Việt Nam dự kiến thành lập Quỹ Phát triển Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia
Việt Nam dự kiến thành lập Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia trong năm 2026-2027 nhằm hỗ trợ nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và triển khai các ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở cả khu vực công và tư nhân.
Đây sẽ là nguồn lực tài chính cho các sáng kiến thúc đẩy phát triển và ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trên phạm vi toàn quốc, cho thấy nỗ lực mạnh mẽ của Chính phủ trong việc định hình, thể chế hóa hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo và mở rộng hỗ trợ đối với các sản phẩm công nghệ mới nổi.
Việc thành lập quỹ là nền tảng trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý về trí tuệ nhân tạo mà Việt Nam đang chuẩn bị triển khai. Quỹ sẽ gắn với Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo, trong đó quy định các tiêu chuẩn, quy chuẩn dữ liệu và đạo đức cho việc phát triển AI trong các lĩnh vực thiết yếu và danh mục hệ thống AI có rủi ro cao. Những chính sách này hướng tới việc hình thành một môi trường quản lý đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các công nghệ AI.
Song song đó, kế hoạch cũng tập trung xây dựng Cơ sở dữ liệu Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia, đặt tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia. Hệ thống sẽ tích hợp dữ liệu từ các bộ, ngành, chính quyền địa phương và nhiều cơ quan nhà nước nhằm phục vụ cho việc phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Điều này sẽ củng cố hệ sinh thái dữ liệu cần thiết cho nghiên cứu trí tuệ nhân tạo ở cấp độ cao, cũng như cho việc triển khai các ứng dụng trong thực tiễn.
Chiến lược cũng bao gồm việc phát triển cụm liên kết trí tuệ nhân tạo theo mô hình kết hợp giữa các trung tâm công nghệ và mạng lưới số, kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu, startup và doanh nghiệp. Mục tiêu là thúc đẩy quá trình thử nghiệm công nghệ, tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan và hỗ trợ thương mại hóa các công nghệ trí tuệ nhân tạo trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Tổng thể các sáng kiến cho thấy nỗ lực mang tính phối hợp nhằm nâng cao năng lực trí tuệ nhân tạo của Việt Nam. Mục tiêu là đưa Việt Nam vượt qua giai đoạn thử nghiệm ban đầu để tiến tới triển khai trí tuệ nhân tạo ở quy mô lớn, đồng thời tăng cường sự hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức học thuật và doanh nghiệp công nghệ trong nền kinh tế số.
TP.HCM lập quỹ đầu tư mạo hiểm 500 tỷ đồng
TP.HCM vừa phê duyệt kế hoạch thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, nhằm hỗ trợ các startup và thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo trên địa bàn thành phố. Đây là bước ngoặt đánh dấu một chính sách mạnh mẽ của thành phố trong việc phát triển hệ sinh thái tài chính vững chắc cho khởi nghiệp.
Quỹ được tổ chức theo mô hình hợp tác công và tư, trong đó, ngân sách thành phố góp 200 tỷ đồng (40%) và khu vực tư nhân góp 300 tỉ đồng (60%). Nguồn vốn nhà nước sẽ đóng vai trò “vốn mồi” để thu hút đầu tư tư nhân, góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt các quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa chuyên nghiệp quy mô lớn.
Nhiều tập đoàn lớn được kỳ vọng sẽ tham gia với vai trò cổ đông sáng lập bao gồm SOVICO, Vingroup, VinaCapital, Becamex, VNG, CT Group, Hoa Sen Group, Lotte Ventures Vietnam và FPT, cho thấy sự quan tâm rộng rãi từ cả các tập đoàn trong nước lẫn quốc tế.
Quỹ cũng đặt ra kế hoạch mở rộng vốn dài hạn. Tổng quy mô vốn dự kiến sẽ từng bước tăng lên 5.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 191 triệu USD vào năm 2035, tạo điều kiện mở rộng hoạt động đầu tư.
Trong giai đoạn 2026-2035, quỹ đặt mục tiêu đầu tư cho 50-150 nhà khởi nghiệp sáng tạo. Bên cạnh hoạt động rót vốn, quỹ sẽ hỗ trợ thương mại hoá ít nhất 50 công nghệ hoặc sản phẩm, đồng thời góp phần phát triển 5 công ty công nghệ có tiềm năng IPO hoặc M&A. Nếu được triển khai hiệu quả, ý tưởng này sẽ giúp thúc đẩy tăng trưởng của các startup cũng như đẩy nhanh quá trình thương mại hóa các công nghệ mới.
Các lĩnh vực ưu tiên đầu tư sẽ tập trung vào những ngành công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, big data, blockchain, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, robot và tự động hóa. Ở góc độ rộng hơn, sáng kiến này phản ánh xu hướng tăng cường hợp tác giữa khu vực công và khu vực tư nhân như một động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế số tại Việt Nam, đồng thời hỗ trợ hình thành các doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Sự phục hồi của thị trường IPO tại Việt Nam thắp lại kỳ vọng thoái vốn cho các nhà đầu tư mạo hiểm
Thị trường IPO tại Việt Nam có dấu hiệu phục hồi trong năm 2025, khi một số thương vụ huy động vốn quy mô lớn đã góp phần khơi lại hoạt động trên thị trường vốn trong nước. Các doanh nghiệp như Vinpearl JSC, VPBank Securities (VPBankS) và Techcom Securities đã huy động tổng cộng khoảng 1,5 tỷ USD thông qua việc chào bán cổ phiếu ra công chúng, cho thấy động lực mới của hoạt động IPO sau giai đoạn trầm lắng.
Sự “hồi sinh” này đã đặt niềm tin về một làn sóng IPO mạnh mẽ trong thời gian tới. Một số doanh nghiệp được dự đoán có khả năng thực hiện IPO trong nhiều năm tiếp theo gồm F88, TH True Milk, Highlands Coffee và Viettel IDC. Dự báo thị trường cho thấy tổng giá trị các thương vụ IPO tại Việt Nam có thể đạt tới 47 tỷ USD trong 3 năm tới, phản ánh sự quan tâm sâu sắc của nhà đầu tư đối với thị trường cổ phiếu niêm yết trong nước.
Làn sóng IPO được kỳ vọng sẽ giúp cải thiện tình trạng thoái vốn cho các quỹ đầu tư mạo hiểm, góp phần nâng cao tính thanh khoản và sức hấp dẫn của thị trường đối với nhà đầu tư giai đoạn đầu khi muốn hiện thực hóa lợi nhuận. Bên cạnh đó, các phương thức thoái vốn khác cũng đang trở nên rõ nét hơn, bao gồm giao dịch trên thị trường thứ cấp và các thương vụ mua bán, sáp nhập mang tính chiến lược.
Các giao dịch thứ cấp đã bắt đầu ghi nhận sự gia tăng trên thị trường. Điển hình như tại Coolmate, một số nhà đầu tư sớm đã thoái vốn một phần hoặc toàn bộ thông qua việc bán cổ phần sau vòng gọi vốn Series C. Điều này cho thấy thị trường thứ cấp có thể tạo thanh khoản cho nhà đầu tư trước khi doanh nghiệp niêm yết.
Song song đó, Việt Nam cũng đang chuẩn bị triển khai một nền tảng giao dịch chuyên biệt dành cho các startup. Nền tảng này được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp ở giai đoạn đầu sớm tiếp cận nguồn vốn công chúng trong nước, qua đó mở ra thêm một kênh huy động vốn cho tăng trưởng, cũng như một lựa chọn thoái vốn cho nhà đầu tư.
Việc thị trường IPO dần mở lại phản ánh điều kiện thanh khoản đang cải thiện đối với các nhà đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam. Dù niêm yết công khai vẫn giữ vai trò quan trọng, dòng vốn trong hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng được hỗ trợ bởi nhiều cơ chế khác nhau như giao dịch thứ cấp và các thương vụ mua bán, sáp nhập chiến lược. Điều này cho thấy hệ sinh thái đang bước vào giai đoạn trưởng thành và kỷ luật hơn, khi dòng vốn có xu hướng tập trung vào những doanh nghiệp có năng lực quản trị tốt, tăng trưởng bền vững và vị thế dẫn dắt thị trường rõ ràng, thay vì chỉ dựa vào sự gia tăng nhanh của định giá doanh nghiệp.
Kỷ luật trong tăng trưởng, startup được khuyến nghị tập trung vào nền tảng cốt lõi
“Các startup nên ưu tiên tăng trưởng có kiểm soát và có kỷ luật, tập trung vào hiệu quả vận hành thay vì chạy đua theo các con số bề nổi”, ông Nguyễn Ảnh Cường chia sẻ tại Genesia Orbit Workshop.
Ông nhấn mạnh rằng kỷ luật cần được xem là nền tảng của tăng trưởng bền vững, đồng thời khuyến khích các nhà sáng lập tập trung xây dựng nền tảng vận hành vững chắc thay vì vội vàng chạy theo quy mô. Những nhận định này phản ánh sự dịch chuyển rộng hơn trong hệ sinh thái khởi nghiệp, khi cả nhà đầu tư và nhà sáng lập ngày càng coi trọng năng lực thực thi và tính bền vững dài hạn hơn là tăng trưởng dựa vào dòng vốn.
Một yếu tố quan trọng trong cách tiếp cận này là việc xác định rõ chỉ số Bắc Đẩu (North Star Metric). Theo ông Cường, các startup cần định nghĩa và theo dõi nhất quán một chỉ số phản ánh giá trị thực mà doanh nghiệp mang lại cho người dùng, hướng đến tác động kinh doanh dài hạn. Việc thiết lập một chỉ số như vậy giúp doanh nghiệp duy trì chiến lược tập trung và đảm bảo các nỗ lực tăng trưởng gắn với những kết quả có ý nghĩa, thay vì chỉ dựa vào các chỉ số hiệu suất ngắn hạn.
Kỷ luật trong quản trị unit economics (các yếu tố kinh tế học đơn vị) và hiệu quả vận hành cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Với ông Cường, việc mở rộng quy mô một cách bền vững đòi hỏi các startup phải duy trì unit economics vững chắc, kiểm soát chi phí chặt chẽ và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu. Khi xây dựng được những nền tảng vận hành này, doanh nghiệp có thể phát triển trên một cơ sở kinh doanh vững chắc hơn, qua đó nâng cao khả năng thích ứng và năng lực cạnh tranh dài hạn khi hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng trưởng thành.
Trong bối cảnh môi trường huy động vốn trở nên chọn lọc hơn, yêu cầu về năng lực thực thi cũng trở nên cấp thiết. Các startup ngày càng được khuyến nghị tập trung vào hiệu quả hoạt động, xây dựng lộ trình rõ ràng hướng tới khả năng sinh lời và phát triển các mô hình kinh doanh có khả năng chống chịu tốt, thay vì chạy theo tăng trưởng dựa trên định giá. Đối với các nhà sáng lập, việc xây dựng những nền tảng cốt lõi như hệ thống chỉ số rõ ràng, vận hành hiệu quả và unit economics bền vững đã trở thành yếu tố thiết yếu cho thành công dài hạn.
Những chia sẻ này được đưa ra trong khuôn khổ Genesia Orbit Workshop và được Tạp chí Diễn Đàn Doanh Nghiệp đăng tải, giới thiệu các điểm nổi bật của cuộc thảo luận.
Khởi nghiệp toàn diện là hành trình cam kết trọn vẹn không thỏa hiệp
“All-in nghĩa là đặt toàn bộ tâm huyết vào dự án khởi nghiệp, không để lại phương án dự phòng, đồng thời mang theo trách nhiệm xây dựng doanh nghiệp thành công vì đội ngũ, khách hàng và nhà đầu tư”, bà Hoàng Thị Kim Dung, Giám đốc Quốc gia của Genesia Ventures Vietnam, chia sẻ.
Tuy nhiên, bà Dung cho biết đối với các nữ founder, việc theo đuổi hành trình “all in” thường gặp nhiều thách thức hơn. Những kỳ vọng từ xã hội thường tạo thêm áp lực đối với phụ nữ, khiến con đường khởi nghiệp không chỉ là hành trình theo đuổi tham vọng mà còn là quá trình cân bằng giữa tham vọng nghề nghiệp và hạnh phúc cá nhân. Trong bối cảnh đó, khái niệm “all in” dần được hiểu là cách tiếp cận bền vững và lấy con người làm trung tâm trong việc xây dựng doanh nghiệp, nơi tham vọng, sự bền bỉ và cảm giác trọn vẹn có thể cùng tồn tại.
Để duy trì mức độ cam kết này, bà Dung nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng “tư duy loại trừ”. Cách tiếp cận này bao gồm việc chủ động loại bỏ những cuộc họp không dẫn đến quyết định hoặc không gắn với mục tiêu tăng trưởng của doanh nghiệp. Đồng thời, các nhà sáng lập cũng cần hạn chế những mối quan hệ và hoạt động làm tiêu tốn năng lượng nhưng không tạo ra giá trị, cũng như gạt bỏ những kỳ vọng xã hội thiếu thực tế có thể khiến họ sao nhãng khỏi các ưu tiên quan trọng.
Bên cạnh đó, sự hiện diện của một hệ thống hỗ trợ vững chắc cũng đóng vai trò quan trọng. Theo bà Dung, người bạn đời, gia đình và một đội ngũ đáng tin cậy sẽ giúp các nhà sáng lập duy trì sự cam kết trọn vẹn với doanh nghiệp của mình. Khi có được sự hỗ trợ này, việc “all in” trở thành câu chuyện phân bổ nguồn lực đúng thời điểm và hiệu quả, thay vì phải tự mình gánh vác toàn bộ trách nhiệm.
Những chia sẻ này được đưa ra trong các cuộc thảo luận trong hệ sinh thái khởi nghiệp và sau đó được VnEconomy giới thiệu, đăng tải trên ấn phẩm của mình.
