại những chỗ mình tự tin khai thác theo cách khác thì sẽ thay đổi. Quan trọng là những thay đổi đó phải vừa vặn với tâm tư của mình và tự nhiên với chính dự án, chứ không phải cố thay đổi chỉ để chứng minh rằng tôi có năng lực làm ra một phiên bản khác.
4. “Chứng minh năng lực” - đây có thể là mục tiêu của nhiều đạo diễn trẻ mới bước vào nghề. Một tên tuổi đang lên có lẽ sẽ muốn để lại dấu ấn bằng phong độ và sự bền bỉ. Còn với anh, một đạo diễn lâu năm và tạm gọi đã có nhiều thành tựu, mục đích làm phim của anh đến giờ phút này có thể gói gọn trong điều gì?
Thật ra mục đích của mình trong 20 năm qua không thay đổi nhiều. Có chăng là cách ứng xử và phản xạ của mình trước mọi chuyện đã khác. Sau nhiều năm, trải qua nhiều sóng gió, mình bình tĩnh hơn với bản thân và những gì xảy ra xung quanh.
Nhưng trong tâm khảm, chắc người làm nghệ thuật nào cũng muốn mỗi ngày mình được làm nhiều hơn những điều mình muốn. Mình cũng vậy, nhất là với điện ảnh. Chỉ là điều đó không dễ. Có những kịch bản dễ nhận được sự đồng cảm của khán giả và tạo được niềm tin với nhà đầu tư, nhưng cũng có những câu chuyện khó thuyết phục hơn vì chưa chắc phù hợp với thị trường hoặc đòi hỏi một nguồn kinh phí lớn.
Hiện tại, mình có 4, 5 dự án, cũng là 4, 5 mong muốn khác nhau. Mình sẽ sắp xếp từng cái một: cái nào phù hợp với thị trường thì làm trước, cái nào khó hơn thì tiếp tục chuẩn bị, tìm đúng điều kiện và đúng nhà đầu tư. Làm nghề là một chặng đường dài.
Miễn là chừng nào còn những câu chuyện muốn kể và những góc nhìn muốn chia sẻ thì mình vẫn còn muốn tiếp tục.
5. Anh đánh giá thế nào về bức tranh điện ảnh của Việt Nam trong những năm gần đây? Khó khăn và thuận lợi mà thế hệ làm phim của anh và thế hệ trẻ hôm nay phải đối mặt khác nhau ra sao?
Điện ảnh Việt Nam trong 20 năm qua thay đổi không phải nhiều mà là cực kỳ nhiều. Tính từ lúc mình còn đi học, tốt nghiệp rồi bắt đầu vào nghề cho đến giờ, điện ảnh đã đi qua mấy giai đoạn khác nhau.
Thời của mình có cái dễ nhưng cũng có cái khó. Cái khó là lúc đó thị trường mới bắt đầu, khó sống bằng nghề. Phải làm MV, làm show để kiếm tiền, dành dụm đủ để một năm có thể ngồi viết kịch bản, làm phim. Nhưng bù lại lúc đó người làm điện ảnh không nhiều. Một năm chỉ có vài phim thị trường nên nếu mình có cơ hội làm, khả năng được chú ý cũng cao hơn.
Còn bây giờ, các bạn trẻ có nhiều lựa chọn. Các bạn có thể lấy kinh nghiệm từ việc làm vlog, web drama, talk show, YouTube... Việc tự học cũng dễ hơn. Có điều cái gì dễ làm thì thường không dễ ăn (cười). Bây giờ một năm gần 80 bộ phim Việt ra rạp, làm sao để mình nổi bật trong 80 bộ phim đó mới là vấn đề.
Ngay cả chuyện tiếp cận kiến thức cũng khác. Ngày trước, ai có cơ hội đi nước ngoài, học được cách làm mới rồi mang về Việt Nam là một lợi thế. Còn bây giờ, thế giới gần như phẳng. Một bộ phim hay, kỹ thuật mới hay xu hướng mới chỉ một, hai ngày sau là mình có thể xem. Khán giả cũng tiếp cận mọi thứ nhanh hơn, tiêu chuẩn của họ ngày càng cao nữa. Công nghệ cũng vậy. Máy móc, kỹ xảo bây giờ dễ tiếp cận và đỡ tốn kém hơn.
Nhưng khi công cụ không còn là lợi thế riêng của ai, để tạo ra điều thật sự khác biệt lại càng khó, và cũng là cái khó của thế hệ trẻ.
6. Quả thật, tiêu chuẩn của khán giả ngày càng cao, họ cũng có nhiều không gian hơn để chia sẻ quan điểm và gu thẩm mỹ. Trong bối cảnh đó, nếu không tính đến doanh thu phòng vé, theo anh, một bộ phim cần những yếu tố nào để được xem là thành công?
Theo mình, điều quan trọng nhất làm nên một bộ phim thành công vẫn là góc nhìn cá nhân, tính cách của người kể chuyện, của người đạo diễn.
Mình mong điện ảnh ngày càng cởi mở hơn, vì càng cởi mở thì góc nhìn cá nhân càng có cơ hội được thể hiện rõ.
Tất nhiên, tay nghề và cách kể chuyện cũng rất quan trọng, nhưng đó là những yếu tố thuộc về nghề. Còn khi xem một bộ phim, ngoài cảm xúc hay sự đồng cảm, điều khiến mình nhớ đến nó vẫn là góc nhìn riêng. Nó tạo ra sự khác biệt và cho người xem một cách nhìn đặc biệt về cuộc sống.
Cũng giống như âm nhạc, nghe nhạc của những năm 1990 và âm nhạc của năm 2026 sẽ thấy rất khác nhau. Một bộ phim hay cũng vậy. Ít nhất khi xem, mình phải cảm nhận được: “À, đây là một bộ phim của thời kỳ này”. Chứ nếu phim năm 2026 mà vẫn cho mình cảm giác giống một bộ phim của năm 2006 thì nó đã bị cũ.
7. Em nghĩ phải đi qua một hành trình đủ dài mới có thể đúc kết được những điều này. 20 năm dành trọn cho điện ảnh đã trôi qua. 10.000 giờ tiếp theo sẽ được đạo diễn Nguyễn Quang Dũng dành cho mục tiêu gì?
Nếu tính đến bây giờ thì chắc mình đã đi qua hơn 10.000 giờ rồi.
Hiện tại, mỗi khi nhận một dự án, mình sẽ tự hỏi: “Tại sao mình nhận bộ phim này? Nó có gì khác với những bộ phim trước đây của mình? Mình có điều gì muốn nói hay tâm tư gì muốn gửi gắm qua nó? Mình có cần thêm một bộ phim có doanh thu cao nữa không? Bởi vì mình cũng đã làm được nó rồi. Vậy thứ cần chinh phục tiếp theo là gì?”
Bản thân mình phải liên tục đặt câu hỏi và chất vấn bản thân. Tuy nhiên nói thì vậy thôi, thỉnh thoảng mình vẫn sẽ nhận những dự án vì lý do nghề nghiệp hoặc đơn giản là vì cuộc sống.
8. Với trải nghiệm của một người đi trước, bài học mà anh muốn nhắn gửi đến những người trẻ đang nỗ lực tích lũy 10.000 giờ đầu tiên với điện ảnh là gì?
Mọi người thường nói về đam mê. Nhưng đam mê không có nghĩa là cứ lao đầu vào làm thì sẽ thành công hay đạt được điều gì đó.
Thứ nhất, mình phải tìm thấy niềm vui trong công việc thì mới có thể vượt qua những lúc vất vả. Thứ hai, mình cần biết liệu bản thân có thực sự phù hợp với công việc đó hay không, và nó mang lại ý nghĩa gì cho mình, cho những người xung quanh hay rộng hơn là cho xã hội. Nếu nhìn lại mà thấy công việc không mang lại nhiều giá trị như mình mong đợi, thì có lẽ đam mê ấy chỉ nên dừng lại ở mức yêu thích, giống như cách mình hâm mộ một ai đó hay một điều gì đó thôi.
Một điều nữa mà mình thấy rất quan trọng là sự tự trọng, trong công việc, nghề nghiệp lẫn cuộc sống. Đôi khi, giữ lòng tự trọng sẽ khiến mình gặp thêm khó khăn, nhưng chính những khó khăn đó cũng giúp mình vững vàng hơn. Mình nghĩ dù theo đuổi nghề gì, sự tự trọng vẫn là điều cần có.
Ba bài học mà Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng đã đúc kết sau hơn 10.000 Giờ cống hiến cho lĩnh vực nghệ thuật:
10.000 hours là một series nội dung mới của Vietcetera, nơi các nhân vật kỳ cựu trong ngành nhìn lại hành trình của họ và chia sẻ 3 bài học lớn nhất mà họ nhận ra sau khi thực hành một kỹ năng 10.000 giờ. Đó không phải những công thức để thành công, đó là những góc nhìn được đánh đổi bằng thời gian, trải nghiệm và rất nhiều lần bắt đầu lại.