Có một điều khá thú vị về những người yêu nghề tôi may mắn có cơ hội được gặp gỡ.
Nếu hỏi họ rằng công việc có áp lực không, câu trả lời gần như luôn là “có”. Nếu hỏi họ đã từng muốn nghỉ việc, muốn bỏ nghề chưa, nhiều người sẽ cười và kể vanh vách những lần muốn bỏ cuộc. Nhưng rồi bằng một cách nào đó, họ vẫn chọn ở lại, 5 năm, 10 năm, hơn 20 năm. Rồi khi chúng ta hỏi họ: Họ có chán việc chưa? Họ vẫn sẽ nói chưa.
Vì sao lại thế?
Nghịch lý của người đi làm
Có một câu thần chú người đi làm vẫn thường “nhắc nhở” nhau: Đi làm là để kiếm tiền. Đồng nghiệp bàn tán thì mỉm cười cho qua. Lãnh đạo phê bình thì lắng nghe và cải thiện. Cuối tháng vẫn được trả lương đều đặn thì vui vẻ làm tiếp.
Tuy nhiên, tiền có một đặc điểm thú vị. Nó khiến chúng ta hạnh phúc, nhưng hiếm khi đủ lâu. Mức lương từng khiến ta sung sướng rồi cũng trở thành bình thường. Công việc cũng dễ trở thành thứ đáng ghét nhất khi kiếm tiền trở thành mục tiêu duy nhất.
Chúng ta như con chuột trong lồng, chạy một vòng luẩn quẩn mà không nhận ra: Mở mắt đi làm, kiếm tiền, tiêu tiền, rồi lại lặp lại. Cho tới một ngày mất luôn mọi cảm xúc. Ngay cả khi lương tăng, KPI đạt, mà lòng vẫn trống rỗng, tự hỏi rốt cuộc kiếm tiền để làm gì.
Vậy… rốt cuộc chúng ta kiếm tiền vì điều gì?
Kiếm tiền để đủ ăn, đủ mặc. Kiếm tiền để đi du lịch, học hành, phát triển bản thân. Để mua sự tự do khi cần. Vân vân và vân vân.
Bạn có thể liệt kê thêm rất nhiều lý do khác. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của một chuyên gia tài chính hàng đầu tại Nhật Bản, Manabu Tanuchi cho rằng câu hỏi kia vẫn chưa đủ hữu ích. Câu hỏi tốt hơn để thoát khỏi vòng luẩn quẩn nên là: Bạn kiếm tiền vì ai?
Bởi phía sau đồng tiền là con người. Xã hội này không vận hành bằng cách trao đổi tiền, mà là trao đổi giá trị. Chúng ta giúp nhau giải quyết vấn đề và lấy tiền làm đơn vị trao đổi, nhưng lại thường nhầm lẫn rằng tiền giúp giải quyết vấn đề.
Khi trả lời câu hỏi mình kiếm tiền vì ai, chúng ta tập trung hơn vào tính kết nối giữa con người, vào ý nghĩa công việc, vào giá trị nó tạo ra, và qua đó, cũng tập trung vào đúng vấn đề hơn. Bởi phía sau đồng tiền luôn là con người.
Hiểu lầm về ý nghĩa công việc
Khảo sát Hopes & Fears vào năm 2025 của tổ chức PwC với gần 50.000 người lao động tại 48 quốc gia cho thấy: Nhóm cảm nhận công việc của mình có ý nghĩa cao nhất có động lực làm việc cao hơn tới 91% so với nhóm cảm nhận ý nghĩa thấp nhất.
Điều đó phần nào cho thấy, hầu hết chúng ta đều tha thiết cần một ý nghĩa nào đó trong công việc.
Dẫu đúng là có những giai đoạn chúng ta đi làm chỉ đơn giản là để kiếm sống, và điều đó chẳng có gì phải xấu hổ. Nhưng ngay cả khi ưu tiên số một là cơm áo gạo tiền, nhu cầu về ý nghĩa không vì thế mà biến mất.
Nhiều nghiên cứu tâm lý học hiện nay cũng chỉ ra tháp nhu cầu Maslow thực ra có thiếu sót. Các tầng nhu cầu không xếp hàng chờ tới lượt (phải no đủ mới nghĩ đến chuyện đóng góp xã hội), mà chúng tồn tại song song. Một người đang chật vật với hoá đơn cuối tháng vẫn có thể khao khát làm điều gì đó có ý nghĩa.
Và điều thú vị là: ý nghĩa công việc không gắn cố định với một vài chức danh cụ thể như chúng ta thường nghĩ. Chẳng hạn như làm bác sĩ, giáo viên thì mặc định là công việc cao cả, ý nghĩa, còn làm kinh doanh thì không.
Theo thuyết Beneficiary Contact của giáo sư Adam Grant, động lực cống hiến của một người thường đạt điểm số cao nhất vào khoảnh khắc họ tiếp xúc trực tiếp với “người thụ hưởng” các giá trị mà công việc của họ tạo ra. Hay nói cách khác là ý nghĩa công việc sinh ra vào khoảnh khắc một người nhận ra việc mình làm vừa giúp cuộc sống của ai đó tốt hơn.
Và đó là một bí mật giúp nhiều người gắn bó với nghề hàng chục năm trời.
Anh Lý Kim Long, Giám đốc Kinh doanh Cấp cao tại Prudential Việt Nam, cũng có trải nghiệm tương tự. Anh thành thật chia sẻ rằng ban đầu mình tìm đến công việc tư vấn viên như một công việc bán thời gian, nhưng cuối cùng nó đã trở thành cả sự nghiệp của anh. Tới thời điểm hiện tại anh đã làm trong ngành hơn 19 năm. Càng làm, anh càng thấy cái hay của nghề.
Một hợp đồng bảo hiểm có thể kéo dài 10 năm, 20 năm hoặc trọn đời. Thế nên, tư vấn viên thường trở thành người đồng hành nhiều năm với gia đình khách hàng, chứng kiến các cột mốc quan trọng của họ như: kết hôn, sinh con, con đi học, nghỉ hưu,... Chính cam kết đồng hành biến vai trò của họ gần giống như một người bạn, người thân của gia đình, hơn là nhân viên bán hàng. Thành công lớn nhất là giúp khách hàng an tâm trước những rủi ro.
Niềm hạnh phúc lớn còn là khi anh trở thành người tuyển dụng và dẫn dắt các thế hệ tư vấn tài chính tiếp theo tại chương trình RED+, giúp lan tỏa giá trị của bảo hiểm đến nhiều người hơn.
Công việc cũng cần môi trường phù hợp để phát huy ý nghĩa của nó
Sẽ không có một câu trả lời chính xác hoàn toàn cho câu hỏi: Điều gì có thể khiến một người gắn bó với nghề hàng chục năm?
Nhưng tôi tin những người yêu nghề thường có một điểm giống nhau. Họ nhiều lần được chứng kiến công việc của mình tạo nên khác biệt tích cực trong cuộc sống của người khác.
Khoảnh khắc ấy sẽ không thường xuyên xuất hiện mỗi ngày. Nhưng chỉ cần xuất hiện đủ nhiều lần trên hành trình làm nghề, nó có thể trở thành lý do đủ lớn để một người bền bỉ với công việc của mình, chấp nhận mọi thử thách, vì điều đó xứng đáng.
Tuy nhiên có một điều đáng lưu ý. Trong thực tế, việc tìm thấy được khoảnh khắc ý nghĩa trong công việc hiếm khi là nỗ lực của riêng một cá nhân. Một người khó có thể tạo ra giá trị dài hạn nếu thiếu nền tảng.
Với Prudential, đó chính là động lực để doanh nghiệp cùng nhân viên xây dựng sự nghiệp bền vững: mỗi cá nhân được tạo môi trường tốt để phát triển chuyên môn, chính sách thu nhập minh bạch và đồng thời nhìn thấy giá trị mình tạo ra cho cộng đồng. Đó cũng là cách Prudential hiện thực hóa sứ mệnh mang sự yên tâm trọn vẹn đến mỗi gia đình Việt: bắt đầu từ một đội ngũ tin vào ý nghĩa công việc mình đang làm, tự tin vào chất lượng sản phẩm, dịch vụ mình đại diện và được trao điều kiện để tạo ra những giá trị lâu dài cho khách hàng.
Nếu lúc này hệ điều hành sự nghiệp của bạn đang phát đi những tín hiệu báo động về cảm giác trống rỗng, có lẽ đã đến lúc bạn cần nâng cấp và tìm kiếm một nền tảng phù hợp hơn để bứt phá.
“Be The One - Start As One | Khởi đầu từ vị thế Tiên phong” là chiến dịch do Prudential Việt Nam và Vietcetera phối hợp thực hiện, hướng đến những người đi làm đang muốn nhìn lại hành trình sự nghiệp, nhận diện những “số 0” còn tồn tại và tìm kiếm nền tảng phù hợp cho bước phát triển tiếp theo.
Chiến dịch nhằm mở ra một không gian để người tham gia hiểu rõ hơn về giá trị bản thân, cập nhật những góc nhìn mới về thị trường lao động và sự ổn định tài chính, đồng thời cân nhắc các lựa chọn phát triển nghề nghiệp trong bối cảnh công việc không ngừng thay đổi.
Lộ trình chiến dịch chi tiết:
- Từ 22.06: Ra mắt The 1 Hub và bài kiểm tra Hệ điều hành Sự nghiệp.
- Từ 06.07 đến 08.07 và từ 13.07 đến 15.07: Be The 1 Pop-up Café tại các tòa nhà văn phòng ở TP.HCM.
- Ngày 09.08: The 1 Masterclass tại Trung tâm hội nghị Thiskyhall, số 10 Mai Chí Thọ, Khu đô thị Sala, An Khánh, TP.HCM.
Thông tin chi tiết về chiến dịch: Tìm hiểu thêm tại đây.