Năm 2026, theo lịch Á Đông, là năm Bính Ngọ, năm của ngựa lửa. Trong cách nghĩ đại chúng, ngựa luôn gắn với tốc độ, khí phách và những cú bứt phá ngoạn mục.
Không ngạc nhiên khi truyền thông quốc tế gọi năm nay là “year of the run”, như thể cả thế giới đang bước vào một đường đua mới. Cận Tết, hình ảnh ngựa xuất hiện dày đặc: Từ chú ngựa giấy trên mâm cúng truyền thống của người Việt, biểu tượng Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt bay về trời, cho đến ẩn dụ “hắc mã” chỉ những kẻ bứt phá bất ngờ.
Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, từ năm 2025 đã xuất hiện những hình tượng ngựa rất khác – không oai phong, không toàn thắng, thậm chí có phần… rưng rưng. Đó là Mã Tiểu Dã, Haru Urara và chú ngựa khóc nhè vì lỗi sản xuất. Bạn đã biết gì về những chú ngựa rất biểu tượng này?
Mã Tiểu Dã – Chú ngựa dù khóc vẫn chạy
Mã Tiểu Dã là một nhân vật hoạt hình/IP mạng xã hội nổi tiếng của Trung Quốc, được sáng tạo bởi họa sĩ tài năng Hoàng Tam Thủy. Nhân vật này ban đầu nổi lên mạnh mẽ trên các nền tảng mạng xã hội nội địa như Douyin (phiên bản Trung Quốc của TikTok) và Xiaohongshu, trước khi nhanh chóng vượt ra khỏi biên giới và lan truyền rộng rãi tại Việt Nam, chủ yếu thông qua các meme, sticker và các trang cộng đồng chuyên chia sẻ nội dung hài hước, giải trí.
Hình ảnh đặc trưng và nổi tiếng nhất của Mã Tiểu Dã là những khoảnh khắc chú ngựa hoạt hình này đang “vừa chạy vừa khóc” (hoặc đôi khi là gương mặt mếu máo, nước mắt lưng tròng nhưng vẫn đang nỗ lực tiến về phía trước).
Chính sự đối lập giữa hành động chạy nhanh (tượng trưng cho sự nỗ lực, tiến lên) và biểu cảm khóc lóc, mệt mỏi đã chạm đến trái tim của đông đảo người trẻ, đặc biệt là Gen Z và thế hệ 9x vì quá giống tâm trạng của họ, những người vẫn phải tiến về phía trước dù mệt mỏi, áp lực KPI, deadline, tài chính.
Hình ảnh “vừa chạy vừa khóc” này nhanh chóng được cộng đồng mạng gắn với biểu tượng của động lực, thể hiện tinh thần “sống sót”, “vượt qua” hoặc đơn giản là chấp nhận sự mệt mỏi nhưng không bỏ cuộc.
Nó không chỉ dừng lại ở meme mà còn được chuyển thể thành hàng loạt sản phẩm thương mại hóa (merchandise) mang tính “healing” (chữa lành) như sticker dán, móc khóa, đồ lưu niệm. Những sản phẩm này trở thành vật phẩm yêu thích, giúp người sở hữu cảm thấy được an ủi, thấu hiểu và cùng nhau chia sẻ một tinh thần lạc quan dù đang đối mặt với khó khăn.
Haru Urara – Cô ngựa không bao giờ chiến thắng
Haru Urara là một cô ngựa đua thuần chủng nổi tiếng của Nhật Bản, được biết đến với biệt danh “Ngựa đua không biết thắng”. Cô tham gia tổng cộng 113 cuộc đua trong suốt sự nghiệp thi đấu của mình nhưng không giành được bất kỳ chiến thắng nào. Mặc dù thành công giữ chuỗi thất bại, Haru Urara đã không bị lãng quên như nhiều con ngựa đua khác, mà trở thành một hiện tượng truyền thông và văn hóa độc đáo tại Nhật Bản vào đầu những năm 2000.
Một phần vì chuỗi “toàn bại” biến cô thành một biểu tượng “quốc dân” của tinh thần không bỏ cuộc và sự kiên trì vượt qua nghịch cảnh. Người hâm mộ yêu mến và cổ vũ cô không còn vì thành tích, mà vì tinh thần bền bỉ, luôn cố gắng hết sức trong mỗi cuộc đua dù biết khó có thể chiến thắng. Họ xem cô là hình ảnh phản chiếu của chính mình, những người bình thường vẫn nỗ lực và không từ bỏ dù cuộc sống có nhiều thử thách.
Sự nổi tiếng của Haru Urara lan rộng trong văn hóa đại chúng khi cô được xuất hiện trong các ấn phẩm, sách ảnh, và thậm chí là các sản phẩm lưu niệm. Tên của cô trở thành từ đồng nghĩa với “may mắn” hoặc “không bỏ cuộc”, và nhiều người hâm mộ đã đổ xô đến trường đua Kochi, nơi cô thường thi đấu, để cổ vũ và mua vé cược cho cô, bất chấp tỷ lệ thắng cực thấp.
Sau này, câu chuyện về Haru Urara tiếp tục được lan truyền rộng rãi toàn cầu khi cô được khắc họa thành một nhân vật trong trò chơi và anime nổi tiếng Umamusume: Pretty Derby. Ngay cả sau khi Haru Urara nghỉ hưu tại một trang trại, người hâm mộ vẫn dành tình yêu thương đặc biệt cho cô để đảm bảo cô có một cuộc sống an nhàn và hạnh phúc sau khi giải nghệ.
Haru Urara qua đời vào năm 2024, chưa từng thắng trên đường đua nhưng đã dành được trái tim của nhiều người.
Chú ngựa khóc nhè – Sản phẩm lỗi bỗng thành “linh vật” dịp Tết
Một chú ngựa nhồi bông được sản xuất tại Nghĩa Ô (Yiwu), một trung tâm sản xuất hàng hóa lớn của Trung Quốc, đã bất ngờ trở thành món đồ chơi bán chạy nhất và là một hiện tượng văn hóa tiêu dùng trong dịp Tết Nguyên đán 2026.
Sản phẩm ban đầu được thiết kế với biểu cảm vui vẻ, phù hợp với không khí lễ hội. Tuy nhiên, do một lỗi nhỏ trong quá trình may miệng, gương mặt của chú ngựa lại biến thành biểu cảm rưng rưng, như thể đang khóc hoặc mang một nỗi buồn sâu kín. Đáng lẽ, nhà sản xuất đã có ý định thu hồi toàn bộ lô hàng lỗi này để sửa chữa hoặc hủy bỏ. Thế nhưng, trước khi việc thu hồi được thực hiện, hình ảnh chú ngựa nhồi bông “mặt buồn” này đã được đăng tải lên mạng xã hội và bất ngờ tạo nên một cơn sốt lan truyền mạnh mẽ.
Cộng đồng mạng, đặc biệt là giới trẻ Trung Quốc, nhanh chóng đón nhận hình ảnh này. Họ không xem đây là một sản phẩm lỗi mà là một biểu tượng phản ánh tâm trạng chung của nhiều người khi đối diện với áp lực công việc và xã hội, nhất là khi phải quay lại với guồng quay “đi làm đầu năm” sau kỳ nghỉ Tết Tây ngắn ngủi.
Biểu cảm “rưng rưng” của chú ngựa được mô tả là “buồn đúng mood đi làm đầu năm”, khiến nhiều người trẻ đồng cảm sâu sắc. Sự đồng cảm này đã biến lỗi sản xuất thành một "điểm nhấn” độc đáo, nâng tầm chú ngựa nhồi bông từ một món đồ chơi thông thường thành một meme.
Thậm chí, chú ngựa còn được xem là một biểu tượng văn hóa tiêu dùng dựa trên tinh thần “chống đối” (rebellious consumption) khi các nhà phân tích xã hội và kinh tế xem đây là một hiện tượng tiêu dùng mang tính phản ánh rõ rệt áp lực xã hội đang đè nặng lên giới trẻ, đặc biệt là thế hệ sinh sau năm 1990 và 2000.
Ba hình mẫu từ những chú ngựa: Ba bài học cho đường đua năm Bính Ngọ
Ba chú ngựa, ba câu chuyện khác nhau. Nhưng nếu đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một phản đề thú vị với định nghĩa “thành công” mà xã hội hiện đại vẫn thường mặc định: Phải chiến thắng, phải rực rỡ, phải dẫn đầu.
Ở một đầu đường đua là Mã Tiểu Dã, chú ngựa vừa chạy vừa khóc. Trong các bức vẽ, nó thường xuất hiện giữa mưa gió, giữa những bầy ngựa đẹp mã và “ra dáng” hơn. Nó không phải con ngựa nhanh nhất. Cũng không mang khí chất anh hùng. Nhưng sức mạnh chữa lành của Mã Tiểu Dã lại đến từ sự tương đồng với số đông: Vẫn tiếp tục, dù không ở trạng thái hoàn hảo.
Nếu Mã Tiểu Dã đại diện cho nỗ lực trong bất ổn, thì Haru Urara lại là biểu tượng của giá trị không phụ thuộc vào chiến thắng. Là một ngựa đua, cô chưa từng thắng một cuộc đua nào. Nhưng sự tồn tại của Haru Urara đã là một điều may mắn với những người yêu mến cô. Bởi với cô ngựa đặc biệt này, làm ngựa đua không đồng nghĩa với việc phải về nhất. Chúng ta sống một đời cũng không đồng nghĩa với việc phải thành công theo chuẩn mực chung.
Và rồi đến chú ngựa khóc nhè, vốn là một sản phẩm lỗi. Nó không được tạo ra để truyền cảm hứng. Nó đơn giản chỉ là một sai sót trong dây chuyền sản xuất. Thế nhưng chính khuôn mặt “không hoàn hảo” ấy lại khiến hàng nghìn người trẻ nhìn thấy mình trong đó: Buồn bã, mệt mỏi, nhưng vẫn tồn tại giữa mùa lễ hội rộn ràng. Có lẽ đó là bài học thầm lặng nhất trong cả ba câu chuyện: chỉ cần là chính mình là đã đủ để được yêu mến.
Cách những chú ngựa “bất toàn” này trở nên viral cũng phản ánh một cách nhìn khác về thành công.
Thành công không còn chỉ là bứt phá, mà còn là bền bỉ. Không còn chỉ là chiến thắng, mà còn là được là chính mình. Không còn chỉ là kết quả, mà là khả năng tiếp tục.
Năm Bính Ngọ thường được gọi là năm “Song Hỏa”, năm của năng lượng, của chuyển động, của bứt phá. Nhưng có lẽ bứt phá không nhất thiết phải là lao đi với tốc độ cao nhất. Đôi khi, nó chỉ đơn giản là bắt đầu chạy, tiếp tục chạy theo nhịp độ của riêng mình và không cần nghĩ đến kết quả. Vì chỉ với sự bắt đầu và sự kiên trì đã là một kết quả đẹp đẽ rồi.
