Khoa học, công nghệ và kinh tế số: Động lực mới của tăng trưởng Việt Nam
Ngành khoa học và công nghệ Việt Nam đã đạt một cột mốc lịch sử trong năm 2025, với tổng doanh thu vượt 5,4 triệu tỷ đồng (tương đương 206 tỷ USD). Con số này tăng 25% so với năm trước và vượt mục tiêu đề ra cho cả năm tới 22%, cho thấy tốc độ tăng trưởng ngày càng mạnh mẽ của lĩnh vực này. Đóng góp kinh tế từ ngành khoa học và công nghệ đạt khoảng 1,44 triệu tỷ đồng (tương đương 54,7 tỷ USD), tăng 35% so với năm 2024, khẳng định vai trò ngày càng lớn trong GDP quốc gia.
Trên trường quốc tế, Việt Nam xếp hạng 44/139 nền kinh tế trong Chỉ số Đổi mới Toàn cầu (GII) và đứng thứ 55 toàn cầu trong Chỉ số Hệ sinh thái Khởi nghiệp năm 2025. Ở trong nước, hệ sinh thái khởi nghiệp cũng phát triển mạnh mẽ với khoảng 4.000 startup đang hoạt động, trong đó có 2 startup đạt kỳ lân công nghệ và hàng chục công ty khác đang tiến gần đến cột mốc này.
Cơ sở hạ tầng và lĩnh vực viễn thông của Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng: dịch vụ bưu chính đạt doanh thu khoảng 87 nghìn tỷ đồng (tương đương 3,3 tỷ USD), tăng 20% so với cùng kỳ năm ngoái; trong khi đó, doanh thu từ ngành viễn thông đạt 176,56 nghìn tỷ đồng (tương đương 6,7 tỷ USD), tăng 8%. Tốc độ internet của Việt Nam cũng được cải thiện đáng kể, nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực và thuộc top 10-15 toàn cầu.
Kinh tế số tiếp tục là trụ cột nổi bật, với doanh thu ước tính đạt 198 tỷ USD trong năm 2025. Hiện đã có hơn 80.000 doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực công nghệ số, trong đó hơn 2.100 doanh nghiệp đã mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế, là minh chứng rõ nét cho dấu ấn số ngày càng lớn của Việt Nam trên bản đồ toàn cầu.
Những kết quả năm 2025 cho thấy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đã trở thành những động lực cốt lõi thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Dữ liệu cũng phản ánh sự chuyển dịch mang tính cấu trúc - khi khoa học và công nghệ dần trở thành trụ cột thực sự của nền kinh tế, nối tiếp thành quả của các chính sách tập trung và đầu tư hạ tầng nhiều năm qua.
Thách thức tiếp theo là chuyển từ tăng trưởng theo số lượng sang chất lượng. Nếu có thể chuyển hóa quy mô hiện tại thành các doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh toàn cầu, đầu tư R&D chuyên sâu và các thương vụ thoái vốn uy tín, được hỗ trợ bởi hệ thống quản trị minh bạch và phát triển nguồn nhân lực, Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên thành cường quốc công nghệ trong khu vực.
Mô hình đổi mới nào sẽ định hình lại bức tranh khởi nghiệp tại Việt Nam?
Hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam đang đối mặt với một nghịch lý quen thuộc: hoạt động thì sôi nổi, nhưng giá trị tạo ra lại chưa tương xứng. Các mô hình hỗ trợ truyền thống như vườn ươm hay không gian làm việc chung vẫn chưa giải quyết được khoảng cách giữa ý tưởng và khả năng thương mại hóa. Nhiều dự án “chết yểu” ngay từ đầu, vì thiếu nền tảng thị trường vững chắc để phát triển.
Trước thực trạng đó, CT Group đã giới thiệu mô hình CT Innovation Hub 4.0 – một cách tiếp cận thế hệ mới, vượt xa khái niệm cung cấp “không gian làm việc”, hướng đến việc kiến tạo một “hệ sinh thái kinh tế sáng tạo”. Ở đó, đổi mới sáng tạo được xem như một lĩnh vực kinh tế độc lập, trong đó mọi hoạt động đều gắn chặt với nhu cầu thực tế của thị trường.
Một điểm nổi bật của mô hình này là vai trò như một “trung tâm R&D dùng chung” dành cho các doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) còn hạn chế về nguồn lực nghiên cứu. Các doanh nghiệp có thể “đặt hàng” những bài toán cụ thể, nhận được giải pháp nhanh chóng, đồng thời tiết kiệm đáng kể chi phí R&D. Điều này không chỉ giúp thúc đẩy đổi mới sáng tạo mà còn tạo ra môi trường hợp tác hiệu quả giữa các lĩnh vực khác nhau.
Mô hình cũng cho thấy tính thực tiễn và khả năng nhân rộng thông qua hình thức nhượng quyền. Hiện tại, mô hình đã được triển khai tại TP.HCM và đang được mở rộng ra Hà Nội. Đây là một dấu hiệu cho thấy tiềm năng mở rộng thành mạng lưới đổi mới sáng tạo trên phạm vi toàn quốc.
TP.HCM, với quy mô kinh tế lớn và hệ sinh thái doanh nghiệp phong phú, đang được xem là điểm tựa chiến lược để mô hình phát huy tối đa hiệu quả, từ đó đưa thành phố trở thành trung tâm khởi nghiệp của cả khu vực.
Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam vẫn tồn tại nghịch lý: nhiều hoạt động, nhưng hiệu quả tạo giá trị vẫn còn thấp. Trong bối cảnh nền kinh tế đang trưởng thành, Việt Nam cần chuyển đổi từ tư duy “lấy ý tưởng làm trung tâm” sang “lấy thị trường làm trung tâm”.
Điểm cốt lõi là phải xem đổi mới sáng tạo như một ngành kinh tế – thay vì một phong trào xã hội. Khi các mô hình đổi mới kết nối hiệu quả giữa nhu cầu thị trường, công nghệ, vốn và khả năng thương mại hóa, chúng sẽ tạo ra những doanh nghiệp bền vững, có năng lực cạnh tranh thật sự. Với kỷ luật và sự minh bạch, Việt Nam hoàn toàn có thể bước tiếp từ “nhiều startup” thành “những doanh nghiệp tạo được giá trị và tồn tại lâu dài”.
DKSH thâu tóm công ty phân phối thiết bị y tế Biomedic tại Việt Nam
Ngày 24/12/2025, DKSH chính thức công bố đã đạt được thỏa thuận toàn diện để mua lại Biomedic - một trong những nhà phân phối hàng đầu tại Việt Nam chuyên về các giải pháp xét nghiệm y tế và chẩn đoán hiện đại. Thương vụ dự kiến sẽ hoàn tất trong quý I năm 2026, sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết.
Biomedic được thành lập năm 2008 tại Hà Nội, hiện có hơn 80 nhân viên làm việc tại 3 địa điểm. Công ty đạt doanh thu thuần khoảng 15,25 triệu USD mỗi năm và duy trì mức lợi nhuận ổn định. Biomedic cung cấp thiết bị và dịch vụ cho các bệnh viện, trung tâm xét nghiệm và phòng khám hỗ trợ sinh sản, đồng thời có mối quan hệ hợp tác lâu dài với các tập đoàn công nghệ sinh học hàng đầu thế giới. Mô hình kinh doanh của công ty kết hợp giữa cho đặt thiết bị và cung ứng vật tư tiêu hao định kỳ, giúp duy trì nguồn doanh thu ổn định.
Đối với DKSH, thương vụ này mang lại khả năng tiếp cận sâu rộng hơn vào thị trường Việt Nam, cùng với chuyên môn trong quy trình khoa học và mạng lưới quan hệ sẵn có với các bệnh viện, trung tâm xét nghiệm và phòng khám. Những lợi thế này phù hợp với chiến lược tăng trưởng khu vực của DKSH tại châu Á.
Việc DKSH mua lại Biomedic cho thấy tập đoàn đang tận dụng làn sóng hiện đại hóa hạ tầng y tế của Việt Nam. Thương vụ này cũng phản ánh xu hướng tái cấu trúc và hợp nhất thị trường phân phối thiết bị y tế trong nước. Bằng cách kết hợp đội ngũ kỹ thuật viên chuyên sâu của Biomedic với mạng lưới khu vực của DKSH, tập đoàn đang có lợi thế lớn để dẫn đầu mảng thiết bị chẩn đoán chuyên sâu - một lĩnh vực quan trọng khi Việt Nam hiện vẫn phải nhập khẩu hơn 90% thiết bị.
Dưới góc độ hệ sinh thái, thương vụ này cũng phát đi tín hiệu rõ ràng: Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng những doanh nghiệp y tế sẵn sàng cho các thương vụ thâu tóm quy mô toàn cầu.
Đà Nẵng triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ startup
Năm 2025, Đà Nẵng đã có những bước tiến đáng kể trong việc củng cố hệ sinh thái khởi nghiệp, với thứ hạng toàn cầu tăng 130 bậc, lên vị trí 766. Thành phố cũng được vinh danh là một trong 10 địa phương tiêu biểu của Việt Nam trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Techfest Vietnam 2025. Hiện tại, Đà Nẵng có hơn 200 startup hoạt động, được hỗ trợ bởi mạng lưới gồm 55 vườn ươm, không gian làm việc chung và các quỹ đầu tư.
Thành quả này đến từ ba trụ cột chiến lược mang tính đột phá:
- Thứ nhất, về hạ tầng và quản trị thông minh, thành phố đang ưu tiên phát triển 5G, Dữ liệu lớn (Big Data) và Trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời hoàn thiện không gian khởi nghiệp đổi mới sáng tạo với tổng vốn đầu tư gần 500 tỷ đồng.
- Thứ hai, Đà Nẵng triển khai mô hình “sandbox” trong khuôn khổ trụ cột đổi mới thể chế và kinh tế số, cho phép thử nghiệm công nghệ có kiểm soát, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao như chất bán dẫn.
- Thứ ba, thành phố chú trọng phát triển vốn và thị trường thông qua việc vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm cấp thành phố và cơ chế đồng đầu tư giữa chính quyền và các quỹ tư nhân.
Đồng thời, Đà Nẵng cũng thay đổi cách tiếp cận trong nghiên cứu khoa học bằng mô hình mới lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Thay vì nghiên cứu theo kế hoạch của cơ quan quản lý, các hoạt động nghiên cứu giờ đây sẽ dựa trên “đơn đặt hàng” cụ thể từ doanh nghiệp, với kinh phí hỗ trợ từ ngân sách thành phố. Điều này thể hiện sự chuyển dịch vai trò của thành phố từ cơ quan điều phối sang “khách hàng lớn nhất” cho các giải pháp công nghệ địa phương.
Để tăng cường hỗ trợ khởi nghiệp, Đà Nẵng còn triển khai các chính sách cụ thể theo Nghị quyết 136, bao gồm miễn thuế, tài trợ không hoàn lại, và hỗ trợ hạ tầng cho các startup trong lĩnh vực AI và chất bán dẫn.
Từ hỗ trợ khởi nghiệp, Đà Nẵng đang chuyển mình sang giai đoạn kiến tạo hệ sinh thái, với sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách, vốn, hạ tầng và khả năng tiếp cận thị trường. Bằng cách kết hợp thử nghiệm sandbox, cơ chế đồng đầu tư công – tư, nghiên cứu phát triển do doanh nghiệp dẫn dắt và tập trung vào công nghệ sâu (AI, bán dẫn), thành phố đặt mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực.
Thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng triển khai nhanh vốn, giảm rào cản và biến các thử nghiệm thành doanh nghiệp có khả năng mở rộng. Nếu làm được điều đó, Đà Nẵng có thể trở thành hình mẫu cho các đô thị đổi mới sáng tạo cấp hai tại Việt Nam - một lựa chọn đáng sống, dễ khởi nghiệp và thân thiện về chính sách bên cạnh TP.HCM và Hà Nội.
TP.HCM ra mắt Quỹ Đầu tư mạo hiểm nhằm thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
TP.HCM đang chuẩn bị chính thức vận hành Quỹ Đầu tư mạo hiểm do thành phố hỗ trợ vào quý I năm 2026, đánh dấu một bước nâng cấp mang tính cấu trúc quan trọng trong hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam. Sáng kiến này nhằm mở khóa các nguồn vốn mới và xây dựng một thị trường khởi nghiệp vững chắc hơn, bền vững hơn, tập trung vào các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
Trong khuôn khổ kế hoạch này, thành phố đã công bố khoản đầu tư công đáng kể. Riêng trong năm 2026, gần 13.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 4,2% ngân sách toàn thành phố) sẽ được phân bổ cho lĩnh vực khoa học và công nghệ. Điều này thể hiện cam kết chính sách lâu dài cũng như tham vọng quy mô lớn của TP.HCM trong việc trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực.
Chiến lược đổi mới lần này tập trung vào ba đột phá chính:
- Thứ nhất, thành phố sẽ ưu tiên phát triển hạ tầng số và quản trị thông minh, với trọng tâm là các công nghệ như 5G, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI) và vận hành thời gian thực.
- Thứ hai, các khung thể chế và không gian đổi mới sáng tạo sẽ được củng cố thông qua các sáng kiến về fintech, blockchain và sandbox thử nghiệm chính sách.
- Thứ ba, thành phố thúc đẩy huy động vốn và tạo lập thị trường, bao gồm cả các cơ chế đầu tư mạo hiểm và mua bán – sáp nhập (M&A) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tăng trưởng và mở rộng quy mô.
Một điểm đáng chú ý trong chính sách lần này là vai trò mới của chính quyền thành phố với tư cách “khách hàng dẫn dắt”. Thay vì chỉ đóng vai trò quản lý, thành phố sẽ chủ động đưa ra các đơn hàng thật từ 22 nhóm vấn đề lớn, tạo nhu cầu thực tế cho các doanh nghiệp công nghệ và khởi nghiệp. Cách làm này nhằm thu hẹp khoảng cách giữa giai đoạn thử nghiệm và triển khai thương mại ở quy mô lớn.
Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP.HCM vốn đã có nền tảng sâu rộng. Thành phố hiện có khoảng 2.000 startup, được hỗ trợ bởi 55 vườn ươm và đang là nơi đặt trụ sở của ba “kỳ lân công nghệ”. TP.HCM cũng nằm trong nhóm 5 hệ sinh thái khởi nghiệp hàng đầu ASEAN, khẳng định vai trò trung tâm của thành phố trong bức tranh đổi mới sáng tạo quốc gia.
Động thái này cho thấy Việt Nam đang có bước chuyển mình về cấu trúc hệ sinh thái khởi nghiệp. Thông qua việc kết hợp nguồn vốn công, tín hiệu nhu cầu rõ ràng và cải cách thể chế, TP.HCM không chỉ “hỗ trợ startup” mà đang từng bước xây dựng một thị trường đổi mới sáng tạo thực sự.
Thành công của Quỹ Đầu tư mạo hiểm sẽ phụ thuộc vào năng lực quản trị chuyên nghiệp, kỷ luật trong mô hình đồng đầu tư công – tư, và khả năng kết nối đến các kênh thoái vốn (như M&A, IPO). Nếu được triển khai hiệu quả, sáng kiến này có thể nâng cao chất lượng tài trợ giai đoạn đầu, củng cố niềm tin của nhà sáng lập và thúc đẩy hình thành thị trường vốn dài hạn cho khởi nghiệp tại Việt Nam.
Genesia Ventures mang đến cho bạn góc nhìn tổng hợp về những câu chuyện đang định hình thị trường khởi nghiệp Việt. Là quỹ đầu tư mạo hiểm giai đoạn sớm hoạt động tại Nhật Bản và Đông Nam Á, Genesia Ventures tin tưởng mạnh mẽ vào tiềm năng dài hạn của nền kinh tế số Việt Nam. Không chỉ cung cấp nguồn vốn, Genesia còn đồng hành cùng các startup thông qua tư vấn chiến lược và kết nối với mạng lưới khu vực.