Thế giới vốn dĩ đã quen với việc "mượn" nguyên liệu...
Hạt cà phê, hạt điều, hạt tiêu hay hạt mắc ca Việt Nam đã lênh đênh qua bao đại dương dưới dạng thô. Rời khỏi những vùng đất như Lâm Đồng hay Đắk Lắk với tổng diện tích trồng cả nước hơn 46.000 ha, mình được đóng trong những bao tải lớn, bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu như một món nguyên liệu không danh xưng. Ở đó, phần giá trị lớn hơn thường nằm ở những công đoạn tiếp theo như chế biến sâu, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu.
Đó từng là giải pháp để nông sản Việt đi xa nhanh nhất: Bán thô.
Nhưng rồi, giải pháp ấy trở thành vấn đề. Nông sản xuất khẩu đi khắp thế giới, mang về hàng chục triệu USD mỗi năm, nhưng không phải lúc nào cái tên Việt Nam cũng hiện diện trên sản phẩm cuối cùng. Bán nguyên liệu tạo ra con số, nhưng xây dựng thương hiệu mới giữ lại giá trị.
Làm sao để đi xa mà không trở thành "người khác"?
Trước khi Maca Ông Ba hay những cái tên Việt bắt đầu bước ra thế giới, thị trường quốc tế đã có những bức tường thành. Australia và Nam Phi nắm giữ phần lớn sản lượng, trong khi Trung Quốc trở thành một trong những thị trường tiêu thụ quan trọng của mắc ca.
Bước vào Tokyo, người dân chi trả 3.000–6.000 Yên cho mỗi kilôgam hạt cao cấp, hay bước vào Seoul - một thị trường ngày càng quen thuộc với mắc ca không phải là bước vào một khoảng trống. Đó là chen chân vào nơi người khác đã ngồi sẵn từ rất lâu.
Để đi xa, nhiều nông sản chọn cách "làm phẳng" chính mình: giấu đi xuất xứ để dễ hòa nhập.
Nhưng mình - một hạt mắc ca mang thương hiệu Việt… chọn một đường khác:
Mình giữ trọn gốc rễ
Mang theo câu chuyện từ thổ nhưỡng Tây Nguyên và hành trình vượt qua những tiêu chuẩn khắt khe nhất để đi chính ngạch.
Câu chuyện ấy bắt đầu từ trước năm 2000, khi Ông Ba - người nông dân Việt Nam đầu tiên trồng mắc ca, gieo những hạt đầu tiên trên đất Việt. Từ một người nông dân Việt và những hạt giống ban đầu ấy, hành trình của Maca Ông Ba dần đi xa hơn khỏi vùng đất nơi mình được sinh ra. Nhưng có lẽ chính điểm bắt đầu ấy cũng là lý do để mình đi xa mà vẫn là chính mình.
Mình thích nghi chuẩn mực
Thay đổi bao bì, kích thước và quy chuẩn đóng gói để vừa lòng khẩu vị quốc tế mà không đánh mất bản sắc.
Mình bắt đầu chuyển dịch giá trị
Không còn chỉ dừng lại ở hạt mắc ca nguyên vỏ hay sản phẩm sơ chế, câu chuyện của ngành đang dịch chuyển dần về phía chế biến sâu. Theo Cục Hải quan, trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu mắc ca của Việt Nam đạt gần 34 triệu USD. Trong đó, hạt mắc ca tươi đạt gần 18 triệu USD, giảm 11,2%, trong khi sản phẩm chế biến đạt gần 16 triệu USD, tăng tới 346%.
Những con số ấy phần nào cho thấy một sự dịch chuyển: hàng tươi giảm trong khi sản phẩm chế biến tăng mạnh, mở ra thêm dư địa để mắc ca Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Đó cũng là khoảng không cho những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn từ hạt chế biến, snack đến dầu mắc ca, và xa hơn là những ngách như sữa thực vật hay bơ hạt, thay vì để giá trị của hạt dừng lại ngay khi rời khỏi nông trại.
Nhưng có một "bảng xếp hạng" khác khó đo lường hơn nhiều: Có bao nhiêu cái tên Việt Nam thực sự sống trong tâm trí người tiêu dùng thế giới?
Chính vì vậy, Giải thưởng Thương hiệu có Dấu ấn Quốc tế - The Ambassador Award tại Flavors Awards 2026 không chỉ nhìn vào việc một thương hiệu đã đi được bao xa, mà còn ghi nhận cách thương hiệu ấy bước ra thế giới.
Nằm trong hệ thống Vietcetera Editor’s Picks - nơi đội ngũ biên tập Vietcetera cùng các chuyên gia tìm kiếm những tài năng, ý tưởng và thương hiệu đang mở ra hướng đi mới cho F&B Việt Nam - The Ambassador Award dành cho những cái tên được xây dựng từ Việt Nam, mang theo bản sắc Việt Nam và tạo được dấu ấn khi vươn ra thị trường quốc tế.
Và nếu phải tìm một câu trả lời cho việc mình có thể đi bao xa mà vẫn là chính mình, có lẽ nó nằm ngay ở điểm bắt đầu.
Mình bắt đầu từ một hạt mắc ca được gieo xuống đất Việt bởi một người nông dân Việt. Sau nhiều năm, mình có thể mang một bao bì khác, đáp ứng những tiêu chuẩn khác, bước vào những thị trường khác và được gọi bằng cái tên Ông Ba Macadamia. Nhưng câu chuyện đứng phía sau cái tên ấy vẫn bắt đầu từ đây.
Với Maca Ông Ba, hành trình ấy không chỉ nằm ở việc đưa một sản phẩm mắc ca Việt Nam xuất hiện bên ngoài biên giới, mà còn ở cách thương hiệu giữ lại câu chuyện về vùng đất, con người và giá trị đã tạo nên mình.
Và với mình - một hạt mắc ca Ông Ba - đi xa chưa bao giờ có nghĩa là phải trở thành một hạt mắc ca khác.
Mười năm nữa, khi một người tiêu dùng ở Seoul, Tokyo hay New York cầm trên tay một sản phẩm mắc ca chế biến sâu, hy vọng họ sẽ không chỉ nghĩ: "Đây là một món ăn ngon và lành mạnh", mà sẽ nhận ra: "Đây là Ông Ba Macadamia. Và họ đến từ Việt Nam."