Vietnam Innovators DigestThị trường vốn Việt Nam cần gì để dòng tiền ở lại?

Những diễn biến này tạo nên một nghịch lý đáng chú ý: nền kinh tế đang lớn lên, thị trường vốn đang mở cửa hơn, nhưng dòng tiền quốc tế chưa vì thế mà lập tức quay trở lại.

Vậy nếu một phần vốn ngoại đang rút ra, ai đang đứng ở phía bên kia? Và quan trọng hơn, liệu dòng vốn trong nước có thể ở lại đủ lâu để trở thành nguồn vốn cho tăng trưởng?

Trong buổi trò chuyện gần đây với Vietnam Innovators Digest, ông Dominic Scriven - Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Dragon Capital, nhìn câu chuyện theo một hướng khác.

Sau hơn 30 năm gắn bó với Việt Nam, ông đặt câu hỏi không chỉ về việc khi nào dòng vốn ngoại quay trở lại, mà về một bài toán dài hạn hơn: Thị trường vốn Việt Nam cần gì để dòng tiền ở lại?

1. Khối ngoại bán ròng: Tiền đang đi đâu?

Việc khối ngoại bán ròng thường dễ được đọc như một tín hiệu tiêu cực. Nhưng dòng tiền quốc tế không vận động chỉ vì một lý do.

Theo Scriven, các nhà đầu tư toàn cầu đang đứng trước nhiều lựa chọn khác. Mỹ, đặc biệt là nhóm Big Tech và AI, tiếp tục thu hút dòng vốn. Bất ổn địa chính trị cũng khiến khẩu vị rủi ro của các tổ chức quốc tế thay đổi. Trong khi đó, Việt Nam vẫn đang hoàn thiện những điều kiện để dòng vốn tổ chức tiếp cận thị trường thuận lợi hơn. Vì vậy, bán ròng không nhất thiết đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đang từ bỏ câu chuyện Việt Nam.

Theo Scriven, nhà đầu tư trong nước đang hấp thụ phần lớn lượng bán ra của khối ngoại. Nhưng nó cũng đặt ra một câu hỏi khó hơn: dòng vốn nội có đang thực sự trở thành nguồn vốn cho nền kinh tế?

Một lượng tiền lớn có thể giúp thị trường hấp thụ một đợt bán ròng. Nhưng để tài trợ cho doanh nghiệp, hạ tầng và tăng trưởng trong nhiều năm, thị trường cần những dòng tiền có khả năng ở lại lâu hơn.

2. Thị trường vốn cần những đồng tiền biết ở lại

Nếu dòng vốn nội có thể hấp thụ biến động ngắn hạn, bước tiếp theo là làm sao để một phần trong số đó trở thành nguồn vốn dài hạn.

Khi thu nhập và tài sản của hộ gia đình tăng lên, câu hỏi đặt ra là khoản tài sản đó sẽ được phân bổ như thế nào: tiếp tục nằm chủ yếu trong tiền gửi, hay dần chuyển sang cổ phiếu, trái phiếu và những sản phẩm đầu tư dài hạn hơn?

Theo Scriven, Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm của những thị trường như Thái Lan và Ấn Độ. Tại đây, các chương trình đầu tư định kỳ, quỹ hưu trí và ưu đãi thuế được sử dụng để khuyến khích người dân tích lũy thông qua thị trường vốn.

“Đây là một bài toán cần thời gian,” ông nói.

Vấn đề không chỉ là đưa thêm tiền vào thị trường. Cần tạo ra những cơ chế để tiền tiết kiệm có thể đi một chặng đường dài hơn: từ tài sản của hộ gia đình, qua thị trường vốn, đến doanh nghiệp và các hoạt động đầu tư tạo ra tăng trưởng.

Một thị trường có dòng tiền nội lớn chưa chắc đã có một nền tảng vốn nội sâu. Thanh khoản ngắn hạn và vốn dài hạn phục vụ tăng trưởng là hai thứ khác nhau.

Vốn dài hạn cần những nhà đầu tư có khả năng duy trì khoản đầu tư qua nhiều chu kỳ. Nó cần những sản phẩm phù hợp với mục tiêu tích lũy dài hạn. Và nó cần một hệ thống đủ tin cậy để người dân sẵn sàng đưa một phần tài sản của mình ra khỏi tiền gửi.

Đây là quá trình không thể diễn ra trong một vài quý.

Tuy nhiên, nếu làm được, thị trường vốn Việt Nam sẽ có đủ sức hấp thụ vốn ngoại khi dòng tiền rút ra, và cả khả năng huy động nguồn lực trong nước cho những nhu cầu dài hạn hơn.

3. Nâng hạng là cơ hội, nhưng chưa phải câu trả lời

Trong bối cảnh hiện tại, Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để thị trường vốn mở rộng.

Quý III/2026, GDP tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước. Ngày 21/9/2026, Việt Nam chính thức được FTSE Russell, một trong ba công ty cung cấp chỉ số chứng khoán hàng đầu thế giới, chuyển từ nhóm thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market).

Những thay đổi này cho thấy quy mô nền kinh tế và mức độ hội nhập của thị trường vốn đang tăng lên. Nhưng quy mô lớn hơn không tự động đồng nghĩa với việc Việt Nam đã có một nguồn vốn dài hạn đủ sâu.

Trong cuộc trò chuyện, Scriven đưa ra một kịch bản: FTSE có thể mang lại khoảng 1-2 tỷ USD vốn thụ động. Nếu Việt Nam đáp ứng thêm các tiêu chí của MSCI và đạt mức tín nhiệm Investment Grade, tiềm năng dòng vốn có thể lớn hơn, lên tới 50 tỷ USD.

Những con số này nên được nhìn như tiềm năng, không phải số tiền chắc chắn sẽ chảy vào thị trường.

Quan trọng hơn, nâng hạng chỉ giải quyết một phần của bài toán.

Nó giúp Việt Nam tiếp cận nhiều hơn với các nhà đầu tư quốc tế. Nhưng để dòng vốn thực sự ở lại, thị trường vẫn cần những doanh nghiệp đủ sức hấp dẫn, một hệ thống vận hành hiệu quả và những điều kiện để nhà đầu tư có thể phân bổ vốn trong dài hạn.

Ngay cả khi vốn ngoại quay trở lại, Việt Nam vẫn cần một nền tảng vốn trong nước đủ sâu.

Bởi một thị trường trưởng thành không phải là thị trường không còn cần vốn ngoại. Đó là thị trường có thể tiếp nhận vốn ngoại, đồng thời có đủ năng lực nội tại để không bị phụ thuộc hoàn toàn vào nó.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mà nền kinh tế cần nhiều vốn hơn, dài hạn hơn. Nâng hạng có thể mở thêm cánh cửa. Tăng trưởng có thể tạo thêm cơ hội. Nhưng bài toán quan trọng hơn vẫn là xây dựng một hệ thống có thể biến tiền tiết kiệm thành vốn đầu tư, và biến những dòng vốn đến từ bên ngoài thành một phần của nền tảng dài hạn.

Sau hơn 30 năm quan sát Việt Nam, Scriven nhìn thấy một thị trường đang thay đổi. Và những thay đổi đó nằm ở khả năng xây dựng một thị trường đủ sâu để những đồng tiền đến Việt Nam có lý do để ở lại.