Chuyện gì đã xảy ra?
Mới đây, Grindr Unwrapped 2025 công bố các thống kê “bóc trần” hành vi và thói quen của cộng đồng LGBTQ+ trên nền tảng này. Một lần nữa, Việt Nam lại tiếp tục góp mặt vào danh sách các nước có nhiều “bottom” với vị trí thứ 4.
Nếu bạn chưa biết: Grindr là một ứng dụng hẹn hò và mạng xã hội dành riêng cho người LGBTQ+, nơi người dùng có thể kết nối, trò chuyện và ghi nhãn vai trò tình dục của mình. Khi sử dụng, người dùng có thể tự đánh dấu vai trò tình dục của mình: “top” là người chủ động trong quan hệ tình dục, “bottom” là người thụ động, và “versatile” là người có thể linh hoạt ở cả hai vai trò.
Nhìn lại các năm trước, Việt Nam không phải “tay mơ” trong bảng xếp hạng các nước có nhiều “bottom” trên Grindr:
- Năm 2020: Việt Nam đứng thứ nhất toàn cầu về tỷ lệ người tự nhận là bottom trong số những người gắn nhãn vai trò trên Grindr.
- Năm 2021–2022: Việt Nam vẫn thường xuyên nằm trong Top 5 các nước có tỷ lệ bottoms cao nhất, với một số báo cáo nhấn mạnh rằng năm 2021 Việt Nam vẫn giữ vị trí số 1.
- Năm 2023: Việt Nam tụt một chút nhưng vẫn đứng thứ 3 toàn cầu về tỷ lệ bottoms, chỉ sau Hàn Quốc và Nhật Bản, nhưng vẫn cao hơn Đan Mạch và Phần Lan.
- Năm 2024: Việt Nam tiếp tục tụt hạng, đứng thứ 4 toàn cầu về số lượng bottoms, sau Nam Phi, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Không chỉ Việt Nam “chịu trận”: các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản, Đan Mạch, Phần Lan cũng xuất hiện trong bảng xếp hạng với tỷ lệ bottoms cao. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn nổi bật nhờ sự ổn định trong vị trí khi đứng top danh sách qua nhiều năm liền.
Điều thú vị là năm 2025, Grindr bổ sung thêm hạng mục mới “Top Shortage”, đo lường sự thiếu hụt những người tự nhận là top trong mỗi quốc gia. Và nước đứng đầu danh sách này… không ai khác chính là Việt Nam.
Vì sao cộng đồng LGBTQ+ tại Việt Nam lại thiếu hụt “top”?
Ẩm thực Việt Nam luôn đa dạng phong phú topping, từ phở, bún, cơm, cháo đến bánh mì. Vậy mà trên Grindr, số lượng “top” lại thấp hơn hẳn. Một vài nguyên nhân khiến “top” ở Việt Nam gần như tàng hình có thể kể đến như:
1. Áp lực xã hội
Nghiên cứu với nhóm đồng tính nam ở Hà Nội và TP. HCM cho thấy, nhiều người chọn giữ kín vai trò thật trên ứng dụng vì áp lực từ gia đình, xã hội và cả chính bản thân. Ở Việt Nam, văn hóa Nho giáo đặt nặng hiếu đạo, vai trò giới và trách nhiệm nối dõi tông đường: con trai phải cưới vợ, sinh con để nối dòng họ, giữ danh dự gia đình.
Trong bối cảnh này, tự nhận là top trên Grindr đôi khi bị cảm nhận như “công khai vai trò mạnh mẽ”, dễ kéo theo ánh mắt dò xét hay gánh nặng xã hội. Ngược lại, việc tự nhận là bottom ít áp lực hơn, nên nhiều người dám tick “tôi là bottom” một cách thoải mái.
Kết quả: Grindr thấy thiếu top, nhưng không có nghĩa đời thực thiếu. Có thể nhiều top Việt Nam… đang giữ kín vai trò, vừa hoàn thành trách nhiệm gia đình, vừa giữ sự riêng tư trên mạng.
2. Vai trò tình dục không hoàn toàn tương thích với bối cảnh Việt Nam
Khái niệm “top, bottom, versatile” bắt nguồn từ lý thuyết về vai trò tình dục và phân loại hành vi tình dục (sexual role theory) trong nghiên cứu phương Tây, được thiết kế để mô tả hành vi tình dục giữa nam với nam trong các bối cảnh xã hội cụ thể. Tuy nhiên, những phân loại này không nhất thiết phản ánh trải nghiệm của người Việt, nơi văn hóa và giá trị xã hội có thể làm thay đổi cách cá nhân nhận diện vai trò của mình.
Do đó, một số người không thấy cần gán nhãn cố định cho vai trò tình dục, hoặc cảm thấy từ “top” gắn với hình ảnh mạnh mẽ, chủ động quá nặng nề, nên họ chọn im lặng hoặc tick “versatile” để linh hoạt và tránh áp lực xã hội.
3. Dữ liệu Grindr chỉ phản ánh một phần cộng đồng
Các thống kê này dựa trên người dùng tự gắn nhãn cho chính mình trên Grindr. Không phải tất cả những người có quan hệ tình dục với nam giới đều dùng ứng dụng, và không phải ai cũng muốn công khai vai trò tình dục của mình. Hơn nữa, số liệu chỉ phản ánh cộng đồng trên Grindr, không thể hiện rõ các nhóm gay, bisexual, lesbian hay các nhóm LGBTQ+ khác.
Điều này có nghĩa là, dù thống kê cho thấy thiếu "top", thực tế có thể vẫn có nhiều top hơn con số hiển thị. Vì vậy, kết luận rằng toàn bộ cộng đồng LGBTQ+ Việt Nam nói chung cũng đang phải đối mặt với tình trạng "thiếu top" là một nhận định mang tính tương đối và có phần đơn giản hóa.
Nhận định này hoàn toàn dựa trên một số dữ liệu thống kê hạn chế hoặc những quan sát bề ngoài trong một bộ phận cộng đồng, mà chưa chắc đã phản ánh đúng bản chất đa dạng và phức tạp của toàn bộ cộng đồng LGBTQ+ trên phạm vi cả nước.
Thực chất, sự mất cân bằng có thể chỉ là vấn đề ở một số nhóm tuổi, khu vực địa lý, hoặc trong một số nền tảng hẹn hò cụ thể, chứ không phải là một quy luật phổ quát. Cần có những nghiên cứu sâu rộng và đa chiều hơn để hiểu rõ về cấu trúc vai trò và sự phân bổ trong cộng đồng này.
Tạm kết: Việt Nam không hẳn thiếu “top”
Những số liệu này chỉ phản ánh cách người dùng tự gắn nhãn trên Grindr, không phải khảo sát khoa học toàn diện về hành vi tình dục. Bottom đông, top vắng mặt trên app không có nghĩa đời thực thiếu top. Đôi khi, nhiều top chỉ đang… chơi trò trốn tìm.
Trò chơi này phản ánh cách họ điều chỉnh giữa đời sống cá nhân và kỳ vọng xã hội: vừa hoàn thành trách nhiệm gia đình, vừa sống đúng với bản dạng giới trong phạm vi an toàn.
Khi cộng đồng và xã hội bớt áp lực, nhiều top sẽ thoải mái xuất hiện hơn, và bức tranh trên ứng dụng sẽ gần thực tế hơn.