Maxxing là gì?
Maxxing /ˈmæksɪŋ/ là một hậu tố dùng trên Internet để chỉ việc cố gắng tối đa hóa hoặc tối ưu một khía cạnh nào đó của bản thân, cuộc sống hoặc một hoạt động. Bạn có thể bắt gặp sleepmaxxing khi ai đó tìm mọi cách để ngủ ngon hơn, gymmaxxing khi một người muốn tối ưu việc tập luyện, hay moneymaxxing khi họ tìm cách gia tăng thu nhập. Bản thân từ “maxxing” vốn không quá mới và đã xuất hiện trong từ điển tiếng Anh từ lâu nhưng cách nó được sử dụng ngày nay đã đi xa khỏi ý nghĩa ban đầu đến mức gần như bất cứ thứ gì cũng có thể được gắn thêm “-maxxing”.
Nếu xét về cấu tạo từ, “maxxing” có liên hệ với maximize (tối đa hóa). Từ này được rút gọn thành “max”, sau đó biến đổi thành “maxx” và dần được sử dụng như một hậu tố có thể gắn vào những từ khác. Nhà ngôn ngữ học Ewelina Prażmo xem đây là quá trình một hình thức ngôn ngữ dần được tái phân tích thành một hậu tố tạo từ mới. Điều đó cũng có nghĩa “-maxxing” không còn đơn thuần mang nghĩa “tối đa hóa” mà nó đã trở thành một dạng ngôn ngữ chung gắn liền với lối sống và văn hóa Internet.
Maxxing bắt đầu từ đâu?
Muốn hiểu vì sao “maxxing” xuất hiện, trước hết phải quay lại với một ý tưởng quen thuộc trong văn hóa trò chơi điện tử. Trong các trò chơi nhập vai, min-maxing là cách người chơi phân bổ nguồn lực để đẩy một số chỉ số hoặc năng lực của nhân vật lên mức cao nhất có thể, đôi khi chấp nhận hy sinh những khía cạnh khác. Từ đây, “max” dần được dùng như một cách nói ngắn gọn cho việc đưa một đặc tính lên mức tối đa.
Tuy nhiên, min-maxing chỉ nên được xem là tiền thân về mặt ý tưởng, chứ không phải nguồn gốc trực tiếp của hậu tố “-maxxing”. Hậu tố này phát triển rõ rệt hơn trong các cộng đồng trực tuyến thuộc manosphere (các cộng đồng Internet xoay quanh những vấn đề về nam giới, giới tính và quan hệ nam nữ), đặc biệt là các diễn đàn incel (người độc thân bất đắt dĩ và có phần cực đoan với xã hội). Một trong những từ nổi bật nhất của giai đoạn này là looksmaxxing, chỉ việc tìm cách tối đa hóa ngoại hình và sức hấp dẫn của bản thân. Từ looksmaxxing, một mô hình tạo từ mới bắt đầu hình thành. Chỉ cần thay phần đứng trước “-maxxing”, người dùng có thể tạo ra một từ mới để chỉ việc tối ưu một khía cạnh khác.
Đây chính là bước chuyển quan trọng. Nếu trong trò chơi, người ta tối ưu chỉ số của một nhân vật thì trong những cộng đồng Internet này chính con người trở thành “nhân vật” cần được tối ưu. Ngoại hình, tiền bạc, địa vị hay sức hấp dẫn đều có thể được nhìn như những thuộc tính có thể cải thiện, đo lường và nâng cấp.
Vậy tại sao lại là “maxxing”, với hai chữ x?
Nếu chỉ muốn nói “tối đa hóa”, tiếng Anh đã có sẵn từ maxing. Vậy tại sao Internet lại chọn “maxxing”? Có thể thấy rằng từ “maxx” dần được sử dụng không còn như một cách viết biến thể của max mà như một dấu hiệu nhận biết của một nhóm từ mới. Theo phân tích của các nhà ngôn ngữ học, quá trình này diễn ra từ maximize thành max, rồi thành maxx, trước khi “-maxx” được tái phân tích thành một hậu tố có thể gắn vào những từ khác. Khi đó, việc thêm hai chữ x không còn chỉ là vấn đề chính tả. Nó giúp người đọc nhận ra ngay rằng mình đang nhìn thấy một cách tạo từ đặc trưng của ngôn ngữ Internet.
Từ đây, “-maxx” có thể tiếp tục biến đổi thành -maxxing hoặc -maxxed tùy ngữ cảnh. Quan trọng hơn, nó tạo ra một khuôn mẫu mà người dùng có thể tự do “theo trend”. Chỉ cần một từ mới đứng trước “-maxxing”, người khác gần như lập tức hiểu được ý nghĩa mà không cần giải thích quá nhiều. Một hậu tố có nguồn gốc rất cụ thể vì thế dần trở thành một công cụ tạo từ có năng suất cao trong giao tiếp trực tuyến.
Từ looksmaxxing đến chuyện cái gì cũng có thể maxx
Một khi người dùng đã quen với công thức này, “-maxxing” bắt đầu trở nên phổ biến hơn và gắn liền với nhịp sống nhanh của thế hệ hiện đại. Từ looksmaxxing, người ta có gymmaxxing để nói về việc tối ưu việc tập luyện, sleepmaxxing để tối ưu giấc ngủ, moneymaxxing để tối ưu tài chính hay personalitymaxxing để cải thiện cách mình thể hiện bản thân.
Nhưng khi đã trở thành một công thức có thể gắn vào gần như mọi thứ, “maxxing” cũng bắt đầu trở nên ngày càng lố bịch. Không chỉ ngoại hình, giấc ngủ hay tiền bạc, ngay cả pheromone (chất hóa học được cho là có thể ảnh hưởng đến hành vi giữa các cá thể cùng loài) cũng có thể được đem ra “max”. Pheromone-maxxing xuất hiện như một cách nói nửa đùa nửa thật về việc cố gắng tối ưu mùi cơ thể để tăng sức hấp dẫn. Từ một thuật ngữ vốn gắn với ý tưởng cải thiện bản thân, “-maxxing” giờ có thể được gắn vào cả những thứ nghe như một chỉ số bí mật nào đó của cơ thể cần được nâng lên mức tối đa.
Chính những cách dùng ngày càng kỳ quặc như vậy lại khiến “maxxing” trở nên nổi tiếng và được nhiều người quan tâm hơn. Khi looksmaxxing còn có vẻ chấp nhận được, thì pheromone-maxxing gần như đã trở thành một trò đùa về chính nhu cầu phải tối ưu hóa bản thân. Trào lưu này có lẽ đã đi xa đến nổi người ta không còn băn khoăn “mình có thể cải thiện điều gì?” mà là “còn thứ gì trên người mình chưa được max nữa không?”
Maxxing trong cách dùng từ của một thế hệ
Điều đáng chú ý ở “-maxxing” không chỉ nằm ở việc nó được dùng ngày càng rộng rãi mà còn ở việc nó đã đi xa khỏi những cộng đồng từng sử dụng nó ban đầu. Những thuật ngữ như looksmaxxing có nguồn gốc trong các cộng đồng cụ thể. Nhưng khi xuất hiện trên TikTok, Instagram hay những cộng đồng phổ thông hơn, chúng bắt đầu được sử dụng với sắc thái khác. Nhiều người trẻ có lẽ đang sử dụng những thuật ngữ này theo hướng hài hước hoặc mỉa mai mà không nhất thiết biết đến nguồn gốc của chúng.
Có lẽ đó cũng là lý do “-maxxing” vẫn tiếp tục sống khỏe. Nó vừa có thể được dùng nghiêm túc để nói về việc cải thiện bản thân, vừa có thể được sử dụng như một trò đùa về chính nhu cầu phải trở nên tốt hơn mỗi ngày. Từ tối ưu ngoại hình đến tối ưu giấc ngủ, tiền bạc hay thậm chí một sở thích vô nghĩa, tất cả đều có thể nằm trong cùng một công thức.
Và khi một hậu tố sinh ra từ một góc rất nhỏ của Internet có thể đi xa đến mức được sử dụng trong những ngữ cảnh hoàn toàn khác, “maxxing” bắt đầu trở nên thú vị không phải vì người ta đang tối ưu điều gì. Mà vì nó cho thấy một văn hóa đang được hình thành rằng chúng ta ngày càng quen với việc nhìn cuộc sống như một thứ có thể được nâng cấp.
Và khi bất cứ thứ gì cũng có thể “maxxing” thì vệc tối ưu bản thân vừa trở thành một mục tiêu nghiêm túc vừa trở thành một trò đùa về nhu cầu trở nên tốt hơn từng ngày. Có lẽ điều quan trọng không phải là còn có thứ gì mình có thể “maxxing” thêm không mà là liệu có phải điều gì cũng cần được “maxxing” một cách khiêng cưỡng như thế không.