Có những người xem tình yêu chỉ là một phần của cuộc sống. Nhưng bên cạnh đó, cũng có không ít người, mà gần như mọi quyết định đều xoay quanh các mối quan hệ với đàn ông. Trong những năm gần đây, mạng xã hội đặt cho nhóm người thứ hai một cái tên: male-centered female.
Male-centered female nhanh chóng trở thành một thuật ngữ xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, đặc biệt trong các cuộc thảo luận về tình yêu hay tình bạn. Đồng thời, nó cũng trở thành một khái niệm gây nhiều tranh cãi vì dễ bị biến thành một nhãn dán dành cho phụ nữ.
1. Male-centered female là gì?
Male-centered female, hay male-centered woman, thường được dùng để chỉ những phụ nữ đặt sự công nhận, nhu cầu hoặc góc nhìn của nam giới vào vị trí trung tâm trong cuộc sống của mình.
Điều này có thể thể hiện qua những hành vi rất đời thường. Một người sẵn sàng thay đổi sở thích, cách ăn mặc hoặc quan điểm sống chỉ để vừa vặn với bộ tiêu chuẩn của người đàn ông họ đang quan tâm. Họ đánh giá giá trị bản thân dựa trên việc được đàn ông chú ý hay lựa chọn. Trong các mối quan hệ xã hội, họ cũng vô tình xem những người phụ nữ khác là đối thủ cạnh tranh để giành lấy sự chú ý từ phái mạnh, thay vì xây dựng sự gắn kết bạn bè thông thường.
Trên mạng xã hội, thuật ngữ này thường gắn với hình ảnh những cô gái xem sự hiện diện của đàn ông là thước đo quan trọng nhất cho hạnh phúc, thành công hoặc cảm giác được công nhận.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc yêu thương, mong muốn kết hôn hay dành nhiều thời gian cho một mối quan hệ với việc trở thành một male-centered female. Điểm khác biệt nằm ở việc liệu một người có còn duy trì được bản sắc, mục tiêu và các mối quan hệ riêng bên ngoài tình yêu hay không.
2. Nguồn gốc của male-centered female?
Male-centered female có liên hệ với một khái niệm học thuật lâu đời hơn là androcentrism (tạm dịch: tư duy lấy nam giới làm trung tâm). Theo các giáo sư tại Đại học Edinburgh, androcentrism là tư duy đặt nhu cầu, giá trị và trải nghiệm của nam giới như tiêu chuẩn mặc định của xã hội.
Dấu vết của tư duy này xuất hiện trong nhiều lĩnh vực của đời sống. Từ những nghiên cứu y khoa từng chủ yếu dựa trên cơ thể nam giới, đến các sản phẩm, chính sách hay hình mẫu thành công được xây dựng dựa trên trải nghiệm của nam giới nhiều hơn phụ nữ.
Đến những năm gần đây, thuật ngữ này dần trở nên phổ biến hơn trên mạng xã hội. Trên TikTok, các video gắn hashtag #malecentered thường mô tả những tình huống quen thuộc như hủy hẹn với bạn bè vì người yêu gọi điện, liên tục tìm kiếm sự xác nhận từ đàn ông hoặc xem các mối quan hệ lãng mạn là ưu tiên hàng đầu. Từ một khái niệm xã hội học, male-centered female trở thành một từ khóa văn hóa đại chúng.
@pearlgossips A lot of you are male centered women! #pearlgossips #womensupportingwomen #foryou #tipsforgirls ♬ original sound - PEARL
3. Tại sao male-centered female lại phổ biến?
Trong nhiều thập kỷ, việc phụ nữ hy sinh vì người đàn ông thường được lãng mạn hóa như một đức tính tốt đẹp. Phim ảnh, sách báo hay những câu chuyện đời thường đều từng lặp lại một mô-típ quen thuộc: người phụ nữ tìm thấy hạnh phúc khi được yêu và được lựa chọn.
Hiện nay, với sự phát triển của nhận thức về sức khỏe tinh thần, nhiều người bắt đầu nhìn thẳng vào những hệ lụy của tư duy này, bởi nó tạo ra sự lo lắng thường trực và làm xói mòn sự tự tin. Họ đặt câu hỏi về việc vì sao thành công nghề nghiệp, sở thích cá nhân hay các mối quan hệ bạn bè của phụ nữ đôi khi bị xem là thứ yếu so với đời sống tình cảm.
Sự phát triển của mạng xã hội cũng góp phần làm cho khái niệm này lan rộng. Những hành vi trước đây chỉ tồn tại trong phạm vi cá nhân nay trở thành nội dung được chia sẻ công khai. Một đoạn video kể chuyện bỏ cuộc hẹn với bạn thân vì bạn trai muốn gặp mặt, có thể nhanh chóng trở thành ví dụ cho một cuộc tranh luận lớn về việc phụ nữ đang ưu tiên điều gì trong cuộc sống.
Bên cạnh đó, sự bùng nổ của văn hóa hẹn hò ngẫu hứng (casual dating) giúp phụ nữ nhận ra việc đặt đàn ông làm trung tâm khiến họ dễ rơi vào tầm ngắm của những kẻ thao túng, ái kỷ, hoặc những người thích kiểm soát. Khái niệm này chạm đúng vào nhu cầu gọi tên một góc khuất tâm lý, giúp phái nữ lý giải được lý do họ vô tình đánh mất bản sắc cá nhân trong các mối quan hệ và mong muốn tìm lại sự độc lập.
4. Làm thế nào để giữ vững quỹ đạo độc lập của bản thân?
Tâm lý lấy nam giới làm trung tâm có thể vận hành một cách vô thức thông qua những thói quen nhỏ nhặt hàng ngày. Để kéo bản thân về lại vị trí trung tâm của cuộc đời mình, bạn có thể thực hiện những thay đổi sau:
- Xác lập lại ranh giới cá nhân: Một mối quan hệ lành mạnh cần được xây dựng trên sự tôn trọng lẫn nhau thay vì sự phục tùng một chiều. Việc học cách nói “không” với những yêu cầu làm tổn hại đến giá trị cá nhân hoặc các mối quan hệ quan trọng khác là bước đầu tiên để đưa bản thân về vị trí trung tâm.
- Làm phong phú thế giới nội tại: Việc duy trì các mục tiêu sự nghiệp, phát triển kỹ năng mới và theo đuổi các sở thích độc lập giúp cuộc sống của người phụ nữ luôn phong phú. Khi cuộc sống của bạn có nhiều điểm tựa, sự quan tâm của một người đàn ông không còn là yếu tố duy nhất quyết định niềm vui trong ngày.
- Nuôi dưỡng các kết nối chất lượng: Thay vì xem những người phụ nữ khác là đối tượng để so sánh, việc xây dựng những tình bạn dựa trên sự thấu hiểu và nâng đỡ lẫn nhau sẽ tạo ra một mạng lưới hỗ trợ tinh thần lành mạnh.
5. Cách sử dụng thuật ngữ male-centered female?
Tiếng Anh
A: Yesterday, my friend canceled our dinner plans at the last minute again just because her boyfriend randomly called her. And whenever we hang out, all she talks about is him.
B: Yeah, she’s getting way too male-centered. It’s like her whole identity revolves around that guy now, it’s so draining.
Tiếng Việt
A: Hôm qua nhỏ bạn của tui lại hủy hẹn ăn tối vào phút chót chỉ vì người yêu gọi đột xuất. Mà dạo này lần nào gặp nhau, bả cũng chỉ nói đúng một chủ đề về lão đó thôi ấy.
B: Ờ, tui thấy bả kiểu bị male-centered rồi á. Kiểu cuộc sống chỉ xoay quanh đúng ông người yêu đó thôi, cứ vậy hoài thì mệt mỏi nhỉ.