Nhắc đến Việt Nam, nhiều người sẽ nghĩ đến một trong những trung tâm sản xuất lớn của thế giới. Từ điện tử, dệt may đến dược phẩm, ngày càng nhiều tập đoàn đa quốc gia chọn Việt Nam để đặt nhà máy phục vụ chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thế nhưng, trong những năm gần đây, vai trò của Việt Nam đang tiễn xa hơn khỏi định vị thuần sản xuất. Không chỉ sản xuất, nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuyển các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) đến đây, biến Việt Nam thành nơi thử nghiệm ý tưởng mới trước khi đưa ra các thị trường quốc tế.
Opella - công ty chăm sóc sức khỏe tiêu dùng tách ra từ Sanofi - là một trong số đó. Hiện Việt Nam là nơi đặt trung tâm R&D duy nhất của Opella tại châu Á, đồng thời là nơi công ty tổ chức tuần lễ đổi mới (Innovation Week) dành cho toàn khu vực AMEA (Châu Á - Thái Bình Dương, Trung Đông và Châu Phi).
Trong tập mới của Vietnam Innovators, bà Carol-Ann Stewart - Chủ tịch khu vực AMEA của Opella - chia sẻ vì sao Việt Nam được lựa chọn cho vai trò này, cũng như cách ngành chăm sóc sức khỏe tiêu dùng đang chuyển mình từ tư duy "điều trị" sang "tự chăm sóc".
Từ "công xưởng" đến trung tâm đổi mới
Một thập kỷ trước, lợi thế cạnh tranh lớn nhất của Việt Nam đối với các tập đoàn toàn cầu là năng lực sản xuất. Giờ đây, câu chuyện đã mở rộng hơn rất nhiều. Theo bà Carol-Ann Stewart, Việt Nam hội tụ nhiều yếu tố thực tế mang tính chiến lược: kinh tế phát triển nhanh, lực lượng lao động linh hoạt, và thị trường chăm sóc sức khỏe người tiêu dùng tăng trưởng đều đặn gần 9% mỗi năm.
Với các thương hiệu đã quen thuộc tại địa phương cùng nền tảng sản xuất có sẵn, việc đặt trung tâm R&D ngay tại Khu Công nghệ cao TP.HCM (Saigon Hi-Tech Park) là một bước đi hoàn toàn tự nhiên của Opella. Thay vì tách rời nghiên cứu và sản xuất, mô hình tích hợp giúp đội ngũ phát triển sản phẩm làm việc trực tiếp cùng bộ phận vận hành nhà máy, từ đó đẩy nhanh quá trình thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm.
Đáng chú ý, trung tâm này được vận hành chủ yếu bởi đội ngũ nhân sự Việt Nam. Bà Stewart nhấn mạnh chiến lược của Opella là tập trung phát triển các chuyên gia bản địa thông qua các chương trình đào tạo bài bản, trao cơ hội cọ xát đa thị trường và tăng cường hợp tác giữa 4 trung tâm R&D toàn cầu của tập đoàn.
Điều này bao gồm việc cử nhân sự Việt Nam đi công tác quốc tế tại các thị trường khác để mở rộng tầm nhìn toàn cầu, trong khi vẫn giữ vững sự thấu hiểu sâu sắc về nhu cầu người tiêu dùng nội địa.
FMCH: Khi Ngành dược học cách tư duy của FMCG
Trong ngành dược phẩm, đổi mới sáng tạo thường gắn liền với việc phát minh ra các phân tử mới hay phát triển các phương pháp điều trị đột phá. Nhưng đối với một công ty chăm sóc sức khỏe người tiêu dùng như Opella, trọng tâm mở rộng hơn: tăng cường khả năng tiếp cận các giải pháp tự chăm sóc sức khỏe bằng cách làm cho các sản phẩm thường ngày trở nên đơn giản, dễ sử dụng hơn.
Carol-Ann gọi đó là Fast Moving Consumer Healthcare (FMCH) - một khái niệm kết hợp nền tảng khoa học của ngành dược với tư duy lấy người tiêu dùng làm trung tâm vốn rất quen thuộc trong ngành hàng tiêu dùng nhanh.
Theo bà, ngành chăm sóc sức khỏe nhiều năm qua đã vô tình khiến mọi thứ trở nên quá phức tạp. Người tiêu dùng phải đối mặt với những thuật ngữ chuyên môn khó hiểu, bao bì ít thay đổi và trải nghiệm mua hàng gần như không khác nhiều so với hàng chục năm trước.
Trong khi đó, ở các ngành FMCG, doanh nghiệp liên tục cải tiến thiết kế bao bì, mùi hương, kết cấu hay trải nghiệm sử dụng để đưa sản phẩm đến gần người tiêu dùng hơn. Đó cũng là điều Opella đang cố gắng mang vào ngành chăm sóc sức khỏe.
Tại trung tâm R&D ở Việt Nam, các nhà khoa học không chỉ nghiên cứu công thức mà còn trực tiếp gặp người tiêu dùng để quan sát cảm nhận về mùi hương, kết cấu, khả năng thẩm thấu hay trải nghiệm sử dụng. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tạo ra một sản phẩm hiệu quả hơn, mà còn là một sản phẩm dễ tiếp cận hơn.
Tự chăm sóc sức khỏe là kỹ năng sống thiết yếu
Một trong những con số khiến Carol-Ann trăn trở là: trên toàn cầu, cứ ba người gặp vấn đề sức khỏe thì chỉ một người tìm cách điều trị. Hai người còn lại không phải vì thiếu thuốc, mà vì họ không biết mình nên làm gì. Theo bà, đó là lý do khái niệm self-care (tự chăm sóc) sẽ ngày càng quan trọng.
Nếu trước đây chăm sóc sức khỏe chủ yếu bắt đầu từ bệnh viện, thì nay nó có thể bắt đầu từ chính mỗi người, từ cuộc trò chuyện với dược sĩ tại nhà thuốc hay tìm kiếm thông tin trên internet.
Điều này mở ra cơ hội lớn để doanh nghiệp tiếp cận người tiêu dùng trên các nền tảng số. Tuy nhiên, nó cũng đồng thời đặt ra một thách thức mới: làm sao để giữa vô vàn thông tin trên Internet, người tiêu dùng vẫn có thể tìm được những nguồn kiến thức đáng tin cậy.
Lời kết
Trong nhiều thập kỷ, Việt Nam đã khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ sản xuất toàn cầu. Câu chuyện của Opella tại Khu Công nghệ cao TP.HCM cho thấy một chương mới đang chính thức mở ra.
Bức tranh tăng trưởng giờ đây được đo đếm bằng số lượng sáng kiến và giải pháp đổi mới mà Việt Nam đóng góp cho thế giới, vượt khỏi giới hạn của năng lực gia công thuần túy. Đúng như kỳ vọng của Carol-Ann Stewart: Trong 10 năm tới, Việt Nam vừa đổi mới cho thị trường nội địa, vừa vươn mình trở thành cái nôi sáng tạo các giải pháp chăm sóc sức khỏe cho toàn Châu Á và xa hơn nữa.
Xem full toàn bộ dưới đây: