Một cuộc tranh cãi không có người thua
Có một công thức bất hủ của hiệu ứng truyền thông đại chúng: bất cứ thứ gì gây sốc và gây tranh cãi đều sẽ trở thành hiện tượng, thành tâm điểm bàn luận. Không chỉ đáp ứng tuyệt đối mọi tiêu chí của công thức trên, MV Gội Đầu - ca khúc của Thắng ft Hà Lê, dưới sự sản xuất của Antiantiart vừa ra mắt ngày 31/03 vừa qua - còn đem đến một tình huống vô cùng thú vị: dù là người khen hay người chê, người phê bình hay người phê phán, họ đều đúng.
MV xấu? Đúng. MV đẹp? Đúng. MV vô nghĩa? Đúng. MV tràn đầy chiều sâu ý tưởng và tư tưởng? Đúng. Ca khúc bắt tai, gây nghiện? Đúng. Ca khúc khó nghe, khó thấu cảm? Cũng đúng nốt.
Không bất ngờ khi thế giới chia thành hai phe: phe “tôi đang xem cái quái gì vậy???” và phe “một MV xuất sắc!”. Như một lẽ thường, sản phẩm càng gây tranh cãi lớn thì độ viral càng cao. Chưa kể, như một đặc sản của Thắng nói riêng và Ngọt nói chung, họ tắt luôn phần bình luận trên YouTube. Từ đó, những bức bối đến từ góc nhìn và cảm nhận của người xem không còn cách nào khác ngoại trừ việc đổ xô ra mọi nền tảng mạng xã hội khác, tăng dần theo cấp số nhân của sự cãi cọ. Và bởi vì trong cuộc tranh cãi này ai cũng đúng, nên ai cũng muốn nói nhiều hơn, mặc nhiên không muốn dừng lại.
Nghiện ngập và gột rửa
Trong MV này, Gội đầu vừa như một trạng thái nghiện ngập, lại vừa như một nỗ lực gột rửa và chối bỏ.
MV là một cơn điên quay cuồng đầy ảo ảnh - nhưng khác với cách triển khai bằng hình ảnh mờ nhòe thường thấy khi người ta muốn diễn tả trạng thái mộng mị, ở đây mọi thứ hiện lên sắc nét và bức bối. Vai trò của các nhân vật nhập nhoạng hòa trộn với nhau, gắn kết mật thiết. Vừa như một tập thể cộng sinh phức tạp: bức bối mà gần gũi, lại đồng thời như các nhân dạng của một linh hồn bị giằng xé ra thành nhiều mảnh. Trong đó, nhân vật người già còn phải bú sữa mang vai trò như một gánh nặng, một trách nhiệm, một ánh nhìn xã hội đầy cổ hủ và non nớt - im lìm bất động, không can thiệp nhiều vào tình tiết nhưng khiến toàn bộ bối cảnh trở nên ngột ngạt và nặng nề gấp bội.
Khi mọi mâu thuẫn đẩy lên cao trào, nhân vật cố gắng giải thoát mình khỏi cơn nghiện và nỗi ám ảnh đó bằng cách từ bỏ mái tóc - lý do vật lý cho việc phải gội đầu. Thế nhưng rõ ràng nỗi ám ảnh không đến từ những hiển lộ bề ngoài như mái tóc thật có thể cạo đi hay mái tóc giả có thể lột ra. Nó đến từ những phần thâm căn cội rễ của linh hồn - càng chối bỏ lại càng trở nên rõ ràng và mãnh liệt. Đến cuối cùng, tất cả mọi nhân vật/nhân dạng đều lao đến với hàng loạt những chai dầu gội nằm la liệt, người khóc, kẻ cười, kẻ đứng im trân trối.
Ý niệm của sản phẩm đầy ấn tượng và mạnh mẽ. Tuy nhiên, thứ khiến Gội Đầu trở thành một hiện tượng đáng chú ý trong bối cảnh nghệ thuật đương đại không hoàn toàn đến từ chiều sâu tư tưởng, nó đến từ thái độ sẵn sàng phá bỏ giới hạn để thực hiện những ý tưởng tưởng chừng kỳ dị nhất.
Một đĩa mướp đắng sống giữa bàn tiệc Antiantiart
Bỏ qua tất cả những gì vốn được coi là “đặc trưng nổi bật” của Antiantiart - khả năng thực hiện VFX xuất sắc, những bàn tiệc hình ảnh trải từ Jisoo BLACKPINK đến ASAP Rocky - MV này quay về nguyên gốc với thứ cốt lõi nhất: ý tưởng điên rồ. Từ màu sắc, độ phân giải đến góc quay đều đem đến cảm giác thô ráp và chân thực đến nhức nhối.
Phải nói thực, thời gian gần đây công chúng đã khá “bội thực” với hàng loạt sản phẩm chỉn chu và hoành tráng đến “ngợp” của Antiantiart. Họ vẫn làm rất đẹp và hoàn thiện với trình độ kỹ thuật cao - tuy nhiên, như một bàn tiệc mà món nào cũng là thịt và sốt đậm vị, bữa tiệc hình ảnh mà Antiantiart bày cho khán giả trong thời gian vừa qua cần thêm một đĩa salad, một cốc nước chanh, hay thậm chí là một đĩa mướp đắng sống giải ngấy. MV này đã đáp ứng được điều đó.
Các góc quay cận, quay lệch, các sắp đặt bí bách như tấm mùng, chênh chao như chiếc ghế băng dài mỗi người một ghế, những đạo cụ cáu bẩn cũ kỹ, các biểu đạt cảm xúc ở mức độ mạnh mẽ tối đa,... đều đem đến ấn tượng mãnh liệt và cảm giác căng thẳng khó giải tỏa. MV đồng thời cũng phá bỏ cấu trúc tuyến tính để đem đến bức tranh hỗn loạn tuyệt đối, nơi các liên tưởng và suy tư được thỏa sức vùng vẫy không giới hạn.
Có thể nói, Antiantiart đã chủ động gột rửa cho chính họ, giải tỏa những lối mòn kỹ thuật đã trở thành thương hiệu để xem bên dưới còn lại gì. Và câu trả lời là: vẫn còn đó một ê-kíp thực sự biết mình muốn nói gì, và dám nói bằng cách kỳ dị nhất có thể.
Thắng vẫn là Thắng - đó vừa là điểm mạnh, vừa là vấn đề
Ca khúc này được khá nhiều người so sánh với MV Bartender. Tuy nhiên, là một người không phải fan của Ngọt hay Thắng, tôi biết đến âm nhạc của Bartender trước - khi “lũ trẻ indie” liên tục gảy đàn và ê a “What goes around comes around. Người ta gieo gió rồi gặp bão.” Còn với Gội Đầu, thứ duy nhất tôi nhìn thấy là người ta bàn luận ồn ào về hình ảnh MV thay vì chất lượng âm nhạc. Có thể bởi giai đoạn tràn đầy sức sống của cộng đồng fan indie đã lụi tàn, có thể bởi thói quen tiêu thụ âm nhạc của công chúng đã dịch chuyển, hoặc có thể đơn giản hơn - âm nhạc là phần đuối hơn so với hình ảnh của MV lần này.
Tuy nhiên, nói âm nhạc “đuối” không có nghĩa Thắng làm chưa tốt. Ngược lại, anh vẫn thể hiện tài năng nổi bật trong cách xử lý ca khúc: vocal được thu “clean”, mang cảm giác tiệm cận kỹ thuật âm thanh của điện ảnh. Anh không sử dụng bộ gõ truyền thống mà thay bằng các chất liệu điện tử và âm thanh đời sống, tạo nên một lớp kết cấu gần gũi, chân thực. Trong khi đó, lớp bè - thế mạnh quen thuộc của Thắng - được xử lý chắc tay, làm dày không gian âm thanh, đặt người nghe vào trạng thái mơ hồ, hỗn loạn đúng tinh thần bài hát.
Nhưng vấn đề cũng nằm chính ở đó. Tất cả những gì Thắng làm trong Gội Đầu đều “đúng”, đều “chắc tay”, đều mang dấu ấn cá nhân rõ ràng - nhưng vẫn nằm trong vùng an toàn quen thuộc của anh. Anh có thay đổi chất liệu, có tinh chỉnh cách xử lý âm thanh, nhưng chưa thực sự phá vỡ lối mòn hay đẩy bản thân đến một giới hạn mới.
Ca khúc không dở, nhưng không quá đột phá so với Thắng. Chưa kể, vốn là nghệ sĩ với tư duy nổi bật trong việc viết lyrics, phần lời với các cụm từ và cấu tứ quen thuộc lần này có thể trở nên khá mờ nhạt nếu đặt ra ngoài như một ca khúc riêng lẻ.
Bên cạnh đó, việc ft với Hà Lê, tôi cho rằng không phải là một lựa chọn thật sự khôn ngoan. Chất giọng của Thắng và Hà Lê khá giống nhau - không tạo được sự cộng hưởng thực sự mà chỉ mang tính “chia line”.
Ca khúc vẫn là một sản phẩm âm nhạc hoàn thiện và đáng nghe. Nhưng khi đặt cạnh phần visual đầy táo bạo như vậy, chúng ta có quyền hy vọng những cách xử lý âm thanh độc đáo hơn, cấu trúc ca khúc nổi loạn hơn - hay đơn giản là một điều gì đó mới hoàn toàn của nghệ sĩ “lắm tài nhiều tật” này.
Cuối cùng, là một người “phân vân đứng giữa đôi dòng nước”, không biết mình yêu thích hay khó chịu với MV này, tôi chỉ xin dành một lời ủng hộ nhiệt thành cho những cái tôi ngạo nghễ, bất cần và cá tính top đầu làng nghệ thuật Việt Nam: Thắng, Antiantiart và Hà Lê. Sự bất cần, phá cách và dám “vượt rào” này là thái độ mà tôi cho là thực sự cần có để thúc đẩy sự phát triển của bất kỳ loại hình nghệ thuật nào - dù là âm thanh, hình ảnh hay ý niệm.
