Tốc độ, bùng nổ, biến chuyển — ba từ khóa thường được dùng để nói về năm song hỏa Bính Ngọ trong phong thủy. Nhưng với các nhà thiết kế Việt và gốc Việt, hình tượng con ngựa còn mang thêm những tầng nghĩa nào?
Trước thềm Tết âm lịch, tôi trò chuyện với 5 nhà thiết kế từ Hà Nội, Sài Gòn và Sydney để nhìn vào các bộ lì xì họ vừa thực hiện, cũng như cách mỗi người tiếp cận con Ngựa từ thực hành sáng tạo của riêng mình. Những thiết kế này không chung một chủ đề: có bộ đối thoại với phong thủy, có bộ phản ánh cảm giác bất an trước những chuyển dịch văn hóa đương thời, có bộ lại là một giấc mơ lạc quan cho năm mới. Điểm giao nhau, nếu có, nằm ở trạng thái cân bằng: giữa nhìn lại và bước tới, giữa bất định và hy vọng.
Đình Collective
Nếu người Việt có tục xin chữ ông đồ đầu năm, thì với Đình, mỗi mùa Tết là một lần hợp tác cùng local artist/ illustrator để đưa tinh thần đó vào lì xì. Năm nay, Đình bắt tay cùng nghệ sĩ thị giác Dương Giáp, mang ngôn ngữ đường phố và nổi loạn của anh vào hình tượng con Ngựa Bính Ngọ.
Với Xích Mã, bộ thiết kế tiếp tục theo đuổi hệ Can Chi như một hệ ngôn ngữ — nơi truyền thống được diễn giải bằng thiết kế đương đại.
Với Đình, năm âm lịch không chỉ là con giáp (Địa Chi), mà còn mang khí chất của Thiên Can: Ngũ Hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) và thuộc tính Âm – Dương. Từ đó, lì xì được phát triển như một hệ thống dài hơi: mỗi năm là một biến thể; cứ hai năm, bảng màu lại chuyển dịch theo nguyên tố chủ đạo.
Bính Ngọ là con Ngựa lửa cháy ban ngày; sang Đinh Mùi 2027, ngọn lửa ấy chuyển sang đêm. Hai năm một nguyên tố, xoay vòng Âm – Dương, đi trọn chu kỳ của Ngũ Hành.
TẾT TẾT TẾT
Có Hí Thì Nên
Khi nhắc đến ngựa, ta thường nghĩ đến sức mạnh, sự xông pha và chuyển động không ngừng về phía trước. Nhưng để có thể phi thật xa, đôi khi cũng cần một lời cổ vũ, một nguồn năng lượng để tiếp tục hành trình.
“Có hí thì nên” là một cách chơi chữ từ “Có chí thì nên”, dành cho những chú ngựa đầy nhiệt huyết nhưng đôi lúc còn ngập ngừng vì những đích đến mơ hồ, những thành công không rõ có thể với tới. Một lời nhắc nhẹ từ Madeline: cứ bắt đầu, cứ tiến lên. Nhanh hay chậm không quan trọng — miễn là đủ dũng cảm, kiên trì và giữ vững nghị lực để đi tới nơi mình muốn.
Hàng Mã
Bộ lì xì của Ze (o0ozeo0o) lấy cảm hứng từ ngựa hàng mã, hình ảnh linh thiêng quen thuộc trong tín ngưỡng Việt, nơi con người gửi gắm lời chúc bình an và mong cầu cho hành trình phía trước. Trong quan niệm dân gian, ngựa hàng mã không chỉ là lễ vật, mà còn là biểu tượng của sự kết nối giữa hai thế giới Âm - Dương.
Thay vì được đốt đi, mỗi chú ngựa có thể bóc ra, xếp hình và giữ lại như một lá bùa nhỏ. Với bộ sưu tập này, Ze mong mỗi chú ngựa mang theo lời chúc may mắn và thịnh vượng cho năm mới — để trưng bày, để ở lại trong không gian sống, như một vật chúc phúc những ngày đầu năm.
oBJECTs
Hợp tác cùng nghệ sĩ T. Nguyen (Sài Gòn – Sydney), oBJECTs giới thiệu bộ lì xì như một diễn giải đương đại về hình tượng con Ngựa.
Quá trình thiết kế của T. Nguyen bắt nguồn từ những khoảnh khắc lệch nhịp của văn hóa đương đại khi các mô-típ và biểu tượng truyền thống đi vào bối cảnh mới, bị bẻ cong và không còn giữ nguyên hình hài ban đầu. Con Ngựa hiện lên trong trạng thái chuyển tiếp: thân mình mang hoa văn cổ điển, trong khi phần đầu gợi liên tưởng đến giáp trụ hay máy móc hiện đại.
OHQUAO
Bộ Lucky Envelope 2026 của OHQUAO mở ra năm Bính Ngọ bằng một thế giới rực rỡ và đầy năng lượng. Dưới nét vẽ của Simon Phan, illustrator và founder của thương hiệu, mặt trời, mặt trăng, cỏ cây và hoa lá len lỏi trong hình hài chú ngựa, tạo nên một nhịp chuyển động tươi sáng cho năm mới.
