Nhắc đến môn võ tự do (MMA), mọi người thường liên tưởng ngay đến một “chiếc lồng bát giác” hừng hực và bí bách, những pha ra đòn quyết liệt hòa cùng tiếng hò reo bùng nổ trên khán đài. Nhưng khi có cơ hội ngồi lại trò chuyện cùng võ sĩ Quang Lộc, tôi lại cảm nhận được một bầu không khí hoàn toàn khác: vô cùng tĩnh lặng, sâu sắc và giàu triết lý.
Được biết đến là một trong những gương mặt tiên phong của bộ môn MMA tại Việt Nam, Quang Lộc còn là người học trò gắn bó lâu năm nhất bên cạnh võ sư Johnny Trí Nguyễn tại Võ đường Liên Phong. Hành trình chạm đến đỉnh cao của anh bắt nguồn từ ký ức mộc mạc khi cậu bé 10 tuổi lén nhìn cha tập võ bên gốc cây điều. Đó là những năm tháng bôn ba mưu sinh với nghề cascadeur, là chuỗi ngày cô độc tự mày mò từng giáo án khắc nghiệt giữa hoàn cảnh thiếu thốn trăm bề để rèn giũa bản thân.
Đến với 10.000 Hours, mang theo hành trang hơn một thập kỷ thăng trầm trên võ đài, anh Lộc sẽ phác họa lại bức tranh chân thực nhất về triết lý võ thuật. Nơi đó, những đòn thế nhường chỗ cho sự tĩnh lặng, và đỉnh cao của người luyện võ, hóa ra lại là một hành trình dũng cảm quay vào bên trong.
1. Chào anh Lộc, nhìn lại cuộc sống hiện tại, anh thấy bản thân đang ở giai đoạn nào của cuộc đời? Một ngày bình thường của anh bây giờ có sự khác biệt gì so với thời còn là một võ sĩ thi đấu chuyên nghiệp?
Nếu đánh giá về chặng đường mình đang đi, tôi nghĩ bản thân đang đứng ở điểm giao thoa ngã ba đường - nơi nằm ở khoảng giữa sự bốc đồng, bột phát của tuổi trẻ và điểm bắt đầu bước vào sự chín chắn, chiều sâu hơn của một người trưởng thành.
Thời điểm còn là võ sĩ thi đấu, toàn bộ quỹ thời gian trong ngày của tôi đều dành trọn cho việc luyện tập. Cuộc sống chỉ xoay quanh thể lực, kỹ thuật và các trận đấu. Còn hiện tại, nhịp sống đã có sự phân bổ và cân bằng hơn. Tôi dành thời gian chia sẻ cùng gia đình, đồng hành cùng các bạn võ sĩ trẻ tại phòng tập, quán xuyến công việc võ đường và giữ lại một khoảng không gian riêng cho bản thân mình.
2. Được biết anh bắt đầu tiếp xúc với võ thuật từ năm 10 tuổi cùng với ba. Anh có thể chia sẻ về những ký ức đầu tiên ấy, cũng như cơ duyên đặc biệt dẫn anh đến với thầy Johnny Trí Nguyễn và MMA?
Ngày nhỏ, tôi rất mê võ mà lại sợ ba nên chẳng dám lại gần xin học. Trước nhà tôi có một cây điều, ba đã tận dụng nó để làm một trụ đấm bằng bao cát. Mỗi buổi sáng thức dậy, thấy ba ra tập, tôi chỉ dám núp sau cửa lén quan sát từng chuyển động của ông rồi âm thầm bắt chước làm theo. Trụ đấm đó vốn rất cao so với vóc dáng một đứa trẻ 10 tuổi, nhưng chỉ vài ngày sau, tôi bất ngờ thấy nó được hạ thấp xuống vừa tầm tay mình. Ba không trực tiếp đứng ra chỉ dạy từng động tác, nhưng sự quan sát và săn sóc âm thầm đó chính là bài học nhập môn đầu tiên của tôi.
Đến khi trưởng thành, cơ duyên gặp sư phụ Johnny Trí Nguyễn lại bắt đầu từ một cơ hội rất tự nhiên. Khi ấy, nhìn thấy những đòn đá xuất thần của thầy trong một đoạn quảng cáo, lòng đam mê võ thuật trong tôi trỗi dậy mạnh mẽ. Ngày đến thử vai cho một đội cascadeur của đoàn phim, sư phụ đã ngỏ lời hỏi ai muốn theo học võ bài bản. Không một giây chần chừ, tôi quyết định chọn theo đuổi con đường này một cách nghiêm túc. Trong số những người bước đi ngày đó, tôi may mắn là người kiên trì đi cùng thầy lâu dài nhất.
Nếu ngày ấy bên trong tôi không đủ sự quyết tâm và sẵn sàng, có lẽ tôi đã chơi vơi vô định giữa cuộc đời.
3. Thời điểm MMA mới bắt đầu nhen nhóm tại Việt Nam, điều kiện tập luyện còn rất hạn chế. Anh đã vượt qua giai đoạn thiếu huấn luyện viên và giáo trình hướng dẫn như thế nào?
Thời điểm đó, sau khi được sư phụ hướng dẫn những nền tảng ban đầu, còn lại tôi buộc phải tự loay hoay tìm tòi. Tôi tự quan sát các chuyển động kỹ thuật, tìm hiểu xem đòn thế đó cần nhóm cơ nào hỗ trợ, rồi tự thiết kế các bài tập thể lực tương ứng.
Tôi cẩn thận ghi chép lại mọi thứ lên giấy: hôm nay mình làm được bao nhiêu cái, chịu đựng được bao lâu. Cứ thế kiên nhẫn thử nghiệm trong vòng 2-3 tuần rồi đo lường sự cải thiện. Việc tập trung cao độ đã vô tình giúp tôi kết nối các mắt xích trong vận động lại với nhau, tạo thành một giáo trình cá nhân hóa hoàn chỉnh từ sức bền, tốc độ, phản xạ cho đến biên độ động tác. Sau này khi có cơ hội tiếp cận sách vở chuyên ngành, tôi mới bất ngờ khi nhận ra rằng những gì mình tự “chế” và thử nghiệm ngày xưa hoàn toàn trùng khớp với các nguyên lý khoa học thể thao chính quy.
4. Nhìn lại chặng đường thi đấu đỉnh cao đã qua, có điều gì khiến anh hối tiếc hay ước mình có thể làm khác đi?
Nếu được chọn lại, tôi vẫn chọn con đường này. Bởi chính những đắng cay, mật ngọt trên sàn đấu đã tôi luyện nên một con người tôi khá “hoàn chỉnh” của ngày hôm nay.
Nếu nói về sự tiếc nuối, tôi chỉ tiếc một điều duy nhất là bản thân sinh ra... hơi trái thời điểm. Nếu tôi trẻ lại và sống ở thời điểm hiện tại - khi MMA tại Việt Nam đã phát triển bùng nổ và có điều kiện hỗ trợ đầy đủ thì có lẽ hành trình của tôi đã rất khác. Nhưng tất cả những gì có thể làm, tôi đều đã cống hiến với một tâm trí toàn tâm toàn ý.
Khi đã vắt kiệt sức lực và tâm huyết cho đam mê, người ta sẽ không còn điều gì để phải nuối tiếc.
5. Võ đường Liên Phong và thầy Johnny Trí Nguyễn có ý nghĩa như thế nào trong sự nghiệp của anh? Bài học sâu sắc nhất mà anh học được từ người thầy của mình là gì?
Bài học lớn nhất mà tôi học được từ sư phụ chính là sự cho đi và triết lý tự đứng trên đôi chân mình. Thầy tạo điều kiện tối đa về không gian, môi trường để mọi người tiếp cận môn võ này nhưng thầy không nắm tay dắt đi mà chỉ trao cho chúng tôi những “chìa khóa”.
Từ chìa khóa ấy, mỗi người phải tự khai phá bản năng và tiềm năng của chính mình.
Nếu một người làm nghệ thuật hay võ thuật mà quá dựa dẫm vào người khác, họ sẽ sớm đánh mất bản sắc cá nhân.
Bài học “trao cần câu chứ không cho con cá” đó vẫn đang được duy trì tại Liên Phong và là kim chỉ nam cho tôi đến tận bây giờ.
6. Khi truyền dạy cho thế hệ võ sĩ trẻ hiện tại, anh muốn chia sẻ và gửi gắm điều gì ở họ?
Tôi luôn sẵn sàng chia sẻ tất cả những trải nghiệm và bài học mình có. Tuy nhiên, việc lắng nghe là một chuyện, còn việc các bạn có thực sự muốn thay đổi và cảm nhận được nó hay không lại là chuyện khác. Trong võ thuật, kiến thức hay lời khuyên chỉ như những chỉ dẫn ban đầu. Nếu bạn nghe xong nhưng không mang vào thực hành hoặc chỉ cảm nhận hời hợt trên bề mặt, thì những điều đó vẫn chưa phải là của bạn. Có những bài học mang tính quy luật mà không một giáo trình hay người thầy nào có thể thẩm thấu giùm học trò được. Họ bắt buộc phải tự mình dấn thân, tự mình va đập, nếm trải sự mệt mỏi hay đớn đau trên thảm tập.
Chỉ khi chính bản thân họ đi qua những nấc thang đó, sự cảm nhận mới thực sự trở nên sâu sắc, thấu đáo và rõ ràng.
Chính vì vậy, tôi chọn cách đồng hành và chia sẻ hoàn toàn "thuận theo tự nhiên". Với những học trò thực sự khao khát học hỏi và muốn tự biến đổi bản thân, tôi sẵn sàng chia sẻ hết những gì mình biết. Còn nếu họ chưa sẵn sàng, mình cũng không thể cưỡng ép hay làm thay họ được. Con đường võ thuật, suy cho cùng, vẫn là hành trình tự thức tỉnh của mỗi cá nhân.
7. Nhiều người thường nghĩ võ sĩ là những người sở hữu sức mạnh phi thường hay lòng dũng cảm không biết sợ. Từ thực tế rèn luyện hàng ngày và lần đầu bước lên đài, anh nhìn nhận thế nào về hai từ “nỗi sợ”?
Nếu nói về nỗi sợ, lần đầu tiên bước lên sàn đấu chuyên nghiệp, thú thật tôi không sợ hãi mà chỉ thấy vô cùng hồi hộp. Võ sĩ điều tiên quyết là không được mang sự sợ hãi bước lên đài, vì chỉ cần sợ 10% thôi là coi như thất bại rồi. Nỗi sợ thường xuất phát từ việc tâm ta quá lo lắng về một kết quả chưa xảy ra. Khi bạn tập trung toàn bộ nhận thức vào hiện tại, vào từng nhịp thở, từng chuyển động thì nỗi sợ tự khắc sẽ không còn khoảng trống để tồn tại.
Để hạn chế nỗi sợ, tôi lựa chọn tập luyện theo chế độ cực kỳ kỷ luật để thử thách tâm trí. Võ thuật dạy tôi bài học rất sòng phẳng và thực tế về thời điểm hiện tại. Hôm nay bạn quyết định thức dậy hít đất 10 cái, thì ngày mai bạn mới có cơ sở để làm cái thứ 11. Hôm nay bạn xỏ giày ra đường chạy được 5 cây số, thì ngày mai bạn mới mong nâng cự ly lên 6 cây. Còn nếu hôm nay bạn chọn nằm ngủ, thì 10 năm sau sức khỏe của bạn cũng chẳng biết đi về đâu.
Mọi thành quả trong tương lai hay ký ức của quá khứ đều được quyết định ngay ở hành động của thời điểm hiện tại.
8. Sau 10.000 giờ cống hiến trên sàn đấu, 10.000 giờ tiếp theo sẽ được anh dành cho mục tiêu gì? Triết lý võ thuật của anh từ đó đã thay đổi ra sao?
Trong chặng đường kế tiếp, tôi muốn thực hiện một chuyến “tu tập” cho chính bản thân mình - dễ hiểu hơn là đi sâu vào bên trong.
Về mặt chuyên môn, tôi không muốn dừng lại ở góc độ cơ bắp hay kỹ thuật thuần túy. Võ thuật ngoài phần Thân (thể xác) thì còn có Ý, có Khí, có hơi thở, năng lượng và sự đặt ý. Tôi muốn đi sâu hơn nữa để khám phá những tầng lớp ẩn sâu đó.
Về mặt tâm thức, tôi muốn tập luyện để sống trọn vẹn ở hiện tại. Chúng ta rất dễ rơi vào trạng thái sống vô thức: ăn trong vô thức, đi đứng hay nói năng trong vô thức. Một biến cố lớn trong đời đã cho tôi một câu hỏi khiến tôi trăn trở: “Khi nhắm mắt xuôi tay, điều gì mới là quan trọng nhất?”. Tôi nhận ra mình phải sống trọn vẹn từng khoảnh khắc hiện tại để khi trút hơi thở cuối cùng, bản thân không còn bất kỳ sự hối hận hay luyến tiếc nào vì những điều chưa làm hoặc làm chưa tới.
Sự thành công đối với tôi bây giờ không đo đếm bằng việc có thật nhiều tiền, mà là sự nhận biết rõ ràng và bình an trong từng nhịp thở. Lần đầu bước lên sàn đấu ngày xưa, tôi không sợ hãi mà chỉ hồi hộp.
Trên con đường đời hiện tại cũng vậy, khi tâm ta trọn vẹn với hiện tại, mọi nỗi sợ đều sẽ lùi lại phía sau.
Ba bài học mà Quang Lộc đã đúc kết sau hơn 10.000 Giờ thực hành và cống hiến với vai trò là võ sĩ và huấn luyện viên môn võ MMA:
10.000 hours là một series nội dung mới của Vietcetera, nơi các nhân vật kỳ cựu trong ngành nhìn lại hành trình của mình và chia sẻ 3 bài học lớn nhất mà họ nhận ra sau khi thực hành một kỹ năng 10.000 giờ. Đó không phải những công thức để thành công, đó là những góc nhìn được đánh đổi bằng thời gian, trải nghiệm và rất nhiều lần bắt đầu lại.