1. “Oxford Study” là gì?
“Oxford Study” là một thuật ngữ xuất hiện vào khoảng năm 2023 và lại tiếp tục được sử dụng rộng rãi hơn vào thời gian gần đây. Cụm từ này thường được dùng dưới các video của những cặp đôi gồm đàn ông da trắng và phụ nữ Châu Á (WMAF).
Chỉ với một bình luận ngắn gọn, người viết ngầm gợi ý rằng mối quan hệ này không hoàn toàn là chuyện lựa chọn cá nhân, mà là một kiểu mô típ đã được khoa học lý giải từ trước. Nghe thì “cũng cũng” có lý nhưng hóa ra tất cả… là trò bịp.
2. Nguồn gốc của “Oxford Study”
Sự lan truyền của meme này không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của một cú đánh tráo khái niệm hy hữu trên nền tảng TikTok.
Gốc rễ mọi chuyện xuất phát từ bài nghiên cứu “The New Suzie Wong: Normative Assumptions of White Male and Asian Female Relationships” (2010) của Murali Balaji và Tina Worawongs. Trong nghiên cứu của mình, các tác giả chỉ trích cách truyền thông Mỹ "xào nấu" lại hình tượng từ phim The World of Suzie Wong (1960) - một phụ nữ Hồng Kông luôn phục tùng đàn ông da trắng để thao túng nhận thức về phụ nữ Á Đông hiện đại.
Tình cờ vào tháng 4/2023, khi đang xem khoảnh khắc của một cặp đôi WMAF, một Tiktoker bình luận "Sức hút của đàn ông da trắng đối với tiềm thức của phụ nữ châu Á cần phải có một nghiên cứu Oxford toàn diện" khiến dân mạng đào lại bài báo này. Họ cắt xén ngữ cảnh, chỉ giữ lại cái tên Oxford để làm "bằng chứng thép" khẳng định xu hướng trên là có thật.
Và từ công cụ giải mã định kiến, “Oxford Study” bị biến thành chính cái định kiến mà nó từng bài trừ.
3. Tác động của “Oxford Study”
Với uy tín của một từ khóa duy nhất là “Oxford”, khẳng định về tình yêu của các cặp đôi WMAF dễ bị khán giả mặc định là một chân lý mà không cần thông qua kiểm chứng thông tin. Chính từ lẽ đó, meme này đã tạo ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực.
- Làm mờ tính cá nhân: Khi mọi mối quan hệ đều bị quy về một “xu hướng”, lựa chọn tình yêu cao cả của phụ nữ châu Á nói riêng và toàn thế giới nói chung bị giản lược trở thành một ví dụ thiển cận.
- Cổ súy suy nghĩ “lối tắt”: Thay vì dành thời gian chất lượng để nghiên cứu và tìm hiểu rõ hơn về vấn đề, phương thức đánh tráo khái niệm đã xảy ra với “Oxford Study” khiến một bộ phận công chúng chủ quan, dễ dàng chấp nhận thông tin mà không xác thực.
- Tái khẳng định định kiến cũ: Hình ảnh người phụ nữ châu Á dịu dàng, dễ bị thao túng là một khuôn mẫu đã tồn tại từ lâu. Meme này, dù mang tính đùa cợt, lại vô tình củng cố chính điều mà nghiên cứu ban đầu muốn chỉ ra và phê phán.
Sự việc nghiêm trọng đến mức Tiến sĩ Murali Balaji đã phải đính chính trên Linkedin cá nhân rằng nghiên cứu của mình đã bị các “chúa hề” mạng xuyên tạc và sử dụng để quấy rối phụ nữ châu Á, ngược lại hoàn toàn với mục đích tốt đẹp ban đầu.
4. Vì sao meme này vẫn tiếp tục tồn tại?
Dù gây tranh cãi, “Oxford Study” vẫn chưa có dấu hiệu biến mất. Một phần vì nó ngắn, dễ dùng và gần như không cần giải thích quá nhiều. Bạn chỉ cần hai từ và “boom” - hàng lớp các ý niệm sâu xa từ các công trình nghiên cứu khoa học đã được đưa vào cuộc trò chuyện.
Phần khác biệt nằm ở việc chính những người bị nhắm đến cũng bắt đầu dùng lại meme này theo kiểu tự trào. Chẳng hạn, một số phụ nữ châu Á chủ động tự gọi mối quan hệ của mình là “Oxford Study” như một cơ chế phòng thủ. Khi đó, người khác cũng chẳng còn cơ hội để công kích họ.
Sau cùng, “Oxford Study” chỉ là một “case study” quen thuộc trên Internet. Đó là nơi một khái niệm có thể bị dùng sai, nhưng nếu nó được người dùng lặp lại đủ nhiều, “khái niệm giả” ấy sẽ dần được chấp nhận như thể đó là cách hiểu đúng.
5. Dùng “Oxford Study” trong câu như thế nào?
Tiếng Anh
A: Did you see the comments on our last TikTok?
B: The "Oxford Study" ones? Yeah. People act like there's some scientific law forcing us together.
A: It's so weird. The actual study isn't even about real couples — it's about TV commercials.
B: Exactly. But try explaining that in a comment section.
Tiếng Việt
A: Anh có thấy mấy bình luận dưới TikTok hôm qua của tụi mình không?
B: Mấy cái “Oxford Study” đó hả? Anh thấy rồi. Người ta cứ như kiểu có một định luật khoa học nào đó bắt tụi mình phải ở với nhau vậy.
A: Kỳ lắm. Cái nghiên cứu đó thực ra không nói gì về các cặp đôi ngoài đời thực - nó phân tích một cái quảng cáo truyền hình thôi.
B: Đúng vậy. Nhưng mà tưởng tượng giải thích điều đó trong phần bình luận TikTok thì... chúc may mắn.